Skip to main content

Full text of "Orientis graeci inscriptiones selectae. Supplementum Sylloges inscriptionum graecarum"

See other formats


7\ 



r 



0RIENTI8 GRAECI 



SCRIPTIONES SELECTAE. 



SUPPLEMENTUM SYIXOGES fflSCRlPTlONUM GRAECARUM 



EDIDIT 



WILHELMUS DITTENBERGER. 



VOLUMEN ALTERUM. 






v^/ 

>/ ^ 



LIPSIAE '^ 

APUD S. HIRZEL 

MDCCCCV. 



CN 
V.2 



ft*»mftmy 



PRAEFATIO. 



Uuae priori volumini praemisi de huius collectionis consilio 
atque ordine, eis non esset cur hic quicquam adderem, nisi 
ingratissimi animi esse existimarem hominum doctissimorum, 
a quibus in hae altera parte adornanda egregie adiutus sum, 
nomina et beueticia silentio premere. Ac primum quidem quod 
tria monumenta inedita maximi momenti huic libro meo decori 
atque ornamento sunt, foedus Komanorum et Cibyratarum 
n. 762, epistula Eumenis regis ad commune lonum n. 763, 
populiscitum Prienensium de Sotae honoribus n. 765, id eorum 
qui Museo Regio Berolinensi et Instituto archaeologico Vindo- 
bonensi praesunt Ricardi Schoene et Ottonis Benndorf virorum 
clarissimorum itemque eorum qui titulos a se erutos mihi eden- 
dos concesserunt et apographa atque ectypa a se confecta 
liberalissime mihi transmiserunt, Theodori Wiegandii et Rudolfi 
Heberdeyi, eximiae benignitati debetur. Item Mauricius Hol- 
leaux, qui iam antea studia mea epigraphica multifariam ad- 
iuverat, magnam gratiam a me iniit cum F. DUrrbachii commen- 
tationem, qua ille gravissimum de Phamacis I Ponti regis et 
Nysae uxoris eius honoribus titulum (n. 771) edidit et insigni 
doctrina illustravit, recentem a prelo mihi transmisit; quod nisi 
factum esset, pretiosissimo monumento careret haec collectio. 
Deinde vero magnae utilitati mihi fuerunt censurae prioris 
voluminis, ex quibus multa eademque gravissima me didicisse 
ingenue profiteor. Quo uomine inter exteras nationes primum 
in gratiarum actione locum sibi vindicat Paulus Perdrizet Franco- 
gallus (Revue des etudes anciennes VI 1904 p. 156 sqq.), inter 
Dopulares vero Udalricus Wilcken coUega carissimus, qui in 



IV PRAEFATIO. 



ephemeride sua Archiv fUr Papyrusforschung III p. 316 sqq. 
commentationem doctrinae et acuminis plenissimam proposuit, 
in qua per titulorum Aegyptiorum seriem sic editionem meam 
prosequitur, ut vix ullus ex eorum numero sit, cui non ex ad- 
mirabili omnium rerum Aegyptiacarum cognitione qua inter 
homines huius aetatis eminet aliquid lucis aflfundat. Quare in 
Addendis huius voluminis (p. 539 sqq.) fere omnia quae ei ac- 
cepta fero repetcnda curavi. Neque vero his terminis continen- 
tur boua quae ex illius doctrina et sagacitate in hunc librum 
redundaverunt. Immo etiam privatim vir amicissimus mibi 
utilissimam praestitit operam, cuius rei exempla hic comme- 
morare satis sit subtilem et probabilem de titulo n. 5 observa- 
tionem, de qua rettuli in Addendis p. 538, et edictum illudi 
nobilissimum Ti. lulii Alexandri praefecti n. 669, cuius editio 
quaecumque habere videbitur bona si eam cum antiquioribus 
contuleris, ex eis pleraque ad illum hominem doctum redire 
neminem fugiet. Neque vero silentio transmittendum mihi videtur 
hominis item historiae antiquae perquam periti F. C. Lehmanni 
Berolineusis beneficium ultro mihi oblatum, qui titulum per- 
quam memorabilem a se inventum, cuius mentionem fecit Ver- 
handlungen der 46. Versammlung deutscher Philologen und 
Schulmanner zu StraBburg i. E. p. 33, priusquam ipse imaginem 
accurate delineatam publici iuris faceret, ut in hanc syllogen 
reciperem mihi permissurus erat. Cum et ipse Lehmannus et 
Th. Noldeke iure meritoque monumentum gravissimum iudica- 
rent, gratissimo animo donum pretiosissimum accepi. Sed cum 
inscriptionem accuratius inspicerem, de ea in integrum resti- 
tuenda desperare coepi, quia fragmentorum in diversis lapidibus 
scriptorum ne ordinem quidem ac posituram ut certa ratione 
definirem mihi contingebat, nedum integra enuntiata supplere 
liceret. Quare invitus tandem ab hoc monumento recipiendo 
abstinere decrevi, quia id editione quae minuscnlis modo lit- 
teris uteretur satis accurate repraesentari non posse persuasum 
habebam. Quod consilium sive probatur sive reprehenditur. 
utique nulla ex parte eo imminuitur insignis gratia quam ho- 
mini doctissimo habeo. 



PRAEFATIO. 



Quocl lulius Beloch, cuius iudicium propter doctrinae copiam 
et iugenii acumen maximi facio, de priore volumine, quod aliis 
nominibus ei non displicuisse videtur, questuB est quod selectas 
modo orientis Graeci inscriptiones edidissem cum tam facile 
fuisset totum ponere (Griech. Geschichte III p. VI), id sane 
miror. Nam apparet si huic desiderio morem gerere voluissem, 
futiirum fuisse ut haec collectio in triplicem aut adeo quadru- 
plicem ambitum accresceret. Namque, ut hoc potissimum utar, 
Pergamenos titulos regni aetate exaratos Frankelii collectio 
habet ducentos qainquaginta, ex quibus non recepi nisi quintam 
partem. Sane non ubique eadem obtinet numerorum ratio; 
sed etiam in aliarum regionum, praecipue Aegypti, monumentis 
sedulo cavendum erat ne nimia titulorum fere inutilium mole 
liber oneraretur. 



Scribebam Halis Saxonum 
mense Maio anni MDCCCCV. 



W. DITTENBERGER. 



Conspectus eorum quae hoc volumine continentur. 



VIII. Imperii Romaal provinciae orientales. 

4. Asia n. *35— 527) p. < 

i. Bithynia et Pontas, Cappadocia (n. SiS— 534; . . p. 18S 

3. Gaiatia n. 532— 550) p. 197 

*. Lycia et Pamphylia (n. 554 — 372, . . p. «28 

5. Cilicia (n. 573—580) p. 262 

6. Cyprus n. 584—585} p. 274 

7. Syria. 

a) Syria Phoenice et Palaestina (n. 586 — SOi) p. 277 

b} Regiones SyriaeseptentrioDales et orientales(a.603 — 628) p. 299 

c) Palmyrene (n. 629 — 651 p. 323 

8. Armenia 'n. 652. 653' p. 359 

9. Aegyptus n. 654—723 p. 360 

IX. Appendix n. 724—773; p. 466 

Addenda et Corrigenda ad v. I . p. 538 

.\ddenda et Corrigenda ad v. II p. 554 

Indices. 
I. Nomina viromm et molieram praeter reges et insperatores 

eorumqae familias p. 557 

II. Nomina civitatiam regionam gentium tribuum pagoram cum 

ethnicis et demoticis p. 586 

III. Nomina deorum et beroum cum tempiis delubris saeerdotiis . p. 598 

lY. Nomina feriarum et ludorum p. 603 

y. Nomina mensiam p. 604 

VI. Nomina regum et reginarum aliorumque regiae stirpis bominum p. Ct5 

VII. Nomina imperatorum Romanorum cum familiis p. 648 

VIII. Res et verba notabiliora p. 61S 

IX. Grammatica et orthograpbica p. 723 

X. Index loconim abi monumenta inventa sunt p. 7S4 

XI. Numeromm comparatio p. 739 



Vffl. 

Imperii Romani provinciae orientales. 

I. Asia. 

435 Fragmentum marmoris albi, Pei^mi ex domo privata 
Turcica in musemn illatum, asservatimi ibidem apud Demetrium 
Tscholakidem. Th. Mommseno et U. de Wiiamowitz-MOIlendorfl ad- 
iuvantibus ediderunt A. Conze et C. Schuchhardt Mitth. des arch. 
Inst. in .4then XXIV (1899} p. <90 n. 6< (Revue archeoL Troisieme 
ser. XXXV 1899 p. 509 n. 200). 



I 2ovxX[tj-ou SoYfia] j. 

[n^io? rioziAXto? ratoo olis afTpanj^fO?* t^t oo"pJLiq[T]«i oovs- 
5 PooXsuoaTO Tcpo fj{t[e(>«av || — ]e(i^(fDy* «epl mv X^ 

You^ iT:[oir;aavTo rspt Tuiv Iv ncpyaji]»!* xpecY|&atiBV, nve? 

ivToX[at laovTat toI? si? 1 l\]atav* m^psoofiivoic arpaTTjYoT?, 



Litterae 10©nm. Extremae hastae pleramque lineolis transversis or- 
natae. O raodo eiasdem atque aliae litterae magDitadinis. modo paollo mino- 
ris. 4 Ix/ iapis. Ceteram suppiementa fere omnino Wilamowitzii sont. 

2 Non licere sjpa-rrjo^ yTraTo;' suppleri, quia nemo cui hoc nomen esset 
consulatum Romae gessisset, observavit Mommsen. Consuli anni 43i a. Cbr. n. 
enim Piibiius praenomen fuisse constat. Ct Cic. in Verr. IV, 50, Hi. pro 
Clnentio 33, 95. de domo sua 31, 82. 32, 87. Brutos 25, 93. 34, 128. Prae- 
torem igitur faisse haius titali C. PopiUium C. f. apparet, sed nasquam 
aiibi idem homo commemorari videtur. Nam eam C. Popiliium, qui anno 
4 07 a. Chr. n. legatus L. Cassii consulis a Tigurinis victus esset, iam viginti 
quinque annis ante praetura functum nequaquam veri simiie est. 3 Sup- 

plevit A. Wilheim apud C. et Sch. 4 Post Ti. Gracchi necem P. Scipio- 

nem Nasicam cum quattuor aliis iegatum in .\siam missum esse, ne Romae 
acerrimo partium popularium odio periclitaretur, Plutarchus refert Tib. 
Gracchus 24, qua in legatione Pergami decessisse fertor (Cicero pro Flacco 
31. 75). Sed de hac legatione hic cogitari neqoit cum qoia omnino non 
legati. sed praetores. qui ad provinciam administrandam illoc mittantiir, hic 

Dittenbeiger. Orientis Qz. inacz. H. 4 



2 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [435 — 

^[oa sv 'Aoiai e|a)](;6 zr^c. 'ATtaXou teXeot^^ utzo tu)v [paotXecov | 

10 8i]u>p(}u)&r] ^StopYjOTj dcpe&Tj'' eCrifiKo^i)?) TrdTepov ^i | xu]pia, 

UTTsp TouToo Trjt ouvxXTjToit o3t[(«? ISo^e * Trept I tov r]dio? Do- 

TTiXXtoi; Fatoo oto? oTpaTrj^YO? Xdyoo? l|:rotr(]oaTo, icepi tootoo 

Too TrpdyjxaTo^? ootcd? eSoSe' | otto)]? &oa paoiXeo? AttoXoi; oT 

Te Xo[tTcot paotlXeti;] otwpO-woav iCrjfxioioav rj^ [dcpTjxav iSajprj- 

15 oavlJTo, o]oa^ tootojv iyeveTo Ttpo [nac, [rj}i,epa? r^ \ 'ATT]aXov ts- 

XeoTT^oaii^, Stco>? TaoT[a xopta ^jt oTpar/jlyo^t Te ot ei? 'Aotav 

iropsodjxev^ot {jLifjSev xtvuiot j }i.dT]r;V ^\ aXka. euiot xopta [levetv 

II 20 [xa&u)?i2 -;^ oovxXtj^Ito; iTcexptv[£v ^3.] j| [rpa[i][idTtov ^^ [rioTrJXioo 

2epoot[Xioo 1!^ 1— ]ois Ts^^ . 



designatur, tum quia hoc senatus consultura proximo post Attali III mortem 
terapore factum est, ante Aristonici bellura et provinciam a M'. Aquillio cos. 
4 29 a. Chr. constitutam; illa vero legatio tum demum missa videtur, cum 
iam incolae regni quod Attalorum fuerat rebellionem contra Romanos fecis- 
sent. 5 Lapis ZTHZ, [A£|xpt]« C. et Sch. G Attalus III Philometor 

(138 — 133 a. Chr. n.). 7 Augmentum temporale neglectum non tam ad 

memoriam antiqui usus epici et lonici (Batrachom. 87) quam ad eandem 
recentioris aetatis neglegentiam referendura videtur, qua etiara augmentum 
syllabicura haud raro omittitur, Cf. n. 90 loi. 8 Particulam disiunctivam 

hic minime aptam esse non fugit editores. Mihi in mentem venit -^j^cpfeoav], 
sed imperfectura inter tot aoristos vix tolerabiie existimaverim. 9 ~A. 

1 loseph. Ant. XIV, S\ 7 : Trpo fAiai; rni.ipai r^ Taio^ Kaaoiov Tr^Xejxov oj o^jfAt- 
yeupYjiA^vov iT:dfo-^Tx. dmfi-^vat ttj? dTiapyiac '/]ji.fi)v conferunt editores. Similli- 
mus, nisi quod genetivus nominis pro illo 'Tj cum infinitivo ponitur, est mos 
sollennis dies ex fastis Romanorum Graeco sermone significandi, quem habes 
V. 4.5 et alibi innumeris locis. 11 Supplevi. 12 Supplevi. ttX-^jv 8oa 

editores. Sed hoc ni fallor pugnat cum usitata verbi dirixpiveiv notione ' 
sic enim enuntiaretur, non conservanda esse ea regum decreta, quae supremo 
senatus Roraani iudicio comprobata essent et confirmata, quod sensu cas- 
sum esse non est quod demonstretur. -/.a&dji; — iTrdxpivev ad hoc ipsum 
senatus consultum pertinere existimo. 13 Versus undevigesimi prior 

pars scriptura vacat, ut appareat haec TOXEFIEICPIN^EN] medio versui priori 
subscripta esse et his finiri senatus consultum, a versu 20 incipere aliud 
instrumentum ad eandem causam spectans. 1 4 Genetivus pendere vide- 

tur a nomine dvxiYpacfov vel alio sirailis notionis, quod infra intercidit, ita 
ut hic indicem argumenti superscriptum teneamus. Nam praepositioni quae 
hunc genetivum regat supplendae spatium non sufficit, quia ab huius de- 
mum versus initio illud alterum instrumentum incipere ex Iltterarum dispo- 
sitione quae in proxime superiore versu obtinet (not. 1 3) apparet. 1 5 Homo 
quod sciam ceteroqui ignotus. Ex praenomine et temporum ratione colligas, 
eum P. Servilii Vatiae Isaurici cos. 79 a. Chr. patruum fuisse; nam patri qui- 
dem Oaim nomen fuit. At cum etiam aliae Serviliae gentis stirpes nobiles 



436] SenatusconsuUum de Pergamenis. 3 

praenomine quod est PiMiiis usae sint (P. Servilius Rullus tribunus plebis 
a. 63, P. .Servilius Casca 44 a. Chr. n.], res incerta est. 16 'TE'^ . 



436 In Phrygiae maioris vico hodierno, qui appellatur Aresli, 
repperit W. M. Ramsay et edidit Journal of Hell. stud. VIII \ 887 
p. 496 (P. Viereck Sermo Graecus p. 51 n. XXIX, Th. Reinach 
Mithradates Eupator p. 457 n. 4). Cf. quae adnotaverunt Th. Momm- 
sen Mitth. des arch. Inst. in Athen XXIV 1 899 p. \ 95 cum not. 3 et 
in litteris ad Ramsayum Classical review II 1888 p. 326. Th. Rei- 
nach Mithradates Eupator p. 37 vers. Germ. B. Niese Gesch. der 
gr. und maked. Staaten III p. 373 not. 4. 

[ o]5tco; I V 8iu)p&tt)l[{hj*, 

j lYSveTO Trpd|[T£pov ]oz, 

5 -auTa xtSpia }jLe||[v£iv 8i:;Y]|Aa ouvxXfjTou. 

[n^pl (ov Ko'iVTo; <I>apio; oioi; MaEiji.o;, rjaioi; 

Aixivvio? rioTrXiou | [o'Jj<; reTa? uTraToi^ Xdyou? iTtoifjOavJro, 



Litterae AAeeMMTTCO). i Cf. n. 433, 9. Passivum, quod illic est, 
hic quoque reponere malui, cum Ramsay, Viereck, Reinach St(up8da[caTo] 
supplevissent. Nam manifesto hic ut in illo tltulo complura verba similis 
notionis se excipiebant, ex quibus postremum fuit ifisexo praemisso ad- 
iectivo praedicativo quod intercidit); at huic OKMpSiouoaTo, quod activae 
signi&cationis est, respondere non poterat. 2 Consulum anni U6 a. Chr. n. 

nomina reposuit Mommsen, neque ad ullos alios referri licet relliquias quae 
in lapide exstant. Post Aristonici bellum a. < 29 a. Chr. n. M' Aquillius con- 
sul Phrygiam maiorem Mithridati regi Poati concesserat praemium auxilii 
quod Romanis per illud bellum tulerat. Sed eo rege defuncto senatus here- 
dibus impuberibus Phrygiam rursus ademerat, quia Aquillius pecunia cor- 
ruptus eam illi dedisset. Hoc in litteris superstitibus nusquam quidem 
accurate narratur, sed tamen haud ambigue tangitur in oratione Mithridatis 
Eupatoris apud lustinum XXXVIII, 5, 3: tiam bellum quidem iam tunc se- 
cum ab illis geri coeptum, cum sibi pupillo maiorem Phrygiam ademerint, 
quam patri suo praemium lati adversus Aristonicum auxilii concesserant, 
gentem quam et proavo suo Mithridati Seleticus Callinicus in dotem dedisset. 
Cf. Appian. Mithr. H: <I)pv)Y'-«"' evaYyo; uti auTcuv (sc. 'Ptufi.att«v) dcpT[]p7j}i.£vo5 
(Mtftpi5arr)c 6 EuiraTojp). 12: tivft' tav auTov 6 IleXortoa; (Mithridatis Eupatoris 
legatus) I^TQ f^fjfla^i dcp7jpfjo8ai xou KaTiTraSoxiav, ttjv (jlev dei twv TtpofovtBv 
rt'jzo'j ff^o[>.i'^r(i xat U7t6 tou :taTp6; dvaXrj^&etoav, (Ppuiioi^^ 5e dTitvtxtov ^7:1 
AptOTOvtxtp Ttapd Tou 6p.eTepoo orparrj-^ou SoSeiodv Te xal ou^ t,ooov napd tou o6tou 
OTpaTTj^ou TtoXXtuv ypT](i,dTtnv ^a)VT][ji£VT)v. 56 : fjoav 5' ol Xoyoi MiftpiSdTou (xev — 
izi ToT; 'P(u(xat(uv Tzpia^toi xat Trpo^ouXot; xal OTpaTTjYOt; xaTTjYopta tuv e; au- 
Tov ^neTtpdy^eoav doixooi, 'AptopapCdvTjV Te xaTd]fOVTe4 ii Ka-raooxtav xai 

-1* 



VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Asia. [436 — 

TTspi TouTou TrpaYfiaTo? ou|[Ta>? loo^ev Soa paoiXsu; Mi&pa5a- 

T7]]?3 SYpat|>ev r^ lotuxsv Tiatv t] acpeT|[x£v*, Tva TauTa xtipia 

10 |J-£ivT|] ouTw xai)«)c] dStopYjoaTO £?? £o;(aTyjV yj|X£pav, | [ir^pi 8e 

TtJuv Xonroiv Tva xpivojoiv oi Sexa] upeop^OTal zlc, \\aia.v oia- 

PavT£?, 



^pufioii auTov <icpatpo6jji.£voi. 57: 6 5e 2'jXXa5 unoXaPtuv dlTrexptvaTo" — $p'j- 
Yiav 6e aoi Mavio; eSouxev ^ttI 5(upo5oitia, 8 -xotv6v doTtv dpitporv d8ix7)(jia. --tat 
T(p5e |jidXtaTa aur?jv ipLoXoYei; oi Sixaicu; Xapeiv^ ^x Stopo5o->t(as. o Te Mdvto? 
xai Ta dXXa •^XeYy&Tj Tiap' ■^ixtv iizi -/pV^fjiaat Trpdgac, -<tal TidvTa dv£Xuaev yj 
PouXV). oj X6y<p >tat <I)puYtav d5t->t(»; aot So&eiaav o6y lauT^ ayvTeXetv ^7:cTa;ev 
^5 TO'j; cpopou;, dXX' auTovopiov [AeSfjxev. Mommsen. Mithridates Euergetes 
decessit anno 120 a. Chr. n. (Th. Reinach Mithradates Eupator p. 39 vers. 
Germ.), sed priusquam senatus res Phrygiae ab illius regno avolsae ordi- 
naret quadriennium etiam transiisse hic titulus docet. 3 Supplevit Momm- 
sen. Cf. not. 2. 4 dcpe'.|[XeTo] Ramsay Viereck Reinach. Sed cum horum 

verborum, quae in protasi sunt, notiones in apodosi voce eSojo-^jaaTo (v. 9) 
comprehendantur, verbo adimendi hic locum non esse patet. Quare ex 
n. 435, 9 dcflOrj reposui dcp£T|[x£v]. Inconcinnitas perfecti mediis aoristis inter- 
positi non intolerabilis videtur, praesertim cum dcp-^xe et dcteixe facile inter 
se confundi potuerint cum propter iilius aetatis pronuntiationem tum prop- 
ter pluralem aoristi dcpeiadv qui ipse quoque diphthongum habet. 



437 Fragmenta quinque tabulae marmoris albi subcaerulei, ex 
quibus duo summam partem lapidis (a) cum indice argumenti (v. 1) 
efficiunt, tertium (6) ad mediam lapidis partem pertinet. Atque in 
his quidem omnia praeter ilJum primum versum per duas columnas 
paris latitudinis [A B) disposita sunt. Denique duo reliqua frag- 
menta, non contingentia quidem inter se, sed exiguo modo lacunae 
intervallo discreta, inferioris partis (c) sunt; quae pars, undique nisi 
supra integra, versus continuos per totam lapidis latitudinem per- 
currentes habet. Pergami. Ed. M. Frankel Alterthiimer von Per- 
gamon VIII, 2 p. 196 n. 268. Gf. quae de titulo disputaverunt 
E. Sonne de arbitris externis p. 26 n. XLVII. P. Foucart Revue 
de philologie XXV 1901 p. 87. 



a [^ov&f^xat 2apoia]vu)v x[at 'E<p£ot]u)vi. 



Litterarum formae volgares (etiam I3E) praeter ©Fni. \ In supe- 

riore parte sunt duae epistulae Q. Mucii Scaevolae ad verbum inter se con- 
sentientes, in sinistra quidem columna (I v. 2 — 25) ad Sardianos, in dextra 
vero (II V. 26 — 55) ad Ephesios. Neque enim recte superiora modo fragmenta 



7] Pactum inter Ephesios et Sardianos. 5 

A [K(itvTo?MotSxio; rioTrXiou utocSxaidXa?*, | av&uTCaTO?'Pa)fiai«>v', 
Sapoiavuiv tt^i ^ouAfji x]ai ( [tu)i §7j{xu>i yatpsiv Tuiv Iv Trji cpiXiai* 



u V. 2 — 9. 26 — 32; ad Scaevolae litteras rettulit Frankel, cum in media la- 
pidis parte {b v. 10 — 25. 33 — 55) epistulas populi Pergamenorum ad easdem 
duas civitates datas agnoscere sibi videretur. Quae opinio refellitur primum 
ea re, quod quem hominem hic v. 14. 4 5. 38 ad illos se misisse scribit auctor 

epistulae, so; ^PjXotiuoj 'AihjvaTo; appellatur; nam magistratum Roma- 

num cuiuslibet originis hominem, dummodo ei egregiam fidem haberet, 
mittere potuisse apparet, civitatem vero Graecam non cive, sed peregrino 
legato usuram fuisse omnium maxime improbabile est. Tum vero quod de 
eo scribitur v. 15. 16 et 39. 40 dvopi xaXov xal d-ja%b'* xni tt,; \i.Zf[<yrr,i -lcTeto; 
d;io6[A£>/ov -10 ^jaiv, id item a populorum Graecorum usu alienissimum est, 
cum reges et magistratus Romani talia de legatis suis praedicare soleant, cf. 
Syll.2 263, i sqq. Neque quicquam in his versibus legitur, quod impediat 
quominus haec omnia ad easdem ac prima epistulas proconsulis referamus. 
Non quinque igitur, ut Frankelius sibi persuasit, sed tria modo instrumenta 
(1 v. 2 — 25. II V. 26 — 55. III v. 56 — 96) huic lapidi incisa erant. Tertium 
est pactum quo Smyrnaei et Ephesii dissensionibus suis finem iraponere co- 
nati sunt. De argumento epistularum et de ratione quae eis cum pacto (III) 
intercedit, cf. not. 8, de tempore tituli not. 3. 2 Cognomen hic quidem 

totum intercidit, v. 25 vero mutilum est. Tamen de scriptura, in qua con- 
sona r inter vocales omittitur, non est dubitandum. Eandem habes n. 439, 5, 
ilvcTaii n. 456, 57. Alia ('OxTai^^;, Noi(x.3pto;, BfJtXXat, Boiav(Sv, Oacivio;) con- 
gessi Hermae VI p. 305. 3 Duos Q. Mucios Scaevolas Asiam provinciam 

rexisse, et utrumque quidem ante consulatum, constat. Ex quibus natu 
maiorem (cos. 117 a. Chr. n.; circiter a. liO a. Chr. n., minorem (cos. 95 
a. Chr.) fere 98 a. Chr. n. praetorem in Asia fuisse demonstravit W. H. Wad- 
dington Fastes des provinces Asiatiques de Tempire Rom. n. 4. 7. Uter hic 
designaretur, ea quidem re definiri negavit Th. Mommsen apud Frankelium, 
quod ivfturaTo; audiret hic, cum alibi hoc honoris vocabulum non legeretur 
nisi de minore natu ex illis duobus (Liv. Periocha LXX: P. Rutilius — lega- 
tus Q. Muci proconsulis. Infra n. 439, 6. 7 [sTparrJfov av&jzaTov 'PoofAaioov). 
Nam hoc ad merum casum redire, quandoquidem in Asiae provinciae prae- 
side tum temporis appellatio proconsulis non minus usitata et legitima 
fuisset quam praetoris. Cf. Rdm. Staatsrecht 11' p. 648 not. 1. 2. At Mucio- 
rum feriae (not. 8 , quas ad Scaevolae natu minoris proconsulatum spectasse 
Pseudoasconii testimonio constat, dubitari non sinunt quin huius sint 
epistulae quas hic habemus. 4 Acute supplevit Foucart ex n. 438, 2. 3 et 

titulo Pergameno quem illic attuli. Id unum displicet in eius invento, quod 
ante £v -zj^ 9^'i? addidit y.aT' dvopa. Id sane in illis quos modo commemo- 
ravi titulis legitur, neque vero illic ad populos et gentes refertur, sed his 
adiunguntur ei qui praeterea rirititn in amicitiam Romanorum recepti sunt. 
Quare apparet ei additaraento hic locum non esse, praesertim cum neque 
hic neque v. 27 spatium ei supplendo sufficiat. 



VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Asia. [437 

5 xpi&ivT(o]v(t)5 jl [87j[xa)V T£ xal iftvuiv^ ^|;7]cptoa|iiva)v' TiOeJvai | 
[dujxsXixou? xal YOjxvixoui; dY«iva? •jreJvTaj^sr/jpixou?^ 



5 Nl in lapide esse testatur Frankel, sed eius supplementum [vjjvl co- 
haeret cum ratione qua xpi^evTcuv ad arbitrium inter Sardianos et Ephesios 
retulit, quae post egregiam Foucarti observationem (not. 4) teneri iam non 
potest. Quare fieri non potest quin postreraam hastam lapicidae errore ad- 
ditam iudicemus. 6 Supplevit Foucart. Cf. not. 4. 7 Supplevit 

Foucart. Cf. not. 4. 8 Non aliae hic indicari videntur feriae atque eae 

quas Asianae civitates condiderant ut Q. Mucio proconsuli propter egregiam 
provinciae administrationem gratiam referrent. Hae in titulis quidem (n.438, 5. 
439, 4) Mo-jxUtcc, apud scriptores vero Latinos brevius Mueia appellantur. 
Cf. Cic. in Verr. II, 21, 54: Mithridates in Asia, cum eam provineiam totam 
oceupasset, Mucia non smtulit. Pseudoasconius ad Cic. div. in Caecilium 
17, 57 (p. 122, 16 Or.) hie est Mueius, in honorem euius Asiani diem festum 
Mucia nominabant. ad or. in Verr. II, 10, 27 (p. 210, 16 Or.) Q. Mueius 
Asiam singidariter rexerat, adeo ut dies festus a Oraeeis in honorem eius 
eonstitueretur, qui diceretur Mueia. Tituli legitimam formam tenent, scripto- 
res pronuntiationem volgarem, qua i£t, i. e. ii in unam productam vocalem 
coaluerant, sequuntur. Cf. ey^tvo;, TotfAeiov, 6^^^^) xupeia n. 194 32. Sed 
quaenam necessitudo his ludis cum Sardianorum et Ephesiorum contentioni- 
bus intercedat, non facile est diiudicatu. Horum duorum populorum pac- 
tum primarium tituli argumentum esse praescripta v. 1 luculenter demon- 
strant. Quare epistulae proconsulis profecto huic tabulae non incisae essent, 
nisi ipsae eodem spectassent, neque id ulla ex parte dubium est, cum de- 
monstraverim mediam tituli partem [b v. 10 — 25. 33 — 55) item ad has epistu- 
las pertinere. At cur in huius argumenti litteris ludorum mentio fit? 
Frankelius quidem eos propter concordiam illarum civitatium proconsulis 
cura restitutam conditos existimat. At is minus recto versuum 3. 4 et 27. 28 
suppiemento deceptus ab his potissimum duabus civitatibus ferias institutas 
sibi persuasit. Quod quoniam Foucartus demonstravit, longe aliter rem se 
habuisse (not. 4), nemo facile amplius tenebit sacra quae ab universae pro- 
vinciae populis instituta et proconsulis nomine appellata essent, ad horum 
duorum populorum res potius quam ad totius provinciae regimen summa 
cum laude gestum spectare. Quare mihi quidem ordo rerum et temporum 
contrarius esse videtur: Priraum civitates Graecae provinciae Asiae con- 
silium ludorum instituendorum ceperant deque ea re proconsulem certiorem 
fecerant; deinde vero cura Ephesiorura et Sardianorura simultatem huic 
negotio magnopere obesse appareret, proconsul auctoritatem suam inter- 
posuit ut illos in graliam reduceret. Sic res ad arbitros pervenit, quorum 
ex sententia non modo pax et concordia restituta est, sed etiam in reli- 
quum tempus accuratissimis pactionibus provisum, quomodo dissensiones 
quae inter Sardianos et Ephesios oriri possent diiudicarentur. Non recte 
igitur, si quid video, Friinkelius epistulas I. II pacto III recentiores existi- 
mavit. 



4 37] Pactum inter Ephesios et Sardianos. 7 
b 10 [- ■ 

I -;— I 3t, To 

15 auri o]u}i|[T:op£tiotvTo, lirijnj^aji^v 3ov] OoXoji[Ti[j.oo 'A^^- 

vaTov T(ov EoSoxtfjwov ^, av]8pa xa|[X6v xal aYa&ov xal ttj? jxe- 

'{lOXTfi d;l]o6}X£|[vOV 7tl3T£CO? Tap' l^flTv, Trpd? TE TOV 6]jiiT£][p0V 

2fjji.ov xai t6v 'Ecpeoitov, tov 7:ap]a[xa]X£i[oovTa ooovat Tcti; j^eT- 

20 pa? TJfiTv e??] ouXA.oj[i3iv. ooYxaTadejxivtov 5e Tuiv Stjjxco^v 4xa|- 

[Tiptov ToT; rapaxaXoofxevoi? xai 7:£ii«{;d]vj[Ttov irp^o^^oTac ojxtov 

[X£v Too? oTpaTJTj [yoo; MevsxpdTTjV Atootopoo^®, Ootvixa Ooi|- 

25 vtxo;, 'Ap3(iXaov OeootXoo, 'E<p£oi'tov 8e j| 'Ixeoiov 'ApTejxiBtopoo, 



II J5 a K^JivTO? Mo6[xto; rioTcXtoo o]t6? 5!xatd[Xa^,] | dv&oTraToc 

'Pto[[xaitov*^, 'Eoeotjtov Tfjt pooX[fjt xat] | Ttoi Srjjxtot }(ai[p£tv 

Tuiv iv ttJi cptXiat xpt&£[vTtov] | BTjfxtov Te xai l[8vtov ^* 'j^Ti^t- 

oa|x£]vtov TtBivat do}x[£]|Xtxoo? x[a]l [YOfxvtxooi; 6L''^(o\ia{<i) *' Tcev- 

30 TaeTT^ptl'[xo6; a]i Trept too j [ 

7-p]0Tp£(J;0 I 

h [ H-]evo(; [ ' 2apota]vtov Tt 

Tapa[oo 1 ex]Opav xat ota- 

35 ^opdv xa iTTKpaveoTepai; xai lvoo$(o)T[epai; **, tva 01 

dcp]J£OTTjX(>-£; '^ aoTtov S^jxot jx£T[d TrdoT^; e6vot]]a<; et; to a6Ti(o) 

oojMTOp^ooiVTO, lr£jx[«{;a}X£v ]]oov <I)oXoTijxoo 'AdT^vaTo[v T]a)V 

e[68oxtjxtov,] I dvopa x[aX]6v xai dYa06[v] xai rffi [[xeYioTT^<; 

40 d5t]|{o6jievov ztoTeto; Trap' [^iJxJTv, Trp^J; [Te t6v ojxe^JTepov o^[xov 
xat t6v 2ap8iavto[v, t6v 7rapaxa]|X6oovTa ooovat T[d]; X^^P'''^ 



9 Cf. V. 38, ubi post ethnicum exstat TriNE. Quod Frankelius repo- 
suit T&v i[u. IlepYatxaji], id pendet ab errore quo hanc lapidis partem non ad 
Scaevolae epistulas pertinere, sed Pergamenorum esse sibi persuasit (not. 1). 
Athenienses, qui Pergami inquilini consedissent, corpus quoddam effecisse 
certe non traditum est, neque ulla est causa cur aut Pergami aut alius 
cuiuslibet loci nomen hic intercidisse sumamus. Quod contra inter nobi- 
lissimos Atheniensium fuisse legatum suum quod praedicat proconsul, id 
manifesto Ephesiorum et Sardianorum honoris causa facit. Quare supplevi 
£['J5oxtu.eDv]. Verbum sane praestare nolo, cogitaveris etiam de £'j5oxt(i.o6v- 
Tcnv, eyY£vaJv, euYevesTaToov, euraTpiSrov, d^ti^avmv. \ Nomina et hic et 

V. 45 sqq. reposuit Frankel ex v. 93 — 96, ubi integra exstant. A 1 Cf. not. 2. 

12 Cf. not. 4. <3 NA. U ENAOieTL. 15 Ni plane fallor, ajToJv 

ad commune Graecarum ci\itatium Asiae spectat. a quo Ephesiorum et Sar- 
dianorum populi (ofjuot; propter simultates, quas inter se exercebant, desci- 
verant. 



8 VIII. Imperii Romanl provinciae orientales. 1. Asia. [437 

r|[xTv el[c, ouXXuoiv.] ] ouvxaTaOs^isvoiv 8s xuiv otj}x(i>v [sxaTe- 

45 pojv] I ToT? TrapaxaXoutjLivoii;!^ xal Trc[Jn]>avTa)[v 7:p2o]|[3£UTa? 

ujxuiv fx£v 'IxEoiov 'ApTefxi3(opo[u, noo£i]jott>viov nooeiStovtou TOU 

AtOVUOtOU, 'A[pt0T0]|Y£lT0Va riaTptOVO?, 'ApT£}Xl8(OpOV 'ApT[£}Xt8(i)]|- 

pou, MEvexpaTTjV M£ve[xpa]T[ou] tou 'Ap[Tejxi]|S(opou, 'A7roXX<;8[to- 

50 pov 'Epfxo]xp[aTou, '"'Epfxtir]j|irov MevoiTou, 2a[p8iav(ov 84 tou? 

oTpaTrJlyou? MevexpaT[rjV Ato8(opou, Ooivtxa Ooivtxo?,] | 'Ap- 

/eXaov 0eo[<piAou, 1 | xf/oat Ta up 

j -fg fxeotTe[u 

55 ] II oufxcpepe 

III c ovTa? Taj[ xa]^ ^xxXrjTou; 

8[t|xa? T:ap]a[Y]evTr(Tat, 8([x]aC£- 

oBai Tov dot|[xo]ufxevo[v xaTa Ta TTpoyeYpafXfx^sva ev [T]-^t [t]ou 
60 (z8ixouvTo? ■k6Xzi^'^. E(iv M Tt? ouXY]||[i>]r,t rj (i8ix7][&^t I]ap8ta- 

Vuiv ri 'Ecp]£aitOV UTTO TOO [XYJ ^VTO? fX7jT£ ^ap8taV0U fXYjT£ 'Ecp£- 

oiou, I iUoTOi(C) Tuit 'Ecp[£ot(oi iv 2ap3£at x]at Toii 5!ap8tav(ot 
iv Ecpeo(ot t6 8ixatov Xafxpdtvetv xaTcx | tou<; xti^ ■K6X[t(aQ vo'- 
fxou? Iv r^t a]v XTjcp^^i 6 d8tX7joai;* ttXtjv si Tivsi; eiotv ex T(iiv 
TOXecov Tcpo^ I a^ £totv ouv{)^x[at 'i8tai, TauTa] 8te$dY£o&ai xaTa 
Ttt? i8ta<; ouv{>7]xa;. ooa 6' av xaTa Tro'X£|fxov fxsOtoT^ Tt[? r^ 
xat xaT' d']XXo Tt u7t£XTtO^Tai eic: ttjv ir(JXiv r^ ttjv x*"?*^^ ^ 
65 'Ecp£oi«>v £t? II 2dp8ei(; r^ 2ap8[iav(ov s]i? "Ecpeoov, eTrtSej^eof^at 
Te xat Tou? apj(0VTa; lutfxeXeoOat xat | [ouv8ta]a(o[C]etv ^^. ['Ecpe- 
ot(o]v 8e xat T«iv xaTotxouvTcov ev 'Ecp£0(ot xat t'^ X^upat fxr^Oet? 



4 6 Hanc formulam tum temporis soileiinem fuisse evicit Frankel allatis 
locis Polybii XV, 5, 4 0: b hk UotJm^ dxouoai; xaiJTa tou ■/Tip'j-/Co? <3\j'iv.aTe-:l%eTo 
Toi; Trarja7.aXo'j[X£voic. XXXI, 4 8, 6: i] o6y7.Xtjtos — 0UY-/aT^&eT0 TOt; utio 
Toii vetuT^pou (IlToXefAaioy) Tcapay.aXoufxevoK; et (iecreto ficticio ap. Domosth. 
XVIII, 4 66: ifu) ji^vtoi (x-/o6aa; twv Tipeo^euToJv 0UYxaTaT[&e|xai toT; Trapay-a- 
Xoujx^vot;. 4 7 Enuntiatum mutilum, a quo pars pacti (III) servata in- 

cipit, manifesto ad Sardianum, qui ab Ephesio, et Ephesium, qui a Sardiano 
iniuria affectus esset, spectabat. Fr. 4 8 Supplevi. [5[ava]5(o[C]e(v resti- 

tult Frankel. Sed primum concessit, aliud quidem huius verbi compositi 
exemplum non exstare. Deinde vero dvaoejiCeiv non de conservandis quae 
habemus, sed de recuperandis quae amisimus usurpatur. Cf. Syll.2 237, 9: tc£ 
Te (iTioXtoXoTa i-/. tou [epou dvlotooav. Vestigia scripturae tenuissima •* ' * quae 
ante 7QTEIN exstant, vix minore iure ad AIA quam ad NA referuntur. 
Verbum ouvStaotuCeiv vero ut similia ouvStaTTjpeiv et ouvotacpuXciTTeiv frequen- 
tissimum est in eiusmodi sententia. 



437] Pactum inter Ephesios et Sardianos. 9 

3Tpa [TeusoBtu xara 2!ap8]iavuiv *' {xr,8s Siooov oiS^^tu) {iTjBe 
SevoXeJviov 2'J T:ap£)(eT(o |xt,5£ 6^Tt(X)a^' | [8io<iTtu [ir^Zk j(opTj]£iTu> 
Tou 2ap8tavu)v ToXsfiioi? f*^'^ XFnH-*'^* H'^i'^ dlYOpdv, \ir^^k \ 
Xa(^upov ^7rt8e}(ia]&uj jxTjSe aXXo {XTjdev im ^XdpTQ 7rpaaaeTu>. 

70 6}Aoioj? 8s |XTj8e 2ap8[t|;avu)v {ATj&ei? fA]T,oe tu>[v] xaToixo(ivTu)v 
Iv 2dp8eoiv t^ tt^i ytopai arpaTeoso&u) xaTa 'E©[ejOto)v {at^os 
8io]8ov 8t8dTo> {XT^Ss UvoXdYtov Trapej^eTU) {xtj8s oirXa 8i8dTu) 
[irfik 5(op[T(!YetTu) toT; 'Ecpeojiujv iroXe^xiot? {XTjTe ;^pTj{xaTa {XTjTe 
ctYopdv, {XTj8e Xdcpupov eziSs^rioilo) {xt,|[6£ dA.Xo {XT,]8ev irA ^Xdp^g 
TtpaooeTO). 6irdTepo? 8' Sv Toiv 8tj{xu)v uzevavTtov j [TrpdooTji T]tvi 
Tuiv Iv TTjtSe TTjt oov&7jXT,t xaTaxe)^u)pto{x£vu)v, etvat t6 8txatov 

75 Xa^eiv Tuit d8i [xoo^xsvq)] eirl tt^; Xaj^ouoT^; izoks.m^ i^ tov ctv xaTa 
xotv6v eA.a>VTai irdXewv, Y£vo{xevoo xXTjpoo aTrA | [ttj!; (xeo]tTeo- 
ouoTji; Ta; ouvOTjxai;*^ irdXeu);. 6 8e cpd{x£vo; dBtxeloBat 8^{io; 
rpoXsY^Tu) 8t[d | irp£o]^£ia!; Toit eYxaXoujxevo^t 8Tj{xa>t t6 e^- 



49 Mirum esse, quod definite vetarentur civitates in provincia Ro- 
mana sitae inter se bellum gerere aut hostes in beilo adiuvare haud inepte 
observavit Franlcel. Sed tenendum est, non modo bella in censum venire 
quae sua sponte hi ipsi popuH inter se gererent, id quod tum temporis 
sane vix usu venire poterat, sed item ad bella inter Romanos illorum socios 
et externum aliquem hostem in Asia gerenda has condiciones spectare, 
quale certamen acerrimum paucis post hoc pactum annis re vera exarsisse 
nemo ignorat. Quare id unum ex his litteris colligi licet, Ephesum et Sar- 
des ius belli gerendi illa aetate etiamtum habuisse, quod nulla ex parte 
mirum videri debet. 20 Non facultatem milites pretio conducendi, 

sed ipsum exercitum mercennariorum significari observat Fr. provocans 
ad usum sermonis Polybianum. Cf. Pol. XXIX, 23, 6: rapaxiXo^JvTe; aJtov 
3'jaTTi3aoOai $evoX(5-]ftov yiXitnv dvSpojv. XXXI, 26, i: oyvif;OpoiC£ $evoX6-fiov 
dfxppi&ec § 5 t6 ^evoX^iftov SiaXuaaodat. § 7 t6 fxev ?evoX(5Ytov Si^Xuoev. 
24 OFAA. 22 Nomen non potest non ad id pactum spectare, quod hic 

tenemus. Id igitur, etsi primam ansam dederat in gratiam redeundi Scae- 
vola proconsul misso ad utrosque legato Atheniensi (not. 9}, tamen non con- 
venerat nisi tertia quadam civitate Graeca, cui utrique fidem habebant, inter- 
cedente et conciliante. Quam Pergamenorum fuisse sine dubio recte ex 
v. 88 collegit Frankel. lam in posterum convenit, ut quicquid dissensionis 
oriatur inter Sardianos et Ephesios, utrique primum illam civitatem adeant, 
quae sane non ipsa arbitrio suo componat litem, sed sorte ducta aliam con- 
stituat civitatem, quae sententiam ferat. De verbi lAsatTejetv structura Fr. 
provocat ad Diodor. XIX, 71,6 [xeatTeioavTo; to; ouv&Tjvta; j\.;j.iXxo'j to^ Kap- 
/TjSovioy. Dionys. Hal. Ant. IX, 59, 5 fxcTa touto ouvSfficat ^ivovTat TaT; rriXeat 
pLeaiTe-joavTo; ayTa; toD uTiaTou Totaioe. Polyb. XI, 34, 3 ■fj$io'J tov TTjXeav 
ueaiTejoai t^jv StaXootv e5voixS;. 



IQ VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [437 — 

xXrijia, xai TrapaYeivsa^woav oi irap' 4xaTepo)V | [tJojv 7:«J[Xe](ov 
£1? TTjV SiaBuaoiav, a<p' ■^? av t6 i^iTjcpiofxa oi iYxaXouvT£<; 
dvaSuioiv^^ iv aX|[X]ai<;24 T^fispa^i]? TpiaxovTa, 7rp6<; t6v [xeoi- 

80 T£uovTa 8^}i.ov' xat iv aXXaic, Tjixepai;; TrevTS xXyjpa)oa{'[T]toaav 
Tov xpivouvTa ofjjxov }x£Ta 8e t6v xXfjpov iv aXXai? ^jxepat? 
i^YjXovTa TTapaYev(/}xe|voi irpo? tov £iX7))(dTa 8^}xov BiaSixaCe- 
oi>u)oav, cpepovTe? irapd Tuiv i8i(ov -rraTpi^aiv | ypdtxfxaTa Trpo; 
Trjv eiX-r]}(£Tav 25 ttcJXiv uTCep Tf^? 8(5o[e](i)? to5 Sixaorr^pioo, xai 
t6 xaTaxpiBev | irpaooeTtooav T:apa)(p^}xa. Idv 8i Tt? (xyj irapa- 
[YeJvTjTai. r^ liri t6v [xeoiTeoovTa 8f^(xov | r^ IttI ttjv Xaj^ouoav 
'irdXiv, eoT(o xa^d t6v [7r]apdvTa 26. xauTa 8£ uTrdp^^eiv 2ap8ia- 

85 voli; xa[t] || 'Ecpeoioi? elc, tov aTiavTa )(p(Jvov, xal Idv ti ai 7:(J- 
Xet? o{xei(5Tepov pooXeuocuvTat^^. dva|Ypd(];at 8e xat ei? 0TTf]Xa? 



23 Cf. Polyb. XXIX, 25, 7 ol 5e -apa xou IlToXsjxaiou Trpeopeuxai, Sia^^eo- 
aftdvTei; tyjc c'j[X[).a^ia?, dv^ScoTtav Tot; apyouatv lToi|xai eyovTei; dTiiOToXa; rapd 
Tu)V PaoiXltuv. Diodor. XI, 45, 2. 3: dv£5tuxc toi; ^cpopot; tk; iTrtaroXd;. tou- 
Tiuv Se dTriaTouvTtov oid t6 dvetjJYtx^va; auToi; Td; ^TttOToXd; dva5e86a&at, xa\ 
TCiaTiv ET^pav pe^atotlpav dTri^-rjTouvToov ^tX. Frankel. 24 Hoc addito indi- 

catur, ipsum diem quo plebiscitum redditum sit numero triginta dierum non 
contineri. Fr. 25 Forma feminini participii perfecti activi tribus postre- 

mis a. Chr. n. saeculis adeo frequens, ut Athenis quidem alteram in -uta 
cadentem plane expulerit (Meisterhans-Schwyzer Grammatik der att. Inschr.3 
p. 169 not. 1410). Etiam alibl inferiore aetate haud infrequens est. Cf. 
E. Schweizer Grammatik der pergamen. Inschriften p. 192. De origine Do- 
rica convenit inter omnes homines doctos, sed dubito num iure. Certe 
exempla quae tabulae Heracleenses et testamentum Epictetae praebent (cf. 
Ahrens de dialectis II p. 331) vix sufficiunt ad id probandum, quandoquidem 
vix multo antiquiora sunt quam vetustissima aliarum regionura testimonia 
epigraphica. 26 Si alteruter non adfuerit, iudicabitur secundum prae- 

sentem. Cf. Cic. in Verr. II, 17, 41 : tibi comperit (Verres) Heraclium non 
adesse, cogere ineipit eos (iudices), ut absentem Heraclium condemnent . illi 
eum commonefaciunt, ut, si ei videaiur, utatur instituto suo nec cogat ante 
horam decimam de absente secundum praesentem iudicare. Th. Momm- 
sen apud Frankelium. 27 Ni fallor oixetotcpov nihil est nisi 'aptius', 

'accommodatius' ad concordiam civitatium confirmandam. Aliter Frankel 
'^welche Massnahmen eine jede der beiden Stddte innerhalb ihres eigemn 
Interessenkreises kiinftig auch belieben mdge\ Sed primum quidem hoc non 
esset idv Tt, sed oTt dv ; deinde ea, quae utraque civitas pro se de suis rebus 
decernit, profecto non simplici plurali at TtoXet; indicarentur; immo hoc ne- 
cessario de eis intellegendum, de quibus inter ambos populos in posterum con- 
venerit. Manere igitur in omne tempus pronuntiatur et hoc pactum et quod- 
cumque ei in reliquum tempus addere civitates consentientes decreverint. Talia 
usitatissima esse in foederum formulis non est quod exemplis comprobetur. 



438] Pactum inter Ephesios et Sardianos. 1] 

Xi&tva? rfjv5i rf^v aovQTjXTjV xai arr^aai iv jilv ^Eztiovn Iv | 

Tuit TT^? l\pTS|J.l8o? ISpuil Iv T(Ol £— '.3T,}10TaTU)l T^JnCOt, Iv Ss 

SdtpScOiv iv Tuii TO'j Ato; Upa>[i]^* j ^v Tuii irtOTjjioTaTmt 76- 
za)t, iv 0£ ITspYaficot^^ 8v av aiTTj3<ovTat xaTa xoivdv ai TC^Xst? 
i-taT,[ji«r]JTaTOV TdTrov^*. sivat 51 ttjv auv&TjXT,v xuptav o>^ txsv 
90 'Ec5£3tot (XYOOOiv duo rpuTav£a>?3i SeX^iSxou, isps^toc] os tt^; 
'Ptt>}i.T,;'2 'ApTsjitotopou, |J.T^vo; Taupsoivo?'^ TETpaSo? dirtdvToc, 
u>; os Sapotavot srt isp£«)[?] [ tt^? }iiv 'P<o}jiTj; 2u>xpaToo, tou 
os iAto; Tou rioXtsu);^ 'AXxaioo, }iTjVo; Aaioiou'' TSTpdoo; 
dT:t<JvTO?. j siotv 54 ol u<p* ixaTspwv tSv §T^}ict>v diroSstj^dsvTs; 
dvops; l7:t Tuiv ooXXtiosmv Sapotavuiv [ }isv XUv^xpaTT,; Atootopoy, 
OoTvt? Ooivtxo;, 'ApyiXao; 6£o<piAou, 'E(p£oiu>v 5£ Ixioto; 'ApTs- 

}i.t§(o|pOU, n00£t5<OVt0; riooStSouvioU TOU AtOVUoioU, 'AptOTOYSlTU^V 

95 ndTpmvo;, 'ApT£u.iou>po; !i 'A(p)T£}i(t)o<opou'*, MsvsxpaTT,; Msvs- 
xpdTou TOU 'ApTS}it5<opou, 'ATCoXX»i5<opo; 'Ep}10XpdT0U, I [ E]p- 
}ii7nro; MsvoiTou. 



28 Sc. To^ rioXiEos;. Cf. not. 34. Seleacidarum aetate sane talia monu- 
menta in Dianae potius delubro Sardibus collocari solebant. Cf. n. 325, 29. 
29 Cf. not. 22. 30 Cum fragmenta lapidis partim in delubro Minervae, 

partim infra iilud in theatro inventa sint, non dubium est, quin locus tabulae 
erigendae io illius deae fano ab Ephesiis Sardianisque petitus et a Pergamenis 
concessus sit. Fr. 31 Magistratus eponymus Ephesiorum ; cf. Hicks, Gr. 

Inscr. in the Brit. mus. III, 2 p. 82, ad quem provocat Fr^nkel. 32 Deae 

Romae sacra iam inde ab initio alterius a. Chr. n. saeculi in Asia minore 
occurrunt, 4 93 a. Chr. n. Smymae (Tac. Ann. IV, 56}, 4 70 a. Chr. n. Alabandis 
(Liv. XLIII, 6, 5). Fr. 33 Mensis etiam in aliis urbibus lonicis usitatus, 

Cyzici, Sami, Sinopae, cuna Daesio fastonim Macedonicorum respondeat (v. 91;, 
sine dubio recte a LoUingio Mitth. des arch. Inst. io Athen XIII p. 307) 
octavus ab aequinoctio autumnali, quod est apud Cyzicenos anni civilis 
initium, habetur, ut Atheniensium Thargelioni, Romanorum fere Maio respon- 
deat. Frankel. 34 Cf. C. I. G. 3464, 3. 4 dpyicpea tt,; Asia; va»v Tmv Iv 

A'jli'1 Sapoiivaiv %a\ le^ii fie-ftorou IloXi^os Atoc. Fr. 35 Oclavus anni 

Macedonici ab aequinoctio auctumnali incipientis mensis. Cf. not. 33 et Pauly- 
Wissowa Realencyklopadie IV 2 p, 2044. 36 ATEMAflPcY. 



438 In loco Eski Manms (Poemaneni) marmor inaedilicatum 
in muro meridionali castelli. Edd. A. S. Dorigny Revue arch. N. S. 
XXXrV' (i 877) p. i 06 n. 3. J. H. Mordtmann Mitth. des arch. Inst. in 
Athen XV (4 890) p. 157 n. \. Omnium plenissime et accuratissime 
J. A. R. Munro Joumal of Hell. stud. XVH (4897) p.276 n.27 (Revue 



12 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. ■). Asia. [438 — 

arch. Troisieme S^r. XXXIII 1898 p. 445 n. 125. P. Foucart Revue 
de philologie XXV 1901 p. 86). Gf. quae adnotavit Th. Mommsen 
Mitth. des arch. Inst. in Athen XXIV (1899) p. 194. 

Gi Iv TT^i 'Aoiat Sf^fxoi^ xa[i xja e&v^rj^ | xai oi xar avopa 
xsxpifisvoi^ iv Trji TTpoi; j 'P(0[iaioo? cpiXiai xat tuiv aXXtov oi 

5 sipYjljJ.eVOt* fJL£T£5(£tV Tuiv 2«)TT^pi(0V^ Xat ll MoUXt£ia)V® dTt{XTfj- 

oav I 'Hp(5aTpaTOV AopxaXiiovo; '', avSpa aYaBov Ye|v(5}X£Vov xat 



Litterae AZTTl. i Persimilis titulus Pergami repertus est (Lebas- 

Waddington Inscr. III 172<b. Mouoeiov %al pt^Xto&TjXT] t'^; is 2[x6pv7j euaYY^" 
Xixfi; oyoXfj; 1876 p. 9 n. 56), quem P. Foucart sic restituit: 01 dv tq Aoia 
5'fi[j.ot xai Ta e&v[7]] | xat ol xaT divSpa vt£"(^ptti.£voi dv Tfjt 7r[po; "Pcu(j.ato'j; cpi- 
Xtai] I iTt(j.Y]oav AY^n^^opa, tov AYjfjirjTptou too A[Y][ji.TjTp]to'j | lltpfa\Krjyo~j ut6v, 
Toij dYa)Vo&£TT]oavTo; | Tot 7:£(j,T:Ta EuEpY^ota t» dydevTa OTf]!Ao[ot]a is [n£pY]d(i.(Bt. 
De utrlusque inscriptionis aetate cf. not. 7. Ubi hic lapis inventus sit, anti- 
quitus Poemanenum oppidum fuisse anno 1 836 pronuntiavit Hamilton, qui 
illas parietinas primus adiit. Sunt sane quae dubitatlonem moveant (Mitth. 
des ath. Inst. IX 1884 p. 33. H. Kiepert Formae orbis antiquae tab. IX comm. 
p. 2). 2 Hic Mordtmannus addidit rai al roXEt;, sed eis supplendis spa- 

tium non sufficere definite testatur Munro. Ne n. 437, 5. 28. 439, 1 quidem 
hoc additur, neque magis in monumento Pergameno quod attuli not. i. 
3 Qui in amicorum formulam relati sunt, ut est in senatusconsulto de 
Asclepiade C. I. L. I, 203, 7. De Graeca huius locutionis versione Momm- 
senus provocavit ad losephum Ant. XIV, 194 etvat t£ a^jTov (Tpxavov tov AX£- 
|dv5po'j) %a\ Toij; 7:atoa; auTOU o'j(j.[jLdyo'j; i?i(ATv eti Te xai iv toT; v.aT av5pa 
cptXoi; dpt&[j.eTo&ai. Praeterea cf. n. 4374. 4 Cum Munro slpri\xi^oi scrip- 

sisset, Foucart perspexit, dicendi verbum a conexione sententiarum alienum 
esse, et perfectum verbi alpeToftai agnovit. Medium, non passivum esse de- 
monstravit idem collato n. 439, 3 eX6(j.evot. Praeter eos igitur qui in Asia 
incolebant nonnullos alios Graecos sive populos sive singulos homines sua 
sponte Mucieorum ferias una cum illis habebant. 5 Easdem ferias 

pfopter salutem, quam Mucio acceptam ferebant Asiani, et Soteriorum et 
Mucieorum nomine significatas esse, etsi hic quidem titulus de ea re dubi- 
tari sinit, tamen luculentissime demonstrat n. 439, 3. 4 ttj; [dY]opi^v[Tj; revTe- 
TT]pioo; T(uv StD]rr]pt(uv xat Mo'j-itt£ioov. Ceterum post StuTYjpicav trium quat- 
tuorve litterarum spatium vacuum relictum est, item post Mo'Jxtet(uv sex litte- 
rarum et reliqua pars versus post ^Ti!J.Yioav, sine dubio ut haec vocabula quam 
maxime efferrentur. 6 Cf. n. 437». 7 APOZTPATON Munro, qui 

tamen ipse Dorignyum et Mordtmannum, qui initio HP exhiberent, rectius 
legisse persuasum habet. Ceterum huius hominis nomine Munro usus est 
in tituli aetate definienda, cum provocaret ad Plutarchi Brut. 24: icat 7«? 
e{; MaxeSoviav £Tre(j.'];ev 'Hp(5oTpaTov (M. Brutus) o{x£to6[ji£vo; tou; im twv dxei 
OToaT07:£8(uv. Eundem hominem hic haberi ratus titulum ad ver anni 42 
a. Chr. n. rettulit. Etenim tum Brutum in Asia versatum esse ut provinciam 



439] Herostrati et Q. Mucii Scaevolae boDores. 13 

oicvsvxovTa *;i3T3i xai dpsT^ ; xal o[ix]aio3uvi5 xal euos^ciai 
xai ::£pi to(5 x)o(i)v[oG]* | ouvospovro; riiv rXsiirr^Tjv siasvT^- 
10 vs-j-jjLSjVov jrouSrjv xat ToXXa xai ixsvaXa 7:spiKo[i] Tjaav-a toi; 
xoivoi; Too oovsopiou -pa^}ia|oiv Toiv -po; od;av xal liVTjfiTjV 
aiu)vio[v] t dvT,xdvTtuv, dp£Tf,[; Evsxsv] xat suvoia? | ttj^ ^(^s)* 
eauTou[?]. 



pro suis commodis et rationibus ordioaret et classem Cyzici pararet. Cf. 
Plut. Brut. 28: -ipaiouia; oe tov orparov el; Asla-. ffir^ Xap.rpo-» S-rza vaurixov 
{lev t;T,j)T6i-o aroXov £v Biduvt^ xni rept KuC«ov, reC-Q o aOro; ^Trtcbv xa^i- 
OTaro rdc r^SXeic xal Totc R-Jvaarat; iypT,udTtCe. At tum temporis etiam Mucia 
ab Asiae civitatibus et gentibns atque adeo ab aliis Graecis qui sua sponte 
se iilis adiungerent acta esse neutiquam credibite mihi videtur. Ex altera 
parte quod Mommseous et bunc titulum Poemanenum et geminum eius 
Pergamenum (not. < ad ipsa initia provinciae .\siae rettuiit, id eadem 
feriarum mentione redargui mihi videtur, quippe quae .\sia provincia iostituta 
pius quam triginta annis recentiores fuerint. Quare hunc titulum ut n. 437. 439 
eo tempore incisum existimaverim, qnod medium fuit inter Mucii proconsn- 
latum et Mithridatis bellum (98—88 a. Chr. n. Cf. n. 437 2;. g TO*ON 

Muoro, qui ligatura propter spatii angustias usum cooicit lapicidam. 9 EZ 
lapis. Emeodavit Munro. 



439 Fragmenta quattuor magnae basis lapidis calcarii flavi, 
inventa Olympiae. Cum unum ex eis iam Arch. Zeitimg XXX\1II 
4880 p. 164 n. 368 editum esset, accurata omnium delineatio a 
Purgoldo confecta proposita est Olympia V p. 449 n. 327. Ini- 
tium sagaciter supplevit P. Foucart Revue de philolc^e XXV 1901 
p. 86. 

[01 iv TT,'. 'Aoiai 8T|}iot xai Ta I&vtj xai oi xaT | avSpa xsxpi- 
jiivoi iv TT^t TCpo? 'P]a)}iaio[u<;]i «ptXiat xal | [twv oAAmv 'EaXtj- 
vtov ot }jL£Te}rei]v2 sXduevoi' tt^? | [dYJofxsvrT^? rsvT£TT,p>'3o? Toiv 
I]a>]TT,pia)v * xai Mouxtsttov* [ [Kd]ivTov [Mouxiov noKA.iou uiov] 
2!xai(JA.av • | 0ta[<^avE3TaT0v avopa, orpaTT^J-^dv dv&uraTov \ Ta>- 
}Aaia>v, omTTjpa xat [suspYSTT^v Y£]vd}jL£vov sauToiv j [x]at Btsvs- 
YxavTa dps[Tf,t xat otxaioouvjrjt xal xa&apstoTT,Tt. 



Litterae A0TTZ; ofl reiiquis minores. i Hucusque omoia supplevit 

Foucart. 2 Supplevit Foucart. 3 Cf. o. 438*. 4 Cf. n. 438*. 

5 Cf. o. 4378. 438«. 6 Cf. n. 437 2. 



14 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [4'iO — 

44:0 Basis rotunda supra et infra marginibus prominentibus 
ornata. In superficie complura foramina. Effossus lapis Ilii. Ed. 
A. Briickner Troia und Ilion p. 453 n. XIV. 

'0 8^[i.o? I Asiixtov 'louXiov I Aeoxiou oi6v Kaioapa^ | Ttjxrp 
5 TTjV Ysvdfisvov^ II xal duoxaTaoTT||aavTa ttjv ispav | X"*P*^ "^V- 
'A^vai I T^i 'lAiaSt^ xal ^^eXdfjLSVov | auTTjv ix Tf|? Sr^ixo- 
otu)Vta<;^. 



1 L. lulius L. f. Sex. n. Caesar cos. 90 a.Ctir.n., occisus anno 87 a. Chr. n. 
cum Marius Roma potitus esset. Cf. W. Drumann Gesch. Roms III p. 119 
n. 20. 2 Censura L. Caesar functus est anno post consuiatum, 89 a. Chr. n. 

Cf. Plinius N. hist. XIV, 95: P. Lieitiim Crasstis L. lulius Caesar censores 
armo urbis conditae DGLXV edixerunt ne quis vinum Oraeeum Amineum- 
que octonis aeris svngula quadrantalia venderet. Quae in censura beneficia 
contulit in delubrum Minervae Iliadis (not. 3), ea Ilienses praeter hoc ipslus 
monumentum etiam fiiiae statua dedicata remuneratos esse testatur titulus 
C. I. G. 3608 b\ [•/) Po]uX'^ xal 6 STJfxo; ['loujXiav, ^'j-^ixi^a. [Ae]'Jxiou 'louXtou Kai- 
aapoc, [oia] Tdc; euepY£(Jtac Ta? i[r. t]ou TtaTpo; aur^i; eU tov [SJtjiaov Yevo(i.evai. De 
filio cf n. 444, 3. 4 cum nota. 3 Terra sacra aliquando erepta erat Mi- 

nervae Iliadi; quam Caesar memor antiquae conexionis quae Romanis cum 
Ilio intercedebat restituit. Alla eiusdem generis exempla attulit A. Wilhelm 
apud Briiclcnerum, velut Mitth. des ath. Inst. XXIV 1899 p. 177 n. 27, 2 sqq.: 
[tov] Sta Yev[o'j; lepia tou Ka&TjYepiovo; Ato]v'jaou, d7ro-Aa[TaaT'/)oavTa Ta; Te Trpo- 
ooSou;] ical ttjv yu)pa[v Twt Seoit]. Michel Rec. p. 341 n. 459, 15 (ex emen- 
datione Wilhelmi Gott. gel. Anz. 1898 p. 235) droTtaTeoTT^oe Twt &ea)t T-rjv ywpav, 
i% T\(i (Tot); Te [8]uoia; xai Ttixd; Ttut 'AnoXXtDVt ou|j.p£pT]xev driTeXeTo&at. Simil- 
lima est causa Artemisii Ephesiorum, de quo Strabo XIV, 1, 26 p. 642 Cas. 
haec narrat: (xeTd oe tTjV l-/poXYjv tou Ka'jOTpou Xt[jLVT) ioTiv i% tou TteXdifou; 
dvayeo[i.dvr], xaXeiTat 6e SeXtvouoia, xat ^cpe^-^; oXXtq ouppou; auT:^, (j,eYdXa; 
e^ouoat 7rpoo6§ou;" S; ol PaotXeT; fxlv, [epd; ouoa;, dcpeiXovTo tt]V fteov, 'P(ojj.aTot 
o' dTidSooav. 4 Non ita hoc videtur intellegendum, ut duo diversa bene- 

ficia, dominium agrorum deae restitutum et immunitas eis concessa, distin- 
guantur, sed potius cum fundi ad deam redirent ipso iure immunes facti 
videbantur. Certe hanc interpretationem commendat narratio Strabonis qui 
post ea quae not. 3 exscripsi sic pergit: rdXtv V ol STjfioottuvat ptaod|j.evot 
Tiepi^OTTjoav e[; ea^jTou; Ta tIXt], Ttpeapeuoa; Se 6 ApT£ii.iO(upo;, w; ^Tjat, Ta; ts 
Xt|xva; a.T.iXo.^z Tti) &£u) xtX. Neque dissimilis est causa Amphiarai Oropio- 
rum; nam hic deus esset necne ambigebatur, sed si deus esset fundum im- 
munem esse debere inter omnes constabat. Cf Syll.2 334. 

441 Laginis [L^ina) inter rudera templi Hecates repertae sunt 
reliquiae monumenti ex quattuor lapidum oblongorum ordinibus 
compositi, ex quibus aetatem tulerunt summi ordinis quinque integri 



', H] Senatusconsultum de Stratonicensibus. 15 

BCFLM) et unius fragmentum (J.), alterius ordinis tres lapides 
D O N), tertii unus integer {H) et unius pars (0), quarti duo lapi- 
des {E F). Titulus per quinque columnas {ah c d e) scriptus, quae 
nullam rationem habent commissurarum lapidum, ut saepe in eodem 
lapide prioris columnae versuum lines et posterioris versuum initia 
contineantur, quae Viereckium secutus siglis B^ B^ sim. distinxi. 
Fragmenta nonnuUa edd. G. T. Newton Discoveries at Ilalicarnassus, 
Cnidus and Branchidae II p. 75. Benndorf et Niemann Reisen in 
Lykien und Karien p. 155. Lebas-Waddington Inscr. III, 543. 
Omnia exscripserunt et coniuncta ediderunt Ch. Diehl et G. Cousin 
BuU. de corr. Hell. IX (1885) p. 437 sqq. praeter fragmentum postre- 
mum P (v. 207 — 219), quod postea inventum adiecit P. Foucart 
BuU. de corr. Ilell. XIII 1889 p. 363 n. 1 (P. Viereck Sermo Graecus 
p. 24 n. XVI). Cf. quae exposuerunt S. Basis 'Ecp. ap/. 1 886 p. 42 sqq. 
B. Haussoullier Revue de philologie XXHI (1 899) p. 1 52 not. 5. 

I AB^ [a) [AeiSxio? KopvYjXio? Ajeoxiou [oiA;] ^iiXXa? 'EiracppdSi- 
T04I I [SixxaTwp 2TpaTovi]x£u>v ap[xo]uoi ^00X^1 87](io>i j^afpeiv | 
[oox dYVoou[i.iV 6}ia?] 8id 7rpo[Y]rfv(j)v TzdvTa Ta Sixaia | [irpo? 
5 TTjv T^jji£T£pa]v i^^YEfj^ov^iav TieTroiT^xdTa; xat iv || [TravTi xaipuit 
TYjv TTpo; ■^/]{ia? Trt[o]Tiv eiXixptvio? TeTT^pT|X(iTa? | [ev ts Tuit 
Tcpo? Mt&pa5d]TT^v ^[oJXejxcDt^ TptoTou? Tuiv ev T^t | ['Ao^at 

Litterae AHFZ; memorabiles formae antiquiores IQ conservatae. 1 Ap- 
paret hoc monumentum continere quinque documenta, quae tamen omnia ad 
unam eandemque rem, ad honores et iura Stratonicensibus et delubro Heca- 
tes a Romanis concessa spectant. I. Epistula L. Sullae dictatoris ad 

Stratonicenses, qua illi propter egregiam fidem, quam populo Romano prae- 
cipue per belii Mithridatici tempora praestlterant, collaudantur (v. < — <3). 
IL Epistula eiusdem ad eosdem, qua se senatusconsultum de eorum rebus 
factum legatis ipsorum tradidisse ut ad illos deferretur significat (v. 4 4 — 47). 
IIL Senatus consultum de rebus Stratonicensium (v. 4 8— J29). IV. Popu- 
liscitum Stratonicensium de incidendo lapidibus cum illo senatusconsulto 
(quae pars decreti non exstat), tum laterculo omnium populorum, regum, 
dynastarum, nationum, quae Stratonicensibus significaverant se ius asyli 
Hecates fano concessum agnoscere et ratum habere (v. 130—442). V. Later- 
culus civitatium regum dynastarum nationum (v. 4 43 — 219). De harum lit- 
terarum aetate nihil dubii relinquit dictaturae mentio, quam Sulla iniit sub 
ipsum finem anni 82 a. Chr. n. (Drumann Gesch. Roms II 2 p. 404), depo- 
suit initio anni 79 (Drumann II2 p. 424). Maxime probabile vero est, sena- 
tusconsultum et reliqua quae his lapidibus incisa sint anni 84 a. Chr. n. esse. 
Cf. not. 68. 2 Bellum Mithridaticum primum (88—84 a. Chr. n.) intellegi 

manifestum est. 



\Q VIII. Imperii RomaDi provinciae orientales. 1. Asia. [441 

dvTiT£TaY}i.£vouc3 xa]i oid TauTa xivSovou? ttoXXou? | [t£ xai 
TravToSaTCOu?^] OTrlp to>v rj}X£T£po)V 8T^ji.oota)V | [7:paY{i.dT(i)V Tcpo- 

10 &o[xd]TaTa^ d[v]a8£8£Y[j.£voo?^ 1} ''' xat t[oo? 

xoivoo?]^ xal Too? iSioiTtxoo? I [cptXiaf; £]v£[x£V Tr]p6; i^fiac £0- 
vota? T£ I [xat ^(dpiTO?, xat Iv Toii too^ iroXE^ixou xatpoii Tz^6q 
TS I [Td? dXXa? T^? 'Aoiac TzoXeii;^^ TCTrp^EopEoxdTa? xat Trp[6]? | 

[Ta? T% 'EXXdSo?^^ ] 

II B^ C^ (&) AEoxto? Kop[vr]Xto; 12 2uXXa? 'ETracppo^StTO? 6txT]dTa)p 
15 2TpaTo[vtx£u)v dp5(oooti^ (BooXfjt OYj[xo)t 5(atp£tv] j 7rp£op£OTaTc 
6{x[£T£poti; t6 Y£vd|XEVov oiro^* aoyxXrjT]oo Bdyjxa | tooto [ira- 
p£8o)xa*^]. 



3 Sic siipplevit Basis, quia v. 43. 84 dvTiT£Tdy&at legitur. dv&ecratxEvo-Ji 
D. et C, quod V. retinet propter spatii rationes. Sed cum discrimen non 
plus quam duarum litterarum sit, non nimium huic argumento tribuendum 
videtur. 4 Supplevi non sine haesitatione. Nam -oXu; -ycal -otvToSaro? 

quidem perfrequenter inter se coniunguntur, sed hic magnitudinis potius quam 
varietatis notionem desideres. (XEfdXcjc usitatissimum quidem est, sed iusto 
brevius. In Wilamowitzii supplemento -/ai SeivoTaTOj; displicet positivi et 
superlativi coniunctio. Sed aliquod ex his adiectivis hic fuisse utique ap- 
paret, quia editorum primorum supplementum [y.al ixeYdXou? 'jtpeoTrjXOTai] 
opinione improbabili de totius enuntiati argumento et structura nititur. 
5 Supplevit Basis, [-acp. SsivojTaTa D. et C. 6 Supplevit Basis, a[A>.]a Se- 

0£Y[x£vo'j; D. et C. 7 Quid hic fuerit, obscurum. Nam utique proxima 

t[ou; xoivoij;] xai tov»; lOKutiroj; non licet ad -/.tvojvo-j; v. 7 referri propter 
articulum additum. Suspiceris igitur initio versus decimi aliud nomen sub- 
stantivum fuisse quo illa spectarent, sed quale id fuerit non assequor. 
8 Supplevit Wilamowitz apud V. 9 D. et C. [dv TroXe]ixo'j vcatpcp legunt, 

a priore versus parte restituenda abstinent. [xai ydp ito; is toijtou tou ro- 
Xi](xou xdipibi V. Sed aut utrique nomini addendus fuit articulus ut v. 36 
aut in utroque omittendus ut v. 77. Particulam -/.ai vero ante ev inseren- 
dam putavi, quia hic ni fallor ad aliam rem, ad legationes per belli tem- 
pora missas transitur, cum proxime superiora etiamtum ad fortitudinem et 
constantiam, qua belli mala subierint Stratonicenses, spectent. 10 Sup- 

plevit Viereck. 11 Supplevit Viereck. 12 Hic Aej7.(oj jIo; addide- 

rant editores primi, sed ex spatii rationibus apparet, paternae originis signi- 
ficationem hoc quidem loco additam non fuisse. V. 4 3 Nihil nisi pouX-^t 

5fj|X(Mt supplent D. et C, sed magistratuum mentionem et versu 2 flagitari 
neque spatium ei reponendae deesse monet V. 14 Suppleverunt D. et C, 
in universum sine dubio recte, sed pro urco, etsi o-jYxX-rj-o; etiam aliis huius 
tituli locis articulo caret, fortasse t-^; legendum est. 15 Supplevi. ojv- 

£)rdapT)aa D. et C, quod probavit V. Sed cum appareat de exemplo senatus- 
consulti a SuUa legatis tradito ut domum referrent dici. dubito num con- 
cedendi verbum huic sententiae accommodatum sit. 



Ulj Senatusconsultura de Stratonicensibus. 17 

III Aeiixio; Kopv7jAi[o? Aeuxtoo uto^i^ SoXXa? 'ETra<pp(;8iTo? 

StxTJatwp I oo'('AkT]Xuii ou[v£|3ooX£uaaro T:p6 Tjfjispaiv 1$ ^' xajXav- 

20 8«>v II 'ATrpiXioiv Iv Tu)[i xofisTiiui* Ypacpojxsvtoi rapf^oav rjaio? j 

Oavvto? Fatou [ot6?^® , I^aio? | <I>ov6avio; 

rai[ou tiios;^® ■ ~ipt (Lv ^TpaTovtxsjic ix Xpu[3ao- 

[pitov^o] I riawovioc 'Iep[oxXeoui;, , 

25 ,] 11'ExaTaTo? Ha^ 21^ 

^ ^] j Aiovuoio; E[ 22 Ttpsopeuxat k^-^ooiz 

i7roi7)]oavTo | ou}j.[cp<ovto; xat axoXoui)to;23 ^joi ^iTpaTovtxetov 
t]^r/,p io}j.aTi I dSiouvre? ouvTjSeoQai iizl xioi^ x]a Sr^jxfJoia Ttpa- 
~([\iax>x t]ou oi^}xou ! [rou 'P(0}j.a{(ov Iv peXT^ovt xa]TaoTdoei 

30 etvaf II [S^TCto; )^puoouv orecpavov 7:apd t^; {J8ia? TrdXetoi; Tr^i 
ooY^XrjTtot I [dvaOeTvai i^f^i'* dTto TaXdvrtov SJiaxooitov'*, | 



16 Hic Viereck addidit patris nomen a D. et C. omissum, quia id ad- 
iungi eius qui senatum consulit nomini solenne est, neque spatium non suf- 
ficit. 17 Accuratissima computatione de numero litterarum quae inter- 

ciderunt instituta numerum senarium reposuit Viereck. 18 Eiusdem 

quidem hominis nulla videtur exstare alia memoria. At filium huius Gai 
haud improbabili coniectura fuisse statuunt D. et C. illum C. Fannium C. f. 
qui anno fere 49 a. Chr. provinciam Asiam praetor administraverit (W. H. 
Waddington Fastes des prov. Asiatiques de remp. Rom. n. 34). Patrem vero 
eiiis quem hic teneamus siispicor aut C. Fannium C. F. Strabonem cos. 122 
a. Chr. aut C. Fannium M. F. Strabonem C. Laelii generum (Cic. Brut. 26, 101) 
fuisse. Quodsi recte D. et C. ex lacunae ambitu coiligunt, praeter tribum, 
quae in Fundanio quidem sola commemorata sit, Fannio etiam cognomen 
additum fuisse, nescio an id STpot^wv potissimum fuerit. 19 C. Funda- 

nium C. F. tribunum plebis esse In lege de Thermessibus (C. I. L. I, 204, 3), 
amicum Ciceronis (Ep. ad Q, fratrem I, 2, 3, IO1, propinquum Varronis (de re 
rustica 1, 2, 1) observant D. et C. Sed eidem monent, si eum qui anno 71 
a. Chr. tribunatu functus esset iam anno 81 a. Chr. senatorem fuisse statue- 
remus, intervallum inter quaesturam et tribunatum interiectum nimium 
videri. Quare eum potius C. Fundanium qui fere 101 a. Chr. quaestor fuis- 
set (C. \. L, I, 386. Borghesi, Oeuvres II p. 307) hic designari videri. 20 Cf. 

n. 111*. 23411. 21 na[ta)/ioj] ex v. 24 D. et C. Sed id merito incertis- 

simum iudicavit Viereck. 22 'Y,[x'x-zai.o'j] D. et C; cf. not. 21. 23 Sim- 

plex praetulit Viereck, cum D. et C, quorum reliqua huius loci supplementa 
sunt, i-a-/.oXo6&(u; scripsissent. 24 Supplevit Viereck. oid t6 D. et C, 

quorum reliqua huius versus supplementa sunt. 25 Cf. Syll.2 300, 31: 

u)oa6T(B; Trepi mv 01 auToi iThisbenses factionis Romanae) \6fvji ^TtotfjOavTo, 
^puotov, 8 0'jvf)veYXOV eU OTecpavov, oTieuc ei; t6 KareTcbXiov OTespavov xaTa- 
oxeuaorootv, toutoi; xaft[6Tt] ^vetpavioav, otiobc ouToti dr.oho^ii, ©[rojjt toutov t6v 
OTEcpavov eU [t6] KarreTobXtov •ycaTaoxeuasojoiv, outo)? aroSoovat l6o5ev. 26 De 

talento, quod hic innuitur, Viereck provocat ad F. Hultschii Metrologiam 

Dittenlierger, Orientis gr. inscr. II. 2 



1§ VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [441 

[Ouoiav TS ev xuii KaTrsTcDXttot otto);] iroiTjoai ilf^i^' uTrep x^; 
v[{x]7j? I [xai T^c •i?iY2H'°^^'°^'^ '^o'^ Stjjioo tou] 'Pojxaiwv, | [Sittoj? 
TE t6 XoiTTOv^^ Asuxiot KopvT^Xiuji AJeoxiou uiuii ^uXXttl 'ETta- 

35 cppoSiTCDt ]! [BixTdcTopi cpatvrjTai STpaTovixetov] oyj{j.(ui cpiXav^pu)- 
7ru>? x£)(pTj3[i>]af I [eTret ts 6 ^r^\io;, ev Tuit xatpuii xt^c, £?pTjv]7]?29 
oov£TYjp7]0£V TTjV ?otav | [suvotav Ts xat TTioTiv xai cptXiav^'^] 
Trpo? Tov OT;jj.ov Tov'Pu)}iato>v I [xat TTpuiTo?^^ Toiv iv TT^i'Aoiat, 
0T£ Mt&p]aBaTr^? iv auT^r^t^^ | Setvo^TaTa^^ ^TOpavv£oev, Trpoei- 

40 XeTo dv]TtTeTaj(Bat' || [iTrei 8e 6 paotXeu? iTri^* tyjv TrdXiv Ittt^X- 
Oev^^J I EAoDv 8' expaT7jo[e]v j 



ed. 2 p. 4 29 sqq., qui coronarum aurearum pondera talentis indicari obser- 
vat apud Polybium XXI, 34, 4: •/.ai Tauxa y.ifm^ 3.[).% TipoiSTcivi o-zi-^avo^ d.T.b 
7:evT£-/.ai5£xa TaXavTtuv. XXVIII, 22, i — 3: oti 'AvTioyos — rpeopeuTa; etc ttjv 
'Poofxvjv d|£Tre[j.7:£v — ouv&ei; i^aTov xai TtevTYjxovTa TaXavTa, TievT-i^-iiovTa {i.ev 
OTecpavov 'Piufjiaio'.?, tA oe XotTta t&v ^pTjfieiTaiv eli Srapeov Ttot tu>v %aTa t';?)^ 
'EXXaoa TToXecov. Ubique tres stateras aureos vel sex drachmas Atticas auri 
intellegendas esse, ut demonstrent Pollux Onom. IV, 4 73: 6 oe ^puoojc OTa- 
TTjp 5uo f;fe Spa/fAa? Attixoi?, t6 oe TaXavTov Tpet; ypuooOi;. IX, 53: fjSuvaTo 
oe t6 tou )rp'joiou TaXavTov Tpetj /puoouc Arrfjtouc. Etym. M. 744, 38sqq.: t6 
TaXavTOV xaTot touc TtaXatouc ypuoou? eiye Tpctc" Sto otal <I>tXTjtJi.(uv 6 %a)[Atx6<; 
^ir]oi' 56o et Xctpoi TdtXavTa, ypuoouc l^ eyoav dTroioeTai. Lex. Seguerian. ap. 
Bekker Anecd. I p. 306, 4 emend. a Boeckhio Staatshaush. 12 p. 40 a: SuvaTai 
0£ Tpeic xpuoouc, [cuc] 6 SjaTetpTjvoc (i. e. Nicander). 27 Cf. Syll.2 349, 3 sq. 

XoYOuc iTroiTjaavTo (legati Mytilenaeorum) — iva t£ dv KaTreTtuXiojt &uo[i]av 
TTOf^o-jtt dlfjt. V. 8: Iv KaTreTwXifut 9uoiav Tioifjoat l^eivat. 28 Haec duo 

verba addidit Viereck propter spatium, reliqua supplementa primorum edi- 
torum sunt. 29 Suppleverunt D. et C, nisi quod articulos Ttui et t^^c 

adiecit Viereck, ne versus iusto brevior fieret. 30 [euvotav TiioTtv te xai 

9iXtav] D. etC. ; commodiorem verborum ordinem restituit V. 31 SicV. ; 

TTpGToc T£ D. et C. 32 AYTAIZ in lapide dispicere sibi videbantur edi- 

tores primi, sed dubitantes. Certe plurali nulium hic esse locum perspexe- 
runt ideoque aiT^fjt] emendaverunt. 33 Sic V., dufxoTaTa D. et C. 34 7:06; 
Viereck (cf. not. 35), a cuius supplemento hoc uno nomine discedendum 
existimavi. Utraque quidem praepositio recte se habet; etenim etsi Trpoc non 
ut iizi hostiliter invadendl, sed appropinquandi modo notionem habet, tamen 
hoc quoque quominus de hoste dicatur nihil impedit. Cf. SyII.2 300, 22: 
Ttpo Tou r\ roiioc AoxpsTioc to OTpaT^TreSov Ttpoc tyjv ttoXiv 0iOj3ac TrpooTjYaYev. 
At certe utrobique eadem propositione opus est; ^TreX&stv Trpoc Tiva non 
minus inusitate dicitur quam rpooeXftetv ^Tri Ttva. 36 Supplevit Viereck, 

cum prirai editores [ir.ti xt 6 paotXeu; ttjv T:6Xtv TroXtopvtfjOac] scripsissent, id 
quod particula oe post eXdbv addita redargui recte monet V. Idem de re 
gesta quae hic tangatur provocat ad Appianum Mithr. 24: dTravicuv oe (Mithri- 
dates) iy, t-^c 'Icuvfac STpaTOvixeiav elXe xat l^i^lJ-ttuoe ypT)[xaoi, xai tppoupav ii 
T-fjv TcoXtv doTjYotYev. 



SenatusooBSuituiii de Stratoaicensibus. ]9 

O [ Asoxtw. KopvijXwi Asuxioo oi5i XoJJUit'*] { 5ui- 

raTop'. £7:i[Ta;avTi '' j xjai kx&i 6 

or,{io; [30V£TfjpT,3ev dsl tt,v uicapj^ooaav ouTmi**] j suvoiiv xat 

- ?- v] xal Tju|xa5(i[av rpo? tov o^{iov T^v'Pa»{MiM>v, Ta ijjOta** 

- .; iita x[aTa tJTjV ^cpoatpe^tv [t^v dxefvov StotxTjOa^ xai 
45 Mibpi^dtTTji**] rt^Xsjiov lxo[iiiOE, xa]l** tAv tSiov ifijPLwovc 

Bouov Tcpodou^TaTa dvTeTa;(ftT| **] j ttjI ^astJLtx^i ^otA^Jt xoi 
0'jvd;aci 

E j oixatot?** ts x]at v<S(u>if xai edt3}t{<>^ ■"»» 

lotoi;, ot? ijyKDvJTO Ixdv]»**, ^noK XP*^«S ^^ "^ [<Jflii<p{a|iaTa 
STToiT^aav to6|too too xopLijioo Ivexev**, 8v xpi^ ^ao^tXea Mtdpa- 

iO oaTTjV dvsSet^av, \ SiraK TJaoTa rdvra xupta 6atv* j [nT,oa30v** 

36 SnpplevL 37 SapplcTi. Videtur hic de nescio quibos rebns ad 

heilam necessariis dictum fuisse. qnas Sulla Stratonicensibus imperasset, iUi 
vero baad gravati praebuisseat. CL SylL^ 330, 35: er^.-rz^ivTot te -c« ro>.£t 
rato'j raXXC«» oiTov xatt Koivn» jA-f^vptoo Itxizii. Sane cum boc fieret Sulla 
nondam dictator erat, sed ne alius quidem q^nsquam, ut utiqae minus ac- 
curate hic dictatoris mentionem fieri appareat. 38 SapplevL [i> iro>i(UM 

xoipot Tjvrcf.pTjaeN oii •cii.ou;] Viereck. D. et C a conata versas *! — 46 
restitaendi omnino abstinuerant. 39 Sapplevi. xat Tj]xwTf^<n xpo« to<» 

o-q}iov TO'» 'P»uauir<,] oii rpaYuTca Viereck. Praepositionem oiA wm D. d 
C agnoscere sibi \i$i erani, sed qoid bic significare possit o<d rpa-pMnr, 
frustra qoaesiveris. Adiectivum R'.o; sane antiqua \i. qua privatam signi- 
ficat, in populum non quadrat. Sed huios tituli aetate id iam in pronomi- 
nis possessivi vel adiectivi o>.x3to; notionem abiisse constat, et in hoc ipso 
Utolo bis (▼. 43. 89; de dvitate asarpator. Ct etiam 5t9, 4. 19: i\ spdrri] xal 
(t£7tatT| fnjxp^roXi; r^; Aot»; — ix ■zmt iou>v. 40 SopplevL Yerbom 

ototx^ooc saae non ab omni parte plaeet, sed aliod aptius non soccorrit. 
44 Sopplevit Viereck, cum D. et V. roXc]iov iz»pL£{&e]t legisseat. 4S Sap- 

pievi. Neque D. et C. neqne V. baec attigit, nisi qaod omnes tov fScov ^- 
[ao%l legunt. Sed cum poptilus Stratoniceosium [h of,p^o; v. 42 subiecti vici- 
bos fungatur, is vix de sno populo dicere potest. Neque intellego, quo iare 
▼eiita xat Tov I&ttni injjyn eis respondere dicat V., qoae supra in SoUa epi- 
stola vs. 1 1 sqq. sint. Nam illic nihil simile legitur. 43 Qaae proxime 

seqauntur, apparet ea e&se, qoae Stratonicensiom legati a senato petiverint ; 
a V. 65 -Eot TtkUTo-j Tou 2p^]f{&aTo« o!rc*< loo^e incipiant qoae senatos ad haec 
postolata decrevit. 44 Sopplevit Tioredc; [ot; rpoTspov kffiSrrz}a D. et C 

Sed cum versus 48 initio IQ in lapide sit, hoc sopplementom recte se ha- 
bere neqait. 45 Similia decreta intellegi videntor atqoe Ephesii buios 

eiosdem belli causa fecerunt (SylL^ 3S9} et iam antea per occasionem belli 
Aristonici fecerant (SyIL>540). 46 Soppleveront D. ei C secnti Strabo- 

nem XIII, 4, 59 p. 644 Cas.: DTjOaaov oe xoi iv tij w Zxpanwtxiaiv icoXt- 
j[viov irzu 

i* 



20 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [441 

re,] 6s[X7joocJv ^^, Kspajxov^s, yoi^ia. [xu)}i,a<; Xi}X£va? Trpood|5ou? 
Te T(J5v] TtdXeoDV, uiv Aeuxio? Kopv[rjXio? 2uXXa? auToxpcxTwp | 

T^S TouTwv] dpsTfji; xaTaXoYf|i;^3 ts sivsxsv Trpoocupiosv oovsj(u)- 

55 pT/losv, o-Kvic, T]auTa auToT? sj^siv e$[^i' ji to^^ [^^q^^ x^c] 'Exd- 

TTj?, sTTicpaveoTd^TTji; xal [ASYioTyji; Usac, ex icoX|Xou ts ti]|xu)[jis- 

vov xal TToXXa[ • | Td ts ts}jl£v]o?, 

STZUiC, TOUTO dou[XoV UTrdpj^Tjl' I TTSpl TS TU>V d]Tc[oXu)X]dT[u)V 

^ -^ auToT? £V Tuit 7roXifAU)i, Stkm^] \ -/j o[uy]xX[t;To? tu)i dp])(0VT[i^^ 
fin ^]"*'' ^'*° 'Aoiav 7:op£UO}i£Vu)i IvToXd; 1[ Suii, iva cppo[vTio]r^i xat 
£itioTpocp7jV^2 T^oiTjorjTai, 6i7ru>c Td £[xcpav^^^ I auToT? dTToSo&fjVai 
cppovTiorji, Tou? TS aij([AaXtt)TOU(; | xo[xiou)VTai Trspt ts tu)v [X]oi- 
Tcuiv iva TU5(u)oi Tuiv Sixaicov'^* | S-Kuic, ts TrpsopsuTal; toT? 
Tuapd 2TpaTovixsu)v si; 'Pco^xtjv | iTap£00[i.£Voi!; £xto? tou otij^ou 
65 ot dpj(OVTS? ouyxXtjTov 8t8uio[tv] jj irspi toutou tou T:pdY[«.aToc 
ouTU)? ISo^EV Trp£op£UTaTi; | 2TpaTovixeu)v ^^ xaTd itpcJocoTrov £v 
T^t ouYxXrjTcoi cpiXavOpcojTrcj)? diroxpt&f^vat, j(dptTa cpiXiav ou[i- 
[jLaj(iav dvav£tooaoi)at, | tou; irpcopsuTd; dv[8pa]c xaXou; xai 
aYa&ou? xat cpiXou; | ou[i[xd^ouc ts rj[ts[T£po]u; Tcapd 5r][xou 



47 Situs huius oppidi ignoratur. 48 Oppidum Cariae ad sinum 

maris Aegaei qui inde 6 Kepa[jif/c6; -/coXTtoi; appellatur. Cf. Strabo XIV, 2, 15 
p. 656: eixa [xetd KvtSov K^pa[j.o; xal BcipYaaa TroXi/vta uTiep &aXaTTYji;. § 25 
p. 660: ot Se TtXeioTa; 7:apey6[jL£vo[ •/.(6[xa? Ttpoeyouat t:q ^'''Q^*!* (''* Chrysaoren- 
sium concilio, cf. n. 234ii), xaSaTrep K£pa(j.tfjTat. Plinius N. hist. V, 107 ha- 
bitatur (Haiicarnassus) inter duos sinus, Geramicum, et lasium. V, 134: in 
Geramieo autem sinu Priaponesus etc. V, 109: Stratonicea libera, Hyni- 
dos, Ceramus, Troexene, Phorontis. Mela I, 16, 84: tum Gnidm in cornu 
paeneinsulae, interque eam et Geramicum sinum in reeessu posita Euthana. 
Hierocles Synecd. 687, 12 — 688, 1: Kvioo?, | Kepa[J.oc, | M'jXa3aa, j SToaToviy.ia. 
49 Cf. Syll.2 32810. 33438. 50 [t6 t£ Upov ttjc] D. et C. Sed ei supple- 

mento cum spatiuni non sufficere videret V., particulam omisit; asyndeton 
ubi ad aliud caput transitur in eiusraodi litteris, veluti in senatusconsulto 
de Thisbensibus Syll.2 300, perfrequens est. 51 Praeses (Tf]Y£[xi6v) provin- 

ciae hic apycov appellatur, id quod minus frequens quidem est, sed facileui 
explicationem habet, quandoquidem de praefectis quos Athenienses olim 
miserant in oppida regionesque sibi subditas, hoc nomen solenne erat. Cf. 
Syll.2545. 52 Cf. n. 319I6. 53 Quae tam manifesta erant, ut lite iu- 

dicioque non opus esset, sed statim reddi possent domino legitimo. 54 Hic 
de eis causis dici apparet, quae non sine iudicum sententia dirimi possint. 
55 Formulam similem eius, quae hic v. 65 — 70 legitur, habes in senatus- 
consulto de Narthaciensibus Syll.2 307, 61: yapiTa, cptXiav, a'j[x|i.aytav [ajvaveiu- 
oaoSat TOUTOii Te (ptXav&pi6uco; dlTro-iCptS^TJvai, avSpa; -/.aXouc xcxya&ouc npooaYO- 
peuaai et alibi. 



,r SenatasconsaUam de StratoniceDSibos. 21 

70 xaXou xal aYaftou !J xal ^tXou m>}i}ia/oo [ts i^jjx]eTspou irpoaa- 
•'op£'jaai loo;sv. I irspi ts «ov ouTot ot [7rps3^£u]Tat k^-^Qtiz 
£X0tTfi3avT0 xal ~£p['t mvj j A£uxto; KopvTj/.t[o? StJXXa]^ ^tta- 

O opootTO? otxTaTcop X^-j-o^t»? j fcrotTjoaTO, Y^^cuoTiv stvat 'PibjaJo- 
tot;** [xaTa Ta; azooTaX£toa; *' j i:ap]d** Tuiv Aoiav ttjV T£ 

75 ElXXdSa [6taxaTa3/ovTa>v tujv t£ iv i; TauTa^t? Tai^ £i:ap^£iai^ 

-p£a^u[TU>V "]^£7£VTj}iiv<OV itClOToXd?** I TOO;] ZTpaTOVtXStC TTjV TS 

otXiav x[at TttoTtv xat sovotav zpi? t^v j StJjiov tov 'Potiatojv 

otd TfiXou^ [Iv xatpAt £{pT,vTj? roXstioo** I Ts] (4)st*' ouvTm;- 

pTjXsvai OTpaTta>[Tat? ts xal o(t»i** xal {iSYdXat? | 8ardv]ai(; 

80 Ta 5T(}idota irpdYtiaTa [too o-^}ioo too 'Pmtiatoiv jj TCpo]do}i^- 

TaTa uK£pT(3T:tx£vat r ! . . t>? uxip tt,; 

jis-j-aXocppoouvT,^; •* TTj? ^aoTuiv auToti; oujxice|KoX}B{iTjXSvat •* toI; 
Ts ^a3tX£u>[; Mt&paoaTou i^-(z\i6avt** \ 5ov]d}ieotv ts siravSp^ 
TaTa i:£[pt tu>v iroXswv tt,; 'Aoia; xal ( ttj;**] "^ElXXdoo; d[v]Ti- 
>55 tsTdy^af j[ [::£pi toutu>v tu>v TCpaYjidTwv ouTa>; loocev dpioxeiv 
H T^t ou-ylxXTjTwt dvdpwv dYa&niv'''^ 6txaia>v [ts dT:o]jiVTj}i[ovs6eiv 
xat •i:po|vo£lv STztoz iV£uxt]o; KopvT,Xto; ZuXXa; 'Era^p^otT^o; [ 
StxTdTop Tov dv^TtTajiiav •* ;£via auTot; xatd t4 otdTa["f}ia 
ooofvat x^XcuoTQ, ot?] Ts v<{(iot; i&totioi; ts ?Sioi; rp^tspov jj 



56 Sapplevit Viereck. 57 Sapplevi. 58 Sopplevit Viereck. 

59 Hoc nomen addidi, cf. not. 57. Reiiqaa sappIemeQta et haias et pro- 
xime superioris versas Viereckii sunt. 60 Supplevit Viereck. 64 TE' 

in lapide agnoverunt primi editores. Cmendavit Viereck. 62 Hoc nomeo 

supplementis primorum edltorum adiecit Viereck. 63 Perquam proba- 

biliter D. et C. statuunt, bic at infra (cf. not. 81 Latini sermonis ignorantia 
peccatum esse. Nempe praepositionem jnip Latinae pro loco usnrpatam, 
cui sane plerumque satis accurate respondet. Sed hic 'pro animi magni- 
tudine S2ta' idem esse ac ^qita erant animi magnitudine\ qua vi sane Graece 
particula -j-irj uti non licuit. 64 Supplevi, nisi quod simplex TTSToXjefir,- 

•t^iii iam primi editores reposuerunt. 65 Manifesto idem hic fuit atque 

n. 442, \, ubi a Viereckio eoantiatum perbene restitutum est. Post ^aatXiaji* 
in hoc certe titulo nomen proprium fuisse spatii rationes indicant. 66 Haec 
quoque concinunt cum n. 442, 2, nisi quod praepositiones 'jrep et rspt alter- 
nant, id quod recentiore aetate omnium frequentissimum est. 67 Supplevi. 
•xiXdJv D. et C, IsftXo)'. V. Utrumque sermoni actorum publicorum panim 
accommodatum mihi videtur. 68 Proquaestorem, qui magistratus mili- 

taris esset et extraordinarius, vix per duos deinceps annos in officio mansisse 
ideoqae hoc decretum anno 81 a. Cbr. n., proximo illo quidem post bellam 
civile 6nitum, vindicandam esse observat Viereck. 



22 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [441 

90 [iy^^SiVzo, TouToii;] j^paoOtoaav^^* | [?oou? t£ vo}aouc auTo]i c{>rj- 
<pio(jLaTa T£ iTroir^oav toutou tou [ttoXsIjxou Ivsxsv tou irp^i? 
Mi&paSaTTfjv '^z^o\ii'^o\i'^^, Tva touto[i<; TauTa | iravTa xupta 
U7rap];(u)0i,V a? tI Ttva; tt^; TouTtov a^zxr^[<; xaTaXolY^^^^ t£ 

95 2v£X£V [X£T]a oufApouXtou "cvu)firj<; A^uxto? 2uX[Xa? au||TOxpaTo)p 
ToT; au]ToT<; 7rpooa>pto£V ouv£}(a)prjOEV [iToXtT£i|a; ■irpoodBou? y(ii]- 
pta xa)[ia; XifAcvai; T£ TouTo^t;'^^, tva TauTa | auToT*; £j(£tv l$^t' 
T(i]v T£ 8^[xov t6v 'Pofxaia^v'^^ [ I 

K TrpoorJxdvTO)!; dEta); T£ auT[ou'^^ 

j J ■^a ^£ 2TpaTovtx£uotv [lt];r/fto}X£va''^ 

100 ] dTro8£x[Td uiTdpj(£t]v'^^ 6£tv' I [o7ra)]c 

T£ A£uxto? KopvYjXt[o; 2uX]Xa; 'KTcacppdotTo; 8tXTdT[«)p, Idv 
auToit I cpa]tvr|Tat, a; auTo; auToxpdTu)p 2TpaTovtx£uoiv uoXt- 
[T£tac I x]u>[xa; )(u)pac Xtjxiva; t£ TrpoocoptoEv, ETitYVuit otaTdr/j[t 

105 S^oa; ExdoTr^^'] | TcpoodSou; 2TpaTovtx£Uotv xsXr^i' \\ [10]^"^^ t£ 
otaTdSyjt, irpo; TauTa; Ta; ■jroXtTEia;, d; 2Tp[aTovtX£uotv] | 



69 [dypwvTo, tojtoi? t6 Xoittov] ypas&oj-jav D. et C. Sed additamento 
t6 Xon:6v spatium non sufficere vidit Vierecli. 70 Cf. not. 45. 71 Cf. 

not. 49. 72 Suppleverunt D. et C, neque dubitari licet de hoc dativo, sed 

significatio paullo obscurior est. Primi editores cum ante toutoi; commate 
distinguerent, apodosin sic conformaverunt: toutoic Tva TotuTa auToTi; lyetv 
izf^i. Sed si To^Tot; de Stratonicensibus intellegitur, quid sibi volt auToi?? 
"^ipsis', de qua notione in hac enuntiati structura una cogitari Ilcet, sensu 
cassum est. Quare praestat cum Viereckio apodosin ab Tva demum incipere. 
At ne sic quidem de civibus tojtoi? interpretari licebit, quippe qui lam antea 
definite pronomine [toi« auJToi; indicati sint. Quare nullam video rationem 
nisi ut intellegamus 'et portus, qui ad haec (TioXtTeta?, ywpa?, xwfiia?) per- 
tinent', ut dativus haud raro usurpatur. Cf. n. 101, 5. 6: TTjvSe I^ISpav r^ 
irpooeuyi^ et quae illic attuli not. 4. Quia noraina non idem genus habent, 
ex more pronomen ad omnia relatum neutro genere enuntiatur. 73 Pro- 

ximi enuntiati ut tenorem restituerem aut certe sententiam indicarem mihi 
non magis contigit quam prioribus editoribus. Ne id quidem diiudicare 
audeo, utrum tov 5fj[xov t6v 'Pmij.o.Ua^ subiecti an obiecti accusativus sit. 
74 Aut auTo^J. Cf. not. 73. 75 Supplevi non sine haesitatione. 76 Sup- 
plevit Viereclc. 77 Suppleverunt D. et C, retinuit V., neque dubitandum 

videtur, praecipue propter singularem TeX-^i, qui necessario indicat, antea 
ixaaTY) fulsse. Cum hoc vero pronomine non conveniret Tva, de quo fuit 
cum cogitarem propter coniunctivum. Nam sic Tva — TeXtboiv potius ex- 
spectes. Coniunctivus vero in ea quam recepi lectione sane legibus syn- 
taxeos Graecae vix accommodatus est; sed eum revocare licet ad incautiorem 
exempli Latini imitationem (cf. not. 63. 81). 78 Supplevit Wilamo-witz 

apud Viereckium. [Sao]v D. et C 



444] Senatusconsultum de Stratonicensibus. 23 

7rpoa(opio£v, '(pd\t.\ioixa aTCoareiXrji, iva ToaouTov t[£Xo<;] | ^Tpa- 
Tovixeuaiv TsXdiatv' | [T]ouTd ts, oiTive? av iroTe det 'Aa{av rrjv 
T£ KXXaSa'^^ l[T:otp/£ia;®'> | ota]/aTe/(oaiv, cppovT(Co)aiv ot5toatv 

110 T£ epYaaiav^*, tv[a tauTa] |j oStuj; '(i^lw^-^rai. \ t6 [iep]6v tt^? 
LJf^'E[xaTrj;] Sizioi r^[i aayXov] | dvOuTtaTo? oaTt? av del 'Aaiav 

[d) i-[ap}(£iav®2j I SiaxaTsyrj'., i::tYva>Tu) aTtva auToI? d[TCe]aTtv | 

115 oT T£ Ttve^ TauTa otrjpTCaaav oT Te Ttve[; o]taxaTe||;(ooatv auTa, 
Tva irap' auToiv dTroooB^vat dTroxaTajaTaBf^vat cppovTiOTjf Tva Te 
Tot)? aiy(|xaXa)Tou; | dvaxo}jiiaaai)at 8uv<ovTat oirep Te Tuiv X[o]t- 
ituiv i TrpaYfidTUJV Tuiv otxaiujv Ttij(a)atv o[G]T[a) xa]&a); dv | 

120 auToT; ex Tuiv 8r^pioatu)V rpaY[i.dT[a)V 7rta]T£U)<; j| Ts Tr^; ?8ia; 
cpaivrjTaf eooUv. | OTecpav(Jv ts tAv icapd tou orjpioo | [t^i 
aoYxXfjTwt] ®3 dTCeaTaXjxEvov, ou av AeiJxto? [KopvrjX]to; | 2uXXa; 
'EiracppdotTOi otxTcxT^fop | ifjy^^Tat [dYaUov^' S^ttu); dva&elvat 

125 auToI; || e;r^t, Uuatav ts ev Tuii KaTreTu)X(a)i dv Oe|Xa)atv Stzoh; 
auTot; irotrjaat e$fjt. | toI; t£ Trp£a|3£UTaI; Trapd ^TpaTovtx£u)V 
ei; I 'Ptoar^v 7rap£ao}ievot; eoo$£ a]uYxXr^Tov I [utto Ttov dp;((iv- 
TU)v Ixro; tou a-ciyoo oi8]oai>af*^ [eoo^ev]. 

i:iO [ ouvaa];iT6iv^^ xat eflvuiv irpoYpd^ia? TrpoYpa}i}j.6v tov- 

IV «/[Se]*''" I aT8£ d7r£oe$avTo Tuiv TrdXeu)v xat paotXi[u)v] | xat 8u- 

^ ' vaoTuiv TfjV Te dauXiav tou tepou xai t6[v] | dY«)va t8v TtOi- 
(levov xaTd TrevTaeTrjpi^a ^^ | 'ExaTr^t 2a)Tet'pat 'Eirtcpavel^» xat 



79 Hinc apparet, quae Stratonicensibus concessa essent oppida aliaque 
loca partim in Asia, partim in Graecia sita fuisse. Basis. Viereck. Quod 
vero Graeciae provinciae hic mentio fiat, ea re redargui opinionem hodie 
paene ab omnibus probatam, nullam fuisse ad id tempus provinciam Achaiam, 
sed totam Graeciam Macedoniae proconsulatui subiectam fuisse, haud inepte 
disputat Basis. Sed fieri potuit, ut tamen uni eidcraque proconsuli Mace- 
doniae et Achaiae administratio mandaretur. 80 Supplevit Basis. i[-iX- 

8o)3t 8i]axa-r/(B3i D. et C. 84 I. e. "dent operarn. Imperitissirae et in- 

consideratissime locutionem Latini sermonis propriam hic ad verbum Graece 
expressam esse primus observavit Basis. 82 Supplevit Basis. i-[i\- 

%f\i] I hiir.TxifT^i D. et C. 83 Supplevit Viereck ex v. 30. Cf. not. 25. 

84 Vs. 124 — 137 supplevit Viereck. 85 Cf. v. 64. 86 Supplevi ex 

V. 132. 87 TON lapis. Suppleverunt D. et C. Cum N et A (i. e. A) 

facillime inter se confundantur, fuit cum toos supplere mallem. Ac certe si 
recte editores rp6Ypa[j.}j.ov scripsissent, hoc non posset nisi alia norainis neu- 
trius quod est 7ipoYpa[x(xa forraa esse. Sed haec si quid video cum sermo- 
nis legibus pugnat, cum masculinum 6 7:poYpa[X[).65 multorum similium com- 
paratione defendatur. 88 Cf. n. 305, 8. 10. 89 Cogitaveris de dea quae 

subito hominibus apparuerit, quales i-rfaveiac etiam recentioris aetatis 



24 VIII, Imperii Romani provinciae orientales. <. Asia. [4 41 

135 'Ptofir^i Oeai euspjJYsriSr b\ioioic, Ss a-^a^pa^aTui xa 6\6\Lar[a] \ 
xoti tuiv d7ro8£8£Y[ji£vu)v l&vtov. t6 Ss ~ie-^[6]\\i.evov si? rJjV dva- 
YpacpTjv T£X£a[xa 8io«i[Ta)]|oav ot Ta}j.tat aTro Ttov t^? 'ExdTr^? 

140 )(prj[xd[Ttov.] I otxoitoi; Ss xai Ttov jxeTa TauTa diroSs^eYix^i^Jlvtuv 
TCpovos^Ttooav ot Iv dpjc^ ovts? [icpuTd^lvsi?, S^Trto; TcpooavaYpd- 
'-pr^Tai Ta dvrdjjiaTa.] | i^psUrj 'HptoSr^; 'Ittuioo Ktopaisti?. 

V M^ [e) 

? KS?9i 

[Mu]Xaoa iTpaTovixsa 

145 [K]auvo<; 155 r^ sv Maxs8oviai*2 

[B]apYuXta 

'HpdxXsta rj stti 

Ttot AdTfitoi ro? 

AXtv8a '[aa6c, 

150 'AfxoC<"V 160 ^f^<peoo; 

Eupto[xo? MaYvrjOia 

'TSiod?»» TpdXXst; 



homines nonnunquam accidere credebant (cf. Syll.2 256, 5). Sed fieri etiam 
potest ut simpliciter illustrem significet adiectivum, praesertim cum v. 55 
[t6 Upov T'^;] Ev.d-rfi, iTTicpaveaTa^Tr]; xa\ {xe-fiOTT]; Oeoij] superlativus legatur, 
qui aliter intellegi omnino nequit. 90 Cum oppida Cariae v. <44 — 151 

enumerata notissima sint neque de eorum situ fere dubitetur, huius op- 
piduli tenuissima est memoria. Cf. Steph. Byz. 'Toiooo;' tto)^; Kapiot;, dTro 
'Y8taooij TTaiSo; BeXXepocovToy 7,oti AoTeptct; duYaTpo; 'YSeo^j, u); AttoXXouvio; 
KapiTcibv T£TapTtp. i^ div i~(£-i\ii^-q YSv);, i^ o\> xat ■}] TtoXi; 'Y5too6;. 6 roXiTr,; 
'YStooe-j;, to; a^jTo; 'ATCoXXwvto; «fjOtv. Incolae Hydissemes appellantur apud 
Piinium N. hist. V, 109, ipsum oppidum "Y^tooa apud Ptolemaeum Geogr. 
V, 2, 15 p. 823, 4. Inter socios Atheniensium stipendiarios 'YStoofj; recensen- 
tur C. I. Att. I, 233 II, 4 b. 91 Lectionem certam esse testantur editores 

primi, qui tamen lapicidae neglegentia hoc pro Kiu; incisum coniciunt. Sed 
non multo post hunc titulum editum G. Cousin et G. Deschamps in loco 
Beli-Pouli sito in regione montuosa inter fluvios Marsyam et Harpasum 
parietinas oppidi antiqui invenerunt quarum ex inscriptionibus appareret, 
illic Cyitarum oppidum antiquitus situm fuisse. Cf. Bull. de corr. Hell. XI 
1887 p. 306 n. 1, 18 TeifjiYjSet; utto tou STjptoa toj KuetTwv Tat; [xsYiOTat; ix 
t5)v v6(xojv T£t[xar;. v. 26 &eot; ■Jtal Ttp KuetTouv 8y]}xi[j. 92 Cf. Ptolemaeus 

Geogr. III, 12, 9 p. 497, 8, ubi inter Chalcidices oppida recensetur -/at dv t(|) 
StYYtTtxtp xoXmo STpaTovi7.7]. D. et C. Nomen accepisse videtur a Stratonice 
Demetrii Poliorcetae filia, quae postea nupsit primum Seleuco I Nicatori, 
deinde Antiocho I Soteri (n. 1 4 3). Conditum oppidum aut ab eius patre 
Demetrio aut a fratre Antigono Gonata. 



441] 



SeDatascoDSultam de StratoniceDSibos. 



25 



"ApoSo^ 


'AvTi^ovsta r, iv 


AapSovov 


Maxcoovtat** 


165 'AXs^avSpsia 


*Av&T,o«>v 


Totoia!; 


185 TT,; BotcuTiac 


AiAOOl 


ef.?at 


NauKaxro? 


Kopovsuz 


'Hai? 
;"'i Hpata 




Aa[pioa] 


MsYOATj -o/.i; 


190 'i^p^vdc] 


AaxiOat}ia)v 


Nooa 


ApifOs 


'A^po8ei[Tai]»* 


'Adfjvat 


Trr^ai» 


175 Me^apa 


natpat 


Zupo? 


195 OXeoo;** 


At-viva 


Au{A1] 


^\?8T,pa 


Ztxucnv 


TiveSo? 


-^AyriTOvfTj •^ 


180 £ta 


Aiitov 


i^ bt Maxs^viai 


200 Ar-fipa 



93 Cf. Ptolemaeus Geogr. III, II, 33 p. 5U, 3. 4: Mj^ofwwc- | Avrtyd^to. 
Plin. NaL hist. lY, 34 : oppidum Stobi eirium Bomanontm . tmoac Amtigaiim^ 
Europys ad Jxium amnem. Steph. Byz. Avrt^OYSta- — Tp(rn M<DC£S<mac« 
'Avn^tJvo-j xTisaa toO ro>a-:a, D. et C. 94 Cam v. 2#5 idem nomen in- 

tegrum exstet, de sapplemeoto noo est qaod dnbitetur. Sed nomen idem. 
quod miram habet similitndinem cum notissimo qaod est 'A^^-^a:, non yidetar 
alibi recarrere. 95 Plnralis in hoc qaidem nomine innsitatas, sed malta 

esse in quibns inter bos nnmeros flactnetar notissimam est. Cf. B^^ 
^j^t, 9i3^Tj 013^1, Hkd-aid nXiratat, StTr.i.a Bssriat, et in hoc ipso titolo 
Nusa et Niisac (not 99). 96 Cf. L Gr. Sept. I, 414, Sl. SS: Eufttkimn ^ixd- 

<sini. Yeram nominis scripturam per diphthongnm et esse inter omnes con- 
stat, quae diphthongas ante vocalem haud raro alteram vocalem amittit 
(cL SylL- III p. 3i3 . 97 Nomen. quod medium interponitur civitatibas 

Peloponnesiacis, qnin de Mantinea Arcadiae inteiligendam esset inre merito- 
que non dnbitarant editores. Cf. Steph. Byz. AvrtTdveta — fsrt ■xai sAis 
'Aoxaoia^ i\ -poTsjiov Ma>tt-ȣta. Ptolemaeus III, 44, 40 p. 557, 7 Avrt^dveia ^ 
xai Movtneta. Nomen novam accepit anno 313 a. Chr. ab .\ntigono Mace- 
donam rege, antiquam ei redditum est ab Hadriano imperatore, nt narrant 
Platarchus Arat. 43 et Pausanias VIII, 8, 14. Etiam titnli et nummi cam hoc 
Domine aetatem tuleraot. Cf. K. Barsian Geogr. v. Griechenland II p. 343 
Dot. 3. G. Hirschfeld apnd Paaly-Wissova Realencyklopadie I 3 p. 3405 n. 5. 
Ceteram car bic lonica fbrma Avtrpmii vsarpetur. latet. 



26 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. I. Asia. [44<- 

Fragmentum incertum. m~ ' 99 

aiSS 205 'AcppoosiTaiit'^' 

y\api3a TsYsai ^^^ 

P207'ATca|x£ia rj T:p[^c] Maiav- [Mjiipa 

8p«)ii02 215 'AXapavSa 

IlaTapa Ar^jir^Tpiai; 

210 SavBo? ^sXsuxeia [rj 7:]p6? 

riivapa TtoL 'Iaoix(o[i x](^AT:a)i ^'*3 

TXco? KsXevSepi^?] 

Aijxupa 



98 In hoc frustulo omnia nomina quae v. 189 — 193 perscripta sunt, 
eodem ordine redeunt. Cuius rei ratio obscura est. 99 Supra v. 191 

singularem habes. Cf. not. 93. 100 Cf. not. 94. 101 Cf. not. 95. 

102 Quae volgo 'XT.d)xtiri -^ KtptoToi; appellatur (cf. Strabo XII, 6, 4 p. 569. 
8, 13 p. 576), antiquitus Celaenae. Cf. Xenoph. Anab. I, 2, 7 dvtaj&cz [Celaenis) 
Kupiu PaaiXeta TjV ■^oX ■napaosioo;' — otd [Jieaou oe tou Ttapaoeiaou fieT 6 Maiav- 
Spo; 7:oTa[i.6;' — ^zl Se xai ota t^; KsXatvtuv Ti«5Xea);. 103 Seleucia Pieriae. 

Cf. Strabo XVI, 2, 7 p, 750. 731, ubi bis commemoratur ■/] &dXaTTa ■'(] v.axdL 
SeXeuxetav, quem sinum Issicum esse constat. 



4:42 Marmor immissum parieti domus privatae Tabis (Davas). 
Ed. G. Doublet Bull. de corr. Hell. XIII (1 889) p. 503. De supplendo 
et interpretando titulo perbene meruit P. Viereck Hermae XXV 
p. 624 sqq. 

[ ToT? T£ paaiXeo)? rjYefi^^aLV | otivafxeaiv] te £7rav8pdTa[Ta ^ 

uTrep T«)v irdX^cDV t^<; 'Aaia? | xai t]^? 'EXXaSo; dvTiT£Taj([Oaf 



Litterae A0ZTTZ . 1 Partem tituli simillimi eius quem edidimus 

n. 441 hanc esse manifestum est. Populi de cuius rebus hoc senatuscon- 
sultum factum est nomen nusquam exstat, sed ipse locus quo lapis inventus 
est Tabas indlcat, de quo oppido editores haec afferunt testimonia: Strabo 

XII, 7, 2 p. 570 Cas. eiai oe toi; Opyliv oiJLopot xal r^ Kapta TdtjSat y.at StvSa 
xal "AfJLpXaSa. 8, 1 3 p. 576 eTt oe aTrwTepo) toutwv Fl^XTat, TotPai, EuxapTtta, 
Auoio;. XIII, 4,13 p. 629 el-a to OeXTtv^v reStov, tjot) OpuYiov, xat to KiX- 
Xotviov xat t6 TaPrjVov, e)(ov Totc 7roXi)rva? [Jii|occpuYiO'j;, d^ouoa; Tt xai IltotStxdv, 
<i<p' (MV auTok xaTa)VO(jLdo&Y]. Steph. Byz. Tdpaf :t6Xi; AuSta;. — eoTt xai oXXt) 
it6Xi; Kaptac TdPai. xai TpiTT) tt); Ilepatac, T|V AXI^avSpo; iv tw repi Supia; 
Ip(jt7jve6ei dYadV)v. Ex Strabone videmus oppidum in Phrygia vel Pisidia non 
procul a finibus Cariae situm fuisse, Stephanus ipsi Cariae attribuit; qui 



4 2] Senatusconsultum de Tabenis. 27 

dtpsoxsiv 6ij.otu>? r^i ' 3uv]xXt^tu>i xai tuji or^\uoi [tuiv 'Pu>|i.aiu)V 
TauTa 7:avTa xaTa^ Ta] | apiota clvat Eosabai Tc, [ttjv ts Triortv 
f) ~po;' T^v ouVilxXrJtov xat t6v Br^fiov tu>v 'Pu){jia[iu)v T£TT^pT^(i.e- 
VT^v dsi* j 8id fjijvTjfiTj; s)f£iv f$£iv T£ * 6^o[a; * TE Tiva;* T^? I 
tou]tu>v dpETT^; xai xaTaXoYr^;' i[v£X£V auToT?* | aizo] oov^ot>- 
Xtoo YV<«!AT'i? Aeuxio; [KopvT,Xto? I 2uXX]a; auToxpdTu>p' ouv- 



quo iure duas alias urbes cognomines ab hac distinguat dubites. Comme- 
moratur oppidum in titulis Aphrodisiensi C. I. G. 2765: 6 of,{io; rr,; Xc(p.|- 
TpozdTTfi A'f po|Seiai£(av -oXejoa; Tov Xajxrpo -atov of,(AOv Ta^TjVaiv c'jv[8j3avTa 
i-Ki T^ Toii upoO aYouvo; ^ropga xxX.] et Mylasensi BuU. de corr. Hell. V p. 96. 
Nummos Tabenorum saeculis aitero et primo a. Chr. n. cusos recenset B. V. 
Head Historia nummorum p. 531. De oppidi rebus scriptores nihil fere me- 
moriae produnt, nisi anno <89 a. Chr. n. Tabenos Cn. Manlii Volsonis in ex- 
peditione contra Gallos per Cariam iter facicntis exercitui primo fortiter 
restitisse, ita ut equites primo impetu haud mediocriter turbarent Romanos, 
sed brevi cum illos et nuraero et virtute superiores intellexissent, oppidum 
dedidisse (Liv. XXXVIII, 13, << — 4 3). Tum in magnifico monumento, quod 
civitates Asiae Romae dedicabant, etiam 6 o^{ao; 6 Taprjvttiv, <pi>vo; xal o-jji.- 
txa/o; 'Pooaaituv inscriptus est, ut monuit Kaibel apud Viereckium p. 626 
not. 3. Ex titulo quem hic edimus demum cognitum est, eos in bello 
Mithridatico fortiter et fideliter a partibus Romanorum stetisse. Quam ob 
fidem Sulla cum anno 82 a. Chr. n. (cf. not. 9; res Asiae ordinaret eis prae- 
mia dedit, ac potissimum quidem aliquot oppida vicina (v. 9) eorum im- 
perio sublecit. Quae privilegia senatus consulto confirmata sunt, cuius 
fragmenta hic tenemus. Atque prirai editores quidem eam lapidis partem 
superesse sumpsenint, quae postulata Tabensium aut verba magistratus de eis 
ad senatum referentis continerent. Quod contra V. ipsum senatus decretum 
hic agoovit; in quo cum fere ad verbum repeti consueverint illa postulata, 
satis difficilis est quaestio, quara tamen Viereckius certis argumentis dire- 
misse mihi videtur (cf. not. 43). In summa omnium rerum similitudine.quae 
huic senatus consulto cum illo quod de vicinorum Stratonicensium rebus fac- 
tum est (n. 444) intercedit, haec uno tempore (vere anni 84 a. Chr. n.) 
et ab eodem homine conscripta perquam probabiliter coniecit Viereck. 
2 Sic Viereck, cum Doublet [xwt 'Pcu[jLaitDv -oarreiv ~a] \ apiota supplevisset. 
5 Supplevit Viereck. [ttjv ojv ouvitXT]] tov Doublet. 4 Supplevit Viereck. 

Tojv 'Puj|jLa[ituv a'jTO'j; ota pL]]v?i[iT;; l/etv Doublet. 5 Ante hoc vocabulum, 

ut novum caput incipere indicaretur, duarum litterarum spatium vacuum 
relictum est. 6 Pronomen addidit Viereck, quia supplementum, quod 

ceteroqui Doubleto debetur, lacunae ambitui non accommodatum erat. 
7 Cf. n. 444«. SyH.2 32810. 33438, 8 Pronomen addidit et initio proximi 

versus pro \u-a, quod Doubletus suppleverat, ex usu solenni dr.b scripsit 
Viereck. 9 Quod imperator, non dictator appellatur Sulla, itemque quod 

etiamtum cognomine'E7:acpp6oiTo; caret, inde rectissime Viereck collegit, cum 
"^ulla etiamtum in Asia versaretur, ab eo haec oppida Tabenis attributa esse, 



28 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [442 — 

10 ej(u)prjO£V [Tr]dX[£i(; 10 ^Tttoi; j| fSrjoi^i^ ■zolc, vd[xoi(; atpsosaiv ts 

(OOlV I [OTTU)]? T2 )(0>piOV QuT^Oodv^^^ g EOTIV £VTi; Tuiv [6|ptU>]v 

adTtov, lav pouXoiVTai i^, 6)(upu)ou)oiv ^■** [tyjv | te*^ oij]vxXt^tov 
xdv T£ 8^}i.ov T^v 'Pu>[iaioiv [8i|aXa]vpav£iv TauTa aoToT? xaXui; 
15 xal [7tpoorj|xdvT]oj? xai a$iui? auTuiv 8£3do&at t£ 



i. e. ante mensem Novembrem anni 82 a. Chr. n. Verum nihil inde colligi 
licere de tempore senatusconsulti (not. 1). ■10 Cf. n. 44i, 51 sqq. 95 sqq. 

-H Supplevit Doublet, quem sequitur Viereck. Merus dativus, pugnans ille 
quidem cum Graeci sermonis legibus, expressus ex ablativo Latino. Cf. 
n. 455^6. 42 Cf. Steph. Byz. Queaooi" 716X15 Auoia;, 6;'j-6vtu;, dro 0'jeaaoO 

xaTrTjXou. lati xal IltotSta;, -^; t6 IBvtxov 9'jeaae'j;. Quem locum affert V. 
monens illic neutiquam ex hoc titulo 0'j7jao6; reponendum esse, quia num- 
mus exstaret cum inscriptione GYEZIEQN (B. V. Head Hist. numm. p. 554). 
Quod ut manifesto recte se habet, ita iniuria etiam de genere inter Stepha- 
num et hunc lapidem dissensionem esse statuit V., cura hic quidem neu- 
trum Qu7)aa6v deprehendere sibi videatur. At apparet ex appellativo ycopiov 
nihil de genere nominis proprii colligendum esse ideoque accusativum 
0oT;oa6v ad nominativum 0'j7ioo6; revocandum. i 3 Hic V. certissimum 

vestigium deprehendit, quod doceret, ipsius decreti, non petitionis Tabeno- 
rum has esse relliquias. Nam illos cum oTrto; oyjpdiaat l^fjt potius quam 
otkb; — 6yjpiu3tuotv dicturos fuisse probabile sit, tum vero plane incredibile 
esse eos condicionem idv ^o'jXfuv~at addituros fuisse. Quod contra senatum 
haud raro in eis, quae non imperet sed permittat, hac formula uti. Cf. 
Syll.2 300, 55sqq. Viereck Serm. Graecus p. 31 n. XVII, 18. 19. 14 Cf. 

Syll.2 300, 27 : tuaa'jTto; -epi tuv 01 atJTOi X6f o'j; dTtoiTjaavTO, Srtn; ol a'jT6fi.oXot 
oi iStoi dxei <f\>fdhei SvTe;, ttjv axpav auToT; STrco; Tet^^ioai i^i xal Ixei xaTot- 
xtnotv oijToi, xa&6Tt ^vetpdvtoav, o-jtco; ISo^ev, o-tu; i-Ati TtaTOf/ctuoiv xat touto 
Tef/^iotuotv ISo;ev. ttjv ttoXiv Tetyiaat o'jy. loo;£v. 15 tc addidit Viereck 

propter spatii rationes. 



443 Fragmentum tabulae marmoreae erutum Ilii in arce. Ed. 
H. Schliemann Ilios p. 709. Lapide qui Berolinum translatus est 
(coU. Schliemann Catal. n. 9659) iterum collato de nonnullorum 
locorura lectione accuratiora docuit A. Briickner Troia und Ilion 
p. 466. Cf. quae adnotavit A. Wilhelm Arch.-epigr. Mitth. aus 
Oesterreich XV p. 8. 

'EtcI to5 dv&OTraTou ratou KXauSiou rioirXiou oioGi Nipu)voc ^ 



Litterae ©Zni. 1 Huius proconsulatus Asiaticus commemoratur a 

Cicerone in Verr. I, 19, 50 de qua expugnatiom (fani lunonis Samiae) cum 
legati ad C. Neronem in Asiam Saino venissent. 29, 72 pertimuit (Verres) 72r 



4)3] Poemanenorum res. 29 

£-tTa;avTo? | ~oic noifjiavTjVuiv^ ap/ouaiv £$a-oat£tXai -p6? 
Y)}i.ai; £?? Ttapa<puAax7jv | xfj; tto^Xeo)? aTpantoTa? xai ii: otjTuiv 
r^'(e\i6va^, noitjLavr^voH | Svte? T^jiuiv 91X01 xai euvoo); Siaxei- 
5 }i£VO'. "npo; Tov of^}j.ov T^jxuiv j| eSa7t£aT£iXav tou; Te aTpaTitoTa; 
xal £7:' auTuiv rjYcfKJva Ntx[av]{6pov MT,vocpiAou, 8?* TrapaYevd- 
[X£vo; ei; Tr,v 7:(JX.iv TjfAuiv [ttjv] | t* lv5Tj{j.iav TroielTai xaATjv 
xat euoyTjfjLOva xat a$ta[v* to3 Te 7j(i£T£]|pou oifj}xo'j xat Tf^; 
ia'jTO'j -aTptoo?, TTjV T£ Tuiv [u-OTcTaYJievojv '] I iauTuit vea- 
10 vioxujv IvST^ijLtav i'jT[axT]ov -[apeyr^Tat^ xat a(jLe|jLT:][JTov ^, xaOa- 



PhUodamus Neronis iudicio liberareiur; rogai et orat Dolabellam, ui de sua 
prorincia decedat. ad Neronem proficiscatur. lam cum Dollabella anno 81 
a. Chr. n. praetor fuisset et proximo aiino in provinciam Ciliciam iisset, 
Neronis proconsulatum necessario ad annum 80/79 a. Chr. n. referendura, ut 
successorem fuisse appareret M. Minucii Thermi, docuit W. H. Waddington 
Fastes des prov. Asiatiques de rcmp. Rom. n. 15. 2 Poemaneni Mysiae 
populus commemoratur a Plinio Nat. hist. V, 123. Oppidum eorum neutro 
genere PIoiuavTjvov appellatur apud Stephanum Byz. s. v., cum nottji2VT,v6; 
habeant Aristides 1 p. 502 (Dindorf II p. 426, 18 Keill et Hierocles Synecd. 
662, 12, ubi nomen sane in IlotfiavEVTo; corruptum est. Quod apud Stephanum 
legitur r6Xt; "^toi (ppo6ptov lort os xal ytuplov K'jCixo'j, id recte si quid video 
Meinekius ita interpretatus est, ut unum idemque oppidum ab alio scriptore 
roXtv, ab alio cjpoOotov, ab alio /mr.W^ Kj^ixo'j appellatum esse sumeret, quae 
testimonia cum ipse Stephanus verbotenus ascripsisset, epitomatorem con- 
trahendo obscurasse sententiam. Ceterum cum ipsa appeiiationum vicissi- 
tudo condicionem civilem oppidi mulatam esse indicet, ex titulo apparet 
anno 80 a. Chr. n. non agri Cyziceni pagum, sed civitatem sui iuris fuisse. 
3 HPEMONAZ Schliemann; sed Br. testatur nullam post A litteram esse 
aut fuisse, sed unum locum vacuum a lapicida relictum. 4 QN Schl., 

sed potius Ol , in quod ille iam coniectura inciderat, in lapide esse asseverat 
Briickner. 5 Inter 4>l AOY et OZ vacuum spatium esse testatur Briickner; 

errore igitur 4>IAOYYIOZ, quod in sententiae et orationis tenorera nullo 
raodo quadrat, legere sibi visus est Schliemann. 6 Supplevit Briickner, 

qui AEI/^' in lapide dispexit. Scblieraannii exemplum nihil nisi AZI ha- 
bet, quamobrem ille quidem o?'[ojc] supplevit. 7 Supplevi. xcuv [u^]' 

£au-u)i Schliemannus dubitanter. At etsi satis inaequalis est litterarum nu- 
merus, tamen in eis versibus qui aut toti aut maxima ex parte servati sunt 
non fluctuat nisi inter 46 et 58 litteras, cum hic ex Schliemanni supplemento 
non plus quara 38 habiturus fuerit; in meo 49 sunt. 8 Supplevit Schlie- 

mann, qui EY...ONn in iapide agnovit. Briicknerus relliquiis litterarura 
superstitibus Schliemanni supplementa confirmari dicit, sed quid potissimum 
praeter illa in lapide dispiciatur non indicat. 9 Supplevi. [itai ea'j]|T6v 

Schlieraann. Sed ipsius Nicandri commorationem honestam et gratam fuisse 
iam v. 6 — 8 dictura est, et perquam incoramode haec ttjv t£ tojv veavioxojv 
d7:tOT,jjLiav — vtal eauTov inter se coniungerentur. 



30 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [443 — 

Trep iTzi^aXXei dv8p[i xaXuii xai a'(aih(i>i^^, xal tyjv SYxeJjj^et- 
piofiivrjV EauTWL T:i[aziv^^ xdXXioTa xal oottoTaTa 6iaT7]peT^2j | 
T/jV UTTSp xr^c, cpoXax[r^; t% ts tt^^Xsu)!; xai t^? ^((upaci^, xal 
irXeioTrjV ^^] | ebcpepsTat 07roo5[rjV xai T:poOo[xiav ^^ oirep aoT^?^*', 

ooSeva xivSovov] | IxxXivwv''' o68e [ 

15 Tov Srl||u.ovi8 xaTa i^ 



10 Supplevi. H Supplevi coll. SylI.2o21, 72 TiapaXaPcuv ttjv ^['(Y/j-i- 

pio&eioav ^a'jT[u»i TitJaTtv brJj toO otj[jlo'j. Cf. etiam Syll.2 318, 35. 451, 6. 

7:[iaT(«; xai ] Schlieraann. 12 Supplevi. 13 Supplevi. 14 Sup- 

plevi. 15 Supplevi. 16 Supplevi. 17 EKKAINflN Schliemann. 

Veram lectionem cum Wilhelmus coniectura assecutus esset, Briicknerus in 
lapide agnovit. 18 Supplevi. 19 KATA Briickner. KAI Schliemann. 



444: Stela cum aetomate, intra quod clypeus rotundus. Lapis 
ab inferiore parte fractus, a reliquis integer. Uii. Ed. A. Bruckner 
Troia und Ilion p. 453 n. XIV. 

SofAcpouvov xat b\i6Xo'(ov raXc, irdXeotv oTrep t^? iravrj- 
Y 6 p e «)<; ^. 

'EttI dYa>voi)£TU)v Tuiv Trept Arjjxr,Tptov 'iTruoBdfAavTo; 'IXtia, Itoo? 
lvd|Too2, (xr|v6? SeXeoxeioo^ u>? 'IXiei? aYoootv, evorjfxrjaavTo? 
too Tafiioo Aeoxioo | ['IJooXtoo Aeoxioo oioo Kaioapo?*, Td8e 



Litterae AAA0EFI . Extremae hastae apicibus ornatae. Primus versus 
multo maioribus quam reliqul litteris exaratus. Vacua spatia singularum 
binarumve litterarum relicta sunt v. 2 ante etou;, v. 4 ante zdhe, v. 6 ante 
l| 'IXtoo, V. 13 ante Tdiv ypTj|xdT(«v, v. 15 ante ttov 5e, v. 18 ante dav hi tivs;, 
quibus locis omnibus novi enuntiati initium notatur, et praeterea v. 7. 8. 
10. 11. 12 ante oppidorum nomina. 1 Panegyris est Panathenaeorum, 

quorum satis frequens est in titulis Iliacis mentio. Cf. Syll.2 479, 18. 503, 2. 8 
cura not. 6. C. I. G. 3598, 8. 3601, 11. 3620, 2. 3. Agebantur illa quidem Ilii 
in celeberrimo Minervae Iliadis delubro (v. 5), neque vero ab ipsa Iliensium 
civitate sed a concilio populorum vicinorum, cuius sane etiam alibi mentio 
fit (cf. Syll.2 5032), sed nusquam tam plene et accurate quam hic. 2 Aut 

annum provinciae Asiae 133 a. Chr. n. institutae aut aerae SuIIanae ab 83 
a. Chr. n. incipientis nonum, i. e. aut 125 aut 77 a. Chr. intellegi posse mo- 
net Briickner, sed idem propter L. Caesaris quaesturam (not. 4) hoc praefert, 
sine dubio recte. 3 Hunc Iliensium mensem Seleuci I Nicatoris honoris 

causa institutum habes etiam n. 212, 11. 4 Si eundem intellegas L. Cae- 

sarem L. f., qui supra est n. 440, 2, annus nonus necessario de aera provin- 
ciali Asiana interpretandus est. Atqui sic nimius oritur temporis hiatus 
inter quaesturam anni 123 et consulatum anni 90 a. Chr. n. Quodsi illius 



444] Sacra Minervae Iliadis. 31 

5 iTTotTjaavTo Iv eautoT; h\i6\o'(a xat ouji. [^Jcuva TuapaYevdfjLEvot 
£1? To ispov Tf^; 'AOTjVa?^ xai e-i tov Taiiiav Asuxiov louXtov | 
Aeuxiou utov Kaioapa H 'lX{oo (isv* Ar,}i,TfjTpio? 'iTCTrooajxavto;, 
OeoxuSr,; 'Ep}j.ioo, i noaetotuvio; 'Aze/Asiou; • e^ Aapoavou^ oe 
AicptXo; 'AptCrjXou, 'ATroAXotpavTj; AtcptXou, 'HoaxAetor,; 'Hpo)- 
8ou' ii^ 2!xYj<{>e(o? 8e KXeavSpo? nu5o8u>pou, Kdvtov Bax)riou' | 
il 'Aooou^ Se 'Avdotxo; 'AptoToXdxou vetuTepo?, AaStxo; 'Avo8t- 
10 xou, Bd(i^o; Auot&eutoo;* H 'AXe^avopeta;**' 81 <I)tXiTa? 2i[jl(u- 
vo?, ZtuiXo? AeovTtoxou, KaXXta[&£]|VT^; KXediifitSo?^'* ki 'A^u- 
8ou*2 8e 'ATioXXtuvtxeTT,; 'Ava^aY^YOu, BeoTrt; AaepT[t]|a8ou, 
'ExaToToi; KaXXtTrrt^ou • Ix^i^ Aa{x'yaxou^* oe HudoYevr^; ^tXt- 



filiam Cos. 64 a. Chr. agnoscas, eum a. 77 a. Cbr. n. quaestorem fuisse nulla 
ex parte improbabile videbitur. Br. 5 Cf. not. 4. 6 Quorum nomina 

hic recensentur, singulorum oppidorum o-j^jeopot (Syll.2 5032) sunt. Agono- 
thetae (v. 2) utrum eidem sint an alii, vix pro certo diiudicari poterit. Nam 
quod Demetrius Hippodamantis f. Uiensis utroque munere fungitur, non 
sufficit si quid video ad illud probandum. ITienses inter populos illos foe- 
deratos fuisse et ex silu delubri necessario colligebatur et aliunde (Syll.2 
479, 4 8 notum erat. Omnino hic septem recensentur civitates, ex quibus 
quinque ex hoc demum titulo concilio interfuisse discimus; desiderantur 
vero duae, de quibus aliunde noiltiam habeamus, Gargarenses (Syll.2 i 69, 4 sqq.; 
et Pariani Syll.2 503, 21;. Briickner aut anno 77 a. Chr. has a foedere Ilien- 
sium afuisse, aut forte fortuna per hunc extraordinarium conventum cui 
quaestoris Romani adventus ansam dederit non omnium synedros llium 
venisse statuit. Ipse hoc probabilius existimat, mihi illa altera sententia 
longe praeferenda videtur. Ceterum principatus temporibus novem fuisse 
in illa societate populos docet titulus apud Briicknerum p. 472 n. 77: 7) pouXr] 
xii 6 m|Ao? dT£t[j.T,3av i Aixwviov np6%X[ov I 0]£jx(3(»va cpi|).6[7raT]piv x[at | 
r]63(Aov Tou o'jv£opi[o'j] ! Toiv dvv£a 5T)fji<nv j [xai] euepYeTTjV To!i ofjfxou xtX. 
Memorabile est nullam in illa societate constituenda habitam esse gentis et 
originis rationem, sed Abydenos Lampsacenos Parianos lonas una cum Assiis 
Dardaniis Gargarensibus Iliensibus Scepsiis, qui Aeolicae gentis erant, ei 
interfuisse. 7 Hunc populum in foedere Iliensium fulsse ex hoc demum 

titulo didicimus. 8 Cf. SyH.2 I5i, 23 l;3Ta)3iv. 476, 4 d| 2xoto633t,?. 

739, 65 £; STetptemv. Ne Scepsii quidem alibi in foederatarum civitatium 
numero comparent; neque aliter res se habet de .Abydo, Asso, Alexandria 
Troade. 9 Cf. not. 8. 4 Cf. not. 8. 14 Nomen rarum et ut qui- 

dem videtur Aeolensium proprium. Cf. Syll.2 4 35, 9 i7r[atv£3]at fxev KX^ofiitv 
[A-o>.]Xooobpo'j [MT^&u^ixvaTov. Isocr. epist. VII, 8 ixoim hk KX^ofifxiv tov tw 
M7J&UU.V7J Ta^TTjv l/ovTa TTjv 5uva3T£tav — xaXov xdfx^bs eivat. 4 2 Cf. 

not. 8. 4 3 Cf. SyH.2 77, 4 7 ixf M-r/.eoovtr,;. 276,4 3 ixfjTiixi-x^. 540,74 

ix-jStSouev. 4 4 Hanc civitatem foederi illi interfuisse iam innotuit ex titulo 
Syll.2 4 69, 59, ubi Simalus Lampsacenus rogationem fert in concilio. 



32 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [444 — 

0X00, KX£dT[i]|[xoi; 'Ap)(e5Tj{i.ou • xuiv j(pTj}jLdT«)V oiv ^cpeiXouoiv 
ai TrdXeic ttji {^euiti^ cpepeiv ] to'xou? e^TjxooToJx; lcp' eTYj ^^ Bexa, 
15 eTtei TrdvTe; eu8dxT^oav 8id Tac Tuiv 7co'Xea)v | {)Xi(|*eic, Toiv 8e 
7rpoYeYevTj[ievu)V iTojv TcapeTo&ai Tdc Tro^Xei? itdoa; T«iv TdjxcDV 
xal [17] elvai TcpaxTa? xa^d |jLYj8eva Tpdirov, oieXddvTo? 8e tol» 
7rpoYe|[Yp]a[xfAevou j^pdvou elvai tou? TrevTexaiSexdTouc toxou? 
xaO«>[(; 6 vdjxo? | ■KEpjiiyei^'^. ka.'* 8e Tivec Toiv TrdXetov d&e[T«ioi 
t6 ou}JLcp«)Vov TdSe r^ \iri \ dTroTre[x]TT«)oiv tou? dp}(OVTa; t^ Ta? 
^u[oia? ei; TTjV TravTjYopiv, ] 



13 Civilates pecunias ex aerario Minervae Iliadis mutuas sumpsisse 
cum belli Mitbridatici tempore ac magis etiam ingentibus pensionibus quas 
SuUa post pacem ab Asianis exigebat in summam pecuniae inopiam redactae 
essent, certe per se non est improbabile; neque mihi persuasit Briicknerus 
argumentis, quibus demonstrare conatur, non de hoc genere aeris alieni hic 
dici. Nam quod ex verbis twv ypT)p.aTa)v wv dcpeiXouoiv ai ttoXei; ttjI ^swi 
(non oGojv av ficpeiXwaiv) colligit pares summas ab omnibus civitatibus debi- 
tas esse, id omnino non intellego. Quis enim cum simpliciter de pluribus 
hominibus dicitur 'quae debent', his verbis indicari iudicabit, omnes tan- 
tundem debere? Neque quod de ipso capite reddendo nihil praecipitur, 
illi interpretationi obstat; nam manifesto condicio civitatum talis fuit, ut 
etiam in longum temporis spatium de hac quidem re nullo modo cogitari 
posset. Quare Mommseni sententia, fingi modo summam pecuniae a sin- 
gulis civitatibus Minervae Iliensi deberi, ut ex pecuniis, quas illae usurarum 
nomine penderent, feriarum sumptus fieret, ut est ingeniosissima, ita ea 
opus non est, quia simplicissima verborum interpretatio nihil habet offen- 
sionis. Et quod in titulo alio Iliensi, quem Mommsenianae interpretationis 
fulciendae causa attulit Briickner (Troia 1890 p. 136, 15), xa e{9io}ji£va oiacfopa 
£v6c IvtauToO dicitur de iJlis pecuniis, ex quibus impensae feriarum fiant, 
neque vero tou? toxou?, id ipsum vel maxime probare iudicaverim non ean- 
dem utrobique rem tangi. 16 Cf. Icp' ?to; Syll.2 329, 56 cum Addendis 

II p. 817. dtp' Itwv Syll.2 342, 14. y.a^' 'i-oz ibid. 139, 24. 423, 4 et huius col- 
lectionis n. 458, 64. r.h^' hf] Syll.2 802, 3. 8. 17 Supplevit Wilhelm ap. 

Briicknerum. 



445 Columna marmorea inventa in area templi Dianae Nemo- 
rensis prope oppidum hodiernum Nemi. Edd. W. Henzen Hermae 
VI p. 6 n. 1 (cf. quae adnotavit Th. Mommsen ibid. p. \ 3). H. Dessau 
C. I. L. XIV, 2218. Garrucci Syll. 991. G. Kaibel I. Gr. Sic. et 
It. 1121 (Th. Reinach Mithradates p. 468 n. 17 ed. Germ. R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 131 n. 401). Cf. quae disputavit 
Th. Reinach Revue de philol. XIV (1890) p. 146sqq. 



445 C. Salluvius Naso. 33 

r[ai]a>t SaAAouto)'. ratoo utaii Naotuvi*, | Trpeo^eur^ xat dv- 
TiorpaTTjYtoi^, Muaoi j 'A^^aielTai^ xal 'E-'.y.TTjT£T(;*, ^n au- 



Litterae volgares praeter GFIZ. » Supra Graeca eadem Latine in- 

cisa sunt hunc in modum : C. Salluvio . C. f. yasoni . leg. pr. pr. \ Mysei 
Aibaitae et Eptei[eie]8, j quod eos belio Mithridatis \ consertavit, tirtutis 
ergo. Homo ceteroqui ignotus est, quem minus recte Reinachius ad gen- 
tem Salviam refert; nam consentiens titulorum Graeci et Latini scriptura 
nomen Salluntcs potius esse docet, quod Moramsenus rarum quidem esse 
sed tamen aliquotiens in titulis repperiri adnotat. Quod hoc nomen in illa 
ipsa Asiae minoris regione inferiore aetate occurrit (Bull. de corr. Hell. XVII 
4 893 p. 544 n. 30, 4. 2 SaXXo-j^ta SaTOjpveiva) vix ad merum casum referen- 
dum est; nam frequentissime peregrinos cum civitate Romana eius po- 
tissimum magistratus provincialis, cuius beneficio eam nacti sint, nomen 
gentile assumere notum est. ;Cf. n. 560 2. Salluviorum gentis Gallicae 
nomen (Liv. V, 35, 2. Periocha 61. Plinius N. hist. III, 36. 47. <24; utrum 
origine an fortuita modo soui similitudine illud attingat vix discemas. 
i Mommsenus ex antiquiore sermonis usu legati pro praetore appellatione 
eum designari statuit legatum, quem proconsul decedens in provincia reli- 
querit ut ipsius vicibus fungeretur, et Salluvium quidem a SuIIa post pri- 
mum bellum Mithridaticum in Asia relictum esse. At Reinach monuit, tum 
constare L. LiciDium Murenam potius in provincia remansisse, neque ulla ex 
parte probabile esse plus quam uni tum administrationem Asianam esse 
commissam. Deinde vero aliis de causis (not. 5) omnino impediri, quominus 
de SuIIae bello Mithridatico cogitaremus. Immo manifesto quae hic tange- 
rentur res, eas tertio bello Mithridatico Luculli auspiciis gestas esse. Tum 
vero iam mutari coepisse illius appellationis vim, Etenim Lucullum cum 
in Asiam venisset, animis hominum perturbatis et rebus omnibus gravissime 
afflictis M. lunci, qui praetor eam provinciam obtinuisset, culpa, facere 
non potuisse quin ipse totius provinciae administratione statim potiretur; 
Ciliciae proconsulatum iam antea Lucullum tenuisse. Quod doarum provin- 
ciarum onus una cum gravissimo bello cum sustinere solus non posset, 
unum ex legatis suis propraetoria potestate Asiae praefecisse. Quod exero- 
plum postea ansam dedisse omnibus Pompei legatis idem ius tribtiendi ;.\p- 
pian. Mithr. 94. Cassius Dio XXXVI, 36, 1. 2. SyH.2 343;. 3 Cf. Strabo 

XII, 8, 4 4 p. 576 Cas. rpoaXa^dbv oj '.h 'Pjv5a*o; roTa{i.6;) xai £x ■zffi ASoet- 
TTjvfjC Mj3ia; d)J.o'j; te xai Msxearov a-z AY*xjjia; tt,; A^oetTiSo; ^xotoeostv et; 
r?jv ripoTiovTtoa %i-a. Bea^txov vf^sov. XIII, 4, 4 p. 625 Ta oe rposapxTta tuj Ilep- 
Ifafwp To r)veTTra yro Muarov eyeTai Ta iv cesta tojv A3aeiTd)v XeYOjxivcov, oi; 
oavdTrTet -^ 'Ettixttjto; (ir/pt BtSuvia;. Praeterea nomen occurrit in titulo 
n. 446 et in nummis inscriptis MYZnN ABBAITON . Henzen. Reinach. kc- 
curatiora de Abbaitide eiusque oppidis v. apud Buresch, Aus Lydien 
p. 442sqq. 4 Phrygiam, quae /; er.ixTT^To; vocabatur, finitimam fuisse 

Mysiae Abbaitidi definite testatur Strabo (v. not. 3), Eam superiorem partem 
vallium Rhyndaci, Sangarii, Thymbridis fluviorum continuisse et oppida 
habuisse Aezanos, Nacoleam, Cotyaium, Midaium, Dorylaium, Cados ex 

Dittenberger, Oxientis gr. insfr. H, 3 



34 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [445 — 

5 TOi)? I Iv Ttot TToXsjxq) Toit Mi&piSdTou?5 |i SisTYjpr^osv, dv5pT,a? 
svsxsv. 



Strabonis geographicis scimus. Cf. XII, 4, 1 p. 563: Tipo; votov o£ (tt,v Bi- 
8'jviav 6piCo'JOt) 'f\ TS Muffia xai Tf) 'EirixTTjXO; xa>,ou(xevY) <I)puYia, "^i S' aurr] v.ai 
'EXXYj57rovTta7.Y] OpuYia xaXou[Ji£v7]. XII, 8, 4 2 p. 576: r^; 5' 'Eri*TifjT0u OpuYta; 
'A'^avoi t£ ebt -/ai Na^oXia xal KoTtdistov xai MiSflteiov xai AopuXaiov roXet; 
viai KotSot' Tou; hz Kaoou; eviot tt,; Muoia; cpaoiv. Ceterum hic quoque ut 
in Mysis Abbaitis (n. 446 1) usu venisse ut antiquiore quidem aetate omnes 
Phrygiae Epicteti incolae unum corpus iuris publici efflcerent, postea demum 
singulae civitates sui iuris esse inciperent, ex nummis EniKTHTEfiN in- 
scriptis collegit Waddington ad Lebas Inscr. III, 4 001. Ab adiectivo verbali 
IrixTTjTo; nominis proprii instar habito derivari ethnicum 'Ertv.Tr;T£6; paullo 
insolentius est. Sed similiter a participiis formantur KaTaxey.au}i.£viT7]i; (Strabo 
XIII, 4, \\ p. 628. Plin. H. n. XIV, 75) et npoa£tXr;ix[jieviTr,; (n. 539, 4). Haec 
regio cum a Bithyniae regibus occupata esset, anno 1 90 a. Chr. ab eis regno 
Pergameno restituta est, deinde Attalo III defuncto (133 a. Chr. n.) utraque 
terra populo Romano relicta. Cf. H. Kiepert Formae orbis Rom. tab. IX 
Asia provincia comm. p. 7. Neque enim recte hac in causa Reinachius 
Phrygiae a Romanis Mithridati ereptae (116 a. Chr. n.) mentionem inicit; 
nam hoc de maiore modo Phrygia, non de Epicteto sive Hellespontiaca usu 
venit (cf. n. 4362). 5 Primum bellum Mithridaticum interpretatur Momm- 

sen, tertium Reinach. Qui demonstrat, cum primo bello illae regiones totae 
statim a Mithridate occupatae et anno 85 a. Chr. a Fimbria sine ulla pugna 
recuperatae, eo vero occiso a Sulla occupatae sint, nullum inveniri posse 
tempus in quod Salluvii Nasonis merita qualia hic praedicentur cadant. De 
tertio vero bello id quidem inter Mommsenum et Reinachium convenit, 
Pompei, cuius auspiciis in illis regionibus omnino nihil rei bellicae gestum 
sit, legatum non fuisse Salluvium. At Luculli ductu per ipsa belli initia 
(a. 73 et 72 a. Chr. n.) Asiam minorem pedetentim Mithridati ab exercitibus 
Romanis extortam esse. Sane de his rebus gestis, ac potissimum quidem 
de opera quam legati tum praestiterint fere nihil traditum esse; constare 
tamen, tum etiam in Mysia bellum gestum esse, ex Orosio VI, 2, 16: tunc 
etiam Fannius, qui se Mithridati iunxcrat, et Metrophanes regiu^s praetor 
a Mamerco victi, eum duobus milibus equitum in Moesiam profugerunt at- 
que inde in Maeoniam digressi in colles eamposque Inarimos inciderunt. 
Quare in illud tempus melius quam in uUum aliud quadrare huius tituli 
argumentum. 



446 Lapis insertus ponti ad vicum OMdis Phrygiae. Edd. 
Keppel Itin. II p. 244 (inde J. Franz in lemmate tituli G. I. G. 3849). 
Hamilton Researches 11 n. 21. Lebas Inscr. III lOOi (Franz Add. 
C. L G. III p. 1085). 



447] Mysorum Abbaitaram res. 35 

Tov rporatopa^ ; Xpo'a'.ov*. 



Litterae ASnz. Vs. 3 litteras N et T ligatas exhibet Lebas. 4 Totam 
regionem uoius civitatis instar fuisse cum inde coUigitur, quod hic Mysorum 
Abbaitarum populus (ofjuo;) commemoratur, tum inde quod suos nummos 
cudebaot ;cf. n. 445*}. Oppidorum .\ncyrae, Synai, Cadorum nummi non 
antiquiores sunt quam Claudii principatus, ut appareat tum demum illa 
pristina omnium Mysorum Abbaitarum republica dissoluta singulas ciritates 
sui iuris factas esse, cum antea pagi magis vel castella quam urbes fuis- 
sent. Waddlngton ad Lebas. 2 Cf. n. 4453. 3 Heroa a quo gentis 

originem repetebant, rcoratooa appellabant Mysi Abbaitae, ut Plato Legg. 
T, 7i6 hoc nomine beroas stirpis auctores deis adiungit: dcxvjoc o-r, ra; 
Zvzt^ yi'rt of, Td -f?. ft£a»v Ti f,xojc xal •zSy» ^(Xasiv TOororopcBV. Etiam deos, 
a quibus homines suum genus descendere opinarentur, sic appellari potuisse 
apparet; exemplo est A'.o-*-j3o; r.y-A-m^ Erjthris (Bull. de corr. Hell. FV 
4 880 p. 157 n. 4, 4' et Nicaeae Bithyniae Dio Chrysost. XXXIX, 8, VoL II 
p. 46, 2 V. Arnim. : x^ te Aiofvusip t^» cporaToot rf,30€ rr,; r<5).£a>;) cultas; 
Up<nT>jT,v roj rpordrropo; Atoc Xpuaw>pe(ou Stratoniceae Cariae Bull. de corr. 
Hell. XI 4 887 p. 31 n. 45, 9 sqq. r^; — to5 ^posdtcopof fco-i 'HXtoj Il^jdto-j 
Taptpivatou AroXXoavo; ©•jarstpTjNmv s^Xfi»; ihid. p. 404 n. i*, 4 sqq. Upeu; 
xord T:£VTa£[rr,pii^] dT:Trfet[X.eipievo« to5 Ato< toO] rpocdrtopoc ibid. p. 454 
n. 60, 4sq. De homine vox legitur Mitth. des arch. Inst XXII 4897 p. 46 
n. 36, 2. 4 Quem hic populus Mysorum Abbaitarum suae stirpis aucto- 

rem praedicat Chromius manifesto idem est qui apud Homerum P, 318. 
494. 534 plane eadem, in catalogo B, 858 M-jsrav os Xpou.'.; t,p/£ xii 'Ewo- 
p.o; otoav.TTT,; leviter immutata nominis forma commemoratur Mysomm dux. 
•"".f. Waddinston ad hunc titulum. 



447 Basis quadrangula marmoris albi eruta DelL Ed. G. Fou- 
geres BuU. de corr. Hell. XI (1887) p. 265 n. 27. (B. Haussoullier 
litudes sur rhistoire de Milet et du Didymeion p. 249). 

rato>i. OuaXepioi, ratoo j oioii, Tptapuui, rpea^£o|rf,t*, ot ao- 



Litterae volgares praeter AZ . 4 C. Valerius Triarlus L. LucnUi lcga- 

tus anno 73 a. Chr. n. navibus civitatium maritimarum Asiae praefnit in 
bello contra Mithridatem. Cf. Liv. Periocha 98 : C. Triarius Ugatus LueuUi 
adeersus MitkridaUn parttm prospere pugna/tit. Anno 69 a. Chr. Deliis 
contra Athenodorum piratam, qui cives captivos abduxerat, deorum simu- 
lacra violaverat, auxilio venit, urbem restituit et moenibns cinxiL Cf. Phlegon 
Fr. hist. Gr. III p. 606 fr. 42 (ap. Photium bibl. cod. 97) xal AftiivA8«Dpoc rei- 
parf,; l;avoparootsd}i£vo; ATjXto»; rd z5n Xffyojxsvco-'* Ssav ^oova lieXup.^v«to * 
^o; 5e TpidLpto; Ta XeXo^ijfiiva tffi rdXeoD; ^riaxs-jdsa; iTSt^rtse r^v Af,Xov. 

3* 



36 Vm- Imperii Romani provinciae orientales. ^. Asia. [447 — 

5 oTpaTeuoaljxevoi MtXr^oitov h "iril \\ SupdTwi^, r^i £7:iYpa<p7j(0 | 
IlapOsvoc, iTcoiYjoav. 



Locus monumenti, imperium classis, vocabulum legati demonstrant hunc 
ipsum esse cuius statuae subscriptionem teneamus, etsi notus est alius quo- 
que C. Valerius Triarius, huius ut quidem videtur filius, cuius haud exiguae 
fuerunt partes in bello civili (Caesar B. C. III, 3, 3. 92, 2. Cicero de fin. 1, 5, 
13. 4 4. Brutus 76, 265. 266. ad Att. XII, 28, 3. Caelius ap. Cic. ad fam. 
VIII, 7, 2). Fougeres. 2 Navis longa quae duos remigum ordines habe- 

bat (5ifjpir]s). Antiquitus inter revTTf]-/6vT£pov et TptfjpTj nullum eiusmodi na- 
vium genus intercedebat; nam vox quidem oixootos apud Xenophontem legitur 
Hell. II, 1, 28: Bi£tJX£8ao[x£v(uv Ss twv dv&pcuTtcav ai fiev tujv v£u»v otxpoToi fjoav, 
at os txovoxpoTot, 0.1 hs TcavTeXo); xevat. At hic non de variis generibus 
navium dici, sed de triremibus, quae aut parte remigum aut adeo omnibus 
carerent, sponte patet. Quod contra tertio alteroque a. Chr. saeculis vi^es 
o{y.poTot usitatae erant. Cf. Polyb. V, 62, 3: TiXota TETTapaviovTa' toutojv -ACLTd- 
cppaxTa {xsv eixoai otaipepovTa Taii raTao-/e'jarc, ev oi; oioev IXaTTov fjv TeTof,- 
po'j?, Tot 5e Xot-d TptTQpet? -/al 5i7.pOTa %at xeX-rjTe?. 



448 Basis lapidis caerulei inventa Pergami in gymnasio. Edd. 
H.G. Lolling Ergebnisse d. Ausgr. in Pergamon p. i 09 n. 9 (Syll.^ 263). 
M. Frankel Alterthiimer von Pergamon VIII, 2 p. 286 n. 410. 

B^fxoi; [£Ti{xy]0£v] | Aeuxiov 'AvTu)[v]tov M[aapyoo uidv, dvTi]j- 
TapLiav xal dvTioTpdTT|[YOV \ tov 7rdTpa>]|va xat ocoT^pa, Sixaio- 
5 ooT[o5vTa xaTtt^ rJjv] | i7rap)(£iav xa&apui? xai 8[t^}aotix(i)c ^ 
xat] I 6oi«)?. 

MTjvdcpiXoi; Mt^voy^voo Eird^i. 



Litterae volgares praeter ©TTZ. 1 L. Antonius M. f. (cos. 41 a. Chr. , 

frater M. Antonii triumviri, quaestor fuit a. 50 a. Chr. Anno proximo eum 
in provincia remansisse eamque pro praetore administravisse iam notum 
erat ex epistula eius ad Sardianos data apud losephum Ant. lud. XIV, 235: 
Ao6xio; AvTtnvto? Mapxou ulo;, dvTtTafxta; (Cat dvTtOTpaTTjYOC, 5!apotavu)v apyojsi, 
Po-jX^, ofijxto yaipetv. Tum igitur (a. 48 a. Chr.) hic quoque titulus incisus 
est. 2 Sic Frankel, qui in Lollingii supplemento quod in Sylloge recepe- 

ram, otxatoooT^fjaavTa ttjv] | e-ap/eiav, reprehendit transitivum verbi usum non 
iniuria. Nam etsi in similibus verbis nonnunquam is, cui quid datur, ac- 
cusativo casu indicari solet (cf. Polyb. V, 2, 1 -l otTOfjteTpfjoac %a\ {jLto8ooor/;Cac 
6 ^aotXei»? r?]v S-jvafitv dvfj/O-r). Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. »85 
n. 498, 10. 11 oetTOfjteTpfjOavTa -dXiv to'j; roXeiTa;), tamen in hoc ipso quod 
est otxatoooTeiv nullum eius usus exemplum novi. 3 Sic Frankel propter 

spatii rationes pro o[fica(tus], quod Lolling scripserat. 



I 



4 3 "] L. Antonius. P. Servilius Isauricus. 37 

449 Pars summa basis raarmoris leucophaei subcaerulei, in- 
venta Pergami in septentrionali fori parte. Edd. A. Conze Ergeb- 
nisse d. Ausgr. in Pergamon p. 76 (Syll.^ 266). M. Frankel Alter- 
thumer von Pergamon VIII, 2 p. 288 n. 413. (B. Haussoullier 
litudes sur Thistoire de Milet et du Didymeion p. 256). 

8f^{Jio? iTifxr^aiV j IldrXiov SepotXtov IlorXioo oiov 'laaupi]- 
xdv^, Tov av&t>r:aTov2, YSY^v^Ta acuTr^pa xal ) sospYSTr^v Tr^? 
5 T:6ke(iiz xai aTroOiStoxdTa T^t || irdXsi tou? TraTptou; vdjxoo? xai 
TY]V 8r^{i.oxpa|Tiav aSooXcDTov^. 

Litterae 0112:. Fines bastaruin hic illic lineolis transversis ornati. 
i Cos. 48 a. Chr. 2 Servilii proconsulatus Asiaticus cum in duobus 
titulis commemoratur, Graeco in insula Calymna invento et Latino Smyrna, 
ut quidem videtur, Londinium translato (C. I. Lat. I, 622), tum a Cicerone 
complures epistulae (Ad Fam. XIII, 66 — 72) ad eum per huius magistratus 
tempus datae sunt, atque bae quidem omnes anno 46 a. Chr. n. Rediit certe 
ante mensem Septembrem 44 a. Cbr., quo tempore in senatu contra M. An- 
tonium verba fecit (Cic. ad fam. XII, 2, 1). Waddington Fastes des provinces 
Asiatiques n. 37. 3 Non solum de Pergamo libera civitate, sed etiam de 
aliis provinciae Asiae urbibus optime meruisse ex titulo n. 450, <. 2 collegit 
Frankel. Nunc allud accedit exemplum Magnetum ad Maeandrum. Cf. In- 
scbriften von Magnesia p. <<8 n. 142: IlizXiov 2£pou£t>>[tov rat]|o'j ulov 'laav»- 
pixov 5[ia TTjv] I loiav dpeTr,v xai 5i[d ras i]\x xoii uloii auTou Il^orXiou] | 76^^" 
VTjfisva; eU [t6 lepov] | rf;; ApTeixiSo; Tf,[; Aeuxo]|(ppuT;vfj; %i\ tt,v j:6[Xiv] [ 
euepfeoia;. Nam manifesto hic P. Servilius Isauricus natu maior (cos. 79 
a. Cbr.) statuae bonore afficitur propter filii proconsulatum, ut n. 564 Mettius 
Rufus a Lyciis. Ceterum filiae proconsulis eundem honorem habuerunt Per- 
gameni. Cf. Aitertb. von Pergamum VIII, 2 p. 288 n. 4U: fO] 5[^][io[« --- 
] Tfj[v Ilojr/.tou 2£p[oiXiou 'Idaupiy.ou] ftuyaTepa xtA. 



450 Partes duae epistylii templi Apollinis Chresterii, quod fuit 
Aegis [Nimriid^Kalessi]. Edd. E. Fabricius Mitth. des arch. Inst. 
in Athen X (1 885) p. 272. M. Clerc Bull. de corr. Hell. X {\ 886) 
p. 292. (B. Haussoullier Etudes sur Thistoire de Milet et du Didy- 
meion p. 257). 

'0 Safio; 'ATr[(JXX(ovt Xpjr^orifjpitoii x^^ptaTrjptov, otoB[ei?2] | 67:6 
noTcXito 26[po"iXtto IloTrjXtoi oitu 'laaoptxoi^ xto dv&oTraTto*. 



Litterae A0TTZ. 4 Sacra ApoUinis Cbresterii ipsa multo antiquiora 

fuisse illa aetate, qua templum novum exstructum esse ex bac inscriptione 
discimus, dedicatio Pbiletaeri Attali f. n. 34 2 prodit. 2 Sic recte Clerc; 



38 VJII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [450— 

(sw%[d<:f]i iffi ixaxpiSo;] Fabricius, quod et per se minus aptum est et ver- 
suum collocatione redarguitur. 3 Cf. n. 449i. 4 Cf. n. 449^. 



451 Marmor album, quod summam partem basis statuae effi- 
ciebat, inventum Pergami ad radices meridionales et occidentales 
arcis. Ed. M, Frankel Alterthiimer von Pergamon VIII, 2 p. 284 
n. 405. 

'0 8f^p.o<; eTijjLT^osv | IltJTrXiov KopvrjXiov AoXa^sXXav, | tov av- 
OtSTraTovi, I Y2V(i{i.svov euspYeTTjV rr^c, tto^Xewc. 



Litterae volgares praeter nz. i Hunc proconsulem a Valerio Maximo 
VIII, i Amb. § 2 (p. 374, 4 8 Kempf) recte Publium, ab A. Gellio XII, 7, 1 
perperam Gnaeum appellari titulus docet. Cf. AVaddington Fastes des prov. 
Asiatiques n, 23, qui eundem fuisse probabiliter statuit, qui fere anno 69 
a. Chr, n. praetor fuisset (cf. Cicero pro Caecina 8, 23). 



452 Marmor album, cui statua imposita fuit, fractum in duas 
partes, inventum Pergami in parte occidentali arcis. Ed. M. Frankel 
Alterthximer von Pergamon VIII, 2 p. 285 n, 406. 

'0 07J|xo? sT[i]jJL7jaev j Aeuxtov Htjot^iJov, tov Ta|(iiav*, t6v iao- 
t[ou] TraTpcDva | xai sus[pYeT7j]v. 



Litterae AITS, -1 Cf, Cicero ad Q, fr. II, ii, 2: de te a Magmtibus 

ab Sipylo mentio est honorifica facta, cum te unum dicerent postulationi 
L. Sestii Pansae restiiisse. Tum igitur (54 a, Chr.) hic quaestor provinciae 
Asiae fuit. Alterum eiusdem monumentum honorarium est Alterth, von 
Perg. VIII, 2 p. 285 n. 407 — £TqjLTj=r£[^ | Ajeuv.tov E-fi[a]|tiov. Frankel. 



453 — 455 Titulos duorum marmorum (in altero angustiore 
n. 453. 454, in altero latiore n. 455) Aphrodisiade Gariae exscrip- 
sit Sherardus, cuius exemplum post alios expressit Boeckh C. I. G. 
2737 (P. Viereck Sermo Graecus p, 5 n. V, Th. Mommsen apud 
G, Bruns Fontes iuris Rom, ant, ed, 6 p. 177 n. 41). Cf. quae 
adnotaverunt K. Buresch aus Lydien p. 185 not. B. Haussoullier 
Revue de philologie XXIII i 899 p, 1 52 not. 3. 5. 



453] Plarasenses et Aphrodisienses. 39 

(d. 453) 

[Mapxo; AvTtDvto? Mapxou uto?* auTOxpdTa>p uzaTo; droSe- 

BetjJYjievo? t4 ^ xal [ti y* I '^*] fpw»^ dv^pAv Trj[?] | t»v 

5 8T,ao3ia>v 7pa|7{idTnv ^iaTdsttu!;* OXapaoltuv* xai 'A<ppo|dei- 

oiicuv* apj(oooiv | pouX^ ^!"? x*'P--^' ! ^^ £pp«>ofe, eS av 

10 6{xot' u^tatvai ds xat > auTo; |AeTd tou aTpa|Teu}iaTO<. ZtfXflsv | 



Litterae volgares praeter Z@nZZ, si modo apographo fides babenda est. 
I Contioetar hoc iapide epistaia M. .\ntonii ad Plarasenses et Aphrodisienses 
^ata 0. 453) integra, et ei eis instrumentis, qaae se ad illos mittere dicit 
iZ — i6, alterius nudus titolus argomenti index o. 434}, alterius (n. 455) 
pars inferior. Reliqua in partibus lapidis angustioris inferiore et lapidis 
latioris superiore interciderant. M. Antonii triumviri nomen consulto dele- 
tom est 3 Hinc apparet, intra annorum 39 — 35 a. Chr. n. spatiom banc 

epistolam scriptam esse, quae ut solet loco, quem in lapide tenet, prima, 
tempore originis postrema est inter omnia qoae hic et sont et fuenint. B. 
^uo pacto Antonius eodem tempore cos. designatus et iterum et tertinm 
appellari potuerit apparet ex locis allatis a Th. Mommseno R. Staatsrecbt 1' 

■. 5S6 not. 4, .\ppiani Civ. V, 73: drefijw^&e (a. 39 a. Chr.; rf,; Ertouar.s 
--ixmi i^ T£Tpa£T£< A^TCBviov {icv x<n M^mn rpcBTo-^ (in annnm 35 a. Chr.), 
!zvtTxa%ioirfvcec 6|to(aBC Avtwviou Sv on Po^Xotro, irl o tTuivot; Katoap^ ts xai 
nou.ir^iov, ecra Aipf^PofPov «ol S^owv, etT a-jftt; (in anntun 32 a. Ghr.) Av- 
-vt^v Te xai Katsopa, TptTOv 8f, Tote jieXXovTac uraTe^setv et Casstt 
uionis XLVIII, 35, 4, qui tamai wrore de oclo aanorum consolatibos dicit. 
3 Graecam triumtirorum reiptiblieae eomKtUmemdae appeilationem buius non 
absimilem Boeckhius adnotat haberi apad losepham .\nt. XIY, 3i0: Mopxoc 
AvTwvio; a-jToxpaTOBp Tptrav dvSpov xaTamtvTBiv repi tojv OTip.ooiaiv — payjMtTmv. 
Sed illa mvlto minas accorate Latinae respondet quam haec, siquidem 
illic eoneHbuntdi verbum passive ad triumviros, non ut hic et in formola 
Latina ad rempublicam refertur. 4 Oppidum Cariae, cnius mentio noa 

fit nisi rarissime. Praeter hommos (not. 5} cf. Steph. Byz. IBapaaa' t:6Xi; 
Kapto^' To cdvtxov nXopase-j;. Idem s. v. Xp'j3aopt;' AnoX/jnvtoc iv £^6|up 
"zptxwv — T« I9vtx6v Xfuooopeuc, im [i] a^c iv [toic] a-jrotc 'TaupoiroXiTat 

;v TjViudyoyv [xai XgQOoopetc] xoi IIXapaaEic*. 5 Civitas Cariae nobiiis; 
Piarasenses cum Aphrodisiensibos in imam rempublicam coninoctos prae- 
ter hunc titulum testantur nummi cum inscriptionibus riAAPAZEQN KAI 
A*POAEIZIEnN vel HAAPA AOPOAI B. Head Historia nummorum p. 58»}, 
recentiore aetete LAOPOAICieQN nAAPACeiGDN Eckhel D. N. II p. 575). 
Ex ordine nominum Bureschius colligit, ioitio ex duobus oppidis quae con- 
iuncta unam civitatem efficerent maioris momenti fuisse Plarasa, deinde id 
non modo mutatum esse, sed sui iuris esse desiisse Plarasensium popultun 
et pagum (^{lov] Aphrodisiadis factum esse. Ceteram Tauropolitas, quos 
Stephanus (cf. not. 4) una cum Chrysaorensibus et Plarasensibus commemo- 
raret, non alios esse atque Aphrodisienses probavit Boeckh ex titnlo C L 6. 
2746 et Constantino Porph^Togenneto de them. I, U. 



40 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [453 — 

15 AyjfjLYjTptou u|X£T£po? | TTpcaj^soTYj?, i7:i|fAeX£3TaTa 7r£cppov||Tixd); 

Toiv T% ir^lXeux; Ufiuiv 7rpaY|[iaT(ov, ou {kJvov** | ijpx^o&Tj irzi 
20 ToT? lY^Yovdotv otxovo|j[{XYi][j.aoiv, dXXa xai | T^(xa<; TrapexdX^oJEV 
25 £?? To To5 '^s,-^o\v6xoi ufj-^Tv l7rt[xpi[xaTo<;'' xat SdY}xa||TO(;® xai 

opxiou xai V(J|fioo^ dvTire<pcovr^{i.£|vai*^ iv. Toiv 8r^[iooi<ov | 8iX- 
30 Tcuv i$aTrooT£T|Xat ufxeTv Ta dvTiYpa||cpa. Icp ot; dTratvijoa? tov 

2(^Xa)va jj.aX|Xov dTreSeSdfir^v iolyov te ev toT; ut:' i(xou | y^i- 
35 vu)oxo}xivot?, II (p xat Td xadrjxovTa | d7r£(X£ptoa ^tXdvl&pojTra, 
40 d$tov T^Y^h^^H-^vo? "^^v dv|5pa xr^c. H rjfxoiv T£t||}x^?, ufxeTv T£ 

ao|vrj8o[xai lirt xi^ £)(£tv | TotouTov TroX^iTr^v. | eoTtv 8e dvTt- 
45 Ypot^pot I Tuiv YSYOv^'^"*^ 6||(X£Tv ^tXav&pcoTrtov | Td oTroYEYpo^J^- 

|X£va* I a u[xd? {3ouXo[xat | dv toT? 8>][xooiot; | toT; irap' ofxeTv || 
50 YP^fxfxaotv IvTalat^^. 

(n. 454) 
FpdfXfxaTa Katoapo? ^2 



6 Pleonasmus a Graecorum usu neutiquam alienus. 7 Quae Caesar 

dictator decreverat vel potius decrevisse fingebatur a triumviris (n. 454;, 
ea illi sua auctoritate confirmaverunt. Cuius decreti (dTrtxpifxaTo;) argumen- 
tum sane in senatusconsulto n. 455, 3 — 6 repetitur, sed non videtur dubium 
quin illud quoque ipsum in alterutro ex his lapidibus fuerit et una cum iure- 
iurando, lege, priore senatusconsulti parte interciderit. 8 Senatuscon- 

sultum n. 455. 9 Haec duo perierunt. 1 Verbum dvTnpojveiv inde 

a Polybii aetate haud raro de responsis, quae non viva voce, sed per litte- 
ras ad aliquem dentur usurpari constat. Cf. Polyb. VIII, 18, M: dotv 5e Ttpos- 
6£|a[jLevoc ttjV d7ri^oX7]v Ayaio; civTicpcjuvTiSTfj toi; Trepl tov Nty.6[xay_ov xai MeXa- 
Y/.ofxav. 1 9, 8 Ayaio; 6e — 7:iOTeuoa; dvTecptuVTjoe. Chishullus et Boeckhius 
provocant ad losephum Ant. XIV, 265: <{;Tjcpto(xaTa xal YpocfJ!.fxaTa rpo; Td; 
Trept Twv 'riixeTepouv 6ixata)V dTriOToXa; dlvTt7recpcuvY]|X£va. At quam et hic et 
apud Polybium manifesto habet verbum vim rescribendi, 1. e. scripto respon- 
dendi, ea ab epistula Antonii aiiena est, ubi necessario exscribendi potius 
notione intellegendum est, cuius sane aliud exemplum novi nullum. ^ 1 Cf. 
loseph. Ant. XIV, 319: 6iotTaY[xa d(x6v dTreOTaXxa rpo; Ofjia;, r.t[A oj Po'jXo{Aat 
U[xa; cppovTtoat, iva auTo eU tA; 6T][jL00ta; lvTa$7)Te 5eXTou;. 12 Constat 

M. Antonium post Caesaris necem multa decreta aliasque litteras emississe, 
quas ab ilio relictas diceret. Cf, Cicero Philipp. I, 7, 16: an in commenia- 
riolis et chirographis et libellis se (i. e. M. Antonio) uno attctore prolatis, ne 
prolatis quideni, sed tantumniodo dictis, acta Gaesaris firma erunt? Inter 
haec haud pauca ab ipso Antonio conficta esse constat, id quod fortasse 
etiam in hanc epistulam cadit. Eius argumentum cum ex senatusconsulto 
cognoscitur, tum ex Taciti narratione Annal. III, 62 : Aphrodisienses posthae 
et Stratonicenses dictatoris Caesaris ob vetusta in partis merita et recens 



455] Plarasenses et Aphrodisienses. 41 

(n. 455) 

j^ j gfjxaia lo&Xa ts [iro/Aja eXeuOspoo? sivai^', tu) 

[ts] Stxaiu) xal Tai; [xpiosoiv TaT; JStai? tt^v 7:d|Xtv] tt;v IlXa- 
paaetov xal 'AopoSsiatscov ypT^abai \t-r^xe ^TfYUTjV e[?? 'Pu)u.t,v 
auTou; xaTa B^yfia Tt** | x]al xsXeoatv 6{JLoXoYetv a ts Ttva 



Diri Augusii decretum adtulere — sed Aphrodisiensium eivilas Veneris, StrcUo- 
nicetisium lovis ct Tririae religionem tuehantttr. Quo ex loco Chishullus 
cum colligeret, etiam Augusti decretum de Aphrodiensibus fuisse neque vero 
id hic exscribi vel commemorari videret, infelicissime sibi persuasit Augusti 
decretum idem esse ac senatusconsultum n. 453. Quid rei esset, perspexit 
Boeckhius; nempe in Taciti narratione Caesaris dictatoris nomen ad Aphro- 
disienses, Augusti ad Stratonicenses modo spectare. 13 Cum Caesaris 

litterae ab Antonio prolatae triumvirorum (non Antonii unius, ut Boeckhius 
opinatur decreto confirmatae essent, horum rursus acta senatus consultis 
rata haberi oportebat. Id factum esse anno 39 a. Chr. n. testatur Cassius 
Dio XLVIII, 34. 1 T(j) iT:ffi-po|i.lvtp (fcet), iv q» Aouxtoj "re Mdpxio; xai roios 
Za^ivo; uzdTeuoav, ■zd. te uiro twv rptSv dvSpoiv rpaj^ft^Ta d^ o5 i; tt,v iXi- 
Yapyiav iTfjXftov xypo; zapd vrfi ^^'Skffi D.a^e. Tum etiam hoc senatuscon- 
sultum factum esse probabiliter statuit Boeckhius. Quo magis miror eun- 
dem de senatusconsultis quoque ab Antonio fictis provocare ad Ciceronis 
testimonium Pbilipp. Y, 4, 12: iteque sohan eommerUariis eommentieiis chMro- 
graphisque venalitnis innumerabilis peeunia congesta in iUam dontum est, — 
sed senatus eiiam consulta peeunia accepta falsa referebai) eoque fretum in- 
certum esse dicere, utrum id quod hic teneamus verum an falsum sit. 
Nam quomodo tandem proximo post Caesaris necem t«mpore senatus con- 
sultum fingere poterat Antonius, in quo 'v. 3) triumvirorum reipublicae 
constituendae mentio fieret? Initium senatusconsulti sic fere refinxerunt 
ChishuUus et Boeckhius: ['jraToi Xoyoj; ^rotfjSavTo, dpecntetv Tf,t ouYx>.TjToot, 
rept aiv rdio; Raisap urep IlXapaoeajv Ttat Aopooeioteeov exptve, a-jTou; xaTd 
Td oijxata i<s%Ki rt [rrdvTJa £>.eu&epoj; eivai. Mommsenus etiam commodius 
rept TO'JTO'J Tov» TpdyfiaTo; outo»; e5o;ev dpdoxetv rg ou-ptXTjTaji IlXapaoei; xai 
'A«poSet3tei;, «»; Ixptve rdio; Kaisap a'jTOxpdT<»p xtX. Atque illa rdio; Kaioap 
— expive decreto apud losephum Ant. XIV, 224, quod iam Cbish. attulit, 
confirmantur, sed proxima minus placent, siquidem xaTd Td otxata quidem 
reprehensione caret, sed v.n-a. -i ia%}.d permire dictum est. Mihi potius 
j de rebus iustitiae et honestatis plenis quas Aphrodisienses gessissent quibus- 
I que libertatem meruissent dictum fuisse videtum, veluti [epYaoafidvoj; | 5i]xata 
iodXd T£ z[oXXd]. De libertate Aphrodisiensibus concessa cf. Plinius N. h. 
V, 4 09: Aphrodisienses liberi. C. I. G. 2845, 5: KXaioto; AuprjXto; Zf,Xo; — 
I Tfiiv cjvatTioov TTj -oXet tt; auTovojxia; dro^ovo;. 4 4 Supplevit Mommsen 

(ap. Bruns) collato loco a G. Kaibelio sibi indicato Dionysii Ant. XI, 32: Tf,v 
j ^tT-^T^'* ^fxoXoveiTe — eU ttjv auptov tjpLepav, unde apparet Latinorum vadimonium 
i faeere Graecis i-^-^dr^n 6{xoXo7etv exprimi consuevisse. Commode Viereck prae- 
terea affert loseph. Ant. XVI, 4 63 : iYfiia; Te piY) ipioXoYeiv aitou; iv od^^aotv. 



42 \IU. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [455 — 

ETCaDXa T£i(Aa? <piXav&pu)[Tra tpeT? avSpsc | 

o]i T% Tuiv Sr^fi-oaicDV irpaYtiaToJV StaTaSsuj? Ttji i8((p iTrtxptfxaTt 
5 nX[apao£uat xai 'Acppo8tatcu||ai] upoo£(ji.£ptaav Trpoofi£ptouatv, 
aov£5(u>pr|Oav ouvxo>pTjOouoiv, Ta[5Ta TiavTa xupta £tvat | y]£V£- 
o9at. b\i.omz xs, dpEoxctv t-^ auYxX-fjTU), tov 8fj}xov tov nXa[- 
pao£u)v xai 'Acppo8£tot£]lu)v ttjv £X£u^£piav xat tyjv dT£X£tav 
auTou? TcdvTu)v Tuiv ■2rpaY[}jLdTu)v £}(£tv xapiriC^o&at, | xaO]d7r£p 
xat Tt<;^5 TToAtTeia tu) xaXXioTU) 8txaiu) xaXXtoTcp T£ v(;|X(|) 
eoTiv i^, [^Tt? Ttapd tou | 87j(j,o]o tou 'Pu)}iato)v rJjv sXso&£piav 
10 xal T7]V dT£X£tav iyBi cpiXTj ts xal ou[|xjxa5(o? Y^YljvyjTat. 5 xs] 
T£}x£vo? &£a? 'Acppo8iTyj? iv 7ro'X£t nXapao£u)v xal 'Acppo8£iot£u)[v 
xadt£pu)Tai, TouTo I douXov e^oto)!'' TauT<p (x&i) 8txat(|) TauT^ 
Ts 8£tot8at}xovtcf i^, ^ 8txai(p xat ^ 8£to[i8at}xovicf 'ApT£}xt|8o? 

'E<p£]oia? loTlV £V 'Ecp£0(l)^^, XUxX(p T£ £X£lVOU TOU l£pOU S^ITS 
TSfXSVO? £i't[s dXoO? EOTtV, OUJtOi; 6] tOTZOC, douXo? loTU). 6^7r(l)? 

Ts 7] 7r(iXt? xat ot TroXsTTat oi ITXapao£U)v [xal 'AcppoSstotscav j 



168: zfpi<!^OL hk ■xctt SiXav(|j T(o OTpaxrjYip, tva oap^aoiv }i.-^S£ii; avai-iCaCTd lou- 
oaiov k-(jjai otxoXoYeiv. Caveri igitur, ne civis Aphrodisiensis a magistratu 
Romano Romam evocetur et propterea vadimonium facere cogatur. 4 5 y^xi; 
emendavit Boeckh, y.ai xtc indefinite Viereck et Mommsen. Sed illud qui- 
dem frustra ad ligaturam litterarum H et T non observatam in transcribendo 
revocare conatur B., siquidem in huius aetatis titulo eam fuisse incredibile 
est, hoc vero propterea minus placet, quia manifestum est ex Latino ut 
quae hoc */.a8c£:r£p -xat Tt; expressum esse. Hic cum interrogativo potius. 
quam cum indefinito confudisse mihi videtur interpres relativum [ea) quae, 
praesertim cum in ipso Graeco sermone hoc vitium inferiore aetate neuti- 
quam infrequens fuerit. Cf. 0. Immisch, Leipziger Studien X 1887 p. 309sqq. 
16 Merus ablativus Latiaus dativo item sine praepositione Graece redditus 
contra sermonis leges. Cf. n. 442". 17 Cf. Tacitus Ann. III, 62. 

18 eodem iure eademque religione. V. M. 19 Cf. Strabo XIV, 1, 23 

p. 641 Cas.: aouXov Ss (xdvsi t6 Upov (Artemisium Ephesiorum) xai vOv xat 
7:p(3T£pov • T^i; V cxouXtas tou? opou? (xXXaY^^vat ojvep-r] 7:oXX(xxtc, 'AXe^av5po'J |xev 
iTzi (rc(x3tov ixTeivavxo?, Mt&ptSdtxou 8e x6|eufxa dcpevxoj dlTTO xtjs ■^tosiai xoii xe- 
p(X|xo'J ocai Solavxoc uTrep^aX^oSat [xtxp(i xo ox(x5tov, Avxtuvio'J hs otTrXaototoavxo; 
xouxo xai ou(xreptXap6vxo? xig (xouXt(x [xepo? xt xt]? r.oXetai' d(pavTf] oe xouxo pXa- 
pepov xat ^7:1 xoTs -Aa-iio-jpYOti; Trotouv x-^v zoXtv, <«ot' -/ivfjptooev 6 SePaoxo? 
Kaioap. Similiter etiam alibi mensura asyli definita est; cf. Tac. Ann. III, 62: 
qui (imperatores) non modo templo (Dianae Persicae apud Hierocaesarienses, 
cf. n. 333 1), sed duobus milibus passuum eandem sanctitatem tribuerant. 
Hic id opus non fuisse, quia non de loco consecrando, sed de loci sacrati 
iure asyli confirmando ageretur, adnotat Moramsen. 



456] Plarasenses et Aphrodisienses. 43 

fjts^' (olv xu)}X(ov )^(opi(uv 6}(up(i>}xaT(ov dpuiv^® ■:rpoo(JS(ov rpo? 
15 TTjv cpiXiav To['j orjfiou TrposT^XOov^i, Ta5Ta :| £}((oo]tv xpaToioiv 
y(p(ovTai xapuiCtovTai ts ravTtov zpayfiaTcuv aTe[XsT(; 2vt£?. 
IxTjOe Tiva j odpov 8]ia Tiva a?Ttav22 ixsivtov 8i5(Jvat fxrjSs [o]'jv- 
eiocp£p£iv23 6cp£iA(ooiv, [aXX' auTot :r8L'ot TO'jT]ot(; xaT ouoav 
}X£Ta Ta'jTa iv iaoToT? xtipojotv ^* ^ptov^Tat xapiriJ^cuvTat xpaTui- 
otv eSo^ev]. 



20 Sic scribendum esse vidit Tb. Mommsen Rom. Staatsrecht III p. 687 
not. 4, quia in simili senatusconsulto de Thisbensibus Syll.^ 300, 18 forma 
non ambigua 6p£ouv est. ooouv legerant Chisbull et Boeckh. 24 Supplevit 

Pickius (ap. Br.) ex Syll.2 307, H [t.z%' f,i youpa; eU r?;fi. cptXtav Toii [5tju.ou 
Tjoii 'P(D[xaicov -apf(Vio^T:'}, ad quem locum attuli similis formulae exempla 
Syll.2 355, <6. Caes. B. G. I, 43, 8. Sed xo-» Tooixaicnv, quod Pick etiam hic 
addi voluerat, propter spatii angustias omisit Viereck. 22 Rectius ot' 

Tivrtvaouv aWav. 23 ZYNE1Z4»EPEIN. Boeckh et .Mommsen [$]'jvet«(p^- 

p£tv, sed hoc illa aetate et in illa regione incredibile est et Z vix minus prope 
a Z quam a Z vel E abesse vidit Viereck. 24 I. e. ita ut ipsis sine 

cuiusquam alius approbatione de eis omnibus statuere (xupojv) liceat quod 
velint. 



456 Stela marmoris fusci ab inferiore parte integra, inscripta 
in (iuobus lateribus contiguis, ex quibus latius (a) undique fractum 
est praeter marginem dextrum, angustius (6) integrum praeter par- 
tem superiorem. Mytilenis in museo gymnasii. b ex H. Kieperti 
apographo ed. Boeckh C. I. G. II add. p. 1025 n. 2167 </, totum 
titulum A. Conze Reise auf der Insel Lesbos p. 13 tab. vn. Ex 
ectypo ab E. Fabricio confecto C. Cichorius Rom und Mytilene 
p. 31 sqq. W. R. Paton Inscr. Gr. ins. mar. Aeg. II p. 24 n. 58. 



V 0£ 1 xa' 



Litterae AZ©Hnz. i Reiiquias hic tenemus populisciti Mytilenaeorum 
de Caesaris Augusti honoribus. Nara hunc potissimum principem monstrant 
cum Octaviae sororis nomen (v. 58) tum templi quod tum ipsum Pergami 
exstruebatur mentio (cf. not. 5). Anno 27 a. Chr. n. monumentum non anti- 
quius esse nomen Se^aato? (v. 15. 16) docet, sed aut eo ipso aut certe uno 
ex proximis annis incisum colligitur inde quod templum Pergamenum etiam- 
tum imperfectum indicatur (not. 5). Utique ante Octaviae decessum (not. 17) 
i. e. ante annum 11 a. Chr. n. haec decreta sunt. Cichorius. In latiore 
latere mutilo praeter alios honores praecipue de certaminibus (v. 6 — 11) 
honoris Augusti causa instituendis et de sacrificiis ei offerendis (v. 14—15. 



44 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [456 

idoa; ispa | 

5 soOai iv Tsj ^pa.(p6^T(av si? a]| — 

7j^SVTa G[XVOU UTIO I [ 

^jv TaT? -^ivoiiivaic. Mai? | [ 

Tii^svai Bs xaTa irsvTasTTjpjiSa dYwvai; OujisXi- 

xou? j [ ToT? vixiqojaoiv 

dOXa 6^oa 6 Aiaxo?^ vd[xoi; 7rs|[pi.s5(si 

]ava>v xai too dpj^ispso)? xal tou OTScpavyjjj- 

10 [9(5poo* ]; 

xaTayYsXsTi; Ttov TrptoTtov d(j()&rjOo|[{xsv(ov * aYtovtov 

xaXz iitio^rijJLOTaTaii; TtdXsotv, dvadslvat 

8s 8sXtoo|[(; t^ orqXa; touos to5 «}nrjcpio[jLaTo? sj^ouoa; t6 dvTt- 
Ypacpov iv TO) vatS Ttp xaTao]xsoaCojjLSVtp a[u]Ttj> utto t^? 'Aoia; 
iv IIspYdfitp^ xaj[t 



4 9 — 33) praecipitur. Quae his interponuntur ad aliud argumentum spec- 
tantia, ex eis illa quidem, quibus hoc decretum variis imperii Romani locis 
lapidi incisum publice proponi iubetur (v. 4i — 14) ex more in fine totius 
instrumenti collocari exspectaveris. At id, quia coniunctissimum est cum 
negotio ludos recens institutos usquequaque indicendi et ad eos invitandi 
(cf. V. 1 'A'XT'x.-{'(e.K€.ii Tu)v Ttpto-tov {i(y&)rjOo[jjL£V(«v d^m^vi)^]), hic potius inser- 
tum videtur. Quod contra quo pacto praeceptum de iureiurando iudicum 
(v. 15. 16) medio intericiatur sacrificiorum ordini non perspicio. 2 Voca- 
bulum integrum in lapide exstare apparet ex Patonis exemplo, cum Cichorius 
A!////,KOZ exhibeat. Ludos recens institutos, quibus reges et imperatores 
honorabantur, ad exemplum eorum qui pridem deis habebantur ordinari 
consuesse notum est. Sic Mytilenis certaminum sacrorum Augusti ordinem 
ex lovis ludis repetitum esse, ut de sacrificiis ex v. 21 apparet, hinc disci- 
mus. Nam xov Aia^xov v6|ji,ov legem fuisse de feriis lovis sponte patet. 3 Cf. 
n. 33211. 4 AKOHZO lapis. 5 Cichorius provocat ad Tac. Ann. IV, 37: 

cum Divus Augustus sibi atque tirhi Bomae templum apud Pergamum sisti 
non prohibuisset et Cass. Dion. LI, 20, 6. 7: Kctiooip oe iv to6t([) rd rz aXXa 
d^pT](j.aTiCe Ttal Tefx^v-r] ttj Te 'Ptufji.7] vtal Ttp TiaTpl t^» Kaioapt, T^ptua auTov Io'j- 
Xtov 6vo(jidioa?, ev Te 'Ecp^otp xai dv Ntxaia yev^o&ai dcpfjy,cv, — xai to6to'jj ij.ev 
TOi; 'PtB[jLa(oi? TOts Ttap' aOTOi? iTTotxouoi tijjlSv TTpoo^Ta^e* toic Se 8t) ^dvot;, 
"EXXt)vO[{ ocpa; dn-iCaX^oa;, lauToi Ttva, toT; (xev Aoiavoi; dv IlepYafJLcp, toT; oe 
Bi&'JvoT; iv NtxofjLTjoeict, Te[xevtoat ^TreTpetjje. Ex participio praesentis C. col- 
ligit, aedem tum nondum perfectam fuisse; atqui ut reliqua aedificia magni- 
flca principatus Augusti, Pantheon, templum ApoUinis Palatini, alia, sic hoc 
quoque exiguo biennii aut triennii spatio absolutum videri, qua ex re satis 
certam de decreti tempore coniecturam fieri. Reliqua praeter Pergamum 
oppidorum nomina quae aetatem tulerunt, in diversissimis imperii regioni- 
bus decretum coUocatum esse ostendunt, et multa nomina intercidisse lati- 
tudo pristina lapidis (v. 12 litteras duodenonaginta habuisse videtur) arguit. 



456] Honores Aagasti a M\*tileDaeis decreti. 45 

]«i> xai 'AxTto> xal Bp£v:£ate> xat Tapf>a}^«»vi xal Mo[a',- 

oaXta xal xot 'Av}ao)n^<j 

15 Tj xpo? T^ AacpvTQ. xa? os xax' eviauTov i [duoia^ 

sv TO) vaa> ToiJ Aid]« xat sv 

Tw To5 Ss^aoToo- ^pxov oe sTvat Ttuv oi[xa3T«>v 

]0}iivOV CjV 

Tot? raTpiot? &coI^ xat tov }li3a3[T0v 

£v Toii vaait TTj? 'AopooijTTj;'' ttjv sixova too beoo. Ta? 

o£ Toiv 7av«v' Tcui- 

voo^ stvat xai ToAXa otxata xat Tiu.t[a j 

x]aTa 0'jvaaiv tt,v saoTOO' ispoiv o' £-t 

20 [T]pdKs;,[Cav* 

xaT]a jiTjva ev t^ -'Svs^Xiip aoTou Tjuipa** xat 7:[a ptaravat ^" 

T<i)v] auToiv booiaiv g>? 

xoi T^ Aii TcaptaTaToi. Tpe [«eoftai oe** 

^u^ Xsoxoo]? eoaAto^uivoo? ** oK xoAXioToo^ xol 



juare nescio an Cicborias cum certam causam, car Tarracoiie potissimam 

V. io] tabala erecta esset, eoacleare posse sibi videretar, nempe qaod 
\uga5tas tam ipsam illic commoratas esset, nimis argatns faerit. 6 Sap- 

.evit Cichorius admonens eximiae pietatis qaa geos lalia ac potissimam 
qaidem Augastas Veaerem a qaa originem gentis repetebant prosecuti es- 
sent. Deam ut io aliis iasalae Lesbi oppidis, sic M^^tileois qaoqae stadiose 
cuitam es^ie probant et fabalae et dedicatiooom titali, qaoram testimonia 
attalit Tiimpel ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie I, 3 p. 2748. 7 Voca- 
bulam obscorissimam. 8 laxta simalacram dei in tempio fiiisse me»- 

>am sacram permaltis testimoniis constat. Ct. Dinarch. III, S ixwtfnapAi ^ 

.j.ocs^ oaxor* {AcTo^j too S&ooc xoi tf^i; zpa-skZrfi. Polyb. IV, 35, 4: npt "art 

atxov xai rr,'* ■z^rkx^trt rijs Seoii. Dionys. HaL Ant II, 50, 3. SylL- 8S9, 18. 

S3, 9. 46. 388, 89. 4 37. 734, 4i3. Ea cam aliis rebas imponendis inserriebat 
lum vero praecipae dapibos sacris qoae deo offerebantar. CL GhioiiidBS apud 
Atheoaeam IV p. 1 37 e oxa> -rot; Aio9xo6potc tt «pomnci^ ifwan «pontwvcot, 
i~'. -Srt TposE^r» TtS^MU 'vafin xai foodjv Iffamaaan x* Omai xot zp^Mi*. SylL* 
633, 20 iixv S^ Tic TpdseCixv ickyipmt Tvt ieaat, lLa{i^s«en* -A f^juflo. 645, 5 [ziB{ta- 

-•.i^fa]iv* ik xai [is]i Ttj> Tp«i[rECav tTjI dcatt wu] ^Xaoozw ■ui edfxaii 

-zt%i. V. 8. 9 [:aipi mtefO gv ] rijt %tati int r^-v TpanE^av. 9 Diem nata- 

-ca noD modo qQotaanis, sed etiam anoqaoque mense redeuatem sacris obire 
moris foisse certe in regibus aliisqae similis dignitatis hominibas apparet etiam 
exn. 36. 33. 339,33.36. 383,432.433. 10 Cf. n. 33ii3. 44 Sapplevit 

Cichorias. Qaod addidit Paton tz tsoeio, perquam dabiam est ; neqae enim 
est car alias ac boves victimas hic commemoratas esse statoamas. 4 i Edi- 
toribas haec vox omnino obscara visa est. Sed si levem modo errorem 
lapicidae aat leve pronuntiationis tam voigatae vitium stataemas, licebit ad 



46 VIII- Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [4 56 

}X£[yIiOTOO? jXSV OTTO Toiv 

xaT eviajurov 0TpaT7jY(a))v ^^^ 8uo tk uito Toiv iT:i[a\xax6i^, — 

^ g| ^^^ ^^^ aY]opav(5}jLcov, 

25 Tpia 8s uiro tou dpj(teps(j>? || [ 

StSoo^at 6s Ix To5] Syjjxooiou Zpayjioic, exdoTcp 

TSTpa|[xooia; ^* 

8]sixvuo&at 8s tou? TpacpevTa? j [ 

|y x^dlc, dYoiaiv Tpicpso^at 

Tov roo[v I XP^^°^ j 

TTjv -yevsOXtov rjixepav auTo[u | 

30 ] }i,rj8svi 8t8o}isvou || [ 

x(ji o]TecpavTjcp(Jp({> xal t[(j) | 

xaO-'] exaoTov 

£To? h j at 

Ti&eoOat lTr[t ) Jsva 

b 

35 I euEpYSotSv vo[i.to[ e^j(a]||ptoTtav. l7:tXoYi- 

oao&at 8e t^[(;] | oixsta? fjisYaXocppoouvYj? Sx[i] \ Tot? oiipaviou 
TSTs[u]j(c)at 8d|Sr|; xat Oetov U7repo)(yjv xat | xpaTo? ej^ouotv 

40 ouSeTiOTe 8u||vaTat ouveStocoOrjvat Ta xat | t^ Tuj(Tfj TaTrfsjtvr^TSpa 
xat T^ cpujost. zi M Tt TouT(i)V lirixuScOJTepov toT; [xsTsirstTa 

45 }(P^!^o^<? eupsOrjosTat, Trpoi; (J-Tj^Sellv] Tuiv OeoTTOteTv auTov IttI 
[TcXe]|ov 8uv7jaojx£vu)V iXXei^^st^v] | ttjv t^? TrcJXeto? TrpoOufxtav | 

50 xat euoepstav. TrapaxaXeTv | 8£ auT^v ao^^yoipr^oai Iv t^ [o{]||xicjt 
auTou ^sXtov dvaOeTva[t] | xat Iv Toi KaTrsT^oXicp 8e[XTov] | r^ 
oTrjXr^v TouSs tou ({^rj[cpio[i.a]|To? iyooaav xb dvTtYpacp[ov.] | £u- 

55 )(aptoT^oat 8£ Tispl auTo[u] || tou? irpsopet? t^ ts ouy[xX7j]|t(p 



ScpTjXi; nomen referri, cuius de fluctuante accentu et flexione exposuit 
Lobeck Pathologiae s. Gr. proleg. p. 458. Quae vox indicat maculas obscuras 
quibus cutis distinguitur. Atqui et colorem in universum et figuras quas- 
dam quibus quasi signatae essent victimae maximi momenti liabita esse et 
illa notissima quae spectant ad Apidem (cf. Pauly-Wissowa Realencyklo- 
padie I, 2 p. 2807 n. 5) et multa alia testimonia docent. Quare albos boves 
maculis fuscis nigrisve quasi conspersos intellego ideoque poui; Xeuxoju; sup- 
plevi. §6ac reposuisse satis habuit Paton, cum Cich. adeo nihil nisi -zo^iiz 
suppleret, qui articulus utique a loci tenore alienus est. 4 3 STPATHfON 

lapis. 1 4 Hic adiectum fuisse videtur ^xaaxou tou ^065 (Up£io'j, i>6fxaTo;). 

Nam cum numerus victimarum quae singulis magistratibus nutriendae tra- 
debantur impar esset, non poterat par esse summa pecuniae. 



456] Honores Augusti a Mytilenaeis decreti. 47 

xal taT? iipTjai; Tf,?'E3[-i] a;i* xai'IooXtai* t^ pvaixl adTou | 

xal 'OxTata *^ t^ aSsX^^ xai toT; j tsxvoi? ** xai auyYeviai xal 
60 «ptXoi?. 7:£jxsi>fjvai oi xat ari^ajvov d-6 j^puauiv Sia/iXitov, 8v | 

xai dvaSoftf^vai q-6 Tuiv rpial^scov. e'j)^api3Tf,aai tk ir au.TOO 
65 xat rg aoYxXTjTtp Toy; ^rpsa^si? -poasvTjViYH-s^? auTf,; j r^ 

TrdXci oofiTrabiaraTa xat | rf,; ^aTptou j^pTjOT^Jttjto? *' i o?xsio>;. 



15 Cur gratiae agantur etiam virginibus Vestalibus. sagaciter expedi- 
vit Cicborius. Apud Romanos, ac potissimum quidem postremis liberae 
reipublicae temporibus et principatu Augusti, morem fuisse apud illas de- 
poni testamenta, foedera aliasque maximi momenti litteras publicas pri- 
vatasque (Appian. Civ. V, 73. Cassius Dio XLVIIl, 37, 1. Plutarch. Anton. 58. 
Sueton. Caes. 83. Tac. Ann. I, 8}. lam proximo ante hoc decretum tempore 
senatus consultum factum videri, quo antiquum foedus inter Romanos et 
Mytilenaeos instauraretur. Illud senatus consultum Augustus communicavit 
cam civitate additis litteris gratiae benignitatisque plenis, ad quas hoc de- 
creto respondetur. Consentaneum igitur est et Caesari, cuius nutu omnia 
acta sint, et senatui, qui de renovando foedere decreverit, et Vestalibus, 
quae hoc senatus consultum conservandum a«ceperint. gratias agi. 46 Post 
Angusti obitum demum eius uxorem adoptione in gentem luliam transiisse 
in volgus notum est. Quare aut cum Mommseno (apud Cichorium) sumen- 
dam est, banc tabulam superstitem aliquanto post quam ipsum decretum 
factum esset confectam, aut, quod mihi multo magis placet, cum ipso 
Cichorio error satis levis quadratarii (lOYAIA pro AIOYIA) subesse existi- 
mandus est. 4 7 De scriptura nominis cf. n. 437 2. Octavia minor, 

C Octavii et Atiae filia, .\ugusti soror uterina, quae C. Marcelli et M. Antonii 
uxor fuerat, decessit anno 4 4 a. Chr. n. Cf. Prosopographia imp. Rom. II 
p. 430 n. 45. 18 Praeterluliam filiam tum temporis nullos fuisse Augusto 

neque natura neque adoptione liberos omnium certissimum est. Quare ve- 
rissime plurali rexvot; generum M. Marcellum contineri existimat Cichorius; 
testimonium sane huius consuetudinis quod afferre posse sibi >isus est ex 
alio titulo Mytilenaeo nuUum est, quia illic (Inscr. Gr. ins. mar. Aeg. II p. 59 
n. 24 3, 2) non r.a-ziaa.] sed ri^ioa] supplendum est, ut monumentum non 
Dmsi maioris sit, sed filii secundi Caesaris Germanici et Agrippinae natu 
maioris. At quin per sermonis leges liceat filiam et generum uno nomine 
-rsxva appellari nihilo magis dubitandum est. Quod cum ita sit, non video 
quo iure praeterea etiam privignos Tiberium Drusumque hac appellatione 
contineri opinetur Cichorius. Nam quod id verisimile dicit praesertim cum 
etiam eorum mater Livia nominatim appelletur, falli mihi videtur. Etenim 
permagnum hoc nomine discrimen intercedere inter uxorem principis et 
privignos sponte patet. 4 9 Hinc Cichorius colligit, iam ante foedus pro- 
ximo tempore instauratum MytUenaeos illam virtutem senatus expertos esse. 
Rem sic se habuisse sane ne mihi quidem improbabile videtur, sed verba 
tituli id neutiquam probant. Quidni enim ad famam honestatis et clemen- 
tiae senatus Romani per omnes gentes propagatam quam ad ea quae ipsi 



48 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [456 — 

experti sint eos provocare existimemus? Cf. Caesar B. G. II, 31, 4: si forte 
pro sua elementia ac mansuetiidine, quam ipsi ah aliis audirent, 
statuisset Aduatucos esse conservatidos. 



457 In vico Zumarli-Koi septentrionem versus ab Alaban- 
densium oppido. Edd. Boeckh G. I. G. II Add. p. 1 1 22 n. 2903 f. 
Lebas-Waddington Inscr. III, 549. 



'ATrdXXtovos I 'EXsu9£pioo^ Ss^aoToiji^. 



Litterae A©nSY. 1 Cave hinc colligas, in Graecorum sacris usquam 

'EXe'j&£pio; usitatam Apollinis eTrtvcXvj^iiv fuisse. Immo cum in universum 
Apollinis nomen Augusti ingenio et personae accommodatissimum esset, 
propter libertatem recuperatam vero hoc monumentum erigeretur ab Ala- 
bandensibus, haec quae proprie inter se aliena sunt coniungebantur. De 
more latissime patente imperatoribus Romanis eorumque famihis deorum 
Graecorum nomina tribuendi Waddington praeter alia provocavit ad num- 
mos Magnetum Sipylensium (Mionnet Suppl. Lydie n. 278), in quibus Nero 
Zeuc 'EXeuDepio; appellaretur. Idem habes in decreto Acraephiensium Syll.2 
376, 44. 49, 52. Ipse Augustus vero lovis Liberatoris nomeu gerit in tituhs 
Aegyptiis n. 659, 4 et Archiv f. Papyrusforschung II p. 431 n. 8: Kabctpa Auto- 
xpdTopa fteou jiov Aia'E[Xeu]^£ptov SePaaxov. Neque aliter accipiendum existi- 
maverim titulum Cyitarum Cariae Buli. de corr. Hell. XI 1887 p. 306 n. 1, 6: 
tepe-j; tou &eoj SepaaTou -/ai otp/TjeTou -r^i ::oAeco; Aio; 'EXeu&epiou. Nam si 
duorum deorum, Augusti et lovis, sacerdotia significarentur, certe ante dp- 
yTjYCTou articulus repetendus fuit. 2 Hoc nomen sic nude positum non 

potest alium significare atque eum qui primus omnium eo ornatus est anno 
27 a. Chr., quo anno hic titulus nec antiquior esse potest nec multo recentior 
esse videtur. Waddington monuit, Alabandenses magncpere vexatos esse 
per Labieni incursionem; cf. Cassius Dio XLVIII, 26, 3. 4: 6 oe otj AaPtf|Vo; 
ev TouTtp TTjV T£ KtXixiav vtaTea^e -/at ■zffi Aata? Tot; •^Tretptoxtoai; TroXet? — 
zapeoT/]aaTO tiXyjv STpaTOvtxeta;, Tot (acv TtXeiaTa otveu zoXefJtou, MuXaoa 8e xa\ 
AXdt^avoa Stot xtvS^voav dXcuv o'JTOt fdp d^e^avTo (j.ev :tap' a^TOU «ppoupou;, ©o- 
veuoavxe; 8e a'jTO'j; ^v eopTT^ tivi (XTreoTYjaav • xat Sitx touto tou; [xev AXa^av- 
oea; auTo; XaPtuv dxoXaoe, Tot oe 8tj M'jXaoa ixXetcpS^vTa xaTeoxaie. Eo minus 
mirum est Augustum eos beneficiis consolatum esse, praecipue libertate con- 
cessa, quam praeter hunc titulum testatur Plinius N. hist. V, 109 Alabanda 
libera quae conventum eum cognominavit. 



458 Exemplarium quae lapidibus incidi iubentur v. 64 sqq. 
quattuor aetatem tulerunt, Prienense (P), Apamense (J.), Eume- 
niense (jE/), Dorylaiense (D). Integri lapides omnes superiore loco 
Latinum titulum habebant, cuius pars servata est in tabula Apamensi, 



^' Decretom de fastis provincialibiis. 49 

pars in Dorylaiensi, quae nihil ex Graecis habet. Deinde seque- 
bantnr Graeca, quae in P praeter initium paene integra, in A 
magna certe ex parte exstant, cum in E nihil nisi v. 55 X)xto>- 
^pioov — V. 67 KaioapTjOi? aetatem tulerit. — A Graeca per quat- 
tuor columnas disposita exhibet; partem huius exempli post 
Arundellium et Hamiltonimi ed. J. Franz C. I. G. 3957, reliqua ad- 
diderunt V. Berard Bull. de corr. HeU. XVH (4893) p. 345 n. 9 et 
Th. Mommsen Mitth. des arch. Inst in .\then X\l (4894) p. 282. 
Novissime J. G. C .\nderson lapidem denuo accuratissime exami- 
navit et exemplum emendatius proposuit Mitth. des arch. Inst. XXY 
(1900) p. 4H. ^ ed. Hamilton Researches in Asia minor n. 367 
(J. Franz C. I. G. 3902 b). P efibssam Prienae in foro, ubi appo- 
situm erat ]Hlae porticus septentrionalis. Exscripserunt Schrader 
et von Prott. Omnia coniuncta ediderunt et enarraverunt Th. Momm- 
sen et U. von Wilamowitz-MOllendorff Mitth. des arch. Inst. in Athen 
XXTV (4 899) p. 275 sqq. (inde repetuntur Revue archtologique Tkm- 
sieme s^r. XXXMI 4900 p. 357 n. 76}. Editores in versuum dis- 
positione exemplum Prienense omnium integerrimum secuti ea modo 
quae in nuUo ex lapidibus exstant uncis incluserunt, quod institutum 
ipse quoque tenui. 

I ^ I ^ap]a* Tmv icpifcfepjov rap£tX[:^(pa{iev 



Fonnas litteraram Don omnes easdem exhibent editores. Cam ETTZ abi- 
que recurrant. flactaatar inter 069 itemqae inter A et A. Ex parte haec 
discrimina lapidam, qaippe qai quattaor diversis locis alii ab aliis lapicidis 
eiaborati sint, esse non improbabiie est, sed alia editoram, antiqaioram 
maxime, incariae accepta ferri videntar. 1 Tria anasqaisqae lapis instra- 

menta Graeca continebat: I. PauUi Fabii Maximi proconsalis .\siae epista- 
lam ad commane civitatiam Graecaram, qaa saadet nt Aagusti Caesaris 
diem natalem initiam anni civilis habeant fastosqae saos ad exemplam anni 
luliani Romanoram commatent. Y. 1 — 30. II. Decretam civitatiam Graeca- 
rum Asiae. qua huic Paalli Fabii consilio obseqaantur. V. 30 — 77. III. Alte- 
rum earandem decretnm de comitiis magistrataam in singolis civitatibas 
tam mature habeadis, at illi die natali .\agasti inire possint, v. 78 — 84. Prae- 
ter baec epistalam Fabii etiam Latioe scriptam in eisdem lapidibns incisam 
faisse, ut v. 30 praecipitar, docamento sant fragmenta exemploram Dory- 
laiensis et Apamensis, qaae sais locis singillatim afferam. Cf. not. 9. 40. 16. S3. 
In exemplo Apamensi Graecis, quae per septem coljmnas qaas dicunt dis- 
posita sunt. uno versa per totam lapidis latitadinem transcarrente argomenti 

index praemittitur, ex qao nanc nihil exstat nisi vs; xodupavSetsa; eIte 

oid &pT,TX£[''aN]. De tempore qao haec omnia acta sinl (fere a. 9 a. Chr. n^ 
cf. quae exposat not. 31. 50. 

Dittenberger, Orieatis gr. iDoer. D. 4 



50 VIII. Iraperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [458 

[ — ] xuiv {}e«>v [£]'j[xsv£? xa[t 

I Tr(^T]£pov2 

■yjoeidJV 7] (ocpeX^ifioiTepa d]aTtv t^ to5 OsioTaTou Kaioapo? ys- 
5 vejjHXio? ri\i.ipaj ^v T^t Tuiv iravTOJV ap/r|t lor^v^ Stxatu)? av 
elvat u7r[oXa]poi[Aev, | xat zi \iri t^i cpuaei*, Tuii y* X?'^'^^}'-"^^ 
£1 "(-£ ou5£[v o]oy\ StaTreTTTTov^ xat ei? axii\/kc, \iexa^e^rf/.o<; 
oyr^\ia dva)pdu>a£v, £TEpav t£ eScoxev iravTt Twt | xdo[j,(i)t o'kv, 
7]8toTa av 8£SajX£vu>t^ cp&opdv, ei [xy] t6 xoivov Trdvtwv eu|Tu- 
yri\ia iTreYSVV7j{)r| '^ KaToap. 8t6 av ti? 5ixaio)i; uiroXdpot touto 
10 aTuiiS II dpj(r]V tou Pioo xat t% Cu)% y^Y^^^^^W ^ ^otiv^ irs- 
pa? xai Stpo? Tou (Jte|Ta[isXso&at, 5ti YSYsvvr^Tat. xat iusii*' 
ouBsfxta? dv d-ir6 ri\ii^ac. st? j ts t6 xoiv6v xat eJ? t6 tStov 
sxaoTO? ocpsXo? suTuj^soTspa? Xd^ot | dcpop^xd? r^ Tr^? Tiaotv ys- 
vo[jL£VYj? £UTu^ou?, o)(E8dv T£ oufi.[3aivsi I t6v auTov TaTc^^ Iv 



2 In fragmentis Apameae repertis hoc enuntiatum Latino sermone est: 
mmndior an salubrior natalis prineipis nost[ri]. M. 3 THI non modo 

in P, sed etiam in A (non THN) esse nunc Andersoni testimonio constat. 
Deinde vero lCaYjv A, toTji P. 4 Sic A, cpuoi P. 5 Hoc totidem litteris 

in lapide A esse testatur Anderson, cum in P litterae quarta et sexta inter- 
ciderint. 6 txevto A |j.evoDi P. 7 vtj&t] ^ vyj&ttji P. 8 autoii Momm- 

sen-Wilamowitz ex Schraderi Prottiique apographo; neque est cur dubitetur, 
quin diphthongus AY ia lapide P sit. Neque vero personale aj-wt, sed re- 
flexivum ocjToit hoc esse voluisse scriptorem tituli ex A apparet, ubi ATfll 
esse Andersoni testimonio constat. Nam hanc diphthongi mutationem, fre- 
quentissimam illam quidem Augusti aetate, in reflexivum modo pronomen 
cadere constat. Cf. J. Wackernagel, Ztscbr. f. vergl. Sprachw. XXXIII p. 4 sqq. 
E. Schweizer Gramm. der pergam. Inschriften p. 9-1 sq. Meisterhans-Schwyzer 
Gramm. der att. Inschr. ed. 3 p. 61 not. 516. p. 154 not. 1318. 9 In lapide 

Dorylaiensi exstat pars haud exigua litterarum Latinarum huic Graeci ex- 
empli loco respondens, quam mutilatam neque accurate exscriptam Momm- 
senus sic restituit: [propterea recte homines existimant hoc sibi principium \ 
vitae,] qmd paenitendi fuerit natos se esse \fi]\nis . \ cumque non ullo ex die 
feliciora et privatim singulis et uni\versis puhliee trahi possint aus[pici]a 
qtiam ex eo, quem felicissi\mum communiter [credunt,] fere autem omnium \ 
m Asia civitatium idem | tempus anni novi initiumque magistratuum sit, \ 
in quod [forf]ui\to, videlicet ut honoraretur, principis nostri natalis incidit, j 
vd I quia tot erga divina merita gratum esse difficile est nisi omnis | pie-\ 
tatis temptetur materia, vel quia [dies esf] pro[p]ria [cui]que | laetitia in- | 

gressui honoris [sf]atu[t]m, publieum videtur m[ihi ]. 4 Verba ) 

cumque non ulla ex die feliciora et privatim singulis et universis publice 'i 
etiam in Apamensibus epistulae Latinae reliquiis exstant. Cf. not. 9. 1 i Ar- 
ticulum omisit A, habet P. 



Decrctum de fastis provincialibus. 51 

1') Azla: -o/,Ej'.v -/.7.1007 zl-/o.i -:?,; tl; ~V' '^'^"/.V^ ei:;o'ooo, or,/.o- 
vdn xara xiva Osiav '^ Sou/.Tjaiv oGto); TfjC ra;Ea); ~oo~z~'j-ai- 
}X£|vrj;i3^ '^y(x d'iopu.fj Yivoito Tr^; £i? rov 2£,3a3rov ttu-f^c, y.at 
s-ciof, Stiaxo|Xov [xiv sanv roT? to30'Jtoic auTO'j £U£pY£Tf,[j.a3iv 
•/.aT laov £[u)<api3]|T£Tv, £i [xf^ :rap' Exaata £-ivofj3ai}X£v too- 
-ov Tiva Tyj; du.£i^|<£[(o; xa'.vdv,] j ^S^iov o' av dvi)p(07:oi '* Tf^v 

20 xoivfjV za-iv f^ixipav Y^vidXiov dYa^Yotevi'^ j| i]dv T:po3Y£vr,Tai 
a-jToI? xat tSta Tt; 6id tf^v dpj^f^v ^^Bovf^, SoxeT jxot | raaoiv 
Tuiv -oX^tTTjoiv Elvat [xiav xat tf^v autf^v viav^^ vou[xr^vtav | 
Tf^v TO'j i>r,0TdT0'j i^ Kaiaapo; Y^viilXtov, £X£tVT[j^^ T£ irdvTa? 



42 Sic integra haec esse in A testatur Anderson. y.a[ta Tiv]a STjav P. 
De T, pro £t cf. not. 17. 13 Quod anni civilis initium, quale iam tum 

observabatur in Asia, fere In ipsum diem natalem Caesaris Augusti in- 
cidebat, id ad divinae providentiae consilium, quo ipse quem Paullus pro- 
posuit novus fastorum ordo praemonstratus sit, refertur. Utebantur autem 
tum Asiae civitates anni ordine a Macedonibus per omnem fere orientem 
propagato, qui annus iunisolaris initium capiebat ab aequinoctio auctumnali 
paucis modo diebus ab Augusti die natali distante. Memorabile vero est, 
divinae voluntatis mentionem (x7-a xtva ^eiav poiiXTjaiv) ab interprete Graeco 
demum in haec verba illatam esse, cum Latinae epistulae tenor (not. 9) ad- 
verbium fortuito habeat. 1 4 dvSlpturo'.? -^v Mommsen Wilamowitz ex P. 

Sed cum Andersonus testetur in A potius N0PQTTOIT esse, apparet av- 
&pco7:oi Trv scribendum esse. Nam etsi per se Apamensis exemplaris non 
maior auctoritas est quam Prienensis, tamen neque articulo careri potest 
neque f,oiov av f^v dv&pturot; aptum est sententiae, quia haec enuntiati con- 
dicionalis forma sumptionem rei fictae significat; quod contra optativus 
potentialis f]5tov av — dYdvotev optime hic se habet. 13 Sic supplen- 

dum fuit propter ea quae exposui not. 1 4. ^^^^[£1^] Mommsen Wilamowitz. 
16 In exemplaris Apamensis parte Latina haec agnoscuntur: quem Oraeei 
sico nomine diem nean numenian appellant eum elarissimi viri Gaesaris. 
Mommsenus monuit, neque de reliquo praeter ipsum anni initium ordine 
fastorum mutando neque de oinnium mensium initiis in ante diem nonum 
calendas constituendis in epistula quicquam legi, quas res tamen decreto 
provinciae contineri. Sed illa in litteris epistulae proconsulis annexis fuisse, 
quarum frustulum exstaret in lapide Apamensi (not. 23 , cum in Prienensi 
omissae essent quia earum argumentum in concilii provincialis decreto re- 
diret. M Perfrequens, ut omnino illa aetate, etiam in hoc titulo est 7] 

pro £1 ante vocales in substantivis feminini generis ut OpTrjOotfja, 7:oX£iT7]a, 
iTrapyfja (v. 21. 24. 26. 44. 46), in adiectivis eorumque neutris substantive 
usurpatis (TeXTjOTatov 33. Kaioapfjoov 61. Katiapf|0t5 67). Sed in ^£10; hoc 
rarius esse quam alibi consentaneum est, quia ipsa origo ad nomen O^o? 
rediens ea orthographia aliquatenus obscuratur. Vs. 4 &£ioTdTO'j est, v. 4 5 
discrepant apographa. 18 EKEINH A dxEivr^v P. 

4* 



52 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [458 

elc, T7JV I apxV ^vpatveiv, tjTi? eotiv Tcpo Ivvia xaXavSoiv 'Ox- 
T(oppioiv, Stto)? I xai TrepioooTepov Ttfir^i^^i^^ TrpooXapofJieVTj e$(u- 

25 &ev Ttva OpTjoxTjav xat || p.aAAov iraotv -^zivr^Tai yvcoptfjio?, r^v 
otojxat xat TcXeioTrjV eu^^pirjOTtav | T^t l7rapy_Yjcf Tcape^eo&at. 
tj;rjCpto[jia 8e utco to5 xotvou t^? 'Aoia? 8e7j|oei ypa^f^^vat iraoac 
lvTreptetXr|Cpo? Tac otpeTa? auTou, iva t6 iTrivoirjjOev 6<p' i^fi.aiv 
ei? Trjv TetfiTjV to5 SepaoTou |i-etVTfj aitoviov. TrpooTa^to | 8e 
)(apa}(&ev [iv^^] t^^i oTYjXifj t6 tJ^rjcpiofjLa Iv t^ vacp dvaTe- 

30 {^^vai, upoTa|j$ac t6 SiaTayixa ixaTepa)?^^ vpacpev^s. 



<9 TifjiT^&^t A, T£tjj.Tj9fj P. Item proximo versu -{d^^ri-iai A, •ji-^r^xai P. 
20 Praepositionem in lapide propter terminationem vocabuli proximi er- 
rore omissam reposuerunt M. et W. 21 Si articulus hic genuinus 

esset, statuendum esse in Augusteo Pergamenorum certam quandam pilam 
eius modi decretis honoriflcis insculpendis deslinatam fuisse observat 
Wilamowitz; ac sane articulum aliter defendi non licere verum est. Sed illa 
/apa^&£v — dvaTed-^vai non possunt non de stela intellegi quae tum de- 
mum cum inscripta sit in templo collocetur. Quare articulus perperam, 
fortasse pro praepositione EN (not. 20), incisus videtur. 22 I. e. et 

Graece et Latine; cf. not. ■!. Mommsenus cum hoc dxaT^pcu; perbene con- 
fert locutionem grammatici eruditionis (vel imtitutionis) utritisque Cod. 
Theod. XI, 16, 15. 18. Sed iam huius tituli aetate id dicendi genus usi- 
tatum fuisse probat illud Horatii Carm. III, 8, 5 clocte sermones utriusque 
linguae. 23 In lapide Prienensi hunc epistulae finem ipsum excipit ini- 

tium decreti Asianorum (II). Sed Apameae his interiectum est aliud docu- 
mentum item utraque lingua compositum. Ex Latinis nihil exstat nisi haec: 

I nonits XXX, decumtcs \ XXXI, undeeumus XXX, j duodecumus 

XXXI . I interkalaris interpo\netur. Graecae interpretationis aetatem tule- 
runt relliquiae decem versuum, sed octo priorum tam exiguae et obscurae, 
ut nihil certi dispiciatur; duo postremi sic se habent iir^hk eoTat [i.ia "/ifj^spa 

o6o (A£0(uv •^£'^o[).h(a^ [^ToJv ] I v.0ixa t-?jv 'Pmixai[v.]ris (juvY]&ir)av. Quae 

frustula argumento quidem respondere illls guae in decreto concilli provin- 
cialis legantur v. 70. 71, 77 apparet, neque alia videtur causa, cur in lapide 
Prienensi omnino hoc totum documentum omitteretur; fuit sine dubio epi- 
stulae PauIIi proconsulis appendix quae accuratiorem novorum fastorum de- 
scriptionem, quam in ipsa epistula desideramus (not. 1 6), contineret. De 
numero dierum errorem commissum, cum undecimo Gorpiaeo triginta, duo- 
decimo Hyperberetaeo triginta unus tribuerentur, Mommsenus fragmento A 
eruto iam perspexerat, id quod comprobatur lapide P invento (v. 70. 71 
ropTtiaioi Xa', TTrsp^epcTaTo; X ). Unum quod in illo frustulo Graeco Apamensi 
sit, neque vero in decreto Asianorum redeat, enuntiatum jji-rjoe eoxai fiia -/ipiepa 
est, quo Mommsenus conicit eorum computationem, qui diem intercalarium 
cum proximo unum duodequadraginta horarum diem efficere statuerint, 
reici. 



>s] Decretam de fastis proviDcialibas. 53 

II t5o;3v ToT; i-\ T^; 'A^iot; ^EX>vT,a».v**, "pNauTj to'j dp- 

y('.cpia); l\roX>.a)viO'j to'j Mt^vosO.oo 'A^aviTou*** | iTCs[tSfj i^ 



■ 24 Concilium proTJnciale. quod plerumque breviter to xotvo-» tt,; Asta; 
dicitur, tamen proprie et accnrate Graecoram qui in iila proTincia habi- 
tarent appeilatum esse huius titali sermo luculentissime demonstrat. Etenim 
In ipsorum decretoram formalis coastanter additnr natioais Graecae nomen 
(fooir* Tot; Irl tt,? Aiia«'ElA)-T,3tv 30. 34. 78. lci{)(9st toT; £ri tt,; Aaiai *£>.- 
).r7t 49. 50}, cam ia qaalibet alia eias meotioae una provinciae appeUatio 
ponatur (t& ^ifffw^ tt,; A'ia; v. 6i. 63. 66. 67. 81. irf,5pt5|»a "jno toj xotvoi 
Tf,; A3'.a; Se^«et jpofjjvat v. S6. 17. Tfj« Sc Asioc i^n]<pta(tivi]c ^ Zfft^pviQ 
V. 44. sTs^ovot [«I Aalta IlauAXov ^tf^tv» M^tfuir» t. 59). Qoae obsflrratio 
lacalentissime confirmatar aliis saeeoloram primi et secundi p. Chr. n. tita- 
lorum testimoniis. Formulam ISo^ Tot; i-rx tt,; Ar^a; 'EXX-i^ habes 
n. 470, 9, itemque epistulae ad concilium provinciae .A^siae missae praescri- 
bitur n. 507, 3 toi; hv. rffi Adac *EAXi]Ot )^atpetv. Quod contra TEtfitj^evia 'jno 
Tf,; Asto; est 471, 13. 1 4, t*v^ «ocvopQoXint t^ tt,; Asio; 490, 41. In decreto 
concilii pro\inciaIis C L G. 3487, 40sqq. legitar ISo^ev Totc i^ r^fi. Asfa; 
'DXT^stv, V. 28. 29 ls}jiy%ai Toi« ha. xffi Ana; 'EXXiioiv, sed v. 15 — 17 Fva 
"jstYr«»j3(xij] T^ coX'.; oTt xoTa xot>»iv oDev ^ AaMTTVj? rj roto^vTa; a'jTf,v doa-- 
^z%ii. Ct etiam Inscr. Gr. ad res Rom pert III p. 214 n. 603, 45 TETEtfiT,- 
pivov — xai *Jit4 to5 xo[r»o]3 twv iri tt,; Asiac "EXXfi-Hov. Eadem ibid. p. 141 
n. 674, 41. Btiam qaod in epistula Panhellenam est n. 304, 43. 4 6 ir^sTsO.ausv 
hi xat T:po« T& Ifvo;, ad illam sollennem appellationem referendum videtar, 
nam Graeci qai in Asia incolunt natio (l9vo<} sant, omnes Asiani non item. 
25 Atl£avtTo-j A, cum P hic A'a[vt)too, ▼. ACsovtTo-j exhibent. Ac de vocali 
e ante i inserta res obscurissima est, siquidem haec scripturae proprietas 
nusqoam alibi redit. De primae syllabae vocali certins est iudiciam; nomen 
barbarum diphthongum ot habuisse consensu nummorum 'Eckhel D. N. III 
p.t28. 4 42 , et tituiorum (n.502,4. 504,3. 303,3. 507,4, probatur, qaibuscam 
inter scriptores faciuot Ptolemaeus Geogr. IV, 2, 4 7 p. 828, 3 Ai^ovoi et Hero- 
dianus apud Steph. Byz. s. ACovol* 'HptDOtavo; ota Tfj; at b* :rp<DT^ tov 
xado>.o'j Xi^iBv 'Ai'f,v TovTelXoo sat;, d^' oj bt ^l^p-jjia roXt; Ai^ovoi'. Neqae 
vero forma ACovoi, quae praeterea in litteris (Strabo XII, 8, 4 2 p. 576 Cas. 
Steph. Byz. A^ovoi. Hierocles Synecd. 668, 8] ac perraro etiam in inscriptio- 
nibus 'Asx^.TirtdoT,; Mrjvo^iXo-j NetxotiTjOEu; 6 xai AC^vctTr,; Arch.-epigr. Mitth. 
aus Oesterreich YIII 4884 p. 24 n. 62 invenitur, ad fortuitam errorem refe- 
renda est, sed eam cohaerere cimi afTectatione originis Graecae apparet ex 
Pausan. X, 31, 3 : Op^yec ol kA iEoia|i^ IlepuiXa, ts Ik xM>8ev ^ ApxaSias 
xai ACdvmv i; Ta6TTf« d^txopiEvoi tj^ X*"P°''' ^acvjouatv jvTpev xrX. Similiter 
Cibyratas videmus sibi originem Laconicam affinxisse [n. 497, 2}. Cui rei 
mnltum tributam esse, quia concilium provinciale Graecae nationis esse existi- 
mabatur 'not. 24;, sponte patet. Qnare hominem qai hoc decretam rogaret 
coasulto ethnici forma Graecae originis admonente asum esse, quam lapi- 
cida Prienensis religiose conservaret, Apameosis vero cum ea quae ipsi fanu- 
liaris esset commutaret, veri simillimom existimo. Ceterom Aezaoi oppidum 



54 ^'^m- Imperii Romani provinciae orientales, 4. Asia. [458 

TcavTtt^^] Staxa^aaa tou ^ioo ■^^{Jitov Tipovoia ottooStjv eio£v[sv*/a|- 
}i]evy] xal cpiXoTtfxiav t6 TsXr/TaTov Toit ^iioi 8i£xdo|i,rj[o6v] | evsv- 
35 xafJievTj tov SePaoTov, 8v elc, euepYeoiav dv^pto^TKov] e7rXr,|Ipa)0£v dps- 
Tr^c, [u)]o7Tep rjjxETv xal toT? [xeO' rj[}xai; otoTYJpa 7:ejX(];aoa] | t6v Tra-j- 
oovTa (xev 7:o'Xe[xov, xoofxrjaovTa [os 7rdvTa, cpavet? 8e] | 6 KaToap 

tac, IX^riSa? t«)v TrpoXal^dvToiv [ ][£{)r,x£v 27^ 

ou jxo'vov Tou? TTpo auTou -j-eYovo^t^a? £U£pY£Ta? u-£p,3a]|Xc;jx£vo?, 



fuerunt Phrygiae quae Epictetos appellabatur (cf. n. 445*). Huius ApoUonii 
sacerdotis filius videtur Menophilus n. 475, 2. Cf. ibi not. 3. 26 In 

restituendis versibus mutiiis 32 — 51 Wilamowitzium secutus sum praeter 
paucos locos, quos singillatim indicabo. 27 Cum TrpoXrx^ov-ojv de eis qui 

laetitiam futuram spe et cogitatione praecepissent dici rectissima iudicaiet 
Wilaraowitzius, supplementum sermonis usui accommodatum se nullum vi- 
dere professus est; ne ipse quidem video, nam verbi uTrepTiSivat, quod sane 
inferiore aetate in superandi notionem abiit (cf. n. 33929)^ utique medium, 
non activum scribi debuerat. 28 Summa cum veri similitudine hic 

Mommsenus deprehendere sibi visus est eum Tullum, cui Propertius et 
universum librura primum sacrum esse voluit et ad quem praeterea sin- 
gillatira elegias eius libri sextam et quartamdecimam scripsit. Etenim eum 
ex poetae carminibus sub idem fere tempus cum hoc decreto compositis 
apparere in Asiara abiisse comitem, ut quidera videretur, praesidis provin- 
ciae (I, 6, 14); ipsum administrationi provinciae interfuisse (I, 6, 20 et vetera 
ohlitis iura refer sociis) et plures annos in Asia reraansisse (IV, 22, i fri- 
gida tam multos placuit tibi Cyxicus annos). Etsi Propertius ubique nudo 
cognomine Tullus utitur, taraen quia amicum suum patruura habuisse con- 
sulem indicat I, 6, 19, pridem perspectum est hunc L. Volcaciura Tullura 
consulem ordinariura anni 32 a. Chr. n. (Prosopogr. irap. Rora. III p. 474 
n. 625) esse. lam omnia tara accurate congruunt, ut vix quisquam post 
Mommseni disputationem L. Volcacium Tullum tituli ab illo Propertiauo 
distinguere audeat. Sed quid ante nomen scriptum fuerit, admodura diffi- 
cile est diiudicatu. Wil. fere [zepuoiv im] aut aliam similem temporis de- 
finitionem fuisse conicit. At is cum Moraraseno Ypafxpi-aTeuovTos ad ipsum 
Tullum refert, quod certis de causis (not. 29) mihi non probatur. Iramo 
tempus decreti definiri existirao primum magistratus Roraani nomine, deinde 
scribae concilii Graecorura Asianorum. At quale magistratus vocabulum 
fuerit plane ambiguus haereo. Utique dv&uraToy non fuit. Nam si quis non 
Propertii TuUum sed eius patruum intellegat, ut hic ipse fuerit magistratus 
quocura ille coraes et adiutor in provinciam iret, obstabit intervallum plus 
quam viginti annorum inter consulatum et administrationem Asiae ingens 
et Augusti principatu prorsus incredibile. Natu minorem vero Tulium tum 
non proconsulem in illam provinciam iisse apparet ex Propertii carrainibus. 
Sed id nescio an fieri potuerit ut per aliquantum temporis ante PauUi Fabii 
adventum ille legatus proconsulis vice fungeretur. Quae res tamen quonam 
vocabulo Graeco enuntiata fuerit latet. / 



458] Decretam de fastis provincialibus. 55 

40 oAX' ouS' £V ToT; Soojisvot? iXici6[a oiroXizaiv UTvsp^oXrj?,] jj fjP^sv 
5s Toit x(Jo{ia>t Tuiv 8i auxAv euavYsX{[«)V i^ -jf^vs&Xto?] j tou 

deo5, TT^s; 8s 'Aata? i'}r(<pio}JievT,? iv Zfiupvijj [im ] [ 

Asoxtou 0'joXxaxtou [T]'jX>vOt) '*, YpafijiaTstiovTO? nar[iou'* — 

J ! tuit [iSYtara? y' ^i? "^^ ^-^'' ::apc[up](o)vTt'** Tsijia? 

elvat [ore^avov e-jpetv,] [ riauXAo? Oa^to? Ma$t{io;^* 6 dvBtS- 

45 raTo? TT,; lTrap/r,a; i[7:t acuTr^pio^] i| dzi Tr^? ixetvou SsSta? 
xat 'pidi^r^:; dTrsoToAuivoi eu£[pYeTT,}taai'* jiupi]'Oi? euepYerTjOsv 
TTjv i7rap}(T,av, uiv e-jspYeotuiv Ta jisv 7co[XA.d txavoi*;*'] j efrstv 
0'j8si^ dv i'^txotTo, xat to jisypi vjv dYVor,&3V uri Toiv ['EXXfJI- 
vu)v si; T7JV TO'j 2£j3aoTO'j T£tu.-»jv £'jpsTo, TO diTo TT,; exstvou 
-|{svs]J3ea>? dpyetv T(p ^tcp tov j^p^vov* 6tA TtSjf^ «^0^^ xal 



29 Cur ante Ypa(ip.a-re6ovTo; distinguere mallem, quam cum Mommseno 
et Wilamowitzio post hoc participium, duae fuerunt causae. Primum enim 
legatum vel adiutorem proconsulis scribae concilii Graecorum Asianorum 
fticio fungi permirum ipsi Mommseno vtiium est, neque eis quae ad eam 
exn explicandam attulit argumentis ipse magnopere confisus esse videtur. 
Deinde vero cum hoc officio Graecum homioem functum esse omnium ma- 
\ime probabile sit, ipsum vero participium in iapide excipiatur initio no- 
minis inter Graecos inferioris aetatis baud infrequentis, cur haec divellamus? 
Post nomen nar[io'j] ethnicum intercidisse videtur. 30 riAPE . . ENTI . 

Supplevit et emendavit Wilamowitz ex v. 60. 3< Cf. H. Dessau Proso- 

pographia imp. Rom. II p. 48 n. 38. Consul ordinarius fuit cum Q. Aelio 
Tuberone a. 1 1 a. Chr. Proconsulatum Asiae praeter hanc tabulam testantur 
nummi Hierapolis Phrygiae (Waddington Fastes des provinces Asiatiques 
de Tempire Romain n. 59) et titulus Pergamenus n. 465. De eius tempore 
Wadd. sic ratiocinatur: Pro eius aetatis consuetudioe quinquennio post 
consulatum, i. e. 6 a. Chr. ri. Fabium ad Asiae proconsulatum pervenire debu- 
isse. Sed familiaribus principis, inter quos eum fuisse constat, haud raro 
id datum esse, ut aliquot annis ante ad hoc summum honorum senatorio- 
rum fastigium pervenirent. Neque certe lulli Antonii, qui proximo post 
iilum anno 1 a. Chr. consul et a. 4 a. Chr., ut quidem videretur, proconsui 
Asiae fuisset (loseph. Ant. XVI, 1 72] a. 2 a. Chr. vero periisset, admioistra- 
tionem Asianam illa Fabii priorem, sed posteriorem fnisse. Accoratiora 
docent quae infra de fastorum ordine dicuntur, quibus probabile ac paene 
certum fit, Fabium biennio post coosulatum, a. 9 a. Chr.. Asiam proconsu- 
lari imperio tenuisse. 32 Ambigi potest utrum EYE an EYH an EYK io 

lapide sit. Aut hoc nomen aut proximum fjt^-^e^zioi^^ melius abesse observat 
■Vilamowitz. 33 Supplevit Wilamowitz, qui tamen MENTTO male ex- 

-criptum et iiiB-[i^r^ potius in lapide esse suspicatur. Utique si u.bt verum 
est, is qui decretum conscripsit pergere in animo habebat -6 os fir/pt vOv 
d-p»07jS£v, sed deinde ab instituto orationis cursu paullulum deflexit. 



56 VIII. Imperll Romani provinciae orientales. i. Asia. [458 

50 £Tri acotTjptQjL 8[£8(J]||5(Oai toT; iirl tt^? 'Aota? 'EXXtjoi^^, ap)(£tv 
T7]V viav voufjtTjViav 7raaa[t<;] | Tali; TrdXfioiv r^ irpo ivvea xa- 
XavSuiv 'OxTwPpioiv, TjTt; ioTiv Y£V£|&Xto; i^}i£pa tou S^paoTou. 
oud)? 03 d£i 7] (re) Tj[X£pa oxoiy^i xa&' ExdoJTTjv TrdXtv, ouv- 
)(pr][jiaTiC£tv3* r^^Pcojxatx^ xat ttjV 'EXXtjVixyjv TQfiEpav. | aYEo^at 
§£ Tov TTpuiTov [x^va Kaiaapa^^, xaf^d xai TrpoE^J/YjcptaTat, dp- 

55 }(d|jL£||vov dTTo Trpo Ivvia [X£v xaXavSoiv 'OxTtoppttov, y£V£^Xiou 
8e i^[xepa? | Katoapo;, tAv 8e itj^Trjcpto^xevov oTEcpavov t({) Td; 
[x^yiaTa; £updvTt | TEt^xd; UTrlp Kataapoc ^socJo^at MaSi[xu)t Ttiut 
dvdu-aTCDt, 8v xat d£t | dvaYop£U£a&at iv Tcp YU[x[vt]x({) dyoivi 
Toii ev riepYd^xcoi Toiv 'Pa)[[xa]t(DV | H^PaoTuiv ^'^, S^Tt oTecpavoT 

60 [ii 'Aa]ia IlauXov Od^iov Md$t[xov eu[aep]£[a]||TaTa 7rap£upo'vTa 
Td; ei; Katoapa Tet^xd;. tboauTto; 81 dva^Yopsu^eojOat xai ev 
ToT; dYO[xevot; xa^d irc^Xtv dYuiotv Tuiv KataapTju)v. | dva^pa- 
cp^vai Se t^ 8£XT0YpdcpTj[xa tou dv&UTrdTou xai t6 (};-;^cpia[xa t% | 
'Aota; £V OTTjXTfj X£UXoXi^u)t, v^v xat Te&^vat Iv Tuii t^; Pco^xt]; 
xai Tou I HepaoTou T£[x£vet^®. irpovo^oat 8e xal tou; xaO^* 

65 ?To;39 IxStxou;**^ STro); |[ Iv raT; dcp7jY0U[xevat; Tuiv StotxTj- 



34 Cf. not. 24. 35 I. e. in litteris negotiorum publicorum et priva- 

torum (/prjjxaTisfxoi;, cf. n. 56 *i) una ascribere. 36 Nominis novi ean- 

dem formam habent tituli haud pauci. Bull. corr. Hell. XI (<887) p. 29 
n. 42, 5 (Laginis Cariae) xoi) Kaioopo; [xtjvo? ttj TrpcuT^j] 2ePaoT[^], Inscr. in 
the British Museum II p. 93 n. CCCVI/", 1 (Calymnae) jxyjvo? Katoapo; 2e- 
P(aaT:Q). C. I. G. 2842, U (Aphrodisiade Cariae) [xr(v6; Katoapo;. Lebas-Wad- 
dington Inscr. III, 1535, 1 (ex Lydia Smyrnam delatus lapis) [i(Tr]v6;) Ka^aa- 
po; C'. Quod in hemerologio Florentino primus 'Asianorum' mensis Katodpto; 
appellatur, ea re nihil probatur, quandoquidem illi fasti Asiani in reliquis 
mensium nominibus plane discrepant ab ordine anni provinciali, quem hic 
habemus. Re vera derivatio illa in -to; et -eto; in aliis quidem fastis usi- 
tata fuit, veluti Cypriorum (Ideler Chron. I p. 427), et maxime Aegyptiorum, 
ubi postremi mensis Mesore vel Hyperberetaei locum Katoapeto; tenet, sed 
nusquam in provincia Asia. De antiquo nomine Aio; etiam post Augusti 
tempora conservato v. nol. 43. Illam vero nominis mutationem iam ante 
hoc de totorum fastorum ordine novo instituendo decretum factam esse ipsa 
tituli verba docent. 37 Una cum aede Augusti dedicata (cf. not. 38] 

etiam hi ludi haberi coepti sunt. 38 Pergami. Cf. quae adnotata sunt 

n. 4565. 39 Cf. n. 444 ^ 40 Vocabulum lx5txo; inde a Ciceronis 

aetate aliquotiens (Cic. ad. Fam. XIII, 56, 1 : MuXaaeT; et 'AXaPavSst; pecuniam 
Cluvio debent: dixerat mihi Euthydemus, cum Ephesi essem, se euraturum, 
ut ecdiei Mylasii Bomam mitterentur; id factum non est: legatos audio 
missos esse, sed malo eedicos, ut aliquid confiei possit; quare peto a te, ut 
et eos et 'AXa^avoeT; iubeas ecdicos Romam mittere. Plin. epist. X, 4 -11, 1: 



438] Decretam de fastis provlDCialibus. 57 

aitov*^ •ncJXiaiv sv anriAai; Xsujy.oXiUo'.? br/a.^a.yP^ x6 rz osXTOYpa- 
'jTjU.a Tou Ma;iijLO'j y.a' to Tf,;'Aa''a; j (J*Yf'.3[ia, auTai ts ai 3Tr,Xai 
T3i>(oai.v Ev ToT; KaiaapTrjoi^^^, a^^jOovTai j ot (xfjve; xaTa TaSc*^" 
Kalaap rjjispuiv Xa* 'ATCsXXaTo; rj|xepa>v X" | AijovaTo? Yjiitpuiv Xa' 
70 ricpiTio; Tjfiepuiv Xa" Auarooc la\' Zavo^.xiJ; Xa* 'ApTejitaiwv** 



ecdieus, domine, Amisenonim eiriiatis petebat apud me a lulio Pisone dena- 
riorum circiter quadraginta mUia) usurpatur de hominibus qui civitatis 
cuiuspiam causas defendunt. Qui frequentius quidem auvotxot appeiiari 
solent ;0. Seeck ap. Pauly-Wissowa IV, 2 p. 2365;, neque vero ante quar- 
tum p. Chr. n. saeculum hic ordinarius magistratus factus est, sed singiila- 
tim cuiusque litis causa eiusmodi defensor vel actor vel advocatus constitui 
soiebat. At aliter in communibus provinciarum conciliis rem se habuisse hic 
titulus prodit, ex quo discimus iam Augusti aetate quotannis a communi 
Asiae ecdicos creari consuevisse. k\ Quod hic in principalibus conven- 

tuum urbibus erigi iuberetur tabula cum epistula proconsulis et decreto 
Asianorum, inde Mommsenus magna certe cum probabilitate collegit, oppida 
uJ3i hae relliquiae inventae essent, Apameam, Dorylaium, Eumeniam, Prienen, 
coaventus habuisse, etsi sane non praefracte negare liceret, etiam aiiis locis 
e.xempla tituli proposita fuisse. Testimonium de conventibus illic habitis 
sane nuliumdum e.\stare nisi de Apamea, de qua cf. Cic. ad fam. XV, 4, 2. 
Plin. Nat. hist. V, 106: tertius conventus) Apameam vadit ante appellatam 
Celaenas, dein Ciboton. 42 Hic adiunguntur accuratiora praecepta de 

anni ordine, quae in Prienensi exemplari ex litteris supra (not. 16) omissis 
proconsulis, quae appendicis loco eius epistulae annexae erant, repeteban- 
tur. Vice versa Eumeniense exemplum hic finiebatur, quia illa ut Apamense 
superiore loco inseruerat. Wil. 43 Conservantur ordo et nomina men- 

sium ex fastis lunisolaribus Macedonum, sed numerus dierum ita consti- 
tuitur ut unusquisque mensis ab eo die qui est a. d. VIIII mensis luliani 
incipiat. Memorabile est, hos fastos etiam in Hemerologio Florentino ha- 
beri, sed illic non .\siae provinciae, sed Ephesiis tribui. Cf. Ideler Chronol. I 
p. 419. Pauca in singulorum mensium numeris dierum discrepant, nomina 
vero illic omnia Macedonica sunt, ita ut primus non Karactp, sed Ato; ap- 
pelletur. Quae res tamen neutiquam impedit, quominus illic fastos provin- 
ciales.\siae agnoscamus, nam etiam titulorum testimoniis constat, nequaquam 
plane expulsum esse antiquum nomen nova appellatione. At quos hemero- 
logium ipsum Asianorum menses recenset (Ideler I p. 414) ex eis ne unus 
quidem plane idem, duo modo similes (Kaisap pro Ka^sapto; et ApTeuitoiobv 
pro ApTEfiiatos) recurrunt in veris fastis provinciae Asiae, reliqui (Tt^epto;, 
AzaTO-jpto;, IloaetSdoov, ATjvato;, 'Ispoa^pas^-o;), EiaYYsXto;, SxpaTOvty.o;, 'Exa- 
T<5jApato;, "AvTeo;, Aaooi-/to;) ab illis alienissimi sunt; quorum de fide et 
origine quid statuendum sit non video. 44 Hemerologium hic Ap-e}i.i(;iQ; 

habet, quae est constans ceteroqui in fastis Macedonicis nominis forma. At 
cum decreto mirum in modum convenit titulo Ephesio SyII.2 636, 38 tj.f|va 
y.-i>.oj(Aevov -ap' ^<^\Vt f*ev ApT(e(xi3t]djva, ropd 8e Maxe56atv xat toi; XotTTOi; 



58 VIII, Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [458 

r^fxepoiv X' Aaioioc, Xa' IlavTjfjioi; X" Auio? Xa' ropTiiaToi; ka' \ 

'TTtepjBepsTaTo? X* 6}j-o5 Tjjjiipat t^s. £<p' etoi;*^ Ss 8ia ttjv iv- 
TopxaXaptov^^ I 6 EavStxo? ay^r^ozxai T^fiepuiv A^'. Tva Ss dTr6 
To5 vuv oTotj(TjO(ootv 01 | |x^ve? xai ai i^\iipai, 6 [xev vuv ev- 
EOTcu? IlepiTto?*^ [iTjV d}(0TjOeTat |JLe)^pt tt^; | i6, t^ 6e irpii ev- 
75 vea xaXavBuiv <I)eppooapta)v dSofAev voujxT^vtav [itjVoi; || AuoTpou, 
xal xaO' exaoTov [Jt7;va dp5(7j(t) eoTat tt;; voo[xT^via?4^ i^ Tipi 
Ivvea I xaXavSoJV r^ 5e ivp^JXtjxo; r^fxepa eoTat TrdvTOTe twv 
iVTepxaXapioJV xalXavScov^s tou SavStxou jxt^vo?, 8uo Itojv ixeoojv 
Yeivofxevov^^. | 



l[&veaiv] Toi; 'EXXrjVi-/.or; xal TaTs Iv «'jxoii 7t6Xeai[v] ApT£[i.ioiov. v. 48 sqq. 
hih [SeSoy&ai l£p]6v tov [i.fiva t6v ApT£[jLiot(bva ei[vai Tiaaa; T]d; -^[jiepo'.:. Sane 
Ttap' ifi(xiv ad Ephesios refertui*, quem populum lonicum antiquitus nominis 
forma in -ituv cadente usum esse sponte patet. At titulus cum fere sesqui- 
saeculo post Fabii proconsulatum scriptus sit, apparet non illum antiquum 
anni ordinem respici, sed fastos provinciae Romanae. Sed in his ipsis quod 
paullulum inflexa est Macedonica nominis terminatio ad morem sermonis 
lonici, id honori civitatis Ephesiorum et reverentiae Dianae Ephesiae, a qua 
mensis nomen habebat, tributum existimo. 45 De aspiratione cf. not. 39. 

Ab anno intercalario novum fastorum ordinem incipere hinc collegit Wila- 
mowitzius, quia nihil aliud nisi 'hoc anno' significare possent verba. Quio 
eisdem annis intercalatum sit atque in fastis Romanorum, tota ratio huius 
instituti dubitari non sinit. lam propter errorem, de quo dicetur not. 30, 
hic non potest esse posterior quam 9 a. Chr. n. Sed ne prior quidem esse 
potest, quia 11 a. Chr. n. annus consulatus Paulli Fabii Maximi est, post 
quem demum proconsulatum Asiae nactus est. 46 Subaudiendum vide- 

tur -^[jiepav. Nam intercalationis ipsius notionem nomine substantivo ■/] 
fvT£pxaXaptoc exprimi credibile non est, et recte dies qui intercalatur in 
causa esse dicitur, cur totus mensis triginta duorum dierum numerum col- 
ligat. 47 Peritius quartus est mensis anni lunisolaris Macedonici ab aequi- 
noctio auctumnali incipientis, respondens Atheniensium Gamelioni, fastorum 
lulianorum fere lanuario. Cum hic videamus quintum decimum eius diem illo 
anno in a. d. VIIII calendas Februarias incidere, sequitur ut mensis initium 
ceperit a decimo die mensis lanuarii fastorum lulianorum. 48 Paullo 

minus accurate pro ■}] vo'j}ATfjv(a aut ■}] ap/-^ Toii |xrjv6(; dicitur /j apyr) t-^s 
vo'j(XTjv[a?. Quod v. 50 scriptum est apy£tv ttjV vlav vojjjiTjvtav, id omnino 
recte se habet; nam cum ap/eiv sit 'primum esse', non minus accurate 
dicitur apyet ^ vo'j[ji.fjVia, quam aoyt-^ji 6 [xtjv. Manifesto vero hinc ille no-' 
minis apy-/] usus ortus est. 49 Diem qui intercalaretur reliquis omnibus 
eius mensis praemissum esse, ideoque Latino calendarum intercalariarum 
nomine significatum observat Moramsen. 50 Hoc redit in Paulii Fabii 

proconsulis litteris epistulae annexis de anni ordine (v. not. 23), ubi sic se 
habet: ouo [/.eaujv y£vo(ji£V(«v [etwv ] | xaxa ttjv 'Pa)[jiai[x]-?jV O'JVTj0r,av. 



Decretam de fastis provincialibas. 59 

in ESo^v ToT; |-t TTj; 'Aoia? "EaXt^oiv**, YvcofiTQ Toy ap/is- 

p£(o; AzoX>v(Bviou To5 i Mr^vo^yvOO 'ACsavtiTOo*'* hzsl ttjv viav 

SO voouTjViav dsl 8ei ioTavot ttjv ouT7i[v] jj oicaoiv t^? e?? to? 
dp}(a? £i3o'So'j xoTa ts t6 IlauXou Oa^iou Ma^tjiou tou dvj&OTra- 
Tou oiaTaYiia xat t^ t^;; 'Aoia(?)*' ^Jnfiotojia, IvjroSiCeTat hk i^ 
To5 /p<Jvou Td;i? ~apd to? iv toT<; dpjroipeoiot; Irixy.Tioei;", 
Y£iv£o&at td xoTa Td ' dp/aip£oia }iT,vt SexoTcp, o>; xot Iv t^ 
KopvTjXuDi vo^iuoi^* Y''yP^^^-> £''^6? i SexaTTj? (oTOJiivOU. 



NoQ fugit Mommsenum, bic eam intercalandi ralionem indicari, quae foeda 
pontificnm inscitia per aliquot decennia obtinuisset. Nempe cum Caesar 
iossisset quarto quoque anno intercalari, ambiguitas huius dicendi generis 
homines fefellit, ut non post peractum quartum annum, sed ipso incipiente, 
i. e. post triennium intercalarent. Quem errorem per sex et triginta an- 
nos permansisse, quibus annis intercalati sint dies duodecim cum intercalari 
debuerint novem, deinde vero .\ugustum errorem sero deprehensum correxisse 
refert Macrobius Sat. I, H. Cf. etiam Plin. N. h. XVIII, 2n. Sueton. .\ug. 31, 
Solin. 1,46. 47. Ideler Chronologie II p. 131sqq. Mommsen Rom. Chrono- 
logie p. 288 sqq. Cum igitur primus annns lulianas 45 a. Chr. n. intercalaris 
fuisset, deinde perperam annis 48, 39, 36, 33, 30, 27, 24, 21, 18, 43, 13, 9 
a. Chr. intercalatum esse ex numeris qui apud Solinum et Macrobium sunt 
apparet. Tum vero .\ugastus, qui anno 13 a. Chr. n. in locum M. .\emilii 
Lepidi defuncti pontifex maximus factus erat, errore deprehenso annis 
a. Chr., 1 a. Chr., 4 p. Chr. intercalari vetuit, ut tandem ab anno 8 p. Chr. 
..gitimus intercalationum ordo, qualem Caesar voluerat, per omnia dein- 
ceps saecula decurreret. Sed errorem ab Augusto anno 8 a. Chr. n. pate- 
factum bre^i ab illius familiari PauIIo Fabio in ordinandis fastis Asianis 
iterum commissum esse perquam improbabile est. Qaare anno 9 a. Chr. 
recentius decretum non esse patet; car ne antiqaius quidem esse possit, 
exposui not. 31. 51 Cf. not. 24. 52 Cf. not. 25. 53 AIIA. 

' ; Nomen hac vel simili vi in Graecis litteris quod sciam sine exemplo est. 
-^empe quin recte Mommsenus idem fere ac Latinum renuntiaiio significare 
stataerit, conexus sententiae dubitari non patitur. Etenim in legibus civi- 
tatium qaarundam cautam erat, at certus dierom nameras inter renuntia- 
tionem magistratus creati et initium officii intercederet. Quae res impedi- 
mento esse poterat qaominus magistratns ex superiore concilii provincialis 
decreto primo anni civilis die inirent, si quando comitia magistratuum (ip- 
■/iioizia sero habita erant. Quare hic interdicitar ne illa minus qaam 
quinquaginta diebus ante finem anni civilis fiant. 55 Legem Comeliam 

vix aliam esse posse atque illam SuUae, cuias Cicero in epistulis aliqaotiens 
mentionem faceret, observavit Mommsen. Nam eam non modo de praesi- 
dum provinciarum rebus praecepisse ;ad Fam. I, 9, 25: se, quoniam et, se- 
natus eonsuUo provinciam haberet, lege Comelia imperium habUttrumy quoad 
m urbem iniroisset. III, 6, 3 iriginta diebm, qui Hbi ad deeedendum lege, 
ut opinor, ComeUa constituti essent. ibid. % 6 et, ut habere rationem jwsm. 



60 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Asia. [458 — 

quo loco me salva lege Cornelia convenias, ego in provinciam veni pridie 
Kalendas Sextiles), sed etiam ad civitates provinciales earumque administra- 
tionem spectasse apparere ex ep. ad Fam, III, 10,6: ad me adire quosdam 
memini — qni dieerent nimis magnos sumptus legatis (sc. a civitatibus 
provinciae) decerni . quibus ego non tam imperavi quam censtii su7nptus 
legatis quam maxime ad legem Corneliant decernendos. Ad eandem legem 
sine dubio spectare fragmentum decreti Thyatireni Mitth. des arch. Inst. in 

Athen XXIV -1899 p. 234 n. 74, 5: tui -^^wi^aza. xaia xov KopvTjXtov voaov 

oiata^iv, ubi si subiectum participii ■/) pouXr, esset, ut quidem videretur, 
inde colllgi in illa lege generatim definitum fuisse quae iura autonomia 
civitatium continerentur quibusque terminis ea circurascriberetur. Quo 
minus mirandum esse, quod etiam de magistratuum creatione, renuntiatione, 
introitu certa praecepta illic fuissent. Quae hic neutiquam abrogari, ac 
tamen in universum intervallum quinquaginta dierum in posterum sanciri, 
sane magnam difficultatem habet, quam expedire non possumus, quia quid 
de hoc argumento in lege scriptum fuerit omnino ignoramus. 



459 Lapis mutilus undique praeter latus sinistrum, inventus 
in insula Menent lacus Latmii. Ed. G. Cousin Bull. de corr. Hell. 
XXII (1898) p. 368 n. 6. Cf. quae adnotavit B. HaussouIIier Revue 
de philol. XXm (1899) p. 162 not. 1. p. 288 n. 11. 

annus 

MeveSr^fioi; 'Atio ^ 1 

'AOrjvaioi; 'A^r^vaiou 2 

'Apiarea; Ma-p£t[ooo] 3 

OiXiTnro? Aiovuaiou 4 

5 'Epfxataxo? Eipr^vaio[u] 5 
'laTpoxXr^; 'ATToXXtovtou K.. 

y.iSac 6 



Litterae volgares praeter ZGTTZ. 1 De natura huius tituli, cum 

primus editor eum sine ulla interpretatione expressisse satis habuisset, 
Haussoullierus solito acumine verum vidit. Nam ex v. 9. <2. 20. 2< collegit, 
indicem magistratuum annuorum hic haberi, neque eum fugit necessario 
stephanephoros, eponymum Heracleotarum ad Latmum magistratum, agno- 
scendos esse; nam quem nisi summum honorem civitas audere poterat 
imperatori (not. 3) et eius filio (not. 4) mandare? Ut in aliis vicinis urbibus, 
sic Heracleae quoque summum magistratum oTetpavTjtpopov vocatum esse 
docent tltuli Bull. de corr. Hell. XXII 1898 p. 365 n. 1, 3 aT£<povT]cpopT)3av[Ta]. 
p. 373 n. 12, 1 irX GTecpavTj^opoy. Similem laterculum Halicarnassi inventum 
edidit G. Cousin Bull. de corr. HelL XIV 1 890 p. 99 n. 5 et acute perspexit, ibi 
quoque stephanephoros Halicarnassiorum recenseri. De aetate cf. not. 4. 



b59] Magistratus eponymi Heracleotarum. 61 

K(JivTo? Ilofi-rjioi; Kotvxoo oio'[?]2 7 

'AptsijLiScupo; t6 SetiTspov 8 

10 Atovuoio; i\p[TeiJ.i]oiou 9 

'AtcoXX(ovioi; 'Avopoveixo[o] 10 

Kaiaap^ t6 TpiTov \i 

'lepoxXf^? 'lepoxXeioo; 12 

Arjjii^Tpto? 'Ia3ovi8o[o] 13 

15 <I>avia? Oavioo too Oav[ioo] 14 
'AvTtoj(0(; 'AvTidj(oo To[o Ai]- 

ovoo[too] 1 5 

Mrjvo'ooTo; ATToAAtovtoo KtY-. 16 

rato; Katoap* 17 



i Si hic homo omnino inter nobiles illius aetatis Romanos quaerendus 
est, id quod nec praefracte negari licet nec confidenter affirmari, Q. Pompei 
Rufi tribuni plebei a. 52 a. Chr. filius, Cn. Pompei Q. f. consulis suffecti a. 
3< a. Chr. frater fuisse videtur. Nam quae de hoc Gnaeo in actis fratrum 
arvalium memoriae produntur cf. P. de Rohden Prosopographia imp. Rom. III 
p. 64 n. 444 — 447; probabile reddunt, eum et natalium et mortis tempore 
non multum afuisse ab ipso Augusto. Quod in fratrem eius, qui uno ex 
annis 10 — 8 a. Chr. (not. 4) ab Heracleotis magistratu civitatis summo ornatus 
sit, perbene ni fallor quadrat. 3 Quin hic Caesar Augustus designetur, 

nullo modo dubium est. Nam duos homines eiusdem domus et aetatis, ex 
quibus natu maior simpliciter Kaisap (v. 12. 24), natu minor Tdioi Kaioap 
(v. 19. 20) appellari potuerit, nego unquam fuisse praeter Augustum eiusque 
nepotem eundemque filium adoptivum. Mireris non Zepaa-ov appellari prin- 
cipem ; sed id fortasse cum iterationis notatione cohaeret. Videmus iam bis 
ante initium eius quae exstet laterculi partis (quae ab uno ex annis 4 6 — 4 4 
a. Chr. incipit, cf. not. 4) Caesarem illo honore a civitate affectum esse. Ac 
primum quidem id usu venisse cum M. Antonio devicto orientis imperio 
potiretur, anno 30 aut 29 a. Chr. n., perquam probabile est; atqui tum non- 
dum Augustus vocabatur. lam in iterati magistratus memoria idem ubique 
nomen recurrere commodissimum erat; adde quod etlam alibi haud raro 
Augustus post annum 27 a. Chr. simpliciter Caesar appellatur. 4 Natu 

maximus ex tribus filiis, quos lulia unica Augusti filia ex M. Agrippa pe- 
pererat, natus a. 20 a. Chr., una cum fratre minore Lucio ab avo materno 
adoptatus a. 4 7 a. Chr. n. (Cassius Dio LIV, 4 8, 4), ut iam Gaius Caesar ap- 
pellaretur, anno 5 a. Chr. consul designatus ut post quinquennium hunc 
magistratum iniret (Mon. Ancyr. II, 46), anno 4 p. Chr. n. consul ordinarius 
cum L. Aemilio L. f. PauIIo, quem consulatum in Syria inisse videtur, cum 
iam paullo ante cum imperio proconsulari missus esset ad res orientis 
componendas; cf. Tac. An. II, 42. Suet. Aug. 64. Cassius Dio LV, 4 a, 4, quos 
locos citat H. Dessau Prosopogr. imp. Rom. II p. 4 74 n. 4 44. Ex vulnere in 
Armenia accepto aeger cum in Italiara redire vellet, in itinere decessit 



62 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [459 — 

20 raioi; KaToap to 8i(S[Tepov] 18 

KaToap t6 TSTapTov 1 9 

Zrjvojv MucovtSou^ 20 

Eipr^via;^ 'EirixpaT^oo] 21 

vac. 



Llmyris Lyciae a. 4 p. Chr. Velleius II, 102. Cassius Dio LV, iO a, 9. C. I. L. 
XI, 1421. XIV, 2801, quae testimonia affert Dessau 1. L lam annum huius 
laterculi duodevigesimum, quo iterum ab Heracleotis Gaius Caesar stepha- 
nephorus creatus sit, non posteriorem esse quam 4 p. Chr. n. sponte patet. 
Ex altera parte vix credibile est, Gaium antequam cum imperio in Asiam 
veniret, primum eo honore a civitate Asiana ornatum esse. Quare quin 
annus septimus decimus aut 1 aut 2 aut 3, duodevigesimus aut 2 aut 3 aut 4 
p. Chr. n. sit non videtur dubium. Non serio principem negotia magistratus 
municipalis in se suscepisse, ut neutiquam obstarent occupationes Syriae 
Armeniaeque quominus per illa tempore Gaius stephanephorum Heracleo- 
tarum se appellari pateretur, vix est quod moneam. 5 Nomen Mjwv, 

unde hoc descendit, cum alibi fere inauditum sit, haud infrequenter occurrit 
in Caria. Cf. C. L G. 2754, 2. 2771 I, 1. 2. II, 2. 2772, 3. 2813, 4. 2826. 2. 
Paton et Hicks Inscr. of Cos p. 1 05 n. 47, 1 . Item ipsum Mocuvior^; in titulis 
illarum regionum habes C. I. G. 2859, 5. Inscr. Gr. mar. Aeg. I n. 46, 872. 
72 Z>, 11. 13, 834, 2. Lebas-Waddington Inscr. III, 330, 13. Alia exerapla 
affert Haussoullier p. 291. 6 Cum EloTjvcxro; inter frequentissima nomina 
sit, EloTjvta? perraro, sed apud proximos Heracleotarum vicinos Milesios 
occurrit. Cf. Syll.2 314, 41 cum not. 3. 



460 Lapis inaedificatus ad fontem, Magnesiae ad Sipylum in 
introitu urbis prope coemeterium. Ex Dugitii apographo ed. W. H. 
Waddington ap. Lebas Inscr. III 1660a. 

'0 S^fJLo? I MeooaXav rioTTTovi, dvOuTralTov ^, 7:aTp(a))va^ xal 
suepYeTTjV | 8id 7rpoY<^vtov t^? TrdXsmi;. 



Litterae ©TTZ . 1 Cassium Dionem de anno 29 a. Chr. n. haec nar- 

rare LI, 21, 1: xo\> oe 8-?) &£pou; e; re ttjv 'EXXaSa xal 1? rr)v 'ItaXiav 6 Kai- 
oap dTrepaicd&Y), xai auxoiJ ii t-^jv TtoXiv doeX&ovTo; oi t£ aXXoi l&uoav, tuOTtsp 
e^pTjTai, xat 6 UTtaTo; OuaX^pto; noTiTo;* ^xetvo; (Augustus) fA£v "^0.^ -aoX toOto 
Tcav t6 Ito;, woirep y.at Ta Suo Tot TtpoTepa, JtraTeuoc, tov Se o-^ SisTov (Sex. 
Appuleius consul ordinarius illius anni, cf. n. 461) 6 noTiTo; ht.zM^o.xn ob- 
servant Borghesi Opp. I p. 412 et Waddington Fastes des prov. Asiatiques 
de Temp. Rom. n. 52, At fastos Venusinos aliosque nonnuUos (cf. Prosopogr. 
imp. Rom. III p. 370 n. 94) M. Valerium cos. suffectum anno 32 a. Chr. re- 
censere, Quo in dissensu quid verum sit perdifficile est definire. Borghe- 
sius quidem errasse statuit Dionem, etsi permirum eiusmodi errorem esse 



462] Messalla Potitos et Sex. Appaleius proconsules. 63 

eum non fugit. Waddington magis eo inclinat, ut illum fastorum Venusino- 
rum M. Valerium alium hominem fuisse opinetur. praesertim quod cogno- 
men quod est Potitus ei in fastis non tribuatur, et Dioni fidem habeat. 
2 Proconsulatu Asiae fere a. 24 a. Chr. n. aut paullo post functus esse 
videtur Vaierius Messalla Potitas. Nam quinquennii interrallum inter 
consulatum et illum summum honorem provincialem, quod inde ab anno 
27 a. Chr. n. legitimum fuit, non neglectum est nisi rarissime. Ct Wadding- 
ton, Fastes des prov. As. n. 58. 3 TIATPONA . 



161 Tabula marmoris albi, quae summam partem basis effi- 
ciebat, Pergami inserta scafis domus Thomae Ututzis sitae ad 
occideDtalem montis qui arcem sustinet clivum in sinistra Selinuntis 
fluvii ripa. Edd. C. Curtius Hermae \1I p. 37 n. 40. Mouaslov 
xal ^ipXto&TjXT^ TTj? dv 2!{iupviQ eua-fysXixfj? o)roX^? 11. 1 p. 7 (Th. 
Homolle Bull. de corr. Hell. I 4 877 p. 406 . M. Frankel Altertumer 
von Pergamon VUI, 2 p. 290 n. 448. 

'0 5fj}io; 6 KoTiaimv* | Si^TOV J^^rrr.oKr^ifyi^ xov | dv&u^axov 
xal laoToiv 1 iUsprsTTv. 



Litterae 0ETTX. Extremae hastae apicibus ornatae. 1 Cotiaenm 

Phrygiae quae 'E-ixTT,To; appellabator oppidum commemorant Strabo XII, 
8, 4 2 p. 576 Cas. Ptolemaeus V, 2, 4 7 p. 828, 2 Miiller. Stephanus Byz. s. v. 
Ethnicum Ko-:ti£u; praeter Stephanum etiam titnlus Lebas Inscr. III, 7S8, 3. 6 
praebet. Frankei. Etiamnunc antiquo nomine Kttteihija appellatnr. 2 Sex. 
Appuleius consul ordinarius a. 29 a. Chr. (cf. n. 460 1]. Eius proconsulatus 
Asiaticus notus quidem iam erat ex titulo Assio Lebas Inscr. III, 4 034, i — 5: 
i~\ 2£?ro-j 'At:o>^tJio'j dv&urtdrrou x]at raTp<nvo« Tfj; -6fsmi, sed homines docti 
ambigui haerebant inter consulem anni 29 a. Chr. n. et eios fllium cogno- 
minem, qui a. 4 4 a. Chr. n. consulatu functus est. Nunc propler ea, quae 
titulus 462 docuit de necessitudine proconsulis cum Augusto, non amplius 
dubium est, quin pater, non filius intellegatur. Cuius administratio provin- 
ciae Asiae non multo post a. 24 a. Chr. n. collocanda videtur [cL n. 460^ 
Ceterum edicti huius Appulei fragmentum tenue erutum est Pergami; cf. 
Mitth. des arch. Inst. in Athen XXVII 4 902 p. 46 n. 69: [Iscro; A:nc]oX7]to< 

(iv^-a|[To; Xi]^* -— oo Dep^afiTj-^ov j ofilvou; dr»e**e | 

jjiTQV irr-j] . Qnod contra firagmentam apud Frankelium 

VIII, 2 p. 294 n. 420 ntrum ad hunc hominem spectet necne, incertum est, 
siquidem ipsum editorem non fugit non minus probabiliter [Secrov UaixTijiiim 
2[l^o'j •Art;] suppleri posse. 



462 Tabula marmoris albi, quae quondam simimam partem 
basis statuae efficiebat, inventa Pergami in turri Turdca ad angulum 



64 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Asia. [462 — 

meridionalem et occidentalem fani Minervae. Ed. M. Frankel Alter- 
thumer von Pergamon VIII, 2 p. 290 n. 419. 

'0 o^|xo? lT£ifiT^o£V I 'Oxraouiav^, ttjv Kai|oapo(; }i.£v dBEXcpTjV, | 
5 [fxJT^Tspa Ss 2s|too || 'ATnroXTj tou 2, tou | oooT^pcJc te xai £U£p|- 

yETOU ^. 



Litterae AZTTS . Extremae hastae lineolis transversis ornatae. 1 Octa- 
via maior, C. Octavii et Anchariae filia, Augusti soror eodem patre neque 
vero eadem matre nata. Quam quod Plutarchus Anton. 31 primum C.Marcello, 
deinde M. Antonio triumviro nupsisse refert, pridem intellectum est eum 
hanc confudisse cum Octavia natu minore, uterina Augusti sorore, cuius 
nusquam mentionem facit, tanquam si Augustus oranino unam modo habu- 
isset sororem, cum tamen Suetonius, scriptor diligentissimus, Caes. 27 illam 
Marcelli uxorem filiam Atiae, neptem luliae Caesaris dictatoris filiae fuisse 
testetur. In quam cum manifesto non cadat Sex. Appulei matrimonium, 
nihil restat nisi ut hoc ad maiorem Octaviam referatur. Cf. Drumann Gesch. 
Roms IV p. 235 n. 18 not. 83. H. Dessau Prosopographia imp. Rom. II p. 429 
n. 44, 2 Necessitudinem, quae domui Augusti cum gente .\ppuleia inter- 

cedebat, iam ex aliquot scriptorum locis notam fuisse adnotat Frankel: Con- 
sules annorum 29 a. Chr. et 4 4 p. Chr. n. a Cassio Dione LIV, 30, 4. LVI, 29, 3 
necessarii (ouyYEvsi;) Caesaris appellantur, quorum illum sororis filium, 
hunc nepotem fuisse nunc discimus. Huius soror igitur fuit Appuleia 
Varilla, de qua Tacitus in anni 1 7 p. Chr. n. rebus narrandis haec habet 
Ann. II, 50 : et Appuleiavi Varillam, sororis Atigicsti tieptem, quia probrosis 
sermonibm divum Augustum ac Tiberium et matrem eius inlusisset Caesari- 
que conexa adulterio tenereiur, maiestatis delator areessebat. 3 Etsi dv- 

&j-a-:o'j non additur, tamen quin hic idem ac n. 461, 2 Sex. Appuleius in- 
tellegatur eo minus dubium est, quia provincialium morem parentes quoque 
praesidum statuarum honore afficiendi etiam aliis exempiis testatum habemusj 
cf. n. 468. 561 et titulum Magnetum quem attuli n. 449 3. 



463 Tabula marmoris albi, ad radices meridionales montis 
praerupti qui parietinas castelli Exohurgo habet, in insula Teno. 
Ed. F. Hiller von Gaertringen Jahreshefte des osterr. arch. Inst. lY 
1901 p. 167. 

'0 St^jio? I IldTrfXjtov^ KotvxTiXtov I Ouapov^, tov Taixtav^ xou | 



Litterae AHTTZ. Extremae hastae apicibus ornatae. \ TTOTTAION.^ 

2 Cf. Prosopographia imp. Rom. III p. 118 n. 27. Nam hunc eundem esse, 
qui a. 13 a. Chr. cum Tiberio consul ordinarius fuerit, a. 9 p. Chr. n. in saltu 
Teutoburgiensi a Germanis oppressus et caesus sit, constat. Eum aliquando 
administrationi provinciae Asiae interfuisse iam ex titulo n. 464 collegerant 



+ ] Sex. Appuleius. P. Quinctilius Varas. 65 

5 AuTox&aTooo; Kaiaapo? j [»>£o5 2e^a]oToC r -aT:[pa>va xal 

£'J=0-,'-STTjV, dsoi?]. 



homines docti; sed cum illi eum praetorium circiter a. 15 a. Chr. n. iegatum 
procoosulis in iilam provinciam iisse coniecissent, hic tituius docuit, eum 
quaestorem potius fuisse, qui magistratus propter notum consulatus tempus 
ad annum fere %i a. Cbr. n. referendus esset. 3 De quaestura Asiae, non 

Achaiae hoc intellegendum esse perspexit Hiiler. quia tum temporis Cycla- 
des ad Asiam provinciam perlinuissent, id quod cum de aliis ex hanim in- 
sularum numero definite testatum haheremns tum vero de Andro vicina; 
quae quo tempore provinciae Asiae erat, certe Teous orientem versus ah illa 
sita non poterat .\chaiae esse. Neque illum omnino administrationi Achaiae 
interfaisse certum est; nam titolus C I. Att. III p. 498 o. 584 a: H fk^u/.r, i^ 
£; [Apdou Toi-fVJ n6rX;[tov KvJtvrtXtav Oofipov a^jsrffi] { f»rxa xai eicp^iaia?] 
id probare nequit, cum quia libera civitas magistratuum provincialium im- 
perio non subiecta est, tnm quia Athenarum condicio propter antiquam 
gloriam et studiorum laudem plane singularis erat, ita ot ibi etiam multos 
homines Romanos, quorum nuUum officium esset in Achaiae provinciae 
rebus, commoratos et propter beneficia quibus populum affecissent statois 
monumentisque omatos esse credibile sit. ^ 4 Hio a soUenni usu pauUu- 
lum deflectitur. Xam quaegtor Augusti proprie quidem dici nequit quaestor 
qui proconsuU provinciae senatoriae additus est; immo baec appeliatio eis 
modo quaestoribus, quorum opera ipse princeps utitur, legitime tribuitur. 
Sed videtor hic indicari qoaestor qui ex principis commendatione creatas 
est. qui Latine quaestar eantHdatua Angueti dicitur. Sane plerumque qui- 
dem haec commendatio non spectabat nisi ad ipsos illos quaestores .\agasti. 
Sed tamen unum certe exemplum quaestoris provincialis hoc modo creati 
attuUt Th. Mommsen Staatsrecbt II, 4 p. 530 not. 2, tituium ap. OreUi-Henzen 
6452: quaestori) pnnrin^iae) SieQiae eamdidato itnp. Antomm el Veri. Cai 
nescio an hoc accedat alterum, etsi mero eenitivo Ta^iav tou auToxpoTopo^ 
candidatum principis indicari singulare est. 



4^ Basis marmoris leucophaei subcaerulei, fracta in duas 
partes, inventa Pergami in delubro Minervae. Edd. A. Conze Er- 
gebnisse der Ausgrabungen in Pergamon 11 p. 50 (Th. Mommsen 
ROm. Gesch. V p. 40 not. <. Oertlichkeit der Varusschlacht p. 4). 
M. Frankel Alterthumer von Pergamon Vm, 2 p. 293 n. 424. 

'0 OTjUoc rio-Aiov RoivxTiXiov 2^$}too uidv Ouapov* , -a3T,; 

dpeTTj[? fv£x]a. 



Litterae AflZ. 1 Sine dubio per quaestnrae provincialis Asiaoae 

occasionem hoc monumentum a Persamenis dedicatum est. Cf. n. 4632.3. 



Dittemlterger, Orieatia gr. inscr. IL 



66 VIII. Iraperii Romani provinciae orientales. <. Asia. [465 — 

465 Media pars basis marmoris albi subcaerulei, inventa Per- 
gami in gymnasio. Edd. H. G. LoUing Ergebnisse der Ausgr. in 
Pergamon I p. 1 1 0. M. Frankel Alterthiimer von Pergamon VIII, 2 
p. 291 n. 421. 

'0 STJfAOi; iTifiTjoev j IlauXXov Odtptov Koivtoo | olov MaSi(xovi 
•■^taor^? I dpsT^i; Ivsxa. 



Litterae AEZnZ. Extremae hastae lineolis transversis ornatae. < Cf. 
Prosopographia imp. Rom. II p. 48 n. 38. Consul ordinarius fuit anno H 
a. Chr. n. De proconsulatus Asiae tempore (anno 9 a. Chr. n.), qui magi- 
stratus etsi in hoc titulo non definite commemoratur, tamen procul dubio 
statuae erigendae ansam dedit, cf. n. 458 3*. 



466 Fragmenta duo basis marmoris albi eruta Pergami prope 
templum Minervae. Ed. M. Frankel Alterthiimer von Pergamon 
VIII, 2 p. 292 n. 422. Gf. quae disputavit W. H. Waddington 
Fastes des provinces Asiatiques de Tempire Romain n. 62. 



'0 8^[(i.o? iTtfxr^OEv] I raio[v Mdpxiojv j Kirj^ojcttptvov 



Litterarum formae nihii memorabile habent. Extremae hastae lineolis 
transversis ornatae sunt. 1 C. Marcius Censorinus cos. 8 a. Chr. n. Ad 

proconsulatum Asiae, qui hic non magis nominatim commemoratur quam 
in Paulli Fabii Maximi monumento n. 465, spectat titulus Mylasensis C. I. G. 
2698 6: raicut Mapxicui K75va((»)p(t)voot, | acoTfjpt y,ai eiepY^TTjt, | xa&tcptoaav ol 
fB-^os^-zei j d-^^fnj^^oMxai t((«)v KTjva(tup)tvTj((n)v | MeXavTa; A^ovto; xai | SeofxvT]- 
OTo; 'laaovo;, Twt deibt. Hunc Waddington vidit defuncto Censorino positum 
esse, quem in ipsa Asia provincia anno 2 aut 3 p. Chr. n. mortuum apparet 
ex Velieio II, 1 02, ■( : sed quam hunc (M. Lollium) decessisse laetati homines, 
tam patdo post obiisse Cemorinum in iisdem provinciis graviter tulit civitas, 
virum demsrendis hominibus genitum. Etenim cum LoUium anno 2 p. Chr. n. 
obiisse constet, Censorinum aut eodem aut proximo anno decessisse proba- 
bile est. Ceterum utrum per annum 2/3 p. Chr. modo, an iam ante ali- 
quamdiu proconsul fuerit, in medio relinquit Waddington. Praeterea eius 
mentio fit in edicto Caesaris Augusti quod servavit losephus Ant. XVI, 4 65 : 
t6 Te t{;Titpta(jLa t6 oo&ev pLot brz olix&f^ (sc. twv 'louSatoav) ujtep t^; ^(^^» euoe- 
Peta; •^? iy^ia Ttpo; Tt^xvTa; dv&pefiitouc xat ^Tiep Faiou Mapxfou KT]va(upivou xat 
TouTo t6 ototTaYixa xeXeu(u dvaTeft-^vat Iv d7rtOT)(jLOT(iT(p T^TKp T(jj -^z-^T^^isxi (AOt 
UTTO Tou x.otvou TT]; Aofas i-i dpYup:^. Postremum vocabulum manifesto cor- 
ruptum; AY^upif] emendavit Scaliger, quem sequitur Niese, X\z^-^6.\).w Petitus, 
cuius rationes probant Th. Mommsen Res gestae divi Aug. p. X not. \ et 
Frankel, qui iure monent nullum locum sacrum maiore iure £7rtaT]fi.6TaTov 
vocari potuisse in provincia Asia, quam Augusteum quod erat Pergami. 



4 68] Proconsules principatu Augusti. 67 

Cf. n. 456, 11 ubi inter permulta exempla decreti de honoribus Augusti, 
quae usquequaque per orbem terrarum coUocari iubentur, primo loco com- 
memoratur iliud quod statui debet [i^ Ttj) vau» t(~j -/,aTa3]xeuaCo(i.^v«p a[u]T(jJ 



467 Basis marmoris caerulei, Mytilenis extra novam Turcarum 
scholam. Ed. W. R. Paton Inscr. gr. mar. Aeg. II p. 60 n. 219. 

'0 8a{xo? I As-jxiov KaXTroupviov j nsiocDva^ auYoopa, | t6v 
5 avOuTraTov xal || 8ia itpoYdvtov euspJYlTav tS? t:6Xioz. 



Litterae A0TTPZ, ornatae apicibus. < L. Calpurnii Pisonis cuiuspiam 

duo exstant praeter hoc monumenta honoraria intra provinciae Asiae ter- 
minos reperta, alterum Pergami Alterth. v. Pergamon VIII, 2 p. 293 n. 425: 
6 5fjii.o; [Ae]6xiov KaX-oupviov Iliawva, [t]6v oia rpoYOvtuv euepf £rr]v ttj; Tr^Xeoo;, 
alterum Stratoniceae Bull.de corr. Hell. V 4 881 p. 4 83: Aeuxiov KaXTtoupvtov 
Iliotuva, TCiv uocTpojva vt.al eu£pY£T7]v ota TTpOYOvtov Tf^; itdXetu; -^iawv. Quos 
titulos summa cum probabilitate ad proconsulem Asiae rettulerunt editores 
eosque secutus E. Klebs Prosopographia imp. Rom. I p. 283 n. 234, sed quis 
potissimum hic Piso esset latebat. lam titulus Mytilenaeus non modo illud 
quod est de proconsulatu confirmat, sed etiam adiuncto auyoupa demonstrat, 
consulem anni 4 a. Chr. n. intellegendum esse. Quem pro more illius aetatis 
fere anno 4 p. Chr. n. ad proconsulatum Asiae pervenisse probabile est. 
Postea Romam redux commemoratur in rebus annorum 4 6, 20. 22 apud 
Tacitum Ann. II, 32. 34. III, 4 4, 68. Obiit 24 p. Chr. n. (Tac. Ann. IV, 24). 
Cf. E. Klebs Prosopographia imperii Romani I p. 282 n. 233. 



468 Basis marmoris leucophaei subcaerulei inaedificata Pergami 
in domo privata Turcica. . Ed. IVI. Frankel Alterthiimer von Perga- 
mon VIII, 2 p. 294 n. 427. 

'0 o^fto? k~z(.[\i.rpe\] I Ncuviav ndXX[av tt^? ts] ] aXXr^? ape[T% 
5 xal T%] I 8ia t6v 66v A(euxtov) [OuoXouo]||(Jiov 2aTopvTv[ov *, 
Tov dv&u]!TTa-ov 2, £!JTexvt[a? evexa]^. 



Litterae MTTPZ. txXcca plerumque volgarem formam habet, sed v. 2 A 
est, Infra postremum versum pauUulum ad dextram a media lapidis parte 
litterae P0, quas non ad hunc titulum spectare, ut centesimum nonum 
nescio cuius aerae annum indicent, sed lapide in alium usum verso a 
lapicidis ad posituram lapidum indicandam incisas esse probabile est, 
4 L. Volusium Saturninum cos 3 p. Chr, n. hic innui maxime probabile 
iudicat Frankel, eique assentitur H. Dessau Prosopographia imp. Rom. III 
p. 483 n. 664. Namque consulem ordinarium anni 87 p. Chr. hic in censum 

5* 



68 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [468 — 

non venire propter matris Noniae Poilae nomen; illius enim matrem Corne- 
liam ex Scipionum familia fuisse (Plinius Nat. hist. VII, 62). Consulem anni 
12 a. Chr. n. vero Africae, non Asiae proconsulatum gessisse (cf. Borghesi 
Opp. III p. SIS, Prosopogr. imp. Rom. III p. 482 n. 660). Quare si modo 
inter homines aliunde notos hic quaerendus esset, unum restare consulem 
anni 3 p. Chr., qui nonaginta tres annos natus anno 56 p. Chr. decessisset 
(Tac. Ann. XIII, 30). Nam qui scrupulum movet Frankelio numerus sub- 
scriptus, eum neque annum aerae cuiuspiam indicare neque omnino ad 
hunc titulum pertinere persuasum habeo (v. supra). 2 Non ante annum 

9 p. Chr., sed ne multis quidem annis post. Certe L. Valerius Potiti f. 
Volesus, quem Augusto etiamtum superstite (ante a. 4 4 p. Chr.) proconsulem 
Asiae fuisse Seneca de ira II, 5 [Volesus nuper suh dito Augusto proconsul 
Asiae) definite testatur, biennio post L. Volusium Saturninum consulatu 
functus erat. Cf. W. H. Waddington Fastes des prov. As. de Tempire Romain 
n. 67. 3 Cf. n. 4623. 



469 Magna basis marmoris albi, in oppido Vathy insulae Sami, 
in museo. Edd. Ch. Diehl et M. Holleaux BuU. de corr. Hell. VHI 
(1884) p. 467 n. 2. Th. Wiegand Mitth. des arch. Inst. in Athen 
XXV (1900) p. 206 n. 121. 

'0 S^fjLOi; rai(p OuiPicat IloaTdjx^oi ^] j to Tpt? dvOuTraTtoi^, 

^pcoi I EUSpY^TT^l. 



Litterae A©nS. 1 Cf. Prosopographia imp. Rom. lil p. 423 n. 392. 

Consul suffectus fuit anno 5 p. Chr. n., Dalmatiae praepositus bellum Dalma- 
ticum finivit (Velleius II, < 4 6, 2. Florus II, 25. Cassius Dio LVI, 4 5, 3) anno 
9 p. Chr., quam ob causam ornamenta triumphalia ei tributa sunt. Eundem 
hominem proconsulem Asiae fuisse editores huius tituli statuunt, praesertim 
quia hic unus homo nobilis est cui C. Vibius Postumus nomen fuerit. Aliter ; 
sane quondam iudicabat Waddington ad Lebas Inscr. III, 4 03, quia nummi i 
Laodicenorum Phryglae exstant cum inscriptione ratou noaTOfji.ou AaoSty.£(uv i 
et imaginibus Neronis et Agrippinae (Mionnet VI p. 34 9 n. 74 9. 720). Quorum l 
aetate sane non poterat proconsul esse qui semisaeculo ante consul fuerat. i 
At recte H. Dessau Prosopographia imp. Rom. III p. 424 n. 392 observat, | 
quia dv8'j::aT0'j non addatur, neutiquam certo illos nummos ad proconsulem \ 
referri. Quod contra sine dubio ad ipsum Vibii proconsulatum referendi ^ 
sunt duo tituli Asiani, alter Tei erutus Lebas Inscr. III, 4 03: 6 OTjfxo; | iTei- J 
(iTjijev AuXov Bt^tov I 'AptTov, Tov doeXtpov ToiJ ttj; 1 T.6\tmi euepYeTou Faio^j 
0'Jt^tou 1 nooT6[j.o'j, alter Magnesiae ad Maeandrum effossus Mitth. des arch. 
Inst. in Athen XIX 4 894 p. 25 n. 4 7 (Inschriften von Magnesia p. 4 20 n. 4 52;: 
"H PouX-?] xai 6 5'^[[i.o?] | KoivTov M68to[v Koiv]|tou ul6v, 8td Td; [toj] | doeXcpoj 
a'jTou r[atou Ou]|iPtou nooT6[i.ou to[u dv&ujirdTou euepfeoiai;]. Sane in titulo 
Magnetico proconsulatus mea demum coniectura suppletus est, in Teio omnino 
nunquam fuit. Sed ratio, qua utrobique fratri non propter sua ipsius, sed 



4 70] C Yibias Postamiis. 09 

propter firatris merita honores decernuotur, egregie coaveait cum coadicione 
praesidum provinciae cf. n. 461-^. Q. Modium cum C. Vibio Postumo eadem 
matre aeque vero eodem patre usum esse in propatulo est. 2 Procon- 

suiatam Vibii bedo Dalmatico recentiorem esse inde apparet, quod *tom 
paene coastaoter quinque aut adeo plares anoi inter coasulatom et procon- 
sulatum Asiae intercedebant. Neqae vero ioter itlud belium et procoasala- 
tum L. Valerii Messallae Voiesi Vibium Asiam administrasse probabile est. 
Nam ut mittam, eodem aoao Volesam ordioarium a mense laaaario, Vibiam 
saffectam a meose lulio demum tasces tenuisse, cuius rei nam ia ordioe 
temporum procoosalatus ratio habita sit dubitaveris, vix trieaoii integri 
spatium inter illud bellum et Volesi proconsulatum vacat. Qaare recte Diehl 
et HoIIeaux statuere videntur. ia medium inter Volesam '11 aot 12 p. Chr. n., 
Waddington Fastes n. 67) et Poppaeom Sabinom (fere 19 p. Chr. o., Wad- 
diogtoo o. 68] tempos Vibii Postumii magistratom incidere. Ceteram eidem 
observaot, oon frostra in titulo honorario t6 toU addi. qoandoqoidem hoc 
sit antiqoissimum omniom Asiae proconsolatus ultra annuum spatiam pro- 
lati exemplum. Quo confirmari Dionis testimonium de Augusti per postre- 
mos principatos aooos ratioae et consaetudine. Cf. Cass. Dio LV, 28, 2 : xat 
i:6\tii oix dXt]fai bitmrioi^ot, iime x« 4ri iio frr; Tvi? oirou; bt toT? xoi 
'■rtxoo I9ve3t (L e. in proviociis seoatoriis), _xxl acpcTou^ -yE «wti zSr* xXijfMv 
. ip^u J. Marqoardt Rom. StaatsverwaltODg I p. 544 not. 6. D. et H. 



470 Lapis fractus supra et in angulo sinistro inferiore, in vico 
Odemisch. Ex ectypo, quod miserat Demosthenes Baltazzi, ed. 
S. Reinach Revue arch^ol. Troisieme s^r. \l (1885) p. 404 n. 1. 

I [ loiav auToS dpsxTjv Iv raotv j xal 5ia xtjv tou -icsvotK xat 

.5 ro'3 j ^arpo? auTou BsrJopovo^ too j BstJopovo^^EpjioXaouOs^^ppoijvo?*, 

De scriptora titali editor nihil dicit, oisi v. 3 extr. Y intra orbem lit- 
terae O incisom esse. 1 Editor onom titoium esse sibi persuasit, ita ot 

▼. 1 — 8 rationes quibos permoti Graeci Asiani de honoribus Theophronis 
decrevissent indicarentur, a versu dooo vero apodosis ipsom decretom con- 
tinens iaciperet. Qaa io re neglexit, infira v. 15 — 22 demom protasin solito 
more a particola irel iocipieatem legi, qoa Theophronis merita enontiaren- 
tur, et ei inde a verbis xadrjxsi o-jv sobici apodosin. Etiam illa -r^eaftTr; raio[*j \ 
l,]vj}.ivjy IlapoaXa — jlo-i, IlapoaXa iodicio sont, non apodosin, sed totom in- 
strumentum 11) a verso nono incipere. Illa priora (I v. 1 — 8) igitor mani- 
festo ad aliom titolum pertinent, nempe ad statoae subscriptionem, ita ot 
fere supplendum sit [To xotNO-* ■zSrt irx ttj; Asia? 'EXXtj-^ot* Oco^pova 9eo3po- 
MO^ '.EorTipov 'T-at;njNov ota te tt,-»] | tSiav o-jtoO dpcTT,v xtL Basibns monu- 
mentoram honorariorum infra ipsom titolom dedicatoriom decreta hooorifica 
■"oidi ositatissimom est. Theophronis patriam 'rriv rrarptSa v. 7. iv ttj roTpiot 
'6. TT,-» ■noXtv v. 18; Hypaepa esse apparet ex v. 29, avo item Theophron, 
proavo Hermolaxis, abavo rarsos Theophron nomen foisse ex v. 3 — 6. 



70 VJ^I'- Imperii Romani provinciae orientales. <. Asia. [470 

lepsw? oia ysvou^ t% 'AlvaiTiSoc 'ApTSjxiSo? ^, Iv r^ | ['A](j(c«:* 

xat TTpo? TY]v iraTpiSa | [X]a}ATrpc5Ty]Ta. | 
II ["E]qoE£V toT? Itti t% 'Aata? "EXXyjoiv^, YVwfiTf] raio[u || 

10 'I]ouAtoo, IlapSaXa xal tou hi]\ioo tou 2ap8i[alv]a)v otou^, Ilap- 



2 Cum eadem scriptura v. 1 6 redeat, non dubitandum est de meta- 
plasmo, qui sane multo insolentior est quam ille similis in nominibus pro- 
priis tertiae declinationis in -rfi cadentibus. 3 De Anaitide dea cf. 

F. Cumont apud Pauly-Wissowa Realencylclopadie I, 2 p. 2030 et E. Meyer 
ap. Roscher Lexikon der griech. u. rom. Mythologie I, 1 p. 330. Certum est 
eam a Persis cultam esse, quorum ex sermone nomen [Andhitd) in linguam 
Graecam transiit. Plerumque Graeci eam eandem existimant cum ipsorum 
Diana; "ApT£[jii; Avaixi; praeter hunc titulum etiam Syll.2 775, \ et Mouoeiov 
xai ^tpX. TTj; iv 2[j.6pvT[) eiiaYf. oyr,l.f\i, 1880 p. 127 appellatur; neque vero 
aliam esse "ApTeij.w Ilepai^v vel Ilepaiav in nummis titulisque et apud 
scriptores haud raro commemoratam iure statuit Cumont; cf. n. 333, 1: 
dou/.iav ■zr\i Trap' 6[jieTv ncpai-/,Yi[(; Qea;]. Multo minus frequenter Magna Mater 
aut Venus appellatur. Omnino eius mentionem in titulis satis raram esse 
observat Reinach, eique ad unum omnes in Lydia eruti sunt. Sed quod 
idem hic accedere dicit testimonium de Sardianis deae sacris, assensum qui- 
dem tulit 0. Hoeferi in Roscheri Lex. d. gr. u. rom. Myth. III p. 2064 n. 10, 
sed tamen eum falli manifestum est. Neque enim hic quicquam de Sardibus 
legitur nisi Pardalam populi Sardianorum filium fuisse (v. 10. 11). Inde ne 
illud quidem iure colligitur, decretum concilii provinciae Asiae Sardibus 
factum esse, nam in eo concilio omnium civitatium quae eius participes 
essent civibus rogationes ferre licuisse sponte patet; multo minus de loco, 
ubi Theophron sacerdotio Anaitidis functus sit, quicquam inde sequitur. 
Immo cum nihil aliud addatur, eum in patria sua Hypaepis sacerdotium 
gessisse manifestum est, praesertim cum de Hypaepenis Anaitidis sacris 
etiam aliunde constet; Pausan. V, 27, 5: ecTi ifap AuSoi; ^-ixXT^aiv IlepatxTi; 
lcpa ev TC 'Icpoxaioapeta xaXoutA^vifi TCoXei 7tal dv 'TraiTtoi?. Ad eandem sine 
dubio spectant ApTCfjitoia quae Hypaepis agebantur. Cf. Revue arch. Troi- 
sifeme s6r. VI 1885 p. 114 n. 14, 8. 9. Mitth. des arch. Inst. XIV 1889 p. 99 
n. 35, 2. 10. 4 Cave hoc cum kpico; 8ta y^vou coniungas. Immo sine 

dubio ota t-^v — tou T:aTp6; — dv t^jj 'Aotiy xai zpo; ty]v TiaTptSa XatATrpoTrjTa 
intellegendum collatis v. 19. 20. 5 L e. concilio provinciali Asiae. Cf, 

n. k^9>^. 6 De eiusmodi adoptionibus, per Asiam minorem satis frequenti- 
bus (ul6? ttoXccd;, 8-/][jlou, Ycpouota;), Reinach provocat ad ea quae disputaverunt 
W. H.Waddington ad Lebasii inscr. III, 53. 525. 1 592. 1 602. G. Perrot M6moires 
d'archeologie p. 175. G. Hirschfeld, Zeitschrift fiir die osterreichischen Gym- 
nasien XXXIH (1882) p. 161. W. R. Ramsay BuU. de corr. HeU. VH (1883) 
p. 263 n. 5, 4. 5. Cf. etiam W. Liebenam Stadteverwaltung im rom. Kaiser- 
reiche p. 131 sqq. Cum Waddington homines pauperes a civitate corporibus- 
que civilibus adoptari consuesse statuisset, Hirschfeld id ea re refutari 
monuit, quod haud raro homines et nobiles et locupletes illis appellationi- 
bus uterentur. Itaque hoc mere honorarium esse; quia munificentia sua 



47t] Tbeophronis sacerdotis hoDores. 71 

ooiXa, dpy^ispsto? xal Sia Piou dYcuj^vjodeTou bza^ 'Ptujir,? xal 
AutoxpaTopo? diou | [6]ou' Hs^acrrou, dp}(isp£u)^ {isYiotou xat 

15 Tratpi? | T^<; raTpiSo?* xal tou oujiiravTo? Tuiv dvft[p«i|K](nv 75- 
vou?* Ir^sjl^ 6£0'fp<ov 0s<J<ppovo; vseuTspo?, dvTjp xai Iv t^ 
zaTpiot 'jfevou^'' rptuTou xal ^iAoiSoIototou xal zaTpi; lm|io- 
TaTou xai TCo[X]|X,d ttjv itdXiv axpsXouvroc, tepioK Te ttjS licij- 

20 oavcOTdTTj; 'AvatTi5o? *ApT£{ii8o?** xat Iv rg 'Aj{aia Xaji-poTaTou 
dEi(u[iaTo^ (b? xat ouvy£[v»]|xoT; dpj^tspaTixoT? oTstpdvot; xsxoo- 
jif^o^at, I vuv Tiv Piov jiaTTjXXay £v • xaBrjXSi ouv 5td te o[u]|Tiv 
xal 8td To Tou Yevou? 7rpdoyT,}ia o uvETttxej^xooiiTjOdai **] jiiv 

25 a^Tov T^ Tuiv 'EXXtj'wuv ouy7ca[[de(a xai ioT]E<pavSo8at *' XP^*^? 
0Tecpdv<{> xat T£i|[ji.aodai ^Sxdvi Ypa^cr^ ^v ^icAip iuixpuom xat [ 



eandem animQm sibi erga patriam esse probassent, (pii tiiiis ei^a parentes 
esse deberet, illos filios reipublicae appellari. Cf. Apuleius Metam. IV, S6: 
^peeiotus athUeaeent mier sttos prineipalis, quem fiiium pubiicttm ommt 
aibi eimUu eooptatit. l't bic, sic etiam in nonDuilis aliis titolis eius mea- 
tionem com naturaiis originis iDdi(»tione~ coniungi monet idem allatis 
Lebas Inscr. III, 108, 2 [Ti^t]piov KXaWtov M[eve}{ju£-^ou xai tou oifj(M>u [uW]^, 
(p6a£t Se 'Eppio^tTtou. 4033a, 2 KXetSnparof ui6( [ic]^Xccb<, (p6o[et] hi [Aice}XX.i- 
xavToc. 7 Supplevi. [Tjo!J Reinach, contra morem. Nomina Imperator 

Caesar Divi filius Augustus titulum intra annorum 27 a. Chr. — 14 p. Chr. 
spatium incisum arguunt. Sed patris patriae nomen (not. 8) arctioribus 
finibus eius originem circumscribere videtur. 8 Senatus populique de- 

creto appellationem patris patriae Angusto anno 2 a. Chr. n. tributam esse 
ipse refert in monumento Ancyrano p. LXXXXYI Mommsen cap. 35. Lat. 
6, 24 sqq.: tertium dec^ilmtim eonguIdtu[m eum gerebam, senatus et equ]esier 
ordo populus^tie] Romanus universus [tqtpdlarit me patrem platriae. Graece 
4 8, 9 sqq. Tptffxai^exiTTjV 'jTOiTelav 4|oyT6« (lou •^ Te o6vxXt,to; xal to eTrritxov 
Td^uia 5 Te 36v~a; Sfjfxo; tSv Pwfiatcjv — pooTj^opeysi Ui riTepa 7:aTGt5o;. 
Consentit Cassius Dio LY, 4 0, 10, cum reliqui qui eius rei meDtionem faciunt 
de tempore taceant. Quare post illum annum haec decreta peniuam pro- 
babile est, etsi et Dio di(nt iam ante iliud decretum homines nonnunquam 
illo nomine usos esse et tituli a Mommseno Rom. Staatsrecht II, 23 p. 779 
not. 2 allati id coofirmant. Augusti priDcipatu plerumque illud reliquis 
omnibus titulis aut praemitti aut ut hic subiungi observat Mommsen p. 785. 
9 ivX lapis. 1 Cf. not. 2. 11 Cf. Dot. 3. 12 Supplevi. rjvert- 

x£![Xe'j£3dat] Reiuach, dubitans saue. Huic verbo, quod alibi noo legitur, 
fere eaodem ac rapa^-jdets&at notionem tribuere videtur, sive medium genus 
esse et accusativum obiecti a-jTov regere opinatur, sive pro passivo habet 
ut auTov subiectum iDfinitivi sit. At utut de structura statues, ipsa notio 
(jiiomodo in hoc quidem verbo inesse possit non assequor. Quod contra 
ouvemxoapietv cum verbum uotum est oeque admodum rarum, tom vim 
habet perbene hac (juadrantem. 13 Supplevi. [oT^e^avoiodat Reina(^. 



72 VIII. Imperii Roraani provinciae orientales. 1. Asia. [470 — 

ll^l x^ TTaTplSl,^* TYJi; Osj^^ 

y|- 8ia7re(ACp0^vat ts | [tou h6'(\).(XToz^^ xb avTt- 

Ypacpov] Ttpoc "TiranrrjVou?* 



14 Versuum 27. 28 reiliquiae obscurissimae sunt. xal | [t-^jV jjiev eiy.6va 
TeS^vai] dri "2 Tcatpiot Reinach, fortasse recte, etsi ini cum dativo in eius- 
modi enuntiato usurpatum non caret reprehensione soloecismi satis gravis. 
<5 T-r]; 6£|[6'fpovo;] Reinach. At si de Theophronis quidem patria hic verba 
fierent, quid quaeso sibi vellet articulus feminini generis t^;? Quare mihi 
in mentem venit tt,; %e\[o^ Tfj; Flepaix^;] (cf. n. 333, 1). Quin urbs aut terra 
unde sacra numinis alicuius alio translata sunt, patria eius appellari possit 
non dubium est. Sed scrupulum movet cum ipsa sententia, tum quod pa- 
rum verisimile est, eandem quae supra bis "Apxefn; AvaiTt; audiat alio 
eiusdem tituli loco deam Persicam appellari. 1 6 Supplevi. t-^; Irtypa- 

cpfi; Reinach. At decretum lapidi incisum nos quidem inscriptionem vocare 
solemus, veteres vero sic nomine quod est iTzi-^^n.^fr^ non utuntur; vice 
versa titulus dedicatorius imaginis est sane eTrtYpacpf), sed huius dedicationis, 
non decreti honorifici, exemplum ad cives Theophronis transmitti omnino 
incredibile est. 



471 In vico Hadjileri, viginti minutarum intervallo septen- 
trionem versus a Tschobanissa inter Magnesiam Sipyli et Sardes, 
ubi fuisse videtur Mostenorum oppidum. Ed. P. Foucart Bull. de 
corr. Hell. XI (1887) p. 89 n. 9. 

[Tipsptoc; KaTaap,] | Oeo[5 I]ePao]|To[S ut(5;, ^eou] | 'IouXt[oo 
5 utojvd?,] II 23p[aoTo'c, dp)(i£p]|e(u)[i; }j.eYioTo?, ST^jfAap/t^jxr^^? i^ou- 
10 ota;] I Xy', auTo[xpaT]a)p | yj', uiraTO? [e' *,] |l xtiotTji; evl xai|p(ji 
StoSexa 7r($|Xeu)v2j rJjv Trc^Xtv^ | IxTtosv. 



Litterae AGTTZ; notae numerales linea horizontali a superiore parte 
traducta indicantur. 1 Trigesimam tertiam Tiberii potestatem tribuniciam 
octavamque eiusdem salutationem imperatoriam in annum 31 p. Chr. inci- 
dere adnotat Foucart. 2 Duodecim oppida motu terrae, qui a. ■! 7 a. Chr. 

accidit, eversa Tiberium restituisse Tacitus II, 47 consentiens cum titulo 
refert eaque nominatim enumerat. Quod numerum duodenarium excedit 
index nominum in monumento Puteolano (C. I. Lat. X, 1624. Dessau Inscr. 
Lat. sel. 156), id eo redit quod is non illius anni et occasionis modo rationem 
habet, sed etiam oppida postea demum [Cibyra 23 p. Chr., cf. Tac. IV, 13, 
Ephesos 29 p. Chr.) motu terrae deleta et a Tiberio restituta comprehendit. 
C. I. G. 3430 finis decreti gratiarum actionis ab illarum civitatium concilio 
compositi exstat, ubi singularum legati cum suffragiorum indicio (eSo$ev) 
enumerantur. Hic exstant ethnica Mo<j[t]tjv6;, Ktp-jpaTY];, MaYvi'];,'lepoy.aiaapeu;, 



4 72] Tiberius Caesar Augustus. 73 

'AT:o/.Xa)v'.0£'j;, 'Vpxav.o;, MjpEtvaio;, TT,ixv£[i]rr(;. 3 Oppidum est Moste- 

noram, quod in omnibus nominum recensibus (not. i) invenitur. Quod vero 
Tacitus dicit quique Mosteni aut Maeedones Hyreani vocantur, id vix aiiter 
accipi potest atque ut illum eiusdem civitatis haec nomina opinatum esse 
statuamus. Qua in re erravit, nam in titulo Latino Put«olano et in Graeco 
Sardiano (n. i) utrumque oppidum separatim commemoratur. Quod vero 
MoTnrjvo-j; eosdem esse ac Ma30'jT,vo-j; (n. 338, 4 6) coniecerunt H. von Prott 
et W. Kolbe Mitth. des arch. Inst. in Athen XXVII 1902 p. 410, id mihi da- 
bium videtur. 



472 Magna basis marmoris candidi, supra et infra ornata mar^ 
ginibus prominentibus, eruta ante templum Apollinis Didymei. Ex 
ectypo et apographo suo ed. B. Haussoullier Revue de philologie 
XXni (4899) p. U8 n. 29 (Etudes sur Thistoire de Milet et du 
Didymeion p. 264). 

[01] aiA T^i; 'Aoia? TsxvsiTai [ ol IpYaWfUVoi tov ^v AiSu||aoic 
5 va6v* Msvioxov MeXa|vo;, (puost 8s" ZottirtSpoo, ispogv^xTiV, vwq- 

1 Templam Apollinis Didymei cam initio quinti a. Chr. n. saeculi a 
Dareo Hystaspis f. Persarum rege combustum esset Herodot. VI, i 9), usqae 
ad Alexandri Magni aetatem desertum iacuerat, oraculnm obmutuerat. Tum 
vero rursus vaticinia edi coepisse refert Callisthenes apud Strabonem 
XVII, 1, 43 p. 814 Cas. rpooTpaY<?^sr Si toutoi; 6 KoXXwftfnj;, oti tou AiriX- 
Xoovo; t6 iv BpoYytoat; (lavreiov ^XsXotroTo;, i^ 2tou t6 lcpiv urd xSv BpaY- 
^iod»v (J£TjXtjto Iri Eeploy r£pa».3d'/Tcnv, btX-}.on7jiai hk xal t^^ xpTjvrj;, Tore 
(332 a. Chr.n.) fj te xpTjvij dvoT/oi xai fjiavT£ia roXXd ol MtXTjitoiv izpia^ii xopi- 
oai£v eU Mejiciv irepi Tij; ix Aio; •(eyiKfoi tou AXe^dvopou xai rij; lao(ifirf]; 
r.to: ^^TjXa vixt,; xai tou Aaoeio-j 8avdT0-j xai Tmv iv AaxeSoiaovi vEivTepta- 
(ia>v. Fontem parietinis templi antiqui obrutum non forte fortuna tam ip- 
sum rursus comparuisse, sed Milesios cum eversa Persaram dominatione 
Hbertatem recuperassent deiubrum restituere constituisse, qua in re primam 
necessario rudera quibus locus sacer obnitus iaceret removenda fuisse, tam 
sagaciter quam probabiliter coniecit Haussoullier Etudes p. 4. Simiiiter tunc 
Ephesii Artemisium restituerunt, adeo eiusdem artificis opera usi; cf. Vitrav. 
VII, 1, 16 p. 159, 19 Rose^: primumque aedis Ephesi Dianae lonieo genere 
ab Chersiphrone G-nosio et filio eius Metagene est instituta, quatn postea 
Demetrius ipsius Dianae servus et Paeonim Ephesius dieuniur perfeeisse. 
Mileti ApoUini item Lmieis sytnmetriis idem Paeonius Daphnisque MHesius 
instituerunt. Sed felicius Ephesiis quara Milesiis cessit, qui opus incohatam 
nunquam perfecenint. Intra annorum 306 — 293 a. Chr. n. spatium eos etiam- 
tum in aedificando occupatos fuisse Hauss. coUegit ex n. 213, 11: el; tA 
xaTa[3X£'jaCojx,e]va ev Trot ho&i toji ev AtO'j[jLot;. Per reliquam saeculi a. Chr. 
tertii partem atrum continuatum sit opus an propter bella turbasque qaibos 



74 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [472 — 

oavra tcx Ai5u{i.r^a | Tpt?, YOfxvaoiapXTjoavTa [7rav]|Ta>v TrpoiTov^ 

xal Ta? Xoi7t[a(;] | iTriTsXsoavTa auToT[? xa]|0' OTreppoXTjv cpiXo- 

10 8o$iac, [Trp£o|JP]£uaavTa 7:po<; tov ^spao^Tov^] | OTrsp t% dooXia? 

Too At8o||X£0)? 'Attc^XXojvo? * xai t«)V t^? | TrtJXsox; 8ixa(a>Vj Tst- 



tum Asia vexabatur intermissum, propter testimoniorum defectum definiri 
nequit. At cum Romanorum victoria illis regionibus pax et otium redditum 
esset, aedificationem non cessasse indicant rationum tabulae annorum \ 80 — 1 49 
a. Chr. spatio (Hauss. Etudes p. 171) conscriptae (d7ToXo7ic;j.6; twv IpYcnv tojv 
ouvTeXea&evTojv 6n6 twv tou &£ou rcxiScov), quas edidit et commentario doctrinae 
et acuminis pleno illustravit Haussoullier Etudes sur rhistoire de Milet et 
du Didymeion p. 158 n. 1. p. 162 n. 2. p. 166 n. 1 b. p. 167 n. 2 &. p. 171 
n.Bab. Primo a. Chr. n. saeculo (fere a. 48 a. Chr.) certe de porta prin- 
cipali templi valvis eburneis ornata testatur titulus n. 193, 10. Tum vero 
intermissum est opus, dum C. Caesar Germanici f. (37 — 41 p. Chr.) id resu- 
meret. Cf. Sueton. Gaius 21 destinaverat et Sami Polyeratis regiam restituere, 
Mileti Didymenm peragere. Cassius Dio LIX, 28, 1 raio? hk Iv t^ 'Aoia Ttji 
ei^vei Te,aev6c Tt eauT(|) dv MiX-riT(p Te(j.eviaoi if.iXtwst' TauTTjv •^a^ TT\-i iz6\\.h 
^TceXl^aTO, X^YOJ (j-ev elTTojv Sti T^f^v [xev Ecpcoov -^ 'ApTefjnc, ttjv Se Il^pYafAOV 6 
A&fouoTo;, T'?!^ Se SfAupvav 6 TiP^ptos TtpoxaTetX^tpaatv, t6 Se dXrj&e; oti tov 
vecuv, 8v ol MiXY]oiot T(jj A~6XX(ovt xai \i.i'^o.-i ~a.oX uTrepy.aXX-^ ^rotouv (imperfecto 
tempore opus nondum absolutum indicari acute observat Hauss.), ISttiboaodai 
iTte06pt.7)O£. Non suis impensis restituisse, sed Asiae provinciae ut reficeret 
imperasse Caesarem narrat Dio, qua cum re egregie conveniunt ilia ol 6.r.h 
TYj; Aaiac TeyveiTat. Ceterum vides inter scriptores convenire de Didymei 
perficiendi conatu; cui rei quod adiungit Dio, aedem si perfecta esset ab 
ApoUine Didymeo ad se ipsum translaturum fuisse principem, id quam 
fidem habeat in medio relinquendum est, quandoquidem intra brevem Gai 
principatum non contigit ut opus absolveretur. Neque post illum quisquam 
id denuo suscepisse videtur; certe altero p. Chr. saeculo nondum perfectum 
erat. Cf. Pausan. VII, 5, 4: Iioot Se l^^et [xev iTriTTjSetoTaTa («pcbv ■Apdoetu; -^ 
-/cbpa, l^et 8e xai lep(x oia ou^ ixi^w^i, rcpwTov [ji.£v t-7j; 'E<p£oia; [j.eY£Souc Te 
e?v£%a xat ^Tri toj aKkw ttXoutu), ouo Se oi% l|eipYao[«.eva AiriSXXajvo?, t6 te 
dv BpaYyiSat? t^« MiXT^oia? -/ai Iv KXdp()j ttj KoXoccojvitov. Nihil igitur relin- 
quitur dubii, quin recte Gai Caesaris principatui et hunc titulum et n. 473 
vindicaverit Haussoullier. 2 Cave rdvTojv genetivum partitivum intel- 

lexeris et ad TrpcoTov rettuleris. Immo recte Hauss. eura indicari statuit, qui 
primus gyranasiarchus omnium fuerit, cum antea TtaiSe?, TtaTcpe;, TioXtTat 
suos separatim magistratus habuissent; C. I. G. 2885, 13 Y^Jf^vaotdpyou irdvTOJV 
TO)V YU(Jtvaota)v affert idem. 8 Proclive est, hanc simplicissimam princi- 

pis appellationem referri ad eum qui tum ipsum imperaverit, cum haec 
exararentur. Sic de Gaio (cf. not. 1) intellegenda erit. Haussoullierus (cf. 
not. 4) maluit ad Tiberium referre, et sunt sane quae eius sententiam com- 
mendent. 4 Haec ad illam de iure asyli contentionem rettulit Haus- 

soullier, de qua accurate refert Tacitus Ann. III, 60 sqq. Tum inter allas 
nobilissimas civitates, ex quibus suo quaeque delubro ius asyli impetrare 



73] Delubrum ApoUinis Didymei. 75 

15 jJir,!>EvTa '.-o te tt,; 'A-'!a;^ xa' t/ to'3 M£'.Xr3'!«i)V 

xal zr^q -^iorjj z-.n^^ ^pucai? £ixo3'. /. v . uvoptaotv' > - ---r 
aAAat; [i3'Y'!-Tat; tstjjLaTc, dzo-^ovov ovTa .Vuxo(&'^^^ 

20 moK^, aoir?,: evs/.a xal 3'jvota: - : eU a6TOO« 'AicrfXX«9Vt j 
Ai5uu('£^t •/.a: 'AotiutO". Uj '>hir^<,^. 



coDaretur, etiam Milesios fuisse scriptor de&nite indicat III, 63 : negue mimu 
MHesios Dareo rege niti. Illo igitor tempore a. 22 p. Chr.) Meniscnm, for- 
tasse cum aliis, legatum Romam iisse. Neque improbabile esse eundem 
quadriennio post 26 p. Chr., cf. Tac. .\nn. IV, 55; iterum eodem missum. 
Atque hanc quidem rem, quia nec probari potest nec redargui, in medio 
relinquamus. Illa vero prior Menisci legatio non caret probabilitate. Nam 
certe quod ad .\ugustum missus dicitur, cum de iila iuris asyli causa non 
Tiberium, sed senatum constituisse ex Taciti narratione appareat, non nimis 
premendum est. At simplici 6 Ss^itto; not. 3. Gaium indicari quam Tibe- 
rium probabilius est. Quare nescio an Meniscas per annomm 37 — 4« p. Chr. 
spatium potius de amplificaodo iure asyli fn. 473, 7 — (0) ad Gaiom, qoam 
anno i2 p. Chr. de eo constituendo ad Tiberium iegatus ierit. Neqne enim 
est cur illud beneficium a Gaio Caesare uUco potius oblatom existimemus, 
quam a Milesiis, simulac de priucipis consUio Did> mei restituendi certiores 
facti essent, per legationem expetitum. 5 Ct n. 458*. 6 Ct n. 488*. 
7 Cf. n. 352» 8 Cf. n. 345». 9 Cf. n. 353 



•1:73 Stela lapidis conchyliatae, extracta ex muro Byzantino 
ante templum Apollinis Didymei. Et frontem et latus dextrum 
tenet laterculus quaestorum Apollinis, ex quibus mediam planiciei 
anticae partem, quam hic repetimus, ed. B. Haussouliier Revue de 
philologie XXffl (1899) p. U9 n. 30. XXVI (1902) p. 133 Etudes 
sur iTiistoire de Milet et du Didymeion p. 274). 

'E:rt 3t:-. -opujvi 6£u.iiOa)vo? xat 'AicoXAoJvCoo, | xpo^Tsoovroc 

5 Be Oav. o'j to'j MiXavo;^^ tajuas | 6 xopsSpsuoa?' d^v TCfA^ 

TTjV 4$a{XT,vov (t)tA(>OT, jioc 'EoTiai[oo*, ly^ ou xal cpoo[ES<S9i) 



• Eponymus Miiesiorum magistratus. Cur hic duo recenseantur, cum 
alibi singulis annis singuii sint, latet. 2 Cf. Greek Inscr. in the British 

Museum IV, i p. 93 n. DCCCCXXIII 6, 6. 7: r.aozr^zT^[i] \ Oav(a[;]. Hauss. De 
prophetis .ApoUinis Didymei cf. n. 1932. 3 Eum ex quaestorum numero 

indicari, qui per prius anni semestre coUegio praefuerit, apparet, etsi hac 
vi pro T:ap£ops'j3a? potius rpocope^jsa; exspectaveris. 4 Cum Hauss. primo 

e3Ti dv[f,p, i]z j legisset, A. Wilhelm Jahreshefte des dsterr. arch. Inst. lU 
4901 p. 57 nomen qood est 'Esrtawj agnovit, quam lectionem recte se habere 
deinde HaussouUier ectypis demo examinatis teslatus est. 



76 YIU. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [473 — 

10 6tt6 Kaioapo^s rz^bc, \ t^i rpou~ap)^ouo|/ douXta^ || to5 lepoS 
[xiXia 860'', uTTOTalfj-ieuovTo; Aaipou tou A(o|pou* ■^pliv ts tow? 
xai 8i|xai«)? [x]at euospuic. 



5 C. Caesar (37—41 p. Chr.). Cf. not. 6 et n. 4721. e lus asyli, quod 

antiquitus habuerat delubrum Apollinis Didymei, anno 22 p. Chr. senatus 
decrelo confirmatum erat (n. 472 1). Sed cave tum id amplificatum esse 
existimaveris, ut KaTaap v. 8 Tiberius intellegatur. Primo enim tum omnino 
non ab iraperatore res transacta est, sed ad senatum reiecta (Tac. Ann. III, 60: 
sed Tiberim vim principatus sibi firmans, imaginem antiquitatis senatui 
praebebat, postulata provineiarum (sc. de iure asyli) ad disquisitionem pa- 
irum mittendo). Deinde vero alienissimum a Tiberii mente erat tale privi- 
legium, quod haud pauca publice incommoda habebat, ultro augere. Quare 
rectissime Haussoullier sumpsit Gaium, cum templum perficere meditaretur, 
Milesios hoc dono exornasse. 7 Cf. Tac. Ann. III, 62: et memorabantur 

(ab Hierocaesariensibus) Perpennae, Isaurici (n. 449. 450) multaque alia im- 
peratorum nomina, qui non modo templo (Dianae Persicae, cf. n. 333 1), sed 
duobus milibus passuum eandem sanctitatem iribuerant. Hoc exempium 
videtur C. Caesar imitatus esse, ne ullum intra Asiam provinciam fanum 
hoc quidem nomine meliore condicione quam Didymeum ab ipso perfectum 
uteretur. Ceterum etiam alibi asyliae fines labente tempore modo ampli- 
ficatos modo contractos esse luculentissime demonstrat Strabonis de Arte- 
misio Ephesiorum narratio XIV, 1, 23 p. 641 Cas. : aauXov ok |j.£v£i t6 tepov 
xal viiv v.tX upoTepov t^? 0' dauXta; Toij; opou; dXXaYTjvat ouvePrj TCoXXdxt?, 
AXe^dvSpo-j f/.£v ^Trt otdStov IxTStvavTo;, Mi8ptSdT0'j 5e To^eufAa d(pevT0C aTzh t^; 
Yojvia; Toij xepdfxou xai oo^avTo; UTcepPaXeo&at [Aixpd t6 OTd5iov, AvToiviou 8e 
otTiXaotdoavTo; touto %ai o'j(XT:eptXap6vTo; Tij) dauXia (xdpo; xt t-^; TcoXeou;* ^<pdv7) 
hk ToijTO pXa^epov y.ai ^7:1 Tot; y.a%o'jpYOt; rotouv tyjv TroXtv, (Sot' -^jifjpajoev 6 
2epaOT6; Katoap. 



474 Basis marmoris albi inventa in turri Turcica quae est 
Pergami ad angulum meridionalem et occidentalem templi Miner- 
vae. Ed. M. Frankel Alterthiimer von Pergamon VIII, 2 p. 330 
n. 497. 

'H PooX7j(t) xat 6 8^[JLo? iTt|x[r^oav] | 'OTaxiXtav OauoTivav, 

Fvaiou '0[TaxiA.too] | OauoTou OuyaTepa, tepetav ^[svofJLevTjv] | 

5 T^c Ntxr^cpcJpou xat IToXiaSo? ['A^r^va?^ xal] || 'louXta? ouvdp(^- 



Litterae volgares praeter ©ITZ. Meraorabilis antiqua litterae |i forma i. 
i Cf, n. 324 1. 



475] Otacilia Faustina. 77 

vou^, vsa? Nix>j[cpcJpoo, repfAa]|vtxo5 Kaioapo?^ i>OYaTp(J?, 8[ta 
T£ T7)v Ttov] I YOV£o>v aotf^? si? TTjV [TtaTpiSa ev TiavTl Tuii] I 
Pitot (ptXo8o$ia(v)* xai 8t<i [rJjv xoa}xia>TaTrjV aoT^]* [ a-foi-^r^^ 
10 xal Trpoi; Ta; [Oea?* soospsia? o^lJTcepPoXrjv. 



2 Ex Germanici Caesaris liiiabus hic unacn agnosci licere natu mini- 
mam perspexit FrSnkel. Nam hanc, pleno nomine luliam Liviliam, haud 
raro mero nomine gentili luliam appellari, id quod in sororibus maioribus 
Agrippina et Drusilla nunquam fieret; cf. Th. Mommsen Hermae XIII p. 265 
not. 2, qui provocat ad titulos C. I. Lat. VI 3998 Hifmnus paedagogics [I]ultae 
Oermanici fUiae. VI 4332 Prima Augusti et Augustae l[iberta), mttrix 
luliae Oerma[niei] filiae. Divinis honoribus eam a Pergamenis affectam 
esse postquam frater C. Caesar rerum potitus sit (die 4 6 m. Martii 37 p. Chr.) 
consentaneum est, quo tempore ipsa undeviginti annos nata erat (Tac. II, 54). 
Sed cum initio fratri in deliciis fuisset, biennio post in exilium acta est 
(Cassius Dio LIX, 22, 8. Sueton. Gaius 24) et omnino interdictum ne quis 
cuiquam ex principis necessariis quicquam honoris haberet (Dio § 9 : (xtitjyo- 
peuoe |AT]8evt twv cjyy^^^wv a'jT0!3 fJiT)5e(i.[av Ti{jif,v o(ooo8ai). Hoc igitur tem- 
poris intervallo (37 — 39 p. Chr. n.) monumentum Pergamenum dedicatum 
constat. Etenim revocata quidem est lulia a Claudio patruo anno 44 p. Chr. 
(Cassius Dio LX, 4, 4), sed neque tum eam ut deam cultam esse credibile 
est, et brevi post reditum Messalina eam interemit (Dio LX, 8, 4). FrSnliel. 
3 Natura Drusi, adoptione Tiberii filius, qul anno 1 9 p. Chr. n. fato functus 
est. Cf. not. 2. 4 AGilAZ lapis. Propter praepositionem Ivexa quae 

eius mcnti obversabatur lapicidam peccasse non improbabiliter statuit Fr. 
5 Supplevi. [xTjv -T); Upoua-jvTj;] | a.-imjrp Frankel, qui provocat ad Polyb. 
UI, 86, 7 -ap£v-e; ttjv xax iviauTOv 6.iw[^-i twv TrpaffAaTOJV. XXIV, 4 3,4 6 
{j.ev Apforatvo; fje ttjv «^(07^,^ ttj; itoXtTefa; outoj;. Sed neutro tamen loco 
afeBfTj ad muneris vel officii notionem, qualis est UptusjvT], refertur. Quod 
contra victus morumque genus, laudabile potissimum, vocabulo dYtufT] signi- 
ficari notum est. V. n. 223, 4 5 cpaiveoSe fdp xaOoXou dftnff,t TajTTr) j^pTjoSat. 
n. 485, 2sqq. (iv5pa <piX6Tet|xov xal ivdpeTov xai -fjftet xal dYOJfT] •ic6o|j.tov xol 
dpy^tepaTeuoavTa %rk. Greek inscr. in the Brit. mus. 111,2 p.4 94 n. DXLVI, 2 sqq. 
oid T[e] TTjv a'jTO'j vtooijnov dfojfTjv y,[at] Toii uaTpo; a-j-ou rpo; iaT[6v] euvoiav. 
Praecipue in mulieribus xoa[jit6TTjTa praedicari notum est. Cf. C. I. G. 344 5, 6. 7 
dpeT-^; ?ve7tev xai t^; Trept tov Piov xoo|x[t6]TTjT6; Te vtai dfveta;. 6 Miner- 

vam Victricem et luliam. Cf. not. 2. 



475 Tabula marmorea inserta muro, Aezanis. Scriptura per 
duas columnas disposita, ex quibus sinistra continet v. 1 — 15, 
dextra, cuius initia modo versuum exstant, v. 16 — 30. Edd. 
Hamilton Researches II n. 16. Ex ectypo et apographo suo Lebas 
Inscr. III, 855 (J. Franz C. I. G. III add. p. 1063 n. 3831 «i». 



78 \lll. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [476 — 

L. Lafoscade de epistulis iraperatorum magistratuumque Romano- 
rum p. 5 n. 9). 

'Ato 'P(o|x[r^?^.] I Nspcuv^ Mr^vo<piXt{)3 yatpsiv | MsvsxX^ xai 
Mr^TpdStopoi; oi uioi oou iX&dvJTe? Trpd? (as airavTa loTiX,o)aav Soa. 
5 Ts auTO? 1 i(ptXoTi(xrj&rj(; iTpo? fj{i.a? xal 5aa siaTfjYr^otu t^t | 
irdXet TTspiej^ovTa Tot? i^ixsTepa? Ttixa?* icp' oi? ou | [xeTpio); 
dTre8e|a|X7jv oo5 t6 pipaiov Tr^? si; jxe | euvoiac xat t6 det 
(xeXetv aot TrpoosTctvoeTv Tt Tr^i \ 

10 atjl 

to -ysi "^i^ £'■ I [Ti^avJTO;; dvaXa)(xaTO? eiTj aot i] 

Trepi T^(xd<; <piXoTt(xia | [TaJuTa tjStj BeSr^XtoxdTt, S^Tt ouSe Toiv 
i8(o)v eve|[xd ys] auT^? cpsioea&ai irpoatp'^. MevexX^? 8e 6 |j 

15 [u6? st]oi(x(o? sT)(sv xat 7rpoo(xevstv (xoi /pdvov | 5aov dv po[o- 

Atoixat ,] I ov Iy*" Six^atov"* 

r]^o6\izvoc, i7rt(xeXeTo&at tou oou] | Y^iqpto? d7:e[Xuaa t% irap' 
i(xoi Iv 'Pto^x-Q xaTa(xov%] | xat Trpo; os [dTrsXOsTv IxsXeuaa 

20 ^YjpoTpocpriaov^^Ta, eypat^^a S[s 

j j |TTt[xeXeaTarTa 

•irpo? TTjv] I irdXtv u(xu>v [ 

SYpatj^a] 1 8s xai Trpo; A | 

25 8rjX(oaai; oic j| ydp suvou? 



Litterae AAGZnZ. \ De loci unde data est epistula significatione 

cf. n. 33121. Partem praescriptorum deesse, quae et diei, mensis, anni signi- 
ficationem et titulos AjTorpaTwp Kaioap continuerit observat Waddington, 
monens in ectypo v. i plane desiderari, v. 2 admodum mutilum esse. Sed 
utrum haec omnino in dextra versus primi parte interciderint, an Meno- 
philus ipse cum litteras lapidi incidendas curaret praescripta in brevius 
contraxerit vix discernas. 2 Imperator 54 — 68 p. Chr. n. Accuratius 

epistulae tempus definiri nequit. 3 In inscriptionibus Aezanitarum satis 

frequens esse hoc nomen docet Waddington allatis exemplis C. I. G. 3 937 a II, 5. 
Lebas Inscr. III, 857, 2. 882, 2. 3. 98^, 3. Ex quibus titulis quem primo loco 
recensui, pars est decreti n. 458, in quo summus sacerdos Asiae provinciae 
recensetur ATcoXXwvto; MY)vocpiXo'j AJjaviTr,; v. Bi. 78. lam cum et illum et 
hunc Menophiium inter nobilissimos patriae cives fuisse manifestum sit, 
hic illius Apollonii filium avito nomine utentem agnoscere proclive est, 
neque nimium videri potest sexaginta fere annorum intervallum, quando- 
quidem Menophilum Neronis principatu iam ad extremam senectutem per- 
venisse videmus (v. 1 7 — 20). 4 Versus i 7 — 20 supplere conatus sum ita 

ut certe summa sententia et structura restitueretur, etsi singula verba in- 
certissima esse me non fugit. 



47«] Neronis epistala. Eprins Marcellas. 79 

^i Ypal^tv iiv ToU S[£t,'.— 

j I xapij^eifAai ao[i 

^j I S^OfMct -div d 

oi JAOl |«^V£t[v 



476 Lapis ex Dorylaii pahetinis delatns in oppidom Eda- 
Schehir in aedifidum viae ferreae. Ed. Th. Pr^er lCitth. des arch. 
Inst. in Athen XIX (<894) p. 305 n. 4. 

['H ^uX^ xal 6 S^(UK tmv AopuXoiiDV Ix T]mv [t^ xoXst- 

tet|ac' di[«]oTetiii^3ecBv' TCtip KX«»St{i|p TxpMp Mapx^XXy', dvd- 

5 oic«Ti|i tA ^*, ! IrtjisXr^vTD? tt,? dvaoraoelaK too dvSptdvnK 



Littene volgares praeter iry . 4 ^i^ • n li iOAEITEI| \<. . 1 AilO 
lEIMilZEQN. De Tocaboli significatione Pregems haud inepte provocat ad 
Bekkeri Anecd. I p. 437, 3« ixxra^r^w -d&iC^ f<&pov. 3 CL E. Klebs 

Prosopographia imp. Rom. I p. 415 n. 945. Integra nomina nt bic in titolo 
Cyprio C. L Lat. X, 3853 et diplomate roilitari UL 9. In reiiquis titalis item- 
que ubique ia nammis et apud scriptores aut Eprias Marcelias app^latar 
aut adeo alterutro modo ex. his nominibas indicatar. Praetor fait a. 48 
p. Chr., deinde legatos Lyciae (Tac. ann. XIII, 33; titalos TloiMsis Inscr. Gr. 
ad res Rom. pert. m p. S06 n. 553 Ykmian 6 of^^; 'Exptov Md^«XXov) tam 
consul I suffectas fere anno 60 p. Chr. Per proximoram annoram res satis 
frequens sed neutiquam honorifica eias memoria apad Tacitam 'Ann. XVI, 
ii. 26. 18. 29 anno 66. HisL lY, 6 — 8 a. 69. lY, 43 a. 70 p. Chr. n.). Post 
procoQSulatum .\sianum 'not. 4] iteram coosul suffectas fuit anno 74 p. Chr. 
Denique coniuratione in Vespasianom patefacta capitis damnatos ipse sibi 
mortem conscivit a. 79 p. Chr. (Ca9riasDioLXYL16. 3. 4;. 4 Per tres an- 

nos procoasuiem provinciam A^am rexisse Eprium Marcellam nammi testan* 
tor ex qaibus Sardiaoi inscriptionem Xrt MopxlXXoo Tft p' Sopitavar» habent, 
cnm la Cyokaeis Airwtpzropa Kaisapa OisffnaswwAv ( *»^jr(aT»} *Exp^p Map- 
xiJJUp ^(b) •{ Ku{{uiaM) sit itemqae Synaitaram moneta titolam ^ean ('P^^qv] 
krCi yiaatBXvj tg y habeat. CL Waddington Fastes des provinces Asiatiqaes 
de Tempire Romain n. 96 et Xlebs Prosopogr. imp. R. L I. Etiam titulas 
Tusculanus C I. Lat. XIV, SS4*, in qao nomen qoidem non exstat. sed verba 
pro eos . Asiae per <ri |ei w n' i « ii ] aetatem tulernnt, satis certa ratione ad hnnc 
refertor. Quinam fderint illi tres anni, post Waddingtoni dispntationem non 
amplias dabitari licet. Nam cam Marcellas Romae versatos sit et mense 
lannario 70 p. Chr. et calendis Maiis 74 p. Chr., qno tempore altero consu- 
latu fanctus est, administrationis Asianae triennium ant inter haec dno tem- 
pora locum habet, aut inter alteram consulatam et mortem (79 p. Chr.;. 
Sed huios quidem posterioris temporis pars aliis proconsulatibus (Vetlius 



8Q VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [476 — 

xat TTjv pa|otv sx xou iStou^ xaxaaxsualoavTo? OsoYivoo? Me- 
vd[v]|8pou Tou Mevsfid^^ou dp^^iJTuapacpuXaxo?*. 



Bolanus Waddington n. 97. Silius Italicus Waddington n. 98. M. Plancius 
Varus Waddington n. 99) occupata est, ut certe integrum triennium Marcelli 
magistratui non relinquatur. Quod contra si eum cum Waddingtono ab 
aestate 70 p. Chr. ad idem anni 73 p. Chr. tempus provinciam rexisse sta- 
tuemus, nuUa difficultas relinquetur. 5 Plerumque quidem iif. xwv ISiouv 

dicitur, sed ne singularis quidem numeri usus plane inauditus est. Cf. 
n. 583, 6. 704, 5, 7<0, 4. Revue arch. Troisieme s6r. XXXVIII 1901 p. 307 
n. 26 a, 4. Inscr. Gr. Sic. et Ital. 617 (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I, 469), 1. 
Inscr. Gr. Sic. et It. 1664 (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I, 247), 13. Inscr. Gr» 
ad res Rom. pert. III p. 230 n. 634, 8. Lebas-Waddington Inscr. III, 2824, 5 
(Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 364 n. 975). Journal of Hell. stud. X 1889 
p. 55 n. 6, 7. XII 1891 p. 178 n. 8, 1 (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 367 
n. 992), p. 184 n. 22, 3. p. 191 n. 44, 4. Bull. de corr. Hell. VII 1883 p. 265 
n. 6, 1. 2. XVII 1893 p. 3 n. 6, 4. Archiv f. Papyrusforschung II p. 436 n. 32, 4. 
Tebtunis papyri I p. ^^o n. 105, S. 19. 6 Cf. n. 4859. 



477 Titulus Smyrnaeus. Ed. ex Cossoni schedis sine loci no- 
titia Jac. Gronov Mem. Cosson. p. 144, 14. Smyrna ad se missum 
apographum expressit Cuperus ad Lactantium de mortibus per- 
secutorum p. 163 ed. Bauldri (Boeckh C. I. G. 3146). 

'Ex Tou Eioax^svTo? I u8aTo?i 4ul tov Aia tov | 'Axpatov^, IttI 
5 OuXttiou I TpatavotJ Tot> dvOuTrdTou^, || lv rcdc, oTpaTTjYiai?* | 
Tat? Mdpxcuv 'louvtojv | utou xat TraTpoc [ 



Litterae volgares praeter ©flZ. 1 Aquaeductum innui, qui Traiani 

proconsulatu effectus eiusque honoris causa aquae Traianae (n. 478, 1. 2) 
nomine exornatus sit, apparet. Quantum momenti habuerit in templis et 
delubris aquae limpidae usus notum est (cf. Syll.2 579^0), quare non mirum 
in dei potissimum fanum aquam deductam esse, sed sine dubio ita institu- 
tum erat, ut etiam cives ea uti commode possent. Praepositionem ix 
Boeckhius sic interpretatur, ut haec verba fistulae inscripta fuisse sumat, 
quae cum partem totius aquaeductus efficiat, recte i% toO ebayO^vTo? SScitoc 
esse dicatur. Inusitatum sane dicendi genus, sed meliorem interpretationem 
non video; nam qui latissime patet usus, ut illa praepositione indicetur ex 
quibus reditibus impensae in opus aliquod factae sint, is huc non quadrat. 
2 De huius dei apud Smyrnaeos sacris Boeckhius provocat ad Eckhelii 
Doctrinam nummorum II p. 543. 557. 561. 3 Traiani imperatoris pater. 

Proconsul Asiae fuit anno 79/80 p. Chr., ut apparet ex titulo Laodicensi 
C. I. G. 3935, 4 xot&tepiooavTo; Mapitou OuXttiou Tpatavoii toO dv&unaTOu. Nam 
annus definitur versu 1 ubi legitur [AuToxpaTopi] Titw Kaiaapi SepaoTii» 



479] Aqua Traiana Smyrnae. 81 

0'jeoTraoiavuJ, 'jr.dzoi t6 C • De reliquis huius Traiani rebus cf. Prosopogr. 
imperii Rom. III p. 463 n. 574, 4 Praeturam civitatis Smyrnaeorum 

recte interpretatur Boeckh. 

478 Lapis cum incisione in inferiore parte, quae recipiebat 
fistulam aquaeductus. Est in schedis Sherardianis p. 74 (cod. Ask. 
IV, 95), ubi definite Smyrnae vindicatur. Ex museo Domini Oxford 
(in loco Wimple) ed. Maffeius Mus. Ver. p. CCCCXLIII, 1 . Postea 
translatum Cantabrigiam in collegium Trinitatis ed. Dobraeus Diar, 
class. XXX p, 134, cf. p. 145 (Rose Inscr. p. 400. 4U. Boeckh 
C. L G. 3147). 

5 Tpaiavou | uSaxo?^ d7roxa|TaoTa&evTo<; | uizh Baipiou Ij TotiXXou | 
av&oTaToi) 2. 



Litterae 9ns. < Aquaeductus quondam a M. Ulpio Traiano pro- 

consule a. 79/80 institutus. Cf. n. 47 7, 1 — 3. 2 Traiani principatu hunc 

fuisse Asiae proconsulem nummi Sardianoruui produnt, quibus inscriptum 
est iTzl Ao'j;aio'j) Bai(^to'j) To'jXXo'j av&jra-ou. Cf. Head, Greek coins in the 
Brit. mus. Lydia p, CIII, Imhoof-Blumer Kleinasiatische Miinzen I p. <84 n. 4, 
quos affert Groag ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie Suppl. I p. 236 n. 47. 
Quondam consulem ordinarium anni 109 p. Chr., cuius nudum cognomen 
Tidliis notum est, ipsum illum Asiae proconsulem esse opinatus erat 
Borghesius Opp. 1 p. 4 57 sqq. At recte Waddington Fastes n. <34 eum qui 
a. 109 p. Chr. consulatu funclus esset, Hadriano demum imperatore ad pro- 
consulatum pervenire potuisse monet. Quare ipse quidem, qui prava eorum 
quae in nummis Sardianis sunt lectione deceptus eos aiicui Publicio aut 
Publilio Tullo tribueret Fastes n. 1-16), Baebium Tullum proconsulem 
Hadriani demum aut Antonini Pii aetate fuisse sibi persuasit; nunc vero, 
cum de eius tempore plane constet, manifestum est Baebium proconsulem 
et a TuUo consule ordinario anni 1 09 p. Chr. n. et a C. Calvisio TuUo, qui 
eodera anno consul sutTectus fuisse videtur, distinguendum esse. Groag. 



4:79 Lapis inventus Dorylaii {Eski-Sehehir). Ex apographo 
J, Mehopuli ed. P. Wolters Mitth. des arch, Inst. in Athen XXII 



(1897) p. 480, 



—-pou^ ui«)i Ail naTp«)[io)i2 I otoT^pi 7:av]- 



Litterae A9nz. i Vix recte exscripta est haec syllaba. Nam etsi 

ordo verborum a solito abhorret, tamen imperatorem Romanum hic comme- 

moratum fuisse certum est; atqui nemo est cuius patris nomen in -po; cadat» 

Si [N^p]po'j suppleas, a soUenni more hoc et similia nomina declinandi 

Dittenberger. Orientis Gr. inscr, II. 6 



82 yui. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [479 

70? av&ptoTTOv Y£Vo[o? j ... xai OeoT]? SepaoToT? xai 

Oeati; '2e^(xa~oXz^ [xat 'Ojfxovoiat* Hjspao-r^t xat Osat P<b\iT^i 
5 xat &ea)i DuvxXTjXtot^ || [xat xSn] SyjfAOit 'PwjjLaiwv 'AoxXr^utaSTj? 



(Nepoua, N^pPa) recedas. Probabilis est emendatio, de qua Wolters cogitavit 
[Tpaiavou nap&t](y.)oi3, at ne haec quidem certa est. Cf. not. 2. Utique titulus 
initio alterius p. Chr. n. saeculi vix antiquior (not. 3). 2 Hadrianum hic 

agnoscere sibi visus est Wolters collatis titulis C. I. G. 3187, 1 et C. I. Att. 
III, 456, 3. Sed hic quidem erravit, nam Atticus titulus Claudii est, Smyr- 
naeum vero Hadriano vindicavit Boeckhius, quia v. 3 Tipspiou KXauoioj 
'Hptt)[8o'j] oratoris nobilissimi nomen deprehendere sibi videbatur. At cum 
iam sciamus etiam illius patri Ttplpto; KXauSto; "Hpworj? 'ATXtxoi; nomina 
fuisse (cf. C. I. Att. III p. 483 n. 69«, 3. Hermae XIII p. 68), id nequaquam 

certum est; immo quod v. ■10 legitur Nepwvo; Kaiaapo; 7:p6[; Tq-i ] ] 

iTiapyelav y.rjO£[AOvia; multo antiquiora tempora monstrat. Nam quod Boeckhius 
sumpsit, Hadriani demum principatu decretum esse de hominis qui Nerone 
imperante provinciae Asiae praefuisset honoribus, id vereor ut cuiquam 
probetur. 3 Divos divasque hic una cum eo qui tum ipsum iraperaret 

appellatione Se^aaTot et SE^aatai comprehendi apparet; similia apud Athe- 
nienses sacra nota sunt ex titulis C. I. Att. III, 57, 2. 389. 665, 2. 668, 3. 669, 1 . 
670,1. 671,1. 672,1. 673,1. Add. p. 499 n. 675«, 3. 4. Ex quibus sunt 
quorum aetas definiri nequeat; sed inter reliquos nullus initio alterius 
p. Chr. n. saeculi prior est. Ac ne hunc quidem antiquiorem esse conicias 
ex addito It^om-aic. Nam post Liviam prima Poppaea Sabina, cuius sacra 
mansisse vix credideris, deinde Plotina Traiani uxor consecrata est, Cf. 
Th. Mommsen Staatsrecht II, 2 3 p. 833 not. 3. 4 Supplevit Wolters ex 

C. I. G. 4342, 3 sqq. (Addenda p. 1160) t6v xii dp^/ijspl^a tw]v 2i£]pao[Tcj)v] xa't 
xffi] 2£pac[T-fj;] '0[Ji.ovoia; [Y^^^ofA^E^vjo^v]. Sane illic Cavedonius de concordia 
Augustorum M. Aurelii et L. Veri cogitat perquam probabiliter, quibus hoc 
monumentum sine dubio antiquius est. Quare coniciat quispiam [-/.ai j 
ot%iai 2e]^aaTfji coll. C. I. Att. III, 1085, 5 xa[i dp/t]jpl(u; tou oivto-j twv Se- 
JilaaToiv. Sed etsi oi7.ta non minus quam oiy.o; antiquitus familiam vel stir- 
pem significare notum est, tamen num in domus divinae (Mommsen Staats- 
recht II, 23 p, 818 not. 2) Graeca appellatione utroque nomine aeque usi 
sint dubito. 5 Senatus sacra in Asia provincia latissime patuisse apparet 

ex nummis permultarum civitatium, qui imaginem cum titulo oj-f^^XrjXo; aut 
lepa ojY^tXr^To; exhibent, qua de re L. Deubner apud Roscher Lexikon der 
gr. u. rom. Mythologie III p. 2141 provocat ad B. Head Hist. nuram. ind. 
p. 768. 772. F. Imhoof-BIumer Lydische Stadtmiinzen p. 203. Ut hic, Seo; 
S'jv-itXY)To; legitur in nummis Daldianorum (Imhoof-Blumer p. 62 n. 5), Magne- 
tum Sipylenorum (ibid. p. 88 n. 3), Silandensium (ibid. p. 143 n. 1), Thyati- 
renorum (ibid. p. 152 n. 15). Sacerdos huius dei erat in laterculo Ephesio 
Greek inscr. in the British Museum III 2 p. 221 n. DC, 24 [S]yvy.X(i?)T0'j). Cf. 
Tacitus Ann. IV, 15: o6 quam ultionem (i. e. quia Lucilius Capito procurator 
damnatus erat) et quia priore anno in C. Silamim vindicatum erat, decrevere 
Asiae urbes templum Tiberio mairiqu^ eius ac sejvatui. 



479] Asclepiades flamen Augusti. 83 

2TpaTovt|[xoo ..jsvTj? !3c,3aaTO'favTT(i;^ 8id ptou xat Upsu? | [t<ov 

TrpJoYeYpcfH-fJ^''*"^ Ueujv xai e-iaTaTT^?" tou | OTj}i.ou xat tt^c 7:6Xzu>z 

TrptoTO? xai* Bid Piou xai YU[iva[oiap)ro? Ix Ttov {5iu)v' iXsu&epwv 

10 xai SouXtov aTri j apyo^iyr^z T^fiipa; £<o? vuxt6? 8paxToI;*<> Ix 



6 De flaminibus Augustorum provincialibus cf. Marquardt Rdm. Staats- 
verwaltung I p. <74. 259. 7 Quae de huius nominis vi adnotavi n. 4*3, 

ea sane non spectant nisi ad tempora Romanorum dominatione antiquiora. 
Sed si simiie quid etiamtura bic valere sumeremus, de curatore rei publicae 
vox interpretauda esset. At hic plerumque Xoyistt,;, nonnunquam d-tjjLeXT,TT)i; 
(n. 492, 3] appellatur neque ex civium ipsorum numero eligi solet ante 
Septimii Severi aetatem (J. Marquardt Rdm. Staatsverwaltung I p. 164], qua 
hic titulus antiquior est. Quare quid baec magistratus appellatio sibi velit 
in medio relinquendum videtur. 8 Particula additur, ut non modo 

eorum, qui ad vitae tempus creati essent, sed omnium omnino epistatarum 
tempore primum fuisse appareat. 9 Perfrequenter in titulis bonorariis 

praedicatur muniGcentia eorum qui gymnasiarcbiae sumptus suis impensis 
toleraverint. Sed bic ut alibi apparet, inter hos sumptus longe primarium 
fuisse olei praebendi, ita ut paene ia notionem verbi aXaio^exeiv abierit ver- 
bum pfxvasiap/eiv. Cf. Bull. de corr. Hell. Xlil 4889 p. 486 n. 1, 4 sqq. [Stj- 
jiijo-jp-jov xai fJif^iMpyo^ [IXaijou 8lo£(, ^-jfa-ipi OT,tiiO'jp[YO'i *ai] oexarparrou 
-xai jj\i.'vi<Jid[p'/ryj] ^Xato-j de3£t. Eadem fere redeunt ibid. p. 487 n. 2, 8. 4 2. 
4 Cf. Bull. de corr. Hell. XI 4 887 p. 379 n. 2. 4 3sqq. [tjft^pja; Uxi rdtOT; 
T,Xiy.ta doiaAet— oji; xai [vo]xto; xal f,[ji£pa; 8ei; opaxttM t6 D.aiov. p. 384 
n. 3, 4 3sqq. I&esov bt xoi; y'J{*'"''<*'» IXatov opaxTw »tX. Lebas-Waddington 
Inscr. III, 730, 6 dXet'iaoav 51; opaxTOi; xai irtpuTot; <i7:apaTT,pf,T(u; xai -oXu- 
TeXfi»;. 4 602,9 dXei-Lasav 5ic SpaxTOis ^x XooTf,pajv drtpuTOi;. 4 602 a, 5 pjxva- 
otapyfjaavTa oi; opaxToTc iXiiOii eripuTot; dveXXtrw;. C. I. G. 2782, 40 xai 
IX(a)ta SpaxToi; xroXXdxi; TeSetxoTa, In his septem titulis cum de lectione 
APAKTOII plane constet, apparet recte Waddingtonum Boeckhio oblocutum 
esse qui coniecturis expellere conatus erat vocem sane ceteroqui inauditam. 
Quam a verbo hodi—z-:iii descendere apparet, de signiGcatione dissentitur. 
Waddington, dubitanter sane, de oleo cuius in palaestra usus esset, quod 
luctatores in manus sumerent ad corpus unguendum, intellexit. At sic IXaiov 
opaxTov potius exspectaverim (BuII. de corr. Hell. X 4 886 p. 520 n. 49, 3 sane 
legitur Tt&el; dei to dXetfjLaa opaxTov 7:ap' eauTOj;, dativus pluralis, qui sine 
dubio instrumentalis est, cum hac explicatione pugnare mihi videtur. 
Quare vas sive mensuram hic indicari certum existimo. Quod perspexit 
0. Liermann Dissert. phil. Hal. X p. 84, qui sane miratur manipuli, i. e. eius 
quod una manu comprehendi possit, notionem ad oleum translatam. Sed 
si suroamus, mensuram cavam, qua liquidas res non minus commode quam 
solidas metiamur, ita appellatam esse, id non modo probabile est, sed adeo 
tcstatum babemus non de hac quidem voce, sed de alia eiusdem stirpis. 
Cf. Hesych. opd;- opdxa- xai ;e3T0J t6 TETapTOv. Sunt igitur opaxToi 
{vel ^poxTd) minora vasa, quibus luctatores utuntur ad oleum ex maioribus 
iUis(Dot. 44), quaein gymnasio statuenda curavit gymnasiarchus, hauriendum. 

6* 



84 yill. Imperii Romani provlnciae orientales. i. Asia. [479 — 

Xou|[tyjp](ov^^ xal lepsu? t% xuiv "ysp^vtcDV 'Ofi-ovoia? xai j 
[Yp]a}xfjLaT£u? auTuiv 8ia ^100, xal 'AvTio)(t? Teubpavj^TJo? os- 
PaoTocpavTiq ^2 Sia ^3(00 xat iipr^a Tuiv •irpoys|[Yp]a}i.[x£vtov Osoiv 
15 xat YO[jivaoiap}(0? t«)v Ywail^xjuivi^ ex Tuiv tSiujv, tq y'^^''! «otou, 
xaOispwoav | sx Tuiv i3iu>v. 



H Praeter titulum quem attuli not. 10 cf. Lebas-Waddington Inscr. 
III, 517, 4 sqq. [h ■^'Ji).^a.\<3'uo Dvjaiov sXxuotov i[v. XoiiTTjpoov | low/ctjv 01' oXvj? 
-/]{jLSpa[; xai t6 | TrXeraJTOv [xlpo; t-^; [vjv.to;^ V. 12sqq. eOYjxav (non dvl&Tj- 
-/.av, ut W. habet, nam av sine dubio prioris enuntiati finis est) Se IX[aiov | 
6]Xxu(it6v i-A Xo'j[T-r)pt«v ] x]at dv TaT; TraTpioti; [iopToi? | x]at ^X[e]'j&e[p]ot; raai 
[St£vet(j.av •] j £).[ato]v 6[Jiotw; iX[x'jOT6v | eow/.av] Ix Xo['j]Tfjp(uv %tX. Brevius 
Bull. de corr. Hell. X 1886 p. 160 n. 8, 2 sqq. f'jji.va(j[t]apy^-/iaavTa dXei[A(i.aoi[v] 
eXxuoTois. Idem sibi volunt verba titulorum Olympia V p. 557 n. 468, 5. 6 
Y'J}i.vaotap-/Tj[aav]|Ta oJaeiot; v.a\ 7.ud&cp plaaiXiy.[iu], ubi nescio an vtua&o; vices 
gesserit 5pav.T0)v (not. 10), et Syll.2 409, 16 ^^^«■''''''^tap^^-fjaavTa oi-/.o8£v (i. e. 
i-A. ToJv IStiov) [6X]-/,£iotc. Nam iXxeiov (formae 6X-/.aTov et 6Xx[ov dubito num 
recte se habeant) idem esse ac Xouty)p apparet ex Pollucis Onom. VI, 100 
eOTt Se 6XxaTov u) Ta dy.7:tu(j.aTa ivaTtoviZTOuoiv. X, 78 iva oe £varo-X6v£Tai Tot 
ixTr(i)[i.aTa, 6X%aTov, Tdya oe -/ta'. XouT-fjptov. X, 173 6X'/eTov dYyeTov $t]p(uv te 
Ttat UYpoJv, tu5 ini xb iroXu yaXy.ouv. Hesych, 6XxaTov Xey.dv-/], vittttjp, */paTTjp. 
oX'/toV \i.i'^(xz -/paTTQp, XouTTjp. Photius 6X-/cTov yaXy.ou; XspT]; TpeT; rdoai; e^ouv. 
Epigenes ap. Athenaeum XI, 480 a: -/paTfjpe;, y.d8oi, 6X%£Ta, xpo'jveT(a). Plutarch. 
Alex. 20 (u; hk. ei8e (Alexander in balineo Darei) (jiev ^XTteTa (libri oXxta) -/al 
•/pojoaou; xai TtueXou; xat dXapdoTpou;, rtdvTa ^^puoou -JjoxTjneva zeptTTw;. Eun- 
dem vero atque in hoc tltulo talium vasorum usum babes apud Athenaeum 
V, 195 c: TrevTe (jiev Ta; TtptuTa; (ifj^jiepa;) Iv tiT) YU[i-vaoiti) TidvTe; i% ypuotJjv 
6X-/et'o)v -/jXetcpovTo ■/po-/ivii) [Aupti). 12 Romae quidem flaminicam semper 

Ilaminis uxorem fuisse constat. Sed in flamoniis Divorum Augustorum pro- 
vincialibus non idem ubique institutum fuisse discimus ex tituiis. Ut hic, 
in tribus Hispaniae provinciis coniunx flaminis illo sacerdotio fungebatur 
(J. Marquardt Rom. Staatsverwaltung I p. 259 not. 10), in Africa non item 
(Marquardt ibidem p. 174 not. 5). 13 Feminam quidem gymnasiarchi 

officio fungi etiam alibi coUatis titulis C. I. G. 2384, 4. 2714, 10. 3953 c, 6. 
5132, 4 observavit Wolters, sed illud Y^Jfi-vaotapyo; t(uv -cuvai^x^div inaudi- 
tum esse. 



480 Bases complures, quae in fronte omnes hunc eundem 
titulum, in tergo nomen tribus cuius quaeque cst gerunt, Ephesi 
in theatro. Ed. R. Heberdey Jahreshefte des osterr. arch. Inst. 
II (1899) p. 43 (Revue arch^ologique Troisieme s6r. XXXV 1899 
p. 181 n. 64). 



480] Vibii Salataris Ephesii munificentia. g5 

['ApT]efii8i 'E^eoia [xa]i ^uX-g TT,tu)v ' r(aio;) Ouei^io; r(aiou) oio? 
Ouu)^svTtva2j[2]aXooTapiO(;3, dp)(u»vTj? Xijjlsvcov erapj^eia? SixeXia;^ 



4 Supra hunc titulum eadem Latino sermone inscripta: Dianae Ephe- 
siae I et phyle Teion \ C. Vibius C. f. Vof. Saluiaris promag. j portuum pro- 
vinc. Siciliae, item promag. frumenU mancipalts, praef. cohor. Asturum et 
Callaeco\rum, trib. mil. leg. XXII primigeniae p. f, subprocuWator prorinc. 
Mauretaniae Tingiianae, item provinc. Belgi\[e]ae, Dianam argenfeam, item 
imagines argenteas duas, | [ujtiam Lysimachi et aliam phyles, stta pecunia 
feeit, ita ut \ [om]n[i e]eclesia supra bases ponereniur . ob quam dedieaiionem 
in sortitionem sex phylaes consecravit \ HS XXXII1CCCX[XX]III[S]. Prae- 
tcrea duorum aliorum huiusmodi monumentorum relliquiae aetatem tule- 
runt, atque aiterius quidem (C. I. Lat. III, 6065. Greek inscr. in the British 
museum 111,2 p. 217 n.DXCIV; tituius Latinus paene integer exstat, ex Graeco 
nihil nisi trium primorum versuum reliquiae exiguae, ille vero ad verbum 
cum hoc consentit, nisi quod initio [Dianae Ephesiae et \ phyle Carenaeon 
legitur. Tertii monumenti frustulum exiguum est C. I. Lat. III Suppl. 7419: 
[Dianae Ephesiae et \ phyle S[ebaste | C. Vibius C.] f. Vofentina) [Saluiaris]. 
Fuisse quondam sex bases ex v. 1 colligitur. In tergo cuiusque basis nomen 
tribus inscriptum erat, sed infra Xe^aotf,; nomen etiam haec exarata: xal 
a-jveSptov vEoorotwv | xai o-jveootov -/p'jco^<5[>(uv j ■/.'li ouvEOpiov xo-jpT^torv. Quae 
manifesto recte interpretatus est Heberdey collatis Greek inscr. in the British 
Museum 111, 2 p. 122 n. CCCCLXXXI, 307 sqq.: ir.v. ol ypuao^opouvTEi; t^ ftetjj 
Upei; xal lepoveTrat 'j-^^o^ly^ojvto ^epetv xat a-j cpepetv rd dnetxovtapwxTa xa 
xadtepojj&lvTa 'jr.h 0'jet^tO'j 2aXo'jTapioy, ijrfjsavT^ xe | t6::ov £v Ttp 8edTpto Tifjv 
rp«6TTjV o[e]Xi5a 27:oa if) eixwv tTjS '0|J.ovota;* | Seooyftai exetv ea'JTO'j; (cf, n. 90*) 
Tov [t]^zov, xa8t'etv hk rp6c Tf,v E6|3^^eiav X^EJ-jyetjiovouvta;. Nempe bis 
titulis significari cuneos caveae, ubi cuique tribui locus sedendi assignatus 
sit, non modo per ludos scaenicos, sed etiam in comitiis populi. De hac 
vocis aeXi; significatione provocat ad B. Keilii observationem Mitth. des arch 
Inst. in Athen XX (893 p. 106 not. 1. 2 Antiqua et legitima huius no- 

minis scriptura Oufentina est, pro qua haud raro Offentina occurrere mo- 
nuit Th. Mommsen Rom. Staatsrecht III, 1» p. 172 not. 4. Sed in his Vibii 
Salutaris titulis mira constantia ter Latine VOF scribitur, itemque Graece 
OOoo^evTiva et hic et Greek Inscr. in the British Museum III, 2 p. 133 
n. CCCCLXXXI, 322; uno loco, Gr. inscr. III, 2 p. 131 n. CCCCLXXXI, 227 
'fi'fevTiva occurrit. Illa vero scriptura ni plane fallor a male intellecta littera- 
rum coniunctione OV, quae praeter hoc nomen tunc temporis ante consonam 
in nulla iam voce Latina locum habebat, repetenda est, 3 De nominibus, 
quae Latine in -is cadunt, Graece in -to; exeuntibus cf. Hermae VI p. 148, 
de Vibio Salutare eiusque erga patriam muniOcentia infra not. 12. 4 Socie- 
tates publicanorum suum quamque magistrum habuisse constat, cui ad- 
iunctus erat promagister. Cf. Cicero in Verr. II, 70, 169: in scriptura Sici- 
liensi pro magistro est quidam L. Carpinatius. Hoc officio functum Vibium 
Salutarem produnt tituli Latini, cum Graecum txpytuvr,; magistrum potius 
significare videatur. Promagistrum portuum dici, non portorii, quod tameo 



86 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Asia. [480 

xal I [dpjj^wvri? asiroo StjJxou 'PcotiaCtov^, eTtap^o? oTtsipYji; 
'AoToupwv I [x]at KaXXaixuiv^, )(£tXiapj(o? Xz-^i&^o^ x^' npeiij.1.- 
5 Y^via? riiai; || OlStjXsu)?', dvTSTCiTpo::o? ® iTrapj^sia? MaupsTa- 
via? TtVYt|Tav^!; xat iTiap^^sia? BsXyix^;, "ApTSixiv dpyupeav 
xat I eixdva; dpYupea? Btio, [xtav Auotjxdj^ou^ xai dA.XT^v Trj? 



manifesto intellegendum sit, Hicksius monet eodem modo atque apud Cice- 
ronem ad Att. V, 15, 3: tu autem saepe dare tabellariis publicanorum poteris 
per magistros scripturae et portus nostrarum dioecesium. Portorium Siciliae 
commemorari a Cicerone monuit idem. Cf. in Verrem II, 70, 171: Canuleius 
vero, qui in porto Syracusis operas dabat, furta quoque istius permulta 
nominatim ad soeios perseripserat, ea quae sine portorio Syracusis erant 
exportata: portum autem et scripturam eadem societas habebat. 5 Hoc 

item de una provincia Sicilia intellegendum esse probabiiiter coniecit Hicks. 
In titulo Latino frumentum, quod societas praebendum conduxit, mancipale 
dicitur; nam manceps idem est atque conductor. 6 De cohortibus 

Asturum et Callaecorum cf. C. Cichorius ap. Pauly-Wissowa Realencyklo- 
padie IV, 1 p. i47 sq., qui demonstravit cohortes Asturum et Callaecorum 
I et II posteriore saeculi p. Chr. primi parte in Pannonia tetendisse; quod 
vero certa testimonia inde a Traiani aetate de cognomini cohorte, cuius 
numerus non servatus esset, in Mauretania stationem habente exstarent, 
videri primam sub finem saeculi primi ex Pannonia illuc traductam esse. 
Denique quae prope Rhenum tetenderit utrum alterutra ex his an tertia 
ceteroqui ignota esset, non magis constare, quam ad quamnam potissimum 
Vibii Salutaris praefectura spectaret. 7 Legio XXII Primigenia in bellis 

anni 69 p. Chr. commemoratur a Tacito hist. I, 55 sqq. II, 100. III, 22. 
IV, 24. V, 1. Cognomina pia fidelis perfrequenter ei tribuuntur in titulis 
Latinis. Hicks. 8 Latine svhprocurator (v. not. 1), cuius officil aliud 

testimonium exstat nullum. Cf. J. Marquardt Rdmische Staatsverwaltung P 
p. 483 not. 7. Graecum dv-£;:iTpoT:os etiam in titulo bilingui Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. III p. 243 n. 676, 10 est, sed ibi exempli Latini pars prior 
periit, ut dubites, utrum recte ibi vice procuratoris suppletum sit an sub- 
procurator fuerit, ut hic. Cf. etiam n. 586, 5. 9 Regis, qui cum Ephe- 

sura cepisset anno 294 (aut 287 cf. Droysen Gesch. des Hellenismus II, 2 
p. 258 n. 1) urbem inundationibus aliisque malis misere vexatam alio loco 
de integro aedificavit et uxoris nomine Arsinoen appellavit. Cf. Strabo 
XIV, 1, 21 p. 640: A'jot(xa^o; hk ttjv vuv tioXiv Teiyi^a;, drjOtt); twv dv&ptuTTtuv 
fxe&tcJTa[i.£vtov, T7]p-/joa; xotTctppotxnrjv oji.ppov ouv/jpYTjoe 'aoX auTo; xott ToiJi ptvou- 
y_o'j? iv£tfpa;£v, (3jot£ xaTaxXuoat ttjV tmXi-^' ot hk |j,£T£OT7joav aofievot, ^xdtXeoe 
6 ApotvoTjv 6.Ti(i TTJ; YJvatxo? t-^v ttoXiv, ^TrexpaTTjoe {Jtivxot t6 dpyaiov Svofxa. 
Steph. Byz. Etfeoo;' •/) Se 7:6X1; iv xotXtp T^Tttjj xaToixto&etoa yet|jt<uvo; xaTe- 
xX'Jo97) xal (xupttov dTtodavovTcov Auoifxayo; i^p TtoXtv pi£Td&Y]X£v Iv&a vuv xai 
Apotv()Tjv outVjv dTTo Tfj; '('jsai-f.hi Apctv^T); tbvojjLaoev, oij TeXeuTTjoavTo; if) irpo- 
Tlpa xXyjoi; dveXTfj^ftT). Eustathius ad Dionys. Perieg. v, 828 (p. 363, 1 6 Miiller) 
(paoi 6e T-^jV T^; 'E^£oo'J TtoXiv dv xotXto Torto otxiodeioav T';?)^ dpyrjv xai yetfiuivt 



480] Vibii Salutaris Ephesii munificentia. 87 

cpuX%, I ex Toiv {5i(ov ETToiTjoEV, attva xaBiepcDosv iva xi&^v- 
Tat^"^ I xaT dxxXr^oiav^^ h t<|> OeaTp({> iirl tu)v paoecuv u>; tj 
10 8taTa5t?^2 11 auTou Trepte/ei, xa&tepu)osv 8e eU xX^pov tati; S^ 
cpuXaT?^^ Sr^vapia /^tXy', do(aapta) c'K | 

xaTaxXuo&eioav utto Auot^jiayou fjieTaTeft-^vat ev8a vuv lotiv xat ApoivoTjV xXtj- 
8f)vat d-6 'Aootv6T,i: tt,? d-iceivo'j •^'j^aiif.oi (Sic ex codicibus C c y Bernhardy 
et Muller pro i>'JYaTp6;]. Elsi nominis mutatio non diuturna fuit, Epbesios 
tamen etiam aliquot saeculis post Lysimachum suae urbis alterum condi- 
torem coluisse hic videmus, neque id immerito. 10 Gf. coniunctivos 

•jrpoTt9fjv-i Syli.2 653, 87. %aTa5-Aejao8fjVTt ibid. v. 90. TTpofpa^ff^vTi v. 160. 
fjVTat V. 83. Sane tantum intercedit inter hos titulos et regionis et temporis 
intervallum, ut dubitem an quae illic manifesto dialecti proprietas est hic 
ad meram lapicidae socordiam redeat. H Latine aynni ecclesia. Ad- 

iectivum in hocquideni lapide praeter unam litteram N evanuit, sed integrum 
e.xstat in phyles Carenaeorum dedicatione (not, 1), ubi vice versa substan- 
tivum ecclesia intercidlt. Apparet igitur xaT dxxXiQoiav eadem ratione dici 
atque illa frequentissima xaS^' •fjii.epav [quotidie], itaT dvtauTov {quotannis), wza. 
fA-rjva. Distinctius et usitatius de eadem re dicitur Gr. inscr. in the Br. mus. 
III, 2 p. 133 n. CCCCLXXXI, 339. 340 xaTA Traoav vofjitjxov dxxXTjoiav. v. 395. 
;i96 TcaTa Traoav dxxXYjitav, 12 Lapis alius Ephesius (Greek inscriptions 

in the Brit. mus. III, 2 p. 117 n. CCCCLXXXi; duas habet Vibii Salutaris 5ta- 
Tot^et; (idem vocabnlum etiam illic usurpatur v. 27. 32. 61. 62, 183. 217. 219. 
225. 226. 228. 266. 267. 323. 331. Iv ttj rpo TajTTj; 6iaTd;et v. 393. 394), alte- 
ram principalem (v. 61 — 228), alteram suppletoriam (v, 318 — 406), qua et 
accuratius de quibusdam rebus statuitur et illa priora beneficia iterata 
munificentia augentur, Praeterea et proconsulis edictum, quo Vibii beneficia 
confirmantur (v. 243 — 284), et Ephesiorum de eius laudibus popullscitum 
(v. 1—60) et aliae nonnuUae litterae ad eandem causam spectantes (v. 229 — 242. 
285 — 317) eidem monumento incisae sunt. Atque ex illis litteris perspici- 
mus, cum permultas imagines aureas argenteasque tum permagnas summas 
pecuniae a Vibio Salutare cum Dianae Ephesiae tum senatui, populo, geru- 
siae, chrysophoris, sacerdotibus, ludorum sacrorum victoribus donata esse, 
ita ut beneficia in sex tribus Ephesiorum collata, ad quae hic titulus spectat, 
exiguam modo partem munificentiae eius efficiant. At infortunate accidit, 
utea pars prioris otaTd^stu;, quae ad hanc potissimum rem spectat (v. 99 — 108), 
omnium maxime mutilata sit, ut paucissima modo verba restitui possint; 
Y. 104. 105 [clxtuv dpY'jp]ea cpuX-^; E'jl[cov'j(i.eo)v]. v. 106. 107 [oaoito; xat e{x(b]v 
cp'jXf|; I [Bc(j.^ive(»v (?)], De ipsius Vibii Salutaris rebus ex illo titulo non 
multa discimus. Nam de officiis eius in republica Romana, quae hic sin- 
gillatim enumerata eum equestris ordinis fuisse probant, illic in universura 
modo dicitur v. 1 4 sqq. dvfjp {r^T.ir.r\<i Td[|e]o; Yevei xat d(?)ia (sic enim mani- 
festo emendandum pro Aoia) StdoTQjAo; OTpaTetat; Te xat iTttTpoTtat; d[7r6] tou 
xupiou a'jToxpdTopo; xexoop.Y][j.evo;. Sed quod ex magnificis beneficiis in Ephe- 
sios collatis sane colligere licebat etiamsi traditum non esset, illic distincte 
legitur V. 17 ttoXcittj; fi[(X£Te]po; xat tou ^ouXcjtixou ouveopiou. 13 Sex 



88 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. I. Asia. [480 — 

[iJTrl dvduiraTou T(iTou) 'AxuiXXiou Ilp(^xXoui^, yp>x\i\iaTz6owoc, 
TiP(epiou) KXauStou 'IouXta|vou cpiXoospdoTou xal cptXoTraTpioo; 

T^. P'16. 



tribuum quae tum Ephesi fuerunt nomina omnia leguntur in laterculo 
neopoeorum Gr. inscr. in the Brilish Museum III, 2 p. 207 n. DLXXVIII, 5 
'EcpeasiDV. V. 9 [Sje^aor?]?. v. <3 TYjio[t]. v. 17 Kaprjvalot. v. 20 E'j(uvu,aot. 
V. 24 BefApstvotiot, singillatim haud raro comparent in titulis, quorum testi- 
monia coUegit Hicks ibid. p. 68. Cf. n. -10, 20. Syll.2 186, 10. 470, 5. 548,11. 
14 Hic denarii 88332/3, in titulo latino (not. 1) sestertii 333331/3 sunt, qui 
numeri accurate concinunt. Mommsenus ad C. I. Lat. III, 6065 comparavit 
locum Livii XXII, 1 0, 7 : eimdem rei eama ludi magni mti aeris trecenUs 
triginta tribus milibzis trecentis triginta tribm triente. Hicks addldit testi- 
monium tituli Trailiani Mitth. des arch. Inst. in Athen VIII 18G3 p. 321 
n. 5, 7 sqq. dva&lv-a t^ 7tpaT(io-Tg) KX(a'jota) Po^jXtj | et? vop.TjV i-zl xji -^z^^t^Hw 
-/j[jL£|pqt TjTt? iaih fJiT^^vo;) IlepstTto^j &', ovjvdpta ytX[y]' (3333). Voce docdptov 
hic raanifesto sexta deciraa denarii pars significatur. Cf. Plinius Nat. hist. 
XXXIII, 45: postea Hannibale urgmnte Q. Fabio Maximo dictatore asses 
uneiales facti, placuitque denarium sedecim assibm permutari, quinarium 
octonis, sestertium quaternis. Cura hic raanifesto tertia pars denarii indicanda 
fuerit, accurate 3 1/3 asses computandi erant, sed neque divisionera assis 
omitti neque proxime maiorera, non rainorem numerura poni mirum est, 
1 3 Tempus proconsulatus definitur titulo Gr. inscr. in the British rauseura 
III, 2 p. 133 n. CCCCLXXXI, 138sqq. le^Tii) 'Attioj Io'j^o'jpavw t6 p', Mdpv.w 
Ajtvttp MapyJXXtp 'JTTaTot?, Ttpo ■(] xaXavBwv MapTtojv, i. e. die 23. raensis 
Februarii 104 p, Chr. n. (cf. Th. Morarasen Herraae III p, 132). Aquillius 
proconsul vero in eodera monumento v. 33. 36. 223. 245 est. Hunc igitur 
anno 103/4 p. Chr. Asiam administrasse constat, ut Albio Pullaieno Pollioni 
(n, 4811) et Valerio Asiatico (n. 481 5) tempore supparera fuisse intellegatur. 
Praeterea hunc honorera testantur nuraraus Nacoleae cura inscriptione AY • 
NEP . TPAIANOI • KAIIAP • lE • TEP • AAKI et in aversa parte NAKO 
AEQN • Eni • AKYAAIOY • nPOKAOY (Mionnet Suppl. VII p. 603 n. 326. 
Leake Nuraisraata Hellenica p. 86) et titulus Puteolanus C. I. Lat. X, 1699: 
Bis) M[anibm) | luliae Procu/J,i]rme \ uxori picdiei[ss]im[a]e \ et opsequen- 
f\is]sim[a)e \ 1. Aquillim Proculm \ consul procon\sul XV v[i]r \ et si^Jbi]. 
Cf. Waddington Fastes des prov. Asiatiques, ap. Lebas Inscr. III Expl. p. 713 
n. 1 13. Prosopographia irap. Rom. I p. 123 n, 812. Praenoraen, quod num- 
raus et alter titulus Ephesius omittunt, in inscriptione Puteolana T[itm) est, 
hic ex Heberdeyi apographo r(d'toe). Sed quin illud recte se habeat, non 
dubitabis si reputaveris litteras Latinas T et C vix confundi potuisse in 
incidendo vel in exscribendo, Graecas T et f vero omnium facillime. 
16 Cf. Gr. inscr. in the British Museura HL 2 p. 117 n. CCCCLXXXI, 3 sqq. 
TiP(£ptoj) KX(a'j6io;), TiP(£pto'j) KX(a'joto'j) 'AX£$d[vop]o'j Mc, [K'jpiva 'IcjXtavo]; 
cptX(5T:aTpts y.at cpiXo3£fiaoTo[; dYvjoc euat^-hfi [Ypa(i.[i.aTeuc t]ou Brjp.ou t6 p. 
Eadem fuerunt ibidem v. 287. 300. 304. 



4 81] Vibius Salutaris. Ti. Claudius Hermes. 89 

481 Ephesi ad foram, in meridionali ex duobus aedificiis quae 
foram ab occidente attingunt, complures bases inventae sunt col- 
locatae ante pilas quae quondam tectum sustinebant. Ex quibus 
una hunc titulum habet, quem ed. R. Heberdey Jahreshefte des 
Osterr. arch. Inst. II 1899 Beiblatt p. 49 (Revue arch^ol. Troisieme 
ser. XXXV 1899 p. 182 n. 66). 

'ApTefii8t'Ecp£oia xat AuToxpatTopi Nipjoocf Tpaiavuit Kataapt 2e- 
paoTuit rEp|iavt|xuit Aaxtxuit^ xat Tuit V£U)xdpu)t 'E<p£oiu)V 87j|[iu>t2 



4 Supra hunc titulura eadem Latino sermone sic exarata: [Dianae 
Ep]hesiae e[t Imp. Nervae Trai\a]no Aug. Oermanico Dacieo e[t eivita]\ti 
Ephesiorum Tib. Clavdius Secundi lih. Hermes c[um] \ Hermia f. symplegma 
Athamanta cum basi d. Alia basis eodem loco reperta haec habet inscripta: 
Dianae Ephesiae et Imp. Nervae Tr[aiano Caesar]i A[ug]. \ Qermanico 
Dacico et civitati Ephesiorum T. Flavius \ Aug. lib. Epagathm cum Manlia 
L. f. Proetda symplegma \ cum omni omatu sua pecunia fecit proconsulaiu | 
Albi Pullaieni Pollionis. \ — 'ApT£(j.ioi'Ecfeo(a xal A'jToy,paTopi N^poua Tpai- 
avtut Kaiaapi 2£paaTd)[ij | repfjiavtTcwi Aaxtxwi y*»! Twt vetoxopujt 'Ecpeotouv ^Tjfiaii 
T(tTOi;) <I)X(ao'jto;) SePaoToti !i-[e]|Xe60epo; f EjraYafto; ouv MaXia Aouxtou 8uy«- 
Tpi np(5xXTr] ih 0'jv7tX[e](Y[jia ouv Ttp ravTl t.6o\t.i}f dv£8Y)X£v irA «iv8uTTc£Tou AXpiou 
niu[XXa]|i7jvou IleoXXtcovo;, •^^'x\t.\t.'X'zvJoszoi T[(to]u ^[X(aoutou) n]u8(<Bvo; 'Aoia[Tt- 
xo'J]. Non eiusdem anni utramque dedicationem esse proconsulum nomina 
indicant, sed ex iisdem apparet non magnum temporis intervallum inter- 
cedere. Nam eius quem in titulo T. Fiavii Epagathi habemus consulatum 
in postremos anni 90 p. Chr. menses incidere arguit diploma militare Ephem. 
Epigr. V p. 652, ubi v. 22. 23 legitur Albio Pullaieno Pollione Cn. Pompeio 
Longino eos.Iam intervallum inter consulatum et proconsulatum Asiae Africae- 
que inde a Tiberio Caesare plerumque duodecim aut tredecim annorum esse, 
sed Traiani principatu duo senorum denorum annorum exempla inveniri 
observavit Waddington in introductione fastorum Asianorum (Lebas Inscr. III 
Expl. p. 659), ita ut intra annorum 102 — 106 spatium Pullaienum Pollionem 
Asiae praefulsse appareat. Illo anno neque PoUionis neque Asiatici (not. 5) 
proconsulatum priorem esse etiam cognomen Dacicus in utroque titulo 
Traiano tributum arguit, quod sub finem anni 1 02 p. Chr. ab eo assumptum 
constat (cf. Th. Momrasen Hermae III p. 4 27. Waddington ap. Lebas Inscr. III 
Expl. p. 71 3). Ex altera parte quod optimus (apioTo;) hic nondum legitur, 
nihil miri habet, quoniara id inde ab anno 1 1 '♦ p. Chr. deraum usurpari 
coeptum est, quo hos titulos antiquiores esse etiam aliis de causis plane 
constat. 2 Traiano principe etiamtura in omnibus titulis simpliciter vecu- 

x6po; appellatur Ephesiorura civitas (Greek inscr. in the British rauseum 
III, 2 p. 127 n. CCCCLXXXI, 4. p. 163 n. CCCCXCIX, 2. p. 164 n. D, 6), sed 
inde ab Hadriani aetate Si; vewxopw;, quod epitheton perfrequens est in 
titulorum raeraoria (cf. n. 493, 2. 496, 7. Syll.2 656, 23), a Septimii Severi 
principatu Tpis veooxopo? audit. Cf. quae adnotavit E. L. Hicks Gr. inscr. in 
the Br. mus. III, 2 p. 169 ad n. DIII. 



90 Vlll. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [481 — 

5 Ttp^spio?) KXauBio? SexoiJvSoo^ dTrsXsuOepoij^Epfi,^*; || ouv'Ep[xia 
ut«> To ouvTrXeYfj-a tou 'AdafxavTo?* | ouv t^ paost dvs&Tjxev 
sul dv&uirdToo | 06aXcpioo'AotaTtxoo^, Ypa}A[xaT£6ovTo? TiP(£pioo) 
KX(ao8too) KaTitTfovo; 'AvTtirdTpoo, 



3 Libertum patroni cognomine, non praenomine indicari insolitum est, 
et ex duobus hominibus, qui duo plane gemina opera dedicaverint, alterum 
Epagathum (not. i) Augusti, alterum Hermem privati hominis esse mireris, 
quia haud exiguum dignitatis discrimen inter haec duo libertinorum genera 
intercedebat. Tamen Sexo^vooy errore pro Se^aatoiJ exaratum esse propter 
concentum titulorum Graeci et Latini omnino incredibile est. 4 Atha- 

mantis statuam aheneam ab Arlstonida confectam commemorat Plinius N. hist. 
XXXIV, <40: Aristonidas artifex cum exprimere vellet Athamantis furorem 
Learcho filio praecipitato residentem paenitentia, aes ferrumque miscuit tit 
robigine eius per nitorem aeris relueente exprimeretur verecundiae rubor . hoc 
signum exstat hodie Rhodi. Cf. H. Brunn Gesch. der gr. Kiinstler I p. 465. 
Quod quoniam nullum usquam aliud opus statuariae artis quod illum re- 
praesentaverit commemorari videtur, conicias signum ab Herma libertino 
Ephesi consecratum ad illius nobilissimi operis similitudinem expressum 
fuisse; at huic opinioni obstat nomen ou(ArXeYfi.ot, quod proprle quidem par 
luctatorum a sculptore effictum significat. Cf. Plinius Nat. hist. XXXVI, 24: 
Praxitelis filius Cephisodotus et artis heres fuit . cuius laudatum est Per- 
gami symplegma nobile digitis corpori verius quam marmori impressis, 
% 35: Pana et Olympum luctantes eodem loco (fecit) Heliodorus, qtiod est 
alterum in terris symplegma nobile. Hic utique paullo latiore vi accipien- 
dum est, quoniam de luctatione quidem nihil est in Athamantis fabula, sed 
utique de gravissima contentione inter duos homines cogitandum est. Quare 
non maerens mortem Learchi, sed dum furore acerrimo correptus in filium 
irruit repraesentatus fuisse videtur. 5 Diploma militare datum d. 1 3. m. 

lul. a. 93 p. Chr. n. C. I. Lat. III p. 859 n. XVI hanc anni significationem 
habet: M. Lollio Paullino Valerio Asiatico Saturnino C. Ardio lulio Qua- 
drato (n. 486, \) cos. De reiiquis Valerii Asiatici honoribus cf. Prosopogra- 
phia imp. Rom. II p. 296 n. 233. Proconsulatum Asiae anno -102 p. Chr. 
posteriorem esse demonstrant ea quae not. 1 et de intervallo temporis so- 
lenni et de Traiani imperatoris nominibus exposita sunt. Cum C. Antius 
lulius Quadratus, qui eius in priore consulatu coliega fuerat, Asiam provin- 
ciam sortitus esse videatur post ipsum secundum consulatum anno <06 
p. Chr. n. (Waddington Fastes ap. Lebas Inscr. III Expl. p. 71 4), Valerii Asia- 
tici administrationem eiusdem provinciae uni ex proxime superioribus aut 
proxime insequentibus annis tribuendam esse apparet. Utique quod H. Dessau 
Prosopograpiae 1. I. negavit eius magistratum usque ad annum 121 aut 122 
detrudi licere, sed in Traiani principatum incidere, id hoc titulo luculentis- 
sime confirmatur. Iterum consul fuit anno 125 p. Chr. ordinarius cum 
L. Epidio Titio Aquilino. 



^3] L. ServeDius CorDutus proconsul. 91 

482 Lapis iDfra integer, a reli({uis partibus fractus, in vico 
Shabban, fere horae intervallo orientem et septentrionem versus ab 
Acmonia. Ed. W. M. Ramsay Journal of Hell. stud. IV \1883j 
p. 415 n. 30. Plenius et accuratius idem American journal of 
archaeology I (1885) p. U6 n. V. 

H noh.^ [sJTcijjiTjasv | [Aouxtjov ZepouT|Viov Ao[oxioo oiiv j 
AiuijXia KopvouTov^, 5£[xav8pov | ^]l twv xXT^povo{ttx£v 8t- 
5 xo[anipta>v,2] j -afiiav oT||MO ^P(D(ia(a)v lTca[p)^eias] | Koicpoo, 
dYopavojiov, 0TpaTT,Y[<Jv,] j ;cpea^0Tf|V xat dvTioTpanjYO^v] | 
Mdpxtp 'A7:a>vtu> liaToopvetvtp^ 'Aoi[as] | di;ap}(eia^, t^v ^aor^? 

£'J£&-'£TrV. 



Litterae aATTX. 1 Eiusdem homiois aliorum moDumeDtorum fru- 

stula agoovit Ramsay apud Lebas-WaddiogtoD lU, 750, ubi v. 4 [A{](uXta 
KofpvoiiTov], et III, 754, ubi [i-l tojv x).T,covo]atx6bv oixarrrjpiov, Tau.ia[v] 5f,(to['j 
'Prauaicuv] restitueDdnm esse oudc quidem ex hoc titulo appareret. Ad eius> 
dem sororem aut filiam spectare titulum item Acmooieosem Lebas-Wad- 
dingtoD Inscr. III, 752, 2 [Z; "oojTp<'a KoovojTa perquam probabile est. Multo 
certius etiam idem pronuntiare licet de mooumeoto Aocyraoo ap. Mordt- 
maoDum Marm. Anc. p. 4 8 d. 5 : Aja&i^ "^jrfj^. [Td;] it. ^«iX&irv [Sejpouri^viav 

Ko[pvojTav Ko[p}yT,[).flav Ka).r(op}v[ia]v 0'iaX£[p{](iv [SJex^oJjvSov^, 

2£po-j](T,)v'io'j Ko]pv[o6]To-j 9'jifaTepa; xtX. 2 Vocabulum iotegmm exstat 

in fragmeoto de quo dixi not. 4 . De deeemtiro stliiibus indieandia acci- 
pieodum esse spoote patet. Cuius magistratns appellatio Graece et varie 
et haud raro prave exprimitur (Mommseo Rom. Staatsrecht II, 43 p. 605 
oot. 4). Sed hic distiocte et accorate id eorum officium defioitur, quod 
.\ugustus eis maodaverat, oempe ut praesidereot iodiciis ceotnmvirorum de 
hereditatibus. Cf. locos a Mommseoo II, 43 p. 608 oot. 2 allatos Snetonii 
Aug. 36 : cMctor et aliarum rerum fuiiy tn ^tMs — itt eettiummralem hastatn, 
quam quaegturam funeti eonsuerant eogere, de e e mnri eogerent; Gassii Dioois 
LIV, 26, 6 ol ofxa oi i~\ to»v oixa3TT,ptcDV tcbv I; toj; exotov avopac xX.i]poi»- 
(A£-.(Dv d-ooetxvjuEvoc; Ponlpomi io lustiDiaoi Digestis I, 2, 2, 29: deinde eum 
esset neeessaruis magistratus qui hastae praeesse{n)t, deeemviri («n) liiibus 
iudieandis sunt eonstHuti. 3 Cf. Prosopographia imp. Rom. I p. 4 4 5 

D. 755. Proconsolatus Asianus ex hoc udo titulo ioDotait, eius tempus 
ignoratur, item annus consnlatus, qnem suffectns gessit. Anno 69 p. Chr. 
Moesiam legatus Augusti admiuistravit (Tac. hist. I, 79). Haud iDfrequeos eius 
memoria ia Taciti historiis et in actis fratram srvallam. 



483 Tabula lapidis calcarii leucophaei subcaerulei, ex tredecim 
frustis inter se accurate contingentibus composita a Thierschio, Per- 
gami in parte orientali et meridionali fori inferioris. Ex ap<^rapho 



92 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [483 

Thierschii suoque ed. W. Kolbe Mitth. des arch. Inst. in Athen 
XXVII (i902) p. 47 n. 7i. 

a -;; daTuvofjLoivi xov paotXixov vdjiov^ ex ruiv lOitov 

dveOirjxsv. 

[ i-ioxo7:eiT(«oav xai irixp£iV£T](o|[oav^, xa^' a av 

auTot? cpaiVTjTai] Sixatov | [elvai. xat idv] jjltjo' o5t(o? ire^&tov- 



Litterae I9TTZ. Ab eodem quadratario iocisus videtur titulus n, 484. 
\ Qui hanc legem lapldi incidendam curavit astynomus Pergamenorum, eum 
Traiani aut Hadriani aetate in magistratu fuisse editor collegit ex litteratura, 
simillima illa quidem tituli honorarii C. Antii A. lulii Quadrati n. 486. Lex 
ipsa aliquot saeculis antiquior est. 2 Etsi hic lapis (not. <) princlpatus 

tempore inscriptus est, tamen legem, quae regia appellaretur, non ad ali- 
quem ex imperatoribus Romanis redire certissimum iudicavit Kolbe. Etenim 
in constitutione imperatoria post annum 9 a. Chr. n. (cf. n. 438 31) sine dubio 
futurum fuisse ut aut ipsi fasti luliani aut certe calendarium provinciale 
illo anno a Romanis in Asia institutum respiceretur. Hic vero v. <92 com- 
parere Pantheum mensem fastorum antiquorum Pergamencrum. Prioribus 
vero Augusti annis (30 — 9 a. Chr.) quominus haec constituta existimemus, 
ipsa appellatio paaiXt-/6; v6(xo« obstat. Etenim ^asiXeuc et quaecumque inde 
descendunt multo recentiore demum aetate a Graecis usurpari coepta sunt 
de imperatoribus Romanorum. Quod quoniam ab aliquo ex antiquis regibus 
haec de astynomorum officiis lex utique data sit, sermonem quidem et 
orthographiam, nisi quod haec subinde a quadratario paullulum corrupta 
esset, perbene in saeculum a. Chr. alterum quadrare, sed utrum Eumeni I 
(197—159 a. Chr. n.) an Attalo II (139—138 a. Chr.) an Attalo HI (138—133) 
lex accepta ferretur in medio rellnquendum esse. 3 Singula capita legis 

a brevi argumenti indice genetivo casu enuntiato incipiunt (v, 60 yo6«. 
76 Trpa^eeo;. 139 xpYjvwv. 190 ccpeaxwv. 220 dcpeopcuvmv), ut alibi in longiori- 
bus legibus usitatum est; cf. Syll.i 633, 11 rapaooatoi;. 13 OTecpdvtov. 15 ei- 
(taTtofxoii sim. In medio eiusmodi capite superstes legis pars initium capit, 
cui 65a>v praescriptum fuisse argumentum eorum quae aetatera tulerunt 
probat. Ac cum v. 23 sqq. de viis quae ruri sint praecipiendi initium fiat, 
priora ad eas quae intra urbem habeantur referri probabiliter iudicat Kolbe. 
Quae vero poenae hic proponantur, commodissime de eis inteJIegi, qui par- 
tem viae publicae aedificio privatim exstructo occupent aut alia qualibet 
ratione in suum usum vertant, siquidem v. 8 de loco in pristinum statutn 
restituendo dicatur. Similes leges aliunde etiam notas esse. Aristot. 'Ad. 
iToX. 50, 2 xal Toic 68ouc xtoXuouot xaxotxo5o[AeTv (ol «OT'jv6p.ot) xai opucpdxxouc 
Ottsp twv SSuJv 67rEpTeivetv. Plato Legg. VI, 763 C, ubi inter negotia astynomo- 
rum recensetur iTTtfAeXeta twv olxo5o|ji.ta)v, ?va xaTd vofAOuc •^'^■^■^msTa.i rdoa. 
[Xen.] Ath. Pol. 3, 4: oet %i y.at Tdoe StaStxdCei'^ et Ttc ttjv vauv p.-?) iTctoxeudCei 
•^ xaTot-/,o5o(jieT Ti Sfjpiootov. Quae verba v. 2. 3 ab editoribus reposita sunt, ea 
manifesto de astynomis enuntiantur. 



4 83] Lex de astynomis Pergamenoruin. 93 

5 Tat*, I [ot }x£v] crrpaTTjYOi CTjjxitoaavTs; auTou? \ [tt^i] Ix tou 
V(${i0u Crjjiiai irapaodToooav j Tuii irpaxTopt TCpaoasiv** oi Ss 
acrrovo{i.ot [ IxSoatv TtoiT^oajASVot xfjS dTcoxaTaorajosai^ tou x6- 

10 Tcoo' £{; Ta i; apyfj? ijv f||j.epai; osxa, to oia^opov TrpaSavks? 
iQ}iidXtov irapa Tuiv dKSt&otivTeuv j d7roxaTaoTT,adTa>oav toi; uiv 
■^PYoiXa^TjXcJotv To sTTi^dXXov, t^ 8s Xot-ov ', toT? Tautai?. sdv 

13 ok }iT] i:oifjO<!>otv 01 1 doTov(J(iot xaOdrsp 6 vdjio; TrpooTdojoet', 
TTjV |j.iv sxSootv i:oi£ioO(ooav oi [ oTparrjYot, to 6s Xoiirov otd- 
<popov Tf,; I exo<>osu)?* 7rpay({>f,Ta)oav oi doTovdj}i.ot xat sxto; 

20 diroTetvsTojoav C>3}AilJa(v)* opaj(}jid? 4xaTov. itpa$dTa>oav Se ] au- 
Tou; ot vo}io^'JXax£;^** i:apa/pf,}ia. j xa^d TauTa 5s YetveoOa>oav 
xat ei:t Toiv ; d^«Xa>v Tuiv di:sv()ouvTu)v, soTu>oav I 6s Tuiv xa^d 



4 Haec omnia editor supplevit ex eis quae infra leguntur v. 64 sqq. 
70 sqq. 1 32 sq. 3 Athenis quoque magistratus. quo praesidente cuipiam 

multa ab iudicibus irrogata erat, non ipse exigere solebat, sed scriptam 
tradere alii magistratui (rpdxTopt) cuius id proprium negotium erat. Cf. 
Dem. LVIII, 20 [atj -apaooft^vat xoi; nooExTopoi tov rpocosXorro xa-rd tov v6{iov. 
48 o'jft £3Tt oixaiov Toiirov»; 'jroXaiJi^avEiv 6<f£i).etv, div ojSei; T:ap68oBTte toT; 
rpaxTopsi td dvofiaTa. Lex ap. Demosth. XLIII, 74 otou o' av xaTaTvcoaSij, 
l-yYpacovTcnv 01 apyovTi;, rpo; oO; av r^ r^ oixt;, toI; rpaxTopaiv 8 tu> oTjjjioaiw 
•YiTverai. Lex ap. Aeschinem I, 33 xai cdv xaTaYvo93&^ ajToO xou^otjV ^rj^tJio- 
fif^tuv, c-jYpa^aToosav ot rpoEopoi Toi; rpa'xTop3iv. 6 Cf. not. 3. 7 Quod 

editor ad hunc locum adnotat, coniunctivi terminationem nunquam -et scribi 
per totum titulum nisi in formula xa8' 5 av 6 v6{io; rpooTasaet, alibi semper 
H aut H I esse, id non intellego. Nam hic quidem in ipsius exemplo xad' 
aize p 6 vofio; rpostdsoei expressum est, quem apparet indicativum esse. 
8 Quin sic quoque ea pecuniae summa, qua via in antiquum statum resti- 
tuenda locatur, ab ipsis pendenda sit, qui eam aedificationibus suis obstru- 
xerunt aut coartaverunt, non licet dubitari. Nam quo pacto lex illos propter 
astynomorum neglegentiam debito exsolvere poterat? Adde quod definite 
id quod a magistratibus exigitur to Xotrov otd^opov dicitur. Sed quid illud 
est? Editores sumptus in ipsum locandi negotium faciendos Cdie Kosten 
der Verdingung*', interpretantur, sed ii neque magni fuisse possunt neque 
credibile est eis liberatos esse homines quorum culpa factum esset ut eius- 
modi locatione opus esset. Quare nescio an hic quoque sesquialterum ex- 
actum sit, ea lege, ut simplicem summam privati qui in culpa essent, dlmi- 
dium additicium astynomi penderent. Sane parum apte et distincte hoc voca- 
bulis To Xoirov oid^pooov Tf,; exoooetn; enuntiari fatendum est; sed similiter 
To iripdXXov et t6 Xotrov distinguuntur v. 4 3. 4 4. 9 AZ lapis, emendave- 

runt editoris. 4 Cum huius magistratus esset reliquos observare et 

cavere ne quid contra leges facerent, multae magistratuum, qui officium 
suum neglexerunt, ab ipsis coguntur. 



94 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [483 

25 TTjV )((opav 68(ov at p-sv || XecDcpdpoi^i [xtj iXaaoouf; t6 TrXaxoi; 

■7nf]|)(«)V *2 stxooi, ai os aXXai [xrj IXaoaou? [ Tcr^j^uiv 6xt(o, iav 

{i.Yj Ttve; xaTa Ta? | YsiTViaoEi? Ivsxev ttj? TTpoi; aXXTjXou? j 
30 StdSou aTpaTTot? j^pmvTati^. Trapsj^eTcaoav |t 8e xa^apou? xat 

7rop£oai}i.oU(; Ttii; oSouc | [oi T]a xTVj[iaTa xexTYj[ievoii* itapa toc; 

o[i|xta(; xat] ttjv yetTvtaotv eto; oTaotiov | [Sexa^^ ouvet]ocpspov- 



41 Ad Platonis Legg. VI, 763 C: eTroivTO 5' av dYpov6(j.ot; da~uv6[j.oi TpsT? — 
t5)V Te 65a)V dTCtfJLeXo6[Aevoi twv ■/.a-a to aoTU -/01 twv Ix ttj? ^^wpai; Xeojcpopojv 
eU T7]V •!i6Xtv dei TeTa[x£vcuv. Polluc. IX, 37 toi; p.£v eipuT^pa; 65ou; Xeootp^pou; 
av xal d[jia|tTou; xaXoi-r;; provocant editores. Praeter latitudinem igitur id 
potissimum discriminis inter has et reliquas extra urbem vias intercedebat, 
quod Xeojifopoi oppidum cum rure coniungebant. 12 Atticum hunc con- 

tractum genetivum esse recte negat Phrynichus p. 245 ed. Lobeck, sed apud 
Polybium aliosque scriptores aequales et etiam recentiores frequentem esse 
adnotat editor, ut ne in titulo quidem tempore suppari offensionem habeat. 
Ante hoc monumentum repertum sane neque antiquior neque recentior 
forma ex inscriptionibus Pergamenis nota erat. Cf. E. Schweizer Gramm. 
der perg. Inschriften p. 147. 13 In universum quidem ruri octonorum 

pedum latitudo postulatur, sed permittitur etiam aliquando ut viae angustio- 
res fiant. Nempe illae sunt, quae publico usui patent, hae quibus soli 
vicini inter se commeant. Eadem genera editores observant distingui ab 
Ulpiano Digest. XLIII, 8, 2, 23: privcdae viae dupliciter accipi possunt, vel 
hae, quae sunt in agris, quibus imposita est servitus, ut ad agrum alterius 
ducant, vel hae, qum ad agros dueunt, per quas omnibus commeare licecd. 
14 Onus vias purgandi et reficiendi Pergami vicinis quorum domus et 
fundi eas attingerent iniunctum fuisse, hic videmus; quam legem mirum in 
raodum convenire cum Romanorum instituto, cum Athenis reipublicae im- 
pensis viae publicae purgarentur et reficerentur (Arist. A&. -6X. 54, 1. Schol. 
Aeschin. III, 24) observavit K. 15 Aut hoc aut t--6. aut ox-w fuisse spatii 

rationes docent, sed denarium numerum per se plurimum probabilitatis ha- 
bere adnotat K. Sed unde iila decem stadia computanda sint, non liquet. 
Editor quidem unicuique civi non modo ante ipsius domum, sed etiam 
decem stadiorum spatio ab illa viam purgandam fuisse interpretatur, unde 
recte colligit, non singillatim unumquemque, sed plures coniunctos hoc 
negotium exercuisse. At incomraodissirae hoc institutum esset, si separatim 
ab unaquaque domo Pergameni illud intervallum dimensi essent, nam sic 
paene in singulos viae passus ex aliis hominibus compositum esset illud 
corpus, cui hoc onus iniungeretur, ita ut magistratus vix ac ne vix qui- 
dem pro certo scire possent, quinam fundorum domini potissimum unoqua- 
que loco eius officii participes essent. Quare sic potius statuo, omnes vias 
publicas in certas denorum stadiorum partes distributas fuisse, quarum una- 
quaeque ab omnibus civibus, quorum domus fundique eam attingerent, con- 
iuncta opera restitueretur. 



483] Lex de astynomis Pergamenorain. 95 

T£?i' xat auvcZiax£o![aCovT£? *'. xat ^]av dirfsi&oiaiv, Ivjsyuoa- 

35 'i^Tto 3av auTouc ot doTuvtJuoi ] 

b [ Tou; 6' £]x,3£pXTj[[xtJTa; ** tov you^ oi datpoSdp^ai] 

dvaY^/a^CEttusav dvaxa8aip£'v t^v T]<Jrov **, xaB' a ] [6 v<${io^ 
40 Trpo3Tdo3£f £1 61 \i}r^, irpoaay-j-^X [AETtoaav^* ToTi; doTuvdjioi;.] 

01 51 daTuv<j![(iot ixotJTtoaav u£Td to'j djjisoodpy^oo** xai i [t6 

oidsopov fjfii^Xiov] -paJdTtoaav i [tou; dir£'&o5';Ta? 7rapa/p]fj}ia 



16 Lot^abatur igitor pars quaedam negotii ea condicione, at communi 
eorutn quibus via purganda et restituenda esset impensa conductori merces 
numeraretur. Hoc praecipue ad purgandam viam spectasse K. demonstravit 
ex V. 79 — 81, sed etiam in reficiendis viis similem usom obtinuisse non 
improbabile est. 4 7 Cave hinc pro certo coliigas, praeter pecuniarum 

peosiones (not. 16] etiam operam nescio quam ipsos dominos fundorum in 
instaurandis viis praestitisse. Nam a-jvitssspov-e; t.aX a-jven3x£jaCo'/Tt; etiam 
ita intellegi potest ut sit 'pecuniam conferentes eaque re vias restituentes', 
id quod fere ad idem redit ac s-j-^wxeoovre? eI; i-riTAVji^y. 18 Ante haec 

quattuordecim versuum dextrae partes paucas modo litteras continentes ex- 
stant, quae nullo modo restitui possant ideoque hic omittuntur. lo hoc 
vero ennntiato supplendo K. profectus est a titulo Syll.- 500, 26 i-Tiijx.a- 
C^ivTojv ?e (astynomij xaX rou; rov yo!r/ xi-a^t^}.r^x6~ai ei; Td; 6oo"j; Tai^T]^; 
avat[p]etv Tpora» otc3' av e-iffraivTat. Versamur igitur hic etiam in eodem 
capite legis, cuius est primae columnae tinis. 19 Primo CTTOZ incisum 

erat, deinde Z erasnm et N, quod sane difliculter legitur, in eius locam 
snbstitutum est. 20 Cf. n. 515, 20. SyiJ.2 790, 87 [rotTjsasdJai oe rdc 

-poGaYyeXta; ToyTeov (s<^ toiv dStxTjjjiaTaiv} rpi; tou[;] 6ta3aGO'j{iivo'j[; doyovTa;]. 
Idem verbi rpooaYfeX).etv, rpoaa-*Y£^ta usus etiam apud scriptores aetatis 
Romanae non infrequens, cum in aotiquiore sermone hac vi plerumqne xaTa^o- 
pl-jEiv (xaTEt-eTv) dicatur. Cf. etiani not. 30. 21 Amphodarcbos subiunctos 

foisse astynomomm potestati inde perspicitur, quod illi nnnquam multam 
irrogant, sed quaecumque peccata esse observaverunt ad astynomos defe- 
ront. Primum omniom ex hoc titolo magistratom da^ooapytnv civitatis 
Graecae innotuisse observat K. Nam qui in Aegyptiis saeculi p. Chr. n. 
alterius papvTis compareant, eos nihil nisi nomen cum his Pergamenis com- 
mune habuisse. Etenim cum djAsooov Schol. Arist. Lys. 5. PoUux Onom. 
IX, 36. SyU.2 528, 1) partem oppidi domibus inter se contingentibus exaedi- 
ficatam, qoae undique viis circumdatur. significet proprie, eiusmodi par- 
tium orbis praefectos, quorum negotia praecipue ad vectigalia incolamm 
exlgenda spectarent, ab Hartelio et Wilckeno recte haberi illos Aegy pti am- 
phodarchos. Quod contra Pergami ipsam viam 0^^000^ appellatam esse 
". 80) oso etiam grammaticis antiqois probe noto (Hesych. dft^ooa" al puaai. 
j-.ai. oto5ot. Snidas du.30oov otooov, p^tiTjV. EtyTn. Magn. 557,46: Xaapa;* 
-ii 6oo'j; 7J Td d;ji^ooa tj to; -J.aTita; ^jfia;), ideoque amphodarchos voca- 
tos qui vias publicas curarent. Simiiis igitur condicio atqoe potestas fuit 
eius magistratos qui Athenis 66o-ot£iv nomen gerebat (Arist. A^. koL 54, A). 



96 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 'I. Asia. [483 

45 xal C>5p.t|[o6T«)oav 8pa5(|xaT<; Ssxa. sajv hi xiq tiov d[i||[<f)o8ap- 
)(5v }i.7] iroiTjar^t Tt TJoiv 7:poYeYpa}A;x£|[vtov, CTjjxiouof^woav OTib 
t]o>v doTovd}io>v zal[d' fxaoTov^^ dTdxTrj(i,a 8]pay(}iaii; erxooiv. 
Ta I [Bs yevtJjxeva 8i]dcpopa ex t(J5v e7ri,Tt|[(xu>v 23 dTro8t8do&oi]oav 

50 dx [xr^vo? £1? }xrj|[va toT? Ta}xiat<;' x]at oirapj^eT^cooa^v, ddv | [Tt 
TTpooSeYjTat,] £i; ttjv dvaxd&apo[tv | twv 68«>v ei]? 8e dXXo 
}xr^O£V }X£Tava<p£|[pcO&(uoav24. tfj; 8£ [7r]pd;£a); xal Tuiv dXXo)V | 

55 [7TdvT]u)v e7rt}x[£X]£t'a0a)oav oi doTovd}xot. || [id]v 8e Tt (xtj Trotrj- 
o[«)]otv ooTot^^ Tuiv '•(Z'(p(X}i.\\iiv(a'i, C^/J^xtoooi^woav OTzb Tuiv o-pa- 
TrjYtuv^^ xai too £7:1 ttj? 7:(^X£a)?27 xad' ExaoTov | dTdxTr^^xa 



22 Kolbius in universum quidem versus integris syllabis finiri per 
totum titulum observat, sed aliquando eam regulam neglegi, ut hic ■/.a|&' 
e-/aaTov, v. 9. i l|v i?i[i.spat;, v. 162, 163 d||dYOVT£;, 185. 186 dlvev^Y^a; legatur. 
At fugit eum, nullam hic esse neglegentiam, nam praepositionem cum no- 
mine pro una voce haberi, composita vero vocabula legitime secundum eas- 
dem ac simplicia regulas in syllabas dividi nulla compositionis ratione ha- 
bita, etsi passim etiam contrarii moris exempla inveniantur. Cf. E. Schweizer 
Grammatik der pergamenischen Inschr. p. 132, qui affert ~po\fitd-(ix'XT-x supra 
n. 381, 41. 42 -/a|&T;Y£H.ovt Alterth. von Perg. VIII, 2 p. 235 n. 318, 2. 3. -a|v- 
TjYupivcw ibid. p. 313 n. 463 A, 3. 4. xa|&' Tjv Syll.2 666, 8. 9. De doctrina 
grammaticorum, ex qua y.a|x' cfxoi;, d|7:' i-iceivo-j, d|;t£vat, ou|(j£X7:t; scribendum 
sit, cf. F. Blass Ausspr. des Griechischen p. 1 27. 23 Supplevi. irtTt^^Awv] 

Kolbe. At nura £T:iTt[j.Tj omnino Graecum sit dubito; utique quod hic in- 
dicandum erat, £riTt|xov vel iittTifiiov appellatur. 24 Cf. n. 332, 19 br.o 

Toj Tapiiou Ttt)v djJLEToiaTtuv TTpoooSwv, unde collegeris idem quod hic caveatur 
Pergami etiam de multis aliis redituum generibus cautum fuisse, ne in ullum 
alium usum vocarentur. 25 Astynomi. 26 Quinque praetores (axpa- 

Tfjoi) iam Eumenis I aetate (263—241 a. Chr. n.) Pergami fuerunt (n. 267, 22), 
ac tum quidem manifesto hic summus erat civitatis magistratus; neque 
aliter res se habuisse videtur imperatorum Romanorum temporibus, ubi 
eodem numero in pluribus titulis redeunt (cf. n, 26713). Etiam altero 
a. Chr. n. saeculo magnam fuisse auctoritatem ex ratione quae hic eis cum 
astynomis intercedit apparet; sed tamen alius supremus magistratus (not. 27) 
tum eis a regibus praefectus videtur. 27 Quod Kolbe hunc maiore etiam 

quam praetores auctoritate fuisse ideoque summum omnium civitatis rerum 
regimen habuisse statuit, id probabilitate non caret cum quia hic unus 
est, illi quinque, tum quia superiores magistratus regios eodem appellationis 
genere usos demonstravit Frankel Alterth. von Perg. VIII, 1 p. 110 ad n. 176 
coUatis titulis quos su.pra habes n. 292, 3. 294, 3. 295, 2. 296, 3 6 i~i touv 
rpaYtxdToov et Syll.2 846, 3. Haud improbabile raihi videtur, cum Eumenes I 
etiamtum ipse praetores nominasset, posteriores reges huius quidem magi- 
stratus creandi ius populo reddidisse, sed eis praefectum regium imposuisse, 
cui cum civitatis magistratibus similis ratio intercederet ac postea curato- 
ribus et correcloribus ab imperatoribus Romanorum datis. 



4 83] Lex de astynomis Pergamenorum. 97 

opax}J.aT; TrsvrfjxovTa. xat xa{~aTaoa£aOa> xai aunrj -^ CTj|JLia eU 

60 [Ta] TTpOYS Ypafx}i.£va. Xod?28_ |jiv ^^V£; Iv TaT? | 68oT? 

j(o5v dpuootooiv 7] Xt&o'j? t^ TnjXov 7:ot|u)oiv t] tcXiv&ou? IXxtooiv 
T^ jj-eTetopoo? 29 I dj(£Toi)? TToiaioiv, xtoXueTtooav auTou? j ot dfi- 

65 (po6dpj(at. ddv 6e [xrj Tc^i&tovTat, IjJTrav^YJeXAeTtooav ^o xoT? doTU- 
vtJfioi?. ouTot I 8e CTjiitouTtJDoav t6v dTr£i9o'JVTa xaO' EjxaoTov 
d-dxTrj(xa SpaxjxaTi; ire^vTe xat | dvayxaCeTtooav Td Te dXXa 

70 dTroxadtoTd|vat ei? Ta 1$ «PX^? ^Q''' '^o^? 6xeTou? xpuj|7rTot)i;3i 
TToteTv. la^i Se }iT^8' ouTto Trei9apx">|otv ol lOttoTat, exSooiv Tcoiei- 
o&tooav Iv T^jjxepaii; Sexa xat t6 y-^^M-^^o^ dvdXto}ia | irpa^d- 
Ttooav irapd Ttov dTiei&ouvTtov rj}itd|Xiov. 6}iotto; oe xat tou? 

75 7:pou7:dpxovTa(; 6xe|JT0u; dTravaYxaCettooav xpuTtTOix; TroijeTv. edv 
8e Tt TouTtov [xr) TrotrjOtooiv oi djoTuvcJftot, auTol evoxot eoTtooav 
TaT? auTaT; | Cr^}i.iat;. IlpdUw?. ^dv Ttve; | }X7j aTTo- 

80 8t8u)aiv Ttov xoiv^ dvaxai)apO(e)V||Ttov ^2 d}i(p<J8tov to Y£ivo'}ievov 



28 Vocabulum yoDi;^ quod terram effossara et rudera significat, secun- 
dam quam dicimus declinationem sequi debebat, et re vera accusativum 
yo-iv hic legimus v. 6t, itemque Syll.2 500, 26. 37. 587, 45. 75. At genetivi, 
qui Syll.2 725, 14 sane recte yoii sonat, et dativi metaplasmus neque ipse 
inauditus est (SyII.2 555, 10 oixoSofifjaai uXa xal XiSoi? xal [yjot), et simillimo- 
rum vocabulorum Noii;, tzXoDc, ^ou; exemplis defenditur. Cf. n. 572, 49 ocpet- 
X-/iaei T(ij Stifiij) 'Jrep ExasTou zXoo;. SyII.2 872, 3 TtXeuaa; — 7:X6a; e^SofiT)- 
xovTa Suo, genetivum poo; ex Dioscoride 1, 148 afferunt lexicographi, voo;, vot 
perfrequentia sunt in libris philosophis secundi p. Chr. n. saeculi et eorum 
quae proxime insecuta sunt. Alterius vocis x°^'> quae congium significet, 
longe aliam rationem esse vix est quod moneam. Quod cives terram in 
via publica fodere vetantur, id simillimum esse observat K. illius prae- 
cepti, quod ex Papiniani darjvofxixiu [xovopf^Xt}) habeant Digesta XLIII, 1 0, 2 : 
d7rt|ieXeta^t»aav Se ontu; [ji.T)8et; opuaoy] xdc 6So'JC (iTjSe ^«"''"^'JIS |nr]Se "/tTio^Q cl; 
Ta; 65oui [ir^Sev. 29 Eadem lex Athenis fuit; cf. Aristot. A&. ttoX. 50, 2 

vtai (xooX'JO'jaiv oJ txaTUvofiot) 6y£Tou; fxeTeiupou; ei; ttjv ooov Ixpouv lyov[Tai] 
TToteiv. K. In voce [xeTeoupou; non putaverim editioris loci vim inesse, sed 
omne genus canalium a superiore parte apertorum intellegi, ut recte eis 
opponantur tecti (TtpujTTot). 30 Cum EZjTIANTEAAETQSAN exarasset 

quadratarius, 1. finale v. 42 quidem erasit, T v. 43 vero intactum reliquit, 
sed colore rubro lineae r modo tinctae esse videntur. K. Ceterum 
inaYfeXXetv hic idem esse ac supra TrpooaYYsXXetv (not. 20) sponte patet. 
31 Vox sollennis de canalibus tectis qui sub terra latent. Cf. SyII.2 
542, 5. 6 oyeTOfi Trofjoat XiStvov -/puTTTov. Lex Carthaeensium ap. Michel 
Recueil d'inscr. Gr. p. 308 n. 405, 3 [6 dxjero; 6 xpuTrxo;. 32 ANAKAOAP 

©ONjTnN. 

Dittenlierger, Orientis gr. inscr. II. 7 



98 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [483 

[xepo? T^? I exSdosw; Ttov xoTrp(u)V'^'^ t^ Toiv eiriTiixwv ^^, | Xa|x- 
Pav£T(j)oav auToiv oi aiJi^oSap^ai | hiyppa xat TiileaSwoav ev- 

85 £}(upaoiav I iipoi; tou? doTovd}iou? au&r^jxspov r^ Tr^i uHoTepeiat^s- 
xat idv [i.rjOet(; eSoixdoyjTai^^ Td ejv£)(upao^£VTa Iv f^|xepat<; Trevxe, 
iroDXetlTwoav auTd t^ ev cppdTpTjt^^ yj dv T^t dyopat i:XTrj|duouo:[] 
auvTraptJvTtov twv doTuvd|x(uv* j xat t6 [xev Yetvojxevov xofxt(C)^- 

90 o&oDoav^^ II aTTo — oo[x 

c I l7rtoxoTretTa)oa[v 39j x]at edv (paivwvTa[t] j auToT; eTrt- 

ox£ud[ot][xot4^ etvat, i7rioxeu|aCeT(oaav ot xexTYj|xevot. idv M 

95 Tt|ve? auTuiv [xrj [3ouX(ovTat, lx5o'T(ooav || oi doTuvo[xot [xe^d tou 
Trpoatpoo[xevou4i Tuiv | pXa7rT0[X£V(ov. tou oe yetvofxevo^u d]vaX(o|- 



33 Sic scribendum duxi, cum y.07:pi(uv habeat K. Namque r] -/coTtpta 
idem significat quod 6 xo-ptuv, Ta xoTrpia vero idem quod i] xoirp&i; (cf. 
Lebas-Waddington Inscr. III, 2739, 6 sqq. av Tt[?] paXTj "/.OKpta, vte^^oXtofxevT,; 
Tuyoi Tf(C Kepauvia;), ut luculentissime apparet ex Pollucis loco Onom.VII, 134, 
hic vero non stercus in acervum congestum, sed passim per vias iacens 
innui in propatulo est. Negotium stercoris toUendi a dominis fundorum 
(not. 16) locatum erat hominibus quos xoTrpoXoYou; appeliatos probabile est 
ut Athenis. Cf. Aristoteles 'A&. t:6X. 50, 2 xai 8Trt«; Toav -/.oTrpoX^Ytwv (X7)5ei; 
hizhi hixo. OTaSituv Toii Tetyou? TcaTa^aXet x6irpov i7rt(xeXo0vTat (ol dlcjTuv6(xot). 
Pollux VII, 134 TdyoL S' av xai xo7rpocp6pot elev dx toutcov, xai itoTrpaYtuYoi' 
'AptOTOcpavY]; |J.ev y«P s'ip'i]'^^ xoTipoy d^^wid;, y.ai txXXa/oy '•/orpoXoYei xocptvov 
^.aptuv' nXaTtuv Se 6 xiup-fKo; 'xoTrpaYtuYou; ^'"^STepa;'. — xat *>co7rpoX6YOt 6' av 
ouTot M-^oi^^To. 34 Cf. not. 23. 35 Pro 'jOTepaiot, scriptura quod sciam 

ceteroqui inaudita. 36 K. intellegit 'nisi debita pecunia data pignus ex- 

solverit', sed formulam Td ^ve^^upaa&evTa l^ojxvjo&at ignotam caerimoniam 
cum eo negotio coniunctam indicare opinatur. At data summa debita et 
recepto pignore quid amplius aut asseverare aut promittere opus erat, quod 
iurisiurandi sanctitate confirmaretur, cum iam omnis res transacta esset? 
Quare mihi quidem de iure iurando haec dici videntur, quo quis se debitam 
pecuniam intra certum tempus persoluturum promittat. Quod si facere 
non vult, statim venumdatur pignus; si iurat, usque ad illud tempus asser- 
vatur, quo se soluturum esse pollicitus est. 37 Phratrias Pergamenorum 

ex hoc demum titulo innotuisse observat K. 38 KOMIIEIOniAN. 

39 Subiectum esse ot daT'jv6(xoi perspexit K. 40 Sc. ol xotvoi Toiyoi. 

Recte K. ignotam ceteroqui, sed recte et legitime formatam vocem i-ni- 
oxe'jdot[xoi hic non quod refici possit, sed quod refici opus esset significare 
iudicavit, ut similes voces quas attulisset Kuhner-Blass Gr. Gramm. I, 2 3 
p, 288 n. 5. 41 "^Die Bestimmung, dass ein "Vertreter der Qeschddigten' 

(irpoatpo6(xevo4 Ttuv pXa7rT0(x^vtuv) bei der Submission beteiligt werden solV 
Kolbe. Hic igitur manifesto Trpoaipo-j^xevou passive intellexit. At sic non 
praesens, sed aoristus locum habebat, neque 7rpoatpoj(xai tivo; 'eligor ut ali- 
cuius partes sustineam' Graecum mihi videtur. Immo 6 7rpoatpo6|xevo; idem 



843] Lex de astynomis Pergamenorum. 99 

jiaxo? TrpaSa-caoav 7rapaj(pf^[{i,]a irapa | |xev to5 aTrsidouvto; xa 
Tpia \i-ipri, zapa | os to5 aXXou^^ -^^ 2^©, xal a7roxo[T]aorr^oa|- 

100 Ttooav ToT? TjpYoXa^r^xo^oiv. Ttuv os 6£|o[i£vtov e-ioxeuf^? xotvu)[v 
t]oij((uv I TQ xaTaTC£odvT(ov, idv {lev 6iXoi? ToT? To{|xoi? ijxoio)? 
oi YaiTove? j(ptuvTai, to loov j £i09[£p]eTa)aav ef? ttjv o?xooo|xiav 

105 eiiav oe 6 [{xe]v irpoootx^ irpd? Ttoi Toij^toi, 6 | Ss uTCa[iO]ptoi 
/p^Taf*'\ eiocpepeTtooav | e?; t^[v] oixoSojiiav 6 {xev irpoooixtuv | 
tA 8uo {JL£p'»5, 6 Se UT:ai&ptj> )rpto{ievo; to | TpiTov. 6{xoito? 8e 

110 aTTOTiveTtooav xal |i iav 6 {xev uTreptoiov oixTj^xa Trpoi; auTtoi | 
iy^, 6 [8]e aTrXo[i3]v. loTto 8e irepl {xev T(tu)v** ] xoivtuv Toi}(tuv 
UTrep Tou xaTa^detjpovTo?*'^ TrpdoxXr^ot? irpd; tou? doTuv(>j{xou?" 

115 xal idv cpatv(tu]vTai*^ evo/ot ovTe?, j xpto£i vtxr^&evTS?, [d]Tro- 
Ttv£Ttuoav I TYjv pXdpr^v auTfiv. {xt; i^ouoia 6e eoTtu | e~l tou? 
xotvou? Tot)(ou; {iTjTe liTotxo|8o{xeTv {i.r|Te Stopuooetv {xrjTe dXXo 

120 xaJTapXaTrTStv {tr^&£V, Idv {xtj TrEiotuoiv | To[u? x]upiou;*^. ^oot 
6e ToTj^ot Tzp^aympoi ovJTe? [pX]d7rTouotv tou? £votxouvT[a];, ddv 
PoulXtu[vT]at auToT? oi xuptoi 67rai0pot<; o[u]otv Td | Trpd? tou? 



est atque 6 Po'jXo|xevo;, et genetivus xrov ^XaitTOfxlvcuv partitive accipiendus. 
Ex eis igitur, quibus damnum datum est, quicumque volet, una cum 
astynomis locationi intererit. 42 Ei ex duobus communis parietis do- 

minis, qui paratus fuerit eum reficere, duae quintae partes impensarum ab 
astynomis iniungentur, ei qui noluerit tres, ita ut hic quoque poena sescupli 
afficiatur is cuius culpa impeditum est quominus damnuni datum statim 
sarciretur. 43 Si paries communis distineat domum alterius ex vicinis 

ab horto vel area sub divo sita alterius. 44 TON, itemque v. 4<4 

♦AINONTAI, lapis. 45 Exspectaveris xaxd xoO xaTacp&iipovTo;. Nam 

TCp63-/XT,(Ji; actionem significat; fortasse hlc b-ip ret^ntiore usu pro Tcepi 
dictum est, et quoniam in quaestionem venit, uter potissimum ex dominis 
communis parietis in culpa sit, de eo potius quam adversus eum, qui 
murum corruperit, agi dicitur; sane sic recte non 7:po3x>,T(3ic, sed StxTj vel 
otctoiTcaoia nomine utendum fuit. 46 Accuratius dav pf^ reiaT, tov xuptov 

fuisse recte observat Kolbe, nam in singuiis causis utrimque singulos 
modo homines in censum venire; sed etiam alibi singularem et pluralem 
hic non accurate distineri. Ac nescio an hic ut in similibus (ot apyovTei:, 
ol i\ TeXet), ubi in universum genus aliquod significatur, pluralis usitatus 
fuerit etiam si in hac certa causa de uno modo homine verba fiebant. 
Cf. Soph. Aiac. 734 Toii xuptoi; y^P "dvTa yp-^ ot,Xo!5v Xoyov. Isocr. X, 19 
ireiOTj -apa twv -icjotojv (unus erat Tyndareos pater) oi/ oio; t r^i aurrjv 
(Helenam) Xa^elv. Aristoph. Ran. 14 67 oj r.tadjv tou; xupio-j;, qui locus 
proxime ad eam quam hic habemus formulam accedit, sane de multitu- 
dine dicitur. 

7* 



100 ^^^f- Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [4 83 

YeiTova? uspiaxaoeK;*'' TioieTv, | [xyjOev pAaTrxovTe? lou? Y^iTova?, 

125 |x-J] xa)|'Xue[o9woa]v Tro[ie]Tv t6 irAaTo? jivj rXetov ] irYjj([e]{o<; xal 

oTeYaCovTes auTa? 7:apa)(pf||[jia yeioeoiv^^ XiOivoi?, tou Ixtoc 

Toiyou T^? I T:epioTaoeu)?49 oixoSofxr^OevTo? docpajXoic, eav jxtj 

130 7:eTpa<i) fi^% ou Ta Yeior^ eTriTeOrjoeJlTai. fjLTj 7roiei'T(uaav 5e ore- 

Ya[Cov]Te?^i ut}i7j|X(JTepov xb eSacpo? tou Xonrou UTrai&pou | ttXtjv 

^oov uSaTi dTro'ppouv ^2, xuptoi oe eoTu)|oav ruiv jJiev ireptoTaoeov 

135 01 TToirjoavTe?, | t5v 3e ir: aurtov t^^ttwv, oTav oTeYaodtoilaiv, oi 

YeiTove? ef? fir^dev )(pu)(xevoL H ou | xaTapXd«j;ouoiv tou? dXXo- 



47 Si quis murum domus ita situm habeat, ut vicini fundum non 
domo aliove aedificio occupatum, sed sub divo quidem situm, sed pauUo 
altiore loco, attingat, facile fieri potest, ut umore et pondere terrae ab altera 
parte incumbentis paries corrumpatur. Quod ne fiat, cavere licet domino 
ita, ut iuxta murum in fundo vicini terram usque ad altitudinem soli domus 
suae elYodiat et hoc vacuum spatium nisi solidum saxum sit altero muro 
parallelo ab reliquo vicini fundo separet. Deinde superior pars huius ca- 
vernae lapidibus {fdfsri v, 127, 129) integitur. Hanc structurara hic signi- 
ficari TreptaTaoetoj nomine, quod sane nusquam alibi eadem vi usurpatum 
reperiretur, acutissime perspexit Kolbe, Perbene idem rem illustravit 
Vitruvii testimonio VII, 4, 1: sin atUem aliqtti paries perpetuos habuerit 
umores, pauUulicm ab eo recedatur ei struatur alter tenuis distam ah eo 
quantum res patietur, et inter duos parietes cunalis ducattir inferior quam 
libramenitwi conclavis fueiHt, Imbens nares ad locum patentem. Sed quod 
ambitum, apud Vitruvium I, < , 1 et Varronem de lingua Latina V, 22 hanc 
ipsam Graecorum TccpiuTaotv esse opinatur, id perquam dubium existimo 
cum quia in illo artificio describendo Vitruvius ea appellatione non utitur, 
tum quia boc non spectat nisi ad domos quarum parietem attingat ab 
exteriore parte fundus editiore loco situs, ut terra umore suo eum corrum- 
pat, cum ambitus institutum multo latius pateat. Nam quod Vitruvius 
ambitum stillicidiorum commemorat, id ad aquam pluviam, non ad sub- 
terraneam fundi finitimi referri manifestum est. 48 De vi nominis v. 

notam proxime superiorem. Memorabilis flexio ab usitata (Yeroov, iziwj) 
discrepans, sed plane geminis exemplis (5ev5peo(, SevSpcatv) satis defensa, 
49 Nomen TteptaTaots hinc apparet non ipsum murum parallelum parieti 
domus, sed vacuum spatium inter utrumque relictum indicare. 50 TTE 

TPAIH lapis. K. dubius haeret inter emendationes T:£Tpa(t) ^ et 7teTpa((a) -i^ 
(p. 69 not. 1), sed iniuria. Nam iota mutum etiam alibi in hoc titulo per- 
peram additur (v. 149 laTaTcut — cpuTeueTwt. 150 TiotetTout. 202 oy.Twt), et sub- 
stantivum in hoc litterarum genere usitatum est (SyII.2 538, 8 TrpoacTrtT^pLvovTa 
o'j av f,t ircTpa), adiectivura raagis poetis familiare. 51 Supplevit Thiersch 

apud K, zz^'^6.^o^zz<i hic idem esse ac la yciot] dTrttt&evTe? apparet. 52 Ad- 
iectivum, non substantivum esse videtur. t6 ISacpo; uoaTt airoppouv ^ari fere 
idem est ac t6 eSacp 0« Totourov doTt woTe t6 uSoop cxTtoppeiv. Si substantivum 
agnosceremus, nescio an infinitivo StS^vai careri non posset. 



^53] Lex de astynomis Pergamenorum. •fOl 

tpioo? Tot/ou?. j iToieiTcoaav 8^ Ta? e?od8ou; Ttov irsptaTajaecDV 
ex Tuiv tSitov otxitov. cdv Se d6uva[Tov f^, xpetvovTo; to5 dpyt- 

140 TexTovo?53 jjLgxd I Tuiv d3Tov«J}i.(ov, 8t3<^Tu)aav ot ■^sixowei \ ttjv 
eiaoSov toTi; eia7rop£oo}i.evot; ?vexev | dvaxa&dpaeo?, 6|jioiu)? 8e 
xai idv Trru)[xa|To; '(Zwo\Liwoo Irtoxeo^? TrpoaSicuvTai. | oirep 6^ 

145 Tuiv xaT iTTTjpeaajjLov etaTcopeo opivwv iTrtxpctvovTe? oi daTovtJfAoi, 
edv I xaTaXa}ji,3dvu)aiv ^^, C7i}i.iooTU)aav aoT^v | SpaxjiaTi; itivTe. 
{xTj^ei? 8£ Ttpo; dXA.oTpiju)t tj xotvuit Toij(u)t fj.YjTe opOY|j.a TrotetTu) | 

150 fiTjTe TTt&dxva? (oTdTwt ixTjTe ^oTeoeTwi j! fjLYjTe dXXo Trotet'Tu)i 
jxTj&ev, 1$ 00 xaTa^A.d|^j^ei t(o)v5* Tot}(ov. ei 8e jxi^, idv IvxaX^ 
6 xtSpto;, I 01 doTovdfxoi iirtaxoTC£tTu)aav xat eTrtxpeijveTwaav, 
xaft' 5 av aoToI? cpaiVT^Tat 8ixatov [ etvat. xat S^ooi 8' dv ToT^^ot 

155 Tuiv dXXoTpiu)v oJxt||uiv [xeXXovTe^; xaTaTceiTrretv, Trpocp^T^vdvTmv'^'] | 

Tuiv YeiT(5vu)v T>]v pXdpT^[v, xat 8^aa fTe]jpa^'^ Yeivdjxe[va] Itio 

d [ dvaYJjxaCeTwoav Ixxa&aipetv too; iTtovdfxooi; ^**. | 

160 KpTjvuiv*'. irepi Tuiv iv tt^i :cdXet || xal toT; TrpoaoTtois •• 



53 Magistratus publicus populi Pergamenorum, quales multi in multis 
civitatibus Graecis commemorantur. Cf. Syll.s III p. <54. 54 Ex Aeolica 
Pergamenorum dialecto hunc verbi xaTaXap.^avetv pro xaTaO'.xo!|eiv usum 
resedisse putaverim; nam eum ut ab Attico sermone alienissimus sit, sic 
non lonibus modo Asianis (Syll.2 523, 58 cum not. 24. 546,22) sed etiam 
Aeolensibus (initimis familiarem fuisse docet titulus Eresius n. 8, 20 xa>vXa- 
<p&e[v]To; 'AfuJvirTta). 55 TflN . 56 Supplevi. i:po(p[ep6vT(nv] Kolbe. Sed 
rpo«pipeiv Ttvi Tt 'vitio dare alicui aliquid', ut est apud Aeschinem III, 66 6 rfjv 
fevtav ^[xot rposcpcav tTjv 'AXe;av5po'j, propterea huc non quadrat quia nenio hic 
aut appellatur aut cogitatur, cui quid exprobretur, 'in medium proferre', 
'publici iuris facere' vero verbum sic nude positum ni fallor nusquam signi- 
ficat. Contra -pofpaivetv est 'antea indicare", i. e. 'priusquam paries re vera 
collapsus sit'. 57 Supplevi. ^XdpTj^v, to |xev 8t(£<po](pa Kolbe. At hinc 

incipere apodosin propterea nego, quia sic enuntiatum relativum a pro- 
nomine ooot pendens verbo finito caret; nam neque ebi hic mente suppleri 
neque pLdXXovTe; pro p.£X>.o'jot dici licuit. Quare mihi versus 157 etiamtum 
protaseos esse videtur, quae subiecta habeat 8oot ToTyoi — xal Soa irepa, 
praedicatum vero, quod in infimo lapide perierit, fere p.-?] Irioxrjao&Tjt uno 
Tdiv xexTTjijLivtuv. Condicio rpocp[riv(xvTtuv] Tuiv ifSfrovoov t?jv pXdp7][v] hic me- 
diae protasi interponitur, quia ad prius modo ex illis duobus subiectis 
spectat. Dominus a vicino de imminente ruina monitus sine dubio graves 
socordiae poenas dare debebat, cum de improviso collapso muro nihil nisi 
ipsum damnum sarcire cogeretur. 58 Hic finiebatur caput de canali- 

bus subterraneis, Cf. Syll.2 536, 41.15. 580, 17. 59 Fontium publicorum 
cura Pergami penes astynomos fuit. Eam legem in plerisque Graecls civi- 
tatibus fuisseK. collegit ex Platonis praecepto Legg.VI,763 C sqq. doTJVofAot — 



102 VIII. Imperii Romani provinciae orientales, i. Asia, [483 

xpTjvuiv iuifj-eX^i; YStvsolOw toT? doruvc^jxoi? SiTru)? xa^^apai ts 
oioiv I xal ol eJ? aura? uit(Jvo|xoi eioaYOVTe? xai i\^d'(0vxzz xb 
[58]o)p eupoo?^^ UTrapj^tDoiv. lav | Si tivs? Ittiox^so]^? Tipoo- 

165 8sa)VTai, TTpooaYllyeXXeTtooav ^^ toT? oTpaTTjyoTi; xal Tuit. eTzl | t«)v 
lepoiv 7rpood8a)v ^^, S^tco)? 8ia toutcov Yei|vo)VTai at ixodosi?. \it^- 
Osvt 8s i^oooia ejoTo) liri Tuiv 8Tf][jL0oiu)V xpr^vuiv |X7jTe | xt^vo? 

170 TTOTtCstv jxTjTS i}AaTia TtXuvsiv || [XTjTs oxsuoc [XYjTs aXXo duXui? 
jxYj^ev^*. I 6 8s TouTu)v Ti TToiTjoa?, ddv fxsv IXsu^slpo? -i^^^, Tuiv 
Ts xTYjvuiv xai i[xaTia)v xat | Tuiv oxsufiv oTspeio&«) xat auTOi; 

175 Cifjlixiouo&u) 8paj([xaT? irevTYjxovTa ' Idv 8e || ohirr^<;, iav [xev 



Toiv TE 68aiv d7ri[A£Xou(j.£voi Toiv xaToi t6 aoTU xai twv — Xetocpopiov — xai Ttuv 
ol7ioSo(i.tu)V — , Y.a\ 6y) xal tujv uoaToiv, 67r6a av auToT? ulfXTTOjat xal Trapa5i5(«- 
otv o{ cppoypouvTEC T£&£pa7reu[A£va, OTtoj; eU ta? xp-fjva? Ixava xal xa9apd tto- 
psuofjieva xoafi:^ Te a[xa xal JicpeX^ t-^jv tcoXiv. Neque aliud monstrare Aristo- 
telem Pol. VI, 8 p. 1321 b, 23 xaXouai 5' daTUvo(j.iav ol uXeiotoi rrjv TOiauTYjV 
dp^^Tjv, iy^si hk (iopia TrXeioj tov dpt&[A(5v, wv eTlpouc i<f ^Tepa xa&tOTaatv iv 
Tai? TioXuav&pojTroT^pat; ttoX^oiv, olov T£ty_o:Totou? 'Aoi -/tpYjvwv iTt(j.£- 
XYjTdc xai Xt(j.£va)v cp6Xaocas. Quod institutum Aristoteles urbibus civium 
multitudine insignibus tribuit, id Athenis fulsse discimus ex 'A%. tioX. 43, 1 
7.pYjvu)v ^7ri[ji£XY]Tou et plebiscito anni 333/2 a. Chr. Syll.2 580, 12 nu8£a; alp£- 
&£t; iTtt xdi; itpYjva;. 21. 22 Si-^atoouvY]; t'^; 7r£pi t:?iv dTci[i£Xetav twv xpY/vtuv. 

60 Hanc unam scripturam, non TrpoaoTetov, recte se habere probant et versus 
poetarum (Soph. El. 1431 outo; Iy. TrpoaoTiou yojpEi fs.^-f]%<ui. Eurip. Alcest. 848 
T6[j.pov ^aToij^et ^^otov 1% TrpoaoTiou. Anthol. Pal. XI, 38, 3 vcal touto cp9[[Aevoio 
TrpodoTtov kpov doTeuv lY^^^ecpdXouj et titulus Atticus eius aetatis, quae et et 
i nunquam confundit, Syll.2 647, 19. 20 (cf. Meisterhans-Schwyzer Grammatik 
der att. Inschr.3 p. 64 not. 455). Etiam in aliis Graeciae partibus eandem 
habes (Syll,2 817, 27), cum scriptura per diphthongum non nitatur nisi 
librorum manuscriptorura medii aevi fide, quae hac in re profecto nulla est. 

61 Metaplasmus geminus pluralis £uvou; pro Euvot inferiore aetate haud rarus 
est (Syli.2 187, 11. 547,3, 649,19). 62 Gf. not, 20. 63 Hic quoque 
(cf. not. 27) appellatione per praepositionem ^Tri c. gen, formata magistratum 
superiorem a rege administrationi pecuniariae civitatis praefectum indicari 
haud improbabiliter coniecit Kolbe. 64 Cf. Michel Recueil d'inscr. Gr. 
p. 308 n. 405, 3 sqq. i7rt[ji£Xei[a&at] Ttt»[v] -/pYjv^oJv], (b; av [f.-t\'zs [X6]a)VTai (XTjTe 
7rXuvo)Otv Iv [Tai; •/pYjvai;,] wv t6 u5u)[p] ci[a]iv I; t6 Upov t-^; A'/](jiY]Tpo;. 
65 Hoc discrimen inter poenas liberorum, quos verberari non licet, et ser- 
vorum frequentissimum est. liolbe provocat ad Plat. Legg. VI, 764 B. 
C. I. Att. IV, 2 n. 192c. Michel Rec. p. 308 n. 405, 8 sqq. Cf. etiam Papi- 
niani Digest. XLIII, 10, 2: ci 8e ^ii], 6 (Jiev SouXo; utto tou dvTuy6vTo; [AaoTt- 
Youo&o), 6 8e iXe6&cpo; dvSstxviaftu) toI; daTuv6(xot;, ol 51 doTuv6(Jiot C^/JIxtouTOJoav 
v.aTd t6v v6(jlov. Sed memorabile est, hic distingui servos qul iussu domi- 
norum et qui sua sponte tale quid committant. K. 



483] Lex de astynorais Pergamenorum. 103 

jxsTa T^? Tou xoptou y^^Ih-^? roiTjcnfj n toiStwv, 6fi.oio>? oT£p£o9(o 
xai I auTo; (AaoTiYouoOoj ev tuji xu^wvi^^ •irAr^Y°'^? 1 i^£VTT^xo'vTa, 
edv Ss aveu tt^? tou xopioo yv<o|(at^?, <ov |iiv av Ijco, oTepeoOo), 

180 (iaoTeiYtoJit^et? os Iv Toit xocptuvt irXTjYaT? exaTov 0£]oeo&a) Iv 
Tuit ^oXtot^' r^}i£pa? 0£xa, xai 6iTav | dcp£tr(Tai, dcp£io9to (xa- 
0T£tY«)Bet? }i"Jj IXa(o)|oootv^* itXT^yaT? TevTrjxovTa. eoTO) 8e Ttov 

185 dX(t)|X(ov^^ Tuit |3ooXo(i£V(ot i~iXr^'!^i^ T(ov xaxoop^oovTtov Tr£pt 
Td? xprjva?, xai 6 dvayaYtov Tj d|v£V£Yxa?'^ iizl too? doxovo- 
(J.00? Tiv XrjCpilivTa | {i.£ptC£oO(o too Yetvo(jivoo il aoToiv 5ta(p(J|poo 
t(o)^^ r]{itoo, Ta 8s Xotrd xaTaTaooioBo) ef? ttjv | iTrioxeorjv tou 

190 T(ov No(i(p(ov lepou. || <I)pedT<(p)(ov '*. ot xadeoTa(i£vot 



66 Cf. Pollux Onom. X, 177: KpaTivoj o' elirovxo; Iv Nefxfaei (11 p. 84 
fr. VIII Mein. I p. 50 fr.1 15 Kock) 'bi rtii xocptDVi tov ayy_£v' l/oov f, rou votjt^ov db; 
ovceijo; YjV ti dYOpavojj.f/6v, t|) tov a-jylva ivftsvTa I5ct (laoTtYOjaftat tov repl t-J^v 
aYopdv TcaxoupYOJVTa. Videtur apud Cratinum de nescio quo delicto in foro 
commisso sermo fuisse ideoque scholiastes perperam totum institutum ad 
una agoranomorum officia et fori negotia rettulisse. K. Ar. Piut. 476 m 
TUfjiTtava xai xutpoove;, oox dpTjSeTe; cum schol. ?6Xa eiolv iTriTtSlfjieva iiz\ to«; 
T^vovTa; Toiv xaTaoixtuv, iva fi.r) lytuotv dvaxu<|^at (inde Suidas s. -/ucptuve;). 
Hesych. Tcjtpoov • Srep Iviot a'jvdYyT]v xoXouot • otjXoi oe xal Seoixov ^uXivov. 
67 Cf. Aristoph. Eq. 367 oWv <:£ 6-r]otu' v Ttji cjXo). 394 iv ^uXtp Si?ioa«. 705 dv 
Ttp 5'jXtp o-f]Oco oe vT] Tov o6pavt5v. Herodot. IX, 37 vk y*P ^''1 ^5£5eTO iv ^yXtj) 
oi5Tjpo5£Ttp. Lysias X, 16: rj ttoSo-jwixxt] auTTj Iotiv, iu 0£t5(jiv7]OTe, 8 vuv xa- 
XeiTai h Tto ^uXtp 5e5£o8at. Lex ap. Dem. XXIV, 146 tov 5' lv5eiy8£vTa ^ 
dr.oL^/^is-oL SrjodvTtuv ol Ivoexa ^v Ttp 5'jXtu. Hic titulus docet, "/6:ptuva et $u- 
Xov, quae fuerunt qui confunderent, res diversas fuisse, nempe illum quidem 
collo cervicibusque imponi solitum, hoc vero pedes contineri ac comprimi, 
ut indicant et eiusdem instrumenti nomen antiquum -oooxdxxTj et Herodoti 
narratio de pede libertatis recuperandae causa absciso. Neque est cur us- 
quam de alia re formulam solennem dv Ttp ^uXo) of^oat, 5e5lo&at accipiamus; 
sane etiam in cyphone, qui item ligneus erat, describendo aliquando lignum 
commeroorari non est quod miremur. Cf. Aristoph. Nubb. 592 eiTa cpi|jLou- 
OTf)T£ TouTou Ttjj ^uXtp Tov aOy^va. Lysistr. 680 dXXa toutouv ypfjv dTtaotuv ei; 
T6Tp7][jiivov 5uXov dY"Aadap(i,6oai Xa^ovTa; toutovI tov auylva. 68 EAA[ZO 

SIN. 69 AAI|AnN. 70 'Qui aut ipsum hominem comprehensum ad 

astynomos deduxerit aut eius nomen ad eos detulerit'. Certe non video 
quid aliud discriminis inter participiorum dvaYaY<uv et dvevlY^a; notiones 
hic intercedere possit. 71 TQ. 72 Plerumque quidem ^plap et 5£- 

|ap.£v^, quo utroque nomine loci ubi aqua hauritur arte comparati a fon- 
tibus aquae iugis (-icpfjvai) distinguuntur, inter se ita differunt, ut cppeap {pu- 
teics) sit unde aqua subterranea hauritur, o£?aji.£vTj [cistema) ubi aqua pluvia 
colllgitur. At hic videmus utramque vocem apud Pergamenos eandem, ac 
manifesto quidem cisternae, notionem habuisse. Quod nescio an eo referendum 



104 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [483 — 

aoTUvd|xoi'^^ I TOii; OTzapyooaaq, Iv xaT? oJxtai? 8e$afX£v[ai;] ] (iv- 
aypacpdfxsvot iv xtoi Ilav&eitoi'* {jlyjvi Tt|dio{)a)oav ttjv ypacpYjv 
Trpo? Tou? oTpaTTjyou? | xal iTrifXEXeio&cooav iva oi xuptot oTeyva; || 

195 irapij^oavTat xat jJiTjSefjLia Tuiv 7rpou7rapj(oo|ou>v ev;(tovvu7jTat. e? 
8e \fi], Tou? TouTCDV Tt I TTotouvTa? C7]}AitooavTe? xad' exaoTrjV 
8e|Ea[Jiev7jV Spa^ixat? IxaT^v Tcpa$aT(ooav | xal dvaYxaC^Ttooav 

200 Ixxa^apat. xai ei Ttve? || 8e Trpt^Teppv xe)((oo[X£vot eioiv, Trapayl- 



sit quod putei ex quibus aqua subterranea hauriretur nulli omnino fuerunt 
in illo oppido sito in monte saxoso, sed partim ex antiquis aquae pluviae 
receptaculis, partim ex fontibus recentiore aetate per canales subterraneos 
in urbem deductis aquabantur. 73 Cum inutile futurum fuerit quotan- 

nls ab astynomis indicem cisternarum confici, Kolbius hoc totum prae- 
ceptum ad unum illius anni, quo lex data esset, collegium spectare sibi 
persuasit. Quod negat praesens ti&es&woav necessario de ea re accipi de- 
bere, quae identidem repetatur, sed alibi quoque in hac lege imperativos 
praesentis et aoristi confundi observat, ei non obloquor. At mireris eum 
non sensisse, alterum enuntiatum xrd lTri(jL£X£io8a)oav Tva — zapsyojvxat %a\ 
fi.rj6£[j.ia — dvyojvvijTjxat nullo modo de uno huius anni magistratu intellegi 
posse. At cum utrique commune sit subiectum oi xat}£OTa[A£vot doxuvofjioi, 
ne prius quidem aliter ac de uniuscuiusque anni collegio accipi licet. Eodem 
spectant quae v. 2H sqq. leguntur ooot S' av twv doT'jv6|xa)v [x-f] 9wvTat t^jv 
i<f ^auTwv Ypa9'^v Ttuv cpp^aTtwv eiz to dpy£iov. Quae Kolbius sane cum sua 
sententia ita conciliare studet, ut ooot de parte modo illius collegii, ad quod 
unum haec praecepta refert, interpretetur. At cum dcp' eaoTtuv ad ooot spectet 
neque in hac praepositione alia ac temporis notio inesse possit, apparet 
ooot Tojv doT'jv6{jiu)v non esse 'quicumque ex huius anni astynomis' sed 
'quodcumque ex collegiis astynomorum annuis quae deinceps futura sunt'. 
Non necessario sumendum est, indicem qui ab astynomis ad praetores de- 
ferretur, quotannis de integro compositum esse; sufficiebat ni fallor eum cum 
cisternis quas visitabant coUatum emendasse et supplevisse. 74 Fasto- 

rum Pergamenorum mensis, qui commemoratur etiam Syll.2 592, <. Simile 
nomen Ilav&Ewv Neapoli Campaniae usitatum habes Inscr. Gr. Sic. et It. 
759, <6. De tempore anni non certa quidem, sed probabilis est Kolbii con- 
iectura, qui monet cisternas sine dubio eodem tempore, quo index confice- 
retur et praetoribus traderetur, etiam visitatas et examinatas esse ab asty- 
nomis. Atqui id commodissime factum esse quo tempore maxime vacuae 
essent, id est ante initium imbrium hibernorum, fere Novembre mense. Quod 
quoniam non improbabile esset annum civilem Pergamenorum ab aequi- 
noctio auctumnali initium cepisse, tempus octo mensium quod dominis ad 
purgandas et reparandas cisternas daretur (v. 201. 202), a Novembre ad lunium 
vel lulium pertinere, ita ut etiamtum duorum triumve mensium spatium 
eidem astynomorum collegio, quod laterculum confecisset, relinqueretur ad 
examinandum, num omnia rite effecta essent, castigandosque eos qui negle- 
xissent imperata facere. 



484] Lex de astynomis Pergamenorum. 105 

YsXXsTcoaav toT? xopiot?, Srzoi^ lxxadaipa)|aiv Iv jiijolv ^xtcui^*' 
lav 03 }i7j 7:otf,0(uoi, T:pa:$avTS? xal toutoo; ttjv auTTjV J[Tj{xiav 

205 iravaY|xa!isT(ooav ixxaSaipsiv. Ta os YS'-v<>jxsva Sijjaoopa Ttov 
CTj|xiuiv dTroSiSdo^tooav ix liT^vdi; j el<; |i.T^va toT? Ta|xiaic xal 
6TrapxsTtooav ei; ttjv ! dvaxa&apotv xat xaTaoxsoTjv t5v 5s;a- 
jxsjvtov, s{; os d/^Xo fiTjftsv jxsTa^pspsoBto '*, ^oot | 8' av tppsaTa 

210 xexTTjjiivot (i^j 7r[oto5]vT£; 0Ts|fYvd pXdirTcooiv toui; fei^ova;, l^ir- 
avaY]xaCi|Ttooav auToy; oi doTov<J}xot CT,{i[iat;]. xai l|dv Ttve; 
8td TaoTa YsivtovTat xaTaoix[at, 7rpd]|^avTe; oi doTovtJjxot dr- 
oo(jTtooav ToT; p[Xa]|irTO(iivot;. ^oot 8' av tcuv doTuvojitov'' (it; 

215 OtovTat TTjv io eauTtov yP^?V ^*"^ cppejdTtov e?; t6 dp}(eTov, 
TJ [i-Jj rotfjOtootv xa&' Sv av | 6 v(Jfxo; TrpooTaooet, irpa^aToooav 
aoTOu; 01 | vo|io(puXaxe; '^ opayjia^ ixaTov xat xaTa:Ta$dT(ooav 

220 ei; Td; auTd; TrpoodSou;. jj '^^eSptovmv'*. oi doTovtJjxot 
iTrtjxe|Xstav TrotstoOtooav Ttov ts 8T,}xooitov d^ej[8ptov]<ov xat Ttov 
II auTuiv u7rov<J(i(ov, xat | [Idv Ttve; (xf^ ®<> o]TeYVot U7rdpyru)3iv, 
auToT; ; T|p | 



xai Toiv I -?— r. 



73 De orthographia v. not. 50, de re not. 74. 76 Ct not. 84. 77 Cf. 
not. 73. 78 Cf. not. 1 0. 79 Vox rara, quae in litteris Graecis vix 

alibi repperitur atque in Novo Testamento. Cf. Ev. Matth. <5, 47: rav t6 
£{a7ropeu6{ie-vov th ti ot6(io ei; rfjv xoiXiov x<°P^^ *"' ^^< drfehpSim ixPoEXXetat. 
Marc. 7,49 Sxt oix elaropeuexai oirou e{i; TTp< xapSiaN, d)X e{« Tfjv xotX(av, xol 
eU x6v dcpeSpouva IxTtopeie-rau K. 80 Supplemento Koibii [iatv Ttve; ojreTvot 
■j-dp-/(n3iv addidi negationem, qua non video quomodo careri possit, nisi 
pro enuntiato condicionali restituas finale [Sreo; av Ojtey^oI yrdpytDatv. Sed 
hoc propter -xal particulam non >idetur probabile quia genetivos t6v dzs- 
Sptuvcnv xai Taiv •jrrovojirov et enuntiatnm Srou; ov TreYvoi urdpyujot ab eodem 
verbo tzifii^^etav roteta8oB3av pendentia particula copulativa inter se (M>necti 
sententiae neutiqfuam ac^ommodatum est. 



484 Fragmenta duo tabulae marmoris albi margine prominente 
ornatae. A (v. 1 — 46 et versuum 47 — 59 sinistrae partes) inven- 
tum Pergami ad terminum orientalem porticus septentrionalis fori 
inferioris. Exscripsit Conze una cum Premero, Krugero, Thierschio ; 
cum ectypo chartaceo contulit et hic illic emendavit von Prott. — 
B (versuum 47 — 62 dextrae partes) undique praeter dextrum mar- 
ginem fractum, inventum Pergami inter rudera ecclesiae Byzantinae 
in substructione occidentali, translatum Berolimmi. Ex Fabricii apo- 
grapho ed. M. Frankel Alterth. von Pergamon Vm, 2 p. 216 n. 279. 



106 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [484 

Cum compluribus ectypis contulit v. Prott, cuius lectiones deinde 
ad ipsum lapidem examinaverunt Zahn et Briickner. — Ambo con- 
iuncta ed. H. v. Prott Mitth. des arch. Inst. in Athen XXVII i 902 p. 78 
n. 72. (Revue archeologique Quatrieme serie I 1903 p. 156 n. 148). 

XoUjXeV^ T(l)[ 1 (X£T£TC£[l]- 



Litterae I0TTZ. Scripturae tanta similitudo intercedit inter hunc titu- 
lum et n. 483, ut vix dubium sit, quin non modo eodem tempore, sed etiam 
ab eodem lapicida exarati sint. Enuntiata plerumque spatiis vacuis exiguis 
distinentur, semel (v. 54) etiam in medio enuntiato eiusmodi intervallum 
relictum est. \ Rescriptum magistratus aut imperatoris Romani ad 

Pergaraenorum civitatem datum hic haberi manifestum est. Qui id com- 
posuit, modo singulari numero de se utitur (v. 2 [jjLeTeze[ji]'];a{ATjv, (JouXrj&ei;. 
34 dirioxeuov. 32 Xa[i.pavt»v. 41 Stxatov rjYvjoafJiTjv. 54 euXoYOV elvai vofj.{C«»), 

modo plurali (v. i Xoi5[i.ev. <3. 48 ISo^ev •^jfteiv. <7. 18 %£3ev -/itxcrv. 

3 doiSa^ev rj^jLa?. 27 £8oxt[jiaoa{ji.ev). lam cum proconsules aliique magistra- 
tus semper singularem ponant, in litteris imperatorum Romanorum etsi idem 
numerus sollennis est, tamen passim pluralis exerapla inveniuntur ubi neque 
plures Augusti qui una iraperaverint intellegi possunt neque princeps praeter 
se ipsum etiam alios homines hoc numei'o comprehendit. Cf. Syll.2 373, 22 sqq. 
8ta t[^}i dvavc(o5tv Toiv itpo; if)(JLa; (imperatorem Neronem) auxu) oixatiwv unafj- 
^rovTTOV. Supra n. 475, 4. 5 sqq. osa Te auTo? ^cptXoTt[XTf]&7); Trpo; Yj[i.a? (Nero- 
nem) xal oaa eloYjYTjotu ttji uoXet TteptdyovTa •zai ini.tripa<i Tt[jia?. SyII.2 384, 11 
TYjv yapotv, Sor]? icp' -^jtjLetv (Antoninus Pius) (b[xoXoY£tTe [ACTetXTjcpevat. Quare 
hanc quoque ipsius principis epistulam esse apparet, neque dissimllis veri 
est editoris coniectura, Hadriani potissimum esse; cuius principatui et litte- 
raturam convenire et arguraentum, quandoquidem eum singillatim de Grae- 
carum civitatium institutis et administratione consultare et summa cum cura 
de eiusmodi rebus decernere consuevisse etiam aliae litterae superstites, ve- 
luti C. I. Att. III, 38, testentur. Videmus Pergarai fuisse mensam argentariam 
publicam (67][i.ootav Tpir.zl^a'i], sed eam hominibus privatis qui in hoc quae- 
stus genere versarentur (TpaircCtTai;) locatam fuisse (not. 12) ea condicione, 
ut non certam quotannis summam mercedis loco aerario civitatis numera- 
rent, sed lucri sui partera aliquotam. Videraus enim non modo ipsorum 
argentariorum interfuisse augeri pecuniam ex illo negotio redeuntem, sed 
etiam ad ipsam civitatem inde aliquid emolumenti rediisse (cf. v. 18. 19). 
lllis igitur mensae publicae conductoribus id privilegii lege civitatis con- 
cessum erat, ut nulla nisi per eos pecuniae commutatio fieret. Quo iure 
cum illi impudenter abusi essent et exactiones novas neutiquara legitimas 
ad quaestura quem ex comrautandi negotio faciebant adiunxissent, raagistra- 
tus Pergaraenorura quidem, quia etiam aerarium publicum inde aliquid 
lucrabatur, illorum avaritiae obviam ire neglexerunt, quare mercatores alii- 
que homines privati illorum fraude vexati imperatorem adierunt, qui causa 
cognita hoc rescripto toti controversiae finera imposuit. De locatione con- 
ductione mensae argentariae publicae cf. quae adnotavi n. 51 5^. 



484] Rescriptum princlpis ad Pergamenos de collybo. 107 

tj/afiTjV^, pouXr^dct? (jl£[v] <:pai|[v£oBai Sfxaio? xaxd r}]v i[iauTo5 
ouvJTjBciav 3, [irJva os Tau-a fi^ETaoat | [tA iYxXTj[iaTa* Tuiv Ipya- 
5 CofASVtov^ IttJi t^? TrdX£(o; (6)}iu)v^ avoptov, irEpt «iv ij [6 dTrooTa- 
Xei; ucp' 6}i.u)v irp£op£UTfj?^K]aXouioio? rXuxo)v iSiSaSoV ■f^jia?. 7ja|- 
[peTvat 8' ixiXeuoa auTou;^, iva 8^X]ov ^^v"* ei Tt Xeyeiv I^ouXovto. 
6 ouv T^? aj[}X£i(]^£a); xp^Tzoz ou vrf|ii[io? TjV^*', (i]A.(X)a*i Trapd to 
Stxaiov xat uapd rrjv ouvaXXaY>)V ^^ | [irpaTTeiv auToT<; I^TrsTpeirov. 
Ttapd ^dp Toiv ipYaoTuiv xai xaTtrjXwv xat Ttov 8[[<|^apio7r«)X«iv ^^ 



2 Supplevi. De eis inter quos lis esset Romam evocatis hic dictum 
fuisse videtur. 3 Supplevit von Prott. Cf. Syll.2 355, 9 xal -xaTa rfjv 

i[A-?jv ouvT]&£iav TTop' dxatepou [A^pouc im\i.t[\ia]z£p'x '(t'(pa\i.\i.isa Tg-nrjoa UTrofxv/i- 
piaTa. 4 Supplevi. 5 Supplevi non sine haesitatione. Per se pro- 

babilius mihi videbatur propter ea quae infra leguntur (not. 8) hic non pri- 
vatorum, qui accusaverunt, sed trapezitarum, qui accusati sunt, mentionem 
factam esse. Sed cum genetivus ab ifr.Xr^it.T.Ta pendens eam vim habere 
vix possit, xa xaxa tojv TpareCixeuovToov vero propter spatii rationes restitui 
nequeat, quomodo illa sententia recuperari possit nescio. Nam si Ta doixf- 
[xi-a Twv Tpare^iTe-jovTcuv scribas, ilia quidem difficultas tollatur, sed vix apte 
iam hic, ubi de cognoscenda causa verba fiunt, iniuriae trapezitarum com- 
memorentur. 6 HMON . Emendavi, nam cum pronomen necessario ad 

T-^; r(5X£u); referendum sit, epistula vero ab imperatore scripta, quo pacto 
hic de "^sua civitate' loqui possit, non assequor. 7 Supplevi. 8 Sup- 
plevi. Cum iam v. 2 [picTeirefjij-iiatjLTrjv de eis qui quererentur evocatis, ut 
imperatorera de suis iniuriis docerent, dictum fuisse videatur, huius loci 
vim eam esse opinor, etiam trapezitas, ne indicta causa damnarentur, 
Romam accitos esse. 9 Supplevi. 'ut si quid (vei quidquid) dicere 

vellent, ad notitiam meam perveniret'. Indicativi imperfecti in enuntiato 
finali usus indicio esse videtur, trapezitas facultate defensionis a principe 
data usos ncn esse. 4 0. Supplevi. Inde ab hoc enuntiato quid illa 

quaestione, de qua instituta huc usque verba facta erant, reppertum sit 
exponitur. <4 \AA. 12 Pactum inter civitatem et trapezitas de lo- 

catione conductione mensae publicae. v. P. Cf. not. i. 13 Qui vcarTjXot 

et dJ^apio-ojXat sint, apparet, sed IpYaa-wv notio pauUo minus definita est. 
Quos Prottius quidem negotiatores interpretatur, id est et eos qui merca- 
turam facerent peregre et maxime quidem trans mare, et eos qui certa 
mercium genera fabrlcarentur et eis venumdarent, a quibus rursus privati 
singillatim emerent. Et hoc quidem loco sane sic dpyaaTa; {Fabrikanten 
und Orosshrindler] et xarTjXo-Js [EJeinhdndler) distingui haud improbabile 
est. At tenendum est, ipsorum vocabulorum dpYaCe^&ai et IpYaaTYj; origi- 
nem et vim multo latius patere, ideoque recte et legitime infra idem 
verbum ita usurpari, ut 7,a7:f,Xo)v et 6<}^iapioT.(a\3y^ genera ei neutiquam op- 
ponantur, sed ipsa eo contineantur (not. 26). Ceterum voces d^^apiov, ^tjjapio- 
TtmKrii hic secundum recentiorem sermonis usum non intellegendas esse 
nisi de piscibus eisque qui eos vendant vix est quod definite moneatur. 



108 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [484 

eji? Tov XsTTTov 1* IjXTCoXav siw&j^tov 5(aXx6v SsxaoxTo) dooa- 
10 pia II [t6 Srj]vdp[iov] XafAJBdvstv 6cpeiXovTs<; xat toT? t6 hr^va- 
ptov BtaXXdoosiv Pou|[X]ojXcVoi[? "J^p^]? [8]s[xa]£irTd SiSdvai ^^ 
oux TjpxouvTO TYjV Tcov daaapitov d[X£t[t|/tv, dXX[d x]at Idv 8r|Va- 
p((ov dpYopaiv Tt? dYopdoTu t6 6(]^dpiov, xa&' sxaloTov Sr^vdpiov 
stosTrpaooov doodpiov 2v. ISo^sv ouv i^ifieTv xaXw? ej^siv | sJc 
[t]6 Xon:6v touto 8top{)u)oOat, iva [iy; oofxPatVTf) toT? iavr^xcac 
15 biz auTuiv II TsXdJVsToOai, xa^' cov ou8s(xtav auToT? I^ouoiav 8s- 
8(Jo&ai oujxp£,37jxsv ^^. j 6^oa *' fxsvToi Tuiv XeicTaiv 6«}<apiu)v oTaB- 
[xuit TcnrpaoxtJfxeva TtjxaTai^^ U7t6 | Tuiv dYopavd[xa)V, toutwv, 
xdv irXstovai; [xvd? u)vrjOu)VTat Ttvsc, T]ps|osv*^ r^fxsTv r/jv ti[x-Jjv 
auTou? 8t8(5vat irpo? xsp^xa^o^ Sots dir' auTuiv ocoojCeoi^ai^i t^i 



1 4 Distinguitur denarius argenteus, quae est moneta imperialis, ab asse 
aheneo, i. e. moneta provinciali. Haec adiectivo XeTtxo; significatur, ut 
n. 485, 4 2. 13 ToaxaaTa&di; 5e v.il ini Ti\i yapa^ecuc xoi) XeTrxoi) yaXxou et 
Alterth. von Pergamon VIII 2 p. 261 n. 374 D, 7 d(aaa'pia) %' Toij XeTrxou. v. 21 
ToiJ XcTZToii TtavTo? Ta ■^fxiaT]. In titulo Lycio Bull. de corr. Hell. XIV 1 890 
p. 169 n. 3, 9 dpi&[x[TjOav]Ta Xe^TiToiJ | dpY'j]piou fxuptct5[a]; Ti^VTe xtX. voca- 
bulum paullo alia vi usurpari apparet. Cum as proprie sextadecima denarii 
pars esset, tamen tunc temporis tantum intercessit inter utrumque genus 
discrimen, ut septendecim aut duodeviginti assibus provincialibus denarius 
Romanus permutaretur. Qua de re iam ante hunc titulum inventum ex Vibii 
Salutaris (n. 480^2) monumentis Ephesiis coniecturam fecerunt E. L. Hicks 
Greek inscr. in the Brit. raus. III, 2 p. 1 39 sqq. et Kubitschek ap. Pauly- 
Wissowa Realencyklopadie 11,2 p. 1742sq. v. P. 15 Singulorum igitur 

in singulos denarios assium est collybus, quem trapezitae percipiunt ea con- 
dicione ut certam partem aerario publico pendant (not. 1). 16 Qui in 

suum usum pisces aut aliud quid mercantur, ad eos potestas (l|ouata) ar- 
gentariorum non spectat, quia sive denariis argenteis sive assibus aheneis 
pretium pendunt, permutatione non opus habent; uni venditores (IpYaoTat, 
%dr:7]Xot, iiaptoTcwXai) ad mensam accedere debent, ut quae singillatim ahe- 
neis nummis ab emptoribus acceperunt, argento conimutent. Quod lucrura 
ne minueretur, contra ius et pactum eos emtores, qui argentum solverunt, 
ipsos adierunt trapezitae, ut sibi pro collybo assem penderent. Quod quo- 
niam id non rainus lucri reipublicae quara argentariis afferebat, magistratus 
(dYopav6}AOt) hanc iniuriam non modo non prohibuisse, sed adeo sua aucto- 
ritate adiuvisse videntur. v. P. 17 O in margine prominente, ut littera 

prirao errore omissa, deinde suppleta videatur. 18 Quibus certum 

pretium ab agoranorais constituitur. 19 Versus 17 postrema littera E 

postea in raargine adiecta. 20 Supra v. 11 t6 orjvdptov Ttpoc SexaeTTTd 

otSovat est 'denarium septendecim assibus permutare', quam notionera 
praepositionis ab hoc quidera loco alienara esse apparet, ubi simpliciter 
quonara raonetae genere pensio aliqua facienda sit enuntiatur; x^pixa idera 
esse quod Xe-tov yaXxtJv apparet. Simllera praepositionis usum habes Syll.2 



484] Rescriptam principis ad Per^ameaos de collybo. 109 

20 TtdXsi TTjV ix To5 xoXXtipoo zpdooSov^. 6jxotu)? xat sdv zXstojjVS? 
auv9s|icV0t dpYuptov OTjvapitov 6d;u)atv r^'(opaxvm\, sl*a oiai!- 
puivTai, xal toutou; XskTOv 5i5dvat ^^aXxov Tuii ^'^apioirtuXTji*^^ 
tva dvacpspTjTat ItzI ttjv Tpdrs^av 6too'vat 8s irpo? osxasTrrd 
daodpia'^, izst|o7j t, tt;? dtieiirrixTji; dpYaaia(?)-* 5oxsi {idvoi; 
ToT; ipYaaTaT;26 otaAs-'saj&at. fi(A.)s{Y)x&>iaav'27 iisTd touto xat 

25 STspd Ttva a'jvxs}(a)pT,x(iTS? lauToTs xepS«»v dvdjJiaTa dorcpaTOti- 
pav'® TE xai T^ xaXou[isvu>v rap' a^ToT? | i:poa<pdYiov ^*, 8i euv 



340, 6 i^SioofisN Ss To Ip^ov oXov rpo; yaXxov i. e. ea condicione ut pretium 
aere persolvatur. 21 Cf. Syll.2 163, 5. 639, 8 ins^Wiffia^e. 334, 18 xap- 

KwCeaftat. 686, 37 d-joiVifjU^%ai. 930, 20 d;ioid3[CovT]at. Cf. Meisterbans et 
Schwyzer Grammatik der att. Inschr.3 p. 88 aot. 766. p. 92 not. S29, ubi 
tamen exempla quae pro l et quae pro s scripturam s^ exhibent, non recte 
distinguuntur. E. Schweizer Gramm. der perg. Inschr. p. 129. F. Blass .\usspr. 
des Gr.3 p. H3 not. 432. 22 Cf. not. 1. 23 Qui unus in suum usura 

lantum emit, ut denariis argenteis pretium persolvere possit, ab eo non, ut 
adbuc factum est, coilybum exigere licebit trajpezitis; sed si qui plures con- 
iunctim emerint et inter se diviserint, id fecisse existimabuntur ut legi frau- 
dem facerent et reipublicae reditum subtraherent; ideo cogentur argentum 
suum recipere et pro eo aes dare, quod deinde venditor permutare debebit. 
24 Ita pendent emtores, ut pro singulis denariis septeni deni asses compu- 
tentur, cum venditor in mensa publica argentaria duodevicenos dare debeat. 
Ita efGcietur, ut coUybus unius assis non ab emtore sed a venditore detnr. 
23 EPrAIIAZ lapis. Emendavit v. Prott. 26 Hic quoque ipYasrrd; 

maiores mercatores vel negotiatores interpretatur von Prott, ut opponantur 
salsamentariis et cauponibus aliisque id genus hominibus. Sed mihi longc 
aliud monstrare videtur sententiarum conexus. Etenim una Ep-faaraiv ap- 
pellatione hic omnes continentur, qui hoc victus quaestusque geous proG- 
tentur, ut merces quaslibet emant ac vendaat; itaque etiam xdTrr,>.ot et 
abapioizmkai in eo numero sunt. His omnibus lex collybi onus imponere 
vnlt, neque vero eis qui in suum usum aliquid ab illis emunt, a quibus 
contra ius et pactum trapezitae collybum exigere conati sunt. Cf. not. 15. 24. 
27 HAEEX9HZAN lapis. Emendavit von Prott. 28 Nummum asperum 

eum dici, qui nondum usu detritus ac iaevigatus esset, von Prott probavit 
testimoniis Suetonii Neron. 44: exeg^itque ingenti fastidio et aeerbiiaie nttm- 
mum asperum, argentum pustidatum, aurum ad obrussam. Persii Sat. UI, 69 
quwl asper utUe nummiis habet. Eiusmodi nummos cum exigerent trape- 
zitae, detritos non accipiebant nisi addita pensione qua hoc vitium quodam- 
raodo sarciretur. Haec erat aspratura. v. P. 29 Non rpo-a^d-fiov, sed 

rpoa-cdYtov inteilegendum esse observat v. P., cum admoneat loci Evang. 
loann. 21, 5 yMiti oiv oOtoT; 6 'Itjsoj;' rat5ia, u.r, -t TrpoacaYiov eyrrs; Qoo 
pacto tamen pecuniam qua obsonium emerent a negotiatoribus exigere 
potuerint trapezitae, ignorare se fatetur v. P. Utique hac quoque in re im- 
pudeos et insatiabilis eorum avaritia cernitur. 



110 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [484 

sTnrjpeaCov {j-aXtoTa tou? tov lybh^ TTMrpaaxovTa?. | xai TauTa 
ouv £8oywi}j-aaa[xsv SiopOuia&ai' TcXsovsxTsTa&ai "(ap xal tou? | 
6XtYOo?30 oir' auToiv dvftptoTcooi; 8(^X)ov^^ ^v, oovepatvev 8e TtSotv 
ato&YjlTTjv yetveo&at toT? (ovoofievot? ttjv aotxov Tuiv TrtTrpaoxoV 

30 Ttov CT/llJLtav. rjTiddr^oav xat «><; eveopTdSta^^ T^apd t(J5v epya- 
OTtov *3 ei07rpdoaov|te?, Sirep dpvoo}xevu)V atiTtBv T^Seto? ^TtioTeoov, 
Tou [xrj dcpetXetv [ Yeiveo&at t6 toiooto XaiJ-Pdvwv xal ttjv itap' 
auTuiv oovxaTd&eotv. j fxcJvov fievTot (i)jxoXo'yoov Tuit 'TTreppepe- 
Tattot^* [XYjvi 8i8oo&at eaolToT? t6 eh tov ^Epjx^ XeYtJfxevov ex 

35 TotaoTTji; dcpopfx^?' opxov eaoToT? || dTratTsTv oovxej(top^o&ai Trapd 
tu)V evTroX(ovTu)v ^^ t6 XsTtTov xat | Trpo; auToo? dvacpepdvTcov ixepi 
Tou ixYjSev auTouc Trapd Trjv 8id|Ta$tv^^ TreTrofirjxevat. tou? oijv 
8td t6 ouvet86i; 6fxvuvat fXTj 8ova[xe|voo? 8t8dvat ti a^ToT?, woTe 
[X7] TYjV Tou 6fxvuvat dvdyxr^v UTrofxejvetv * 8 oux e8oSev dXoyov. 

40 dvTOfxvuvai [xevTot xat auTou? toT? IpY^aojjJTaTi;^'' Trepl tou fxr^ 
8ev auTou? 7)8txr^xevat Iv t-^ tou dpyupou vo[xia[|xa]|To; 8da£t 
xat auT6 8txatov rjyr^odfxr^v. IXeyovTu xai lve;(upa[ai]|a; eaoToT; 
7roteTa&at(v) iTrtTpiiretv 8^Xa; Te Tuiv IpYaoTuiv ia[b' S^Te^^j | 
xpaTeTv td; ifxiroXd?, t^; oovaXXay^r^jij^^ oo touto ouv)(u)po6- 
[or^c,] I aKkoi iizi tou? Tafxta; auTou; Trapayetveof^at xeXeuouor^[?, 

45 Idv] II aJTtdotovTai Ttva, xat Tcap' sxetvtov 8Yjfxo'atov Xafxpdv[etv 
8ou]|Xov, iva vofxifxu); TrotuivTat ttjv eve;(upaaiav, wote [t6 irpo 



30 Non paucos, sed qui humili concUcione essent. 3i AiON. 

32 Pensiones vel dona quae per feriarum dies eis offerrentur. 33 Hic 

quoque de omni mercatorum genere intellegendum vocabulum. Cf. not. 26. 
34 Postremus anni provincialis Asiani mensis, qui pertinebat a die 24. m. 
Augusti ad diem 22 m. Septembris. Cf. n. 458, 71. 35 Sic scribendum 

est, non cum Prottio IixtioXwv twv. Nam Graecum nomen est IfAroX-/], quod 
hic habes v. 43, unde legitima ratione descendit verbum usitatissimum ^(x- 
iToXav. Quod contra l[x7ioXo; pro £[x-opo; vereor ne nemo unquam Graecus 
dixerit. Adde quod proximum vtal rectissime se habet in participiorum Iv- 
TToXeovTtuv et dvacpepov-wv coniunctione, in Prottii vero lectione nuUam habet 
probabilem explicationem. Nam quod ipse dicit, eos indicari qui aes pro- 
vinciale etiam ad illos publicos trapezitas, I. e. non modo ad alios qui clam 
eiusmodi negotia transigerent, afferrent, nullo modo ferri potest. Etenim 
cum verissima sit Prottii sententia de privilegio mensae publicae Perga- 
menae (not. 4), quis non videat, cum hac illud 'etiam' adversa fronte pu- 
gnare? 36 Constitutio nescio quae magistratuum Pergamenorum de 

permutatione nummorum indicari videtur. 37 Etiam hic latiore vi de 

omni mercatorum genere dicitur. Cf. not. 26. 33. 38 Supplevi. v. P. 

non attigit. 39 Cf. not. < . 4 2. 



^84 Rescriplum principis ad Pergamenos de coUybo. 1 1 1 



T^C]** j xpiOSQK TOUTOt TtBl TpdlCCDl XTj^Bsv (jivSlV ToT[;^* d<fi£l- 

Xouoji. ! xai TOUTo ouv s5o|sv Tjjielv outco? J^stXsiv 7Siv[sa8ai, 
ozjto;*' TTSpisIyrsv T^i £>tooai?*', xal oii tou ot,jjio3iou jasvtoi 

1 [oouXou {iTj ou]}i}X£Tpov sivat TTjv Ive}rupa3iav, a}jA Tj to ixa- 
v[ov*^ -po xpia]su);** X[alii^a'iV£al)at**, 7} iav oouvai ti; ^kt^ 
ouvTjTat To o[uji.^<^/.a]iov, £tva['.*^ t]o elvi/upov ^oou av to 
xpaY|ia xai t^ eic' auTm [::po'3]Tiaov ^*K [to? {t£VT]oi xpi|oeis*» 
YeivEo^at fi?j Itci twv Ta}i.ia>[v, dXX]<i iri Tuiv ^oTpaTTj^-pjxjo- 
T(uv*® I dvopaiv i^ d::oXo-][T,;'* £uXo[yov eijvat vojiiCo, en 6s 

j to[u]; jA£v52 Tajiia;" jisTexew tt,? yj^iia^ x]a&^xov**, to(ik] 



40 Sapplevit v. P. coll. C. I. Atl. II, 600, 36. S7: i^iwu toIc fpattdpxo^ 
xal Aja[Xeu]3tv ivr/ypd^eiv spo hixTfi. 44 Post [jiEvetv Conze habet TO"^. 

Sed Prottius fieri certe posse, ut rellic[uiae post O conspicuae litterae I 
essent, ectypo examinato pronuntiavit. ii vi-i. Frankel, 11 in ectypo 

agnovit v. P., idque lapide coUato coofirmaverant Briickner et Zahn. Ctram 
onos; an xa&cu; fuerit sane ambigas. 43 Putaverim bic locationem men- 

sae publicae, quae v. 7. 43 oovaXXaTT, appellaUir, indicari; non exotoovat ali- 
quando idem esse ac ^tsdoOv constat. 44 Latinum satis aec^pere, de eo 

usurpatum cui praedibus cavetur, ut satis dare de eo qui praedibus cavet, 
bic ad verbum Graece reddi ut Act. Apostol. 4 7, 9 xai Xa^-rzzi to huzvov 
rapd to5'Id30vo; xai •zSri XoiT.Sn dic^Xuoav airou; monet v. Prott. 45 !:..< 

FrSinkel, Li Z Briickner et Zahn. 46 At/MBA Frankel, A/ /MPA BriickDer 

et Zahn. 47 CIN* . Frankel, EIN* . Briickner et Zahn. 48 Vetantur 

hic plus quam quanti debita summa pecuniae addita multa sit pignoris loco 
auferre trapezitae, id quod eos per nefas haud raro fecisse supra v. 44 — 43 
indicatum est. Ceterum hic MONH legit Frankel, . iMONH Briickner et 
Zahn. 49 Versus quinquagesimi aiterius finis apud Frankelium itemque 

apud Briicknerum et Zahnium OIKPI est. 50 Ai-i . . «^N AOTQN 

Frankel, ALU I rr SLI" I PA I F . . . OTQN Briickner et Zahn. 54 'Qui prae- 

tura functi rationem reddiderint' interpretatur von Prott, droXo7T,v hic eadem 
vi dici statuens quam alibi, ut SylL^ 5S4, 90, habeat d-oXofta|ii6c. At hoc 
cum linguae legibus pugnat; nam ut di:oXoTt3(i6; ab droXoYiCssdat, droXoyta 
ab ditoXo-jeio&ai descendit, sic droXofT, necessario referendum est ad dro- 
Xrfetv; cf. hH.ojr^, TjXXoyr;. Hoc vero verbum delectus notionem habet, 
veluti Herodot. III, 4 4 ouve-eji.Tre oe xai oXXa; rapftivou^ d-otJ^ai dvopfiv twv 
r^TtDv. Non igitur omnes praetorii una iudicant, sed in anamqnamqne 
litem aliquot ex eis iudices deliguntur. Sane in re iudiciaria etiam con- 
trariam vim habuisse verbum discimus ex Plutarcho Cat. min. 48: i Se 
n/.d7Xo; dreXs^iV auTov iCatonem} Ix twv oixa3T»v [tsza to'j; X6"jo'j?, xai ©'jSsv 
fjTTOv fjJun. Cogitaverit igituj- quispiam de hac interpretatione 'ea condicione 
ut utrique ex litigantibus iudices relcere liceat'. Sed id cum praepositionis 
^ vi minns bene convenire mihi videtur. 52 AINOMIIQ"»-'^ . . NTc». 

"lEN;^;// Frankel, lAINOMIIQCi I AETO . ~IEN Bruckner, Zahn, 53 TA 

54 Hia-'N Frankel, A^^HIC^Ny ;, Bruckner, Zahn. 



112 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [484 — 

81 lo[Tpa]T/j[YYjx]dTac 56 | xoct ifiTCtpou? sTva^t xal o]u?5^ 

Tuiv irpayiJLaT^wJv [xa]t \iz fAov|Ta?5' to t% iT£p[iYiYVop.£- 

VYj?] o6aia?58 a^xou; aTio[oT]£[p£]Tv 8uva|X£|vov5*, t6v Se 

£ . XEV^'' xai ot? av aXX[ot?] T£Xa)vai? | icp£[5p£uov- 

60 Ta; £Yva)ji.£v^^ 7roi£]to&aL auTou? ttjv £U£j(upaoiav xa[t^2 jj — 

^j XQj^^ aYopaioi? iriupaoxopiEVtov t . . | 

(o; BtSooOat teXo?, aXX' lav X . . . | 

Va . £p£tV£ . . (,T>j 



55 TO - 1 1 . . . ^TAZ Bruckner, Zahn. TO . . AEti. . . "N . . . . 

TAZ Frankel. 56 OZ Frankel, {1 ectypum, cuius iectionem lapide exa- 
minato confirmaverunt Brlickner et Zahn. 57 In fine versus ON Frankel, 
MON Bruckner et Zahn. 58 ■'YIIAZ FrSnkel, OYIIAZ Zahn. Partici- 

pium 7T[epiYiYvo[ji,ev7jc] supplevi, cum sumerem de artiflcio quodam fraudu- 
lento trapezitarum hic dici, quo etiam eam partem rei familiaris pignori 
oppositae, quae reliqua esset deducta pecunia debita, eripere conentur de- 
bitoribus. Nam id eis vitio datum esse ab accusatoribus supra enuntiatur. 

Cf. not. 48. 59 AnO I NAY Frankel, An . . . ~ . . I NAY Bruckner et 

Zahn. 60 KEi Frankel, KEN Briickner et Zahn. 61 Supplevi. i^e- 

opejeiv frequenter insldiandi vi usurpai"i notum est. 62 N'^ Frankel, 

K' Zahn. 



485 Lapis inventus inter rudera Magnesiae ad Maeandrum. 
Edd. G. Gousin et G. Deschamps Bull. de corr. Heli. XVIII (1894) 
p. 12 n. 12. Plenius, sed minus accurate, minusculis exscripserat 
K. Batusis, cuius exemplum edidit Kondoleon 'AvexSotoi Mixpaota- 
val iTCiYpacpat p. 46 n. 90. (Ex utroque exemplo 0. Kern Inschriften 
von Magnesia p, 124 n. 164.) 

'H pouX>) xai 6 S^fjLo?^ xotl t^ "^epooaia^ lTst|X7)oav | Moayioiva. 
Moo}(itovoc, avSpa cpiXtJTeijxov xat ^vapeJTOv xai diro TrpoYcJviov 



Litterae AZGZnz. Vs. 9 in voce c£ixu)vt)v litteras N et H ligatas ex- 
hibent Cousin et Deschamps. 1 Magnetum ad Maeandrum. 2 Corpus 
civium aetate provectiorum. In alio titulo eiusdem civitatis apud Kernium 
Inschr. von Magnesia p. 104 n. 116, 3. 4 legitur eSolev xco ouaTTjfAotxi xdiv Tipea- 
j^utepojv, sed plerumque, ut hic, breviter ■fepoDaia appellatur (Inschr. von 
Magnesia p. 83 n. 98, 36. p. 128 n. 179, 18), Yepovte; sunt p. 90 n. 102, 6. 11. 
Ut hic una cum senatu populoque quempiam honoribus afficit gerusia, sic 
idem flt Inschr. von Magnesia p. 1 24 n. 1 62, 1 sqq. i] pouX?) xal 6 ofjjxo; 7.0.1 
■?) Yepouoia ixetiJi-irjoev TiP^ptov KXa65iov — 'HpxouXavdv. 



485] Moschio Moschionis f. Magnes. ]]3 

£ya/T,uova xal -^1)31 xott i';^^'^ x(Ja'}iiov' xae ap}ft£pa~u- 
5 oavra^ xai Ypa}i{xaTi'J3avTa ttj? -«liXcco?* xai -p^^asinp- 
•/i^aayza Tsrpajir^vov tT|? | Tz6Xzm:; ix t«ov tSuuv*, 6jJL0ta); 
o£ xai otjxTjVov Y-P^'->3ta?' | ■<(xnv*aaiapyr^oav-a, eti 5s xai 
7Tpa-T,-'7;aavTa* xal rapa ooXa^avra* xat dYopavo;i.T|aavTa ts- 



■3 Cf. n. 474^ 4 Pieoios de eodem civitatis Magnetam sacerdotio 

leyilur Inschr. von Magnesia p. 4 04 n. 443 (Syll.' 374}, 3 — 6 pNB{i.Ti stm- 
TTj7d>-< xai TOJ •jyiau.a-itn^ tou ot,(io-j xa[i] opytEp^o»; rnr» rorpioBV (keav xai 
Ttti-K i.e^3TBBv naa;x£vo'j; To!i dtoxXiou;. Aiia de eo sacerdotio v. ap. Kernium 
Ind. p. 240. 5 Cf. Inscbr. von Magnesia p. 4S7 n. 474. 43: toj ^pajxjia- 

T£oj; TTj; -oX-:o>;. p. 4 66 n. 364: t(o-j) [t}?,; rroXeoi; (yo asero;. Multo freqnen- 
tior est appellatio 4 ^pajxfiaTi-j; tou o^uuyj, qnae eundem videtur magistratum 
significare, praesertim quia ipsa quoqne cumolari solet cum honoribus 
sacerdotis; cf. Inschr. v. Magn. p. 4*6 n. 469, 4 3. «70, 4 5. 4 74, 44. p. 427 
n. 4 73, 4 4. p.4 30 n. 4 84, 4 3. 4 85, 4 5. p.4 34 n. 4 86, 4 3. 487,9. p. 4 34 n. 4 98, 7. 
p. 4 46 n. 239. 4. At alius sine dubio est 7pau.(xaTrj« tt,; PouX-^C (Kem lod. 
p. 240). 6 Cf. n. 4799. 7 CL Inschr. Ton Magnesia p. 418 o. 479, 47: 

'jTzic, m-t tjfxeporv oovco xai rg ^tXosepdanp -fefoo^ t4 i^ fftou; iid 'Jjfxica ot- 
oofxrvov D.atn-i. p. 4 04 o. 4 4 6, 24 Iro-vofxa^ovfTla tt,-v 8iavottT;v (qoae gerosiae 
datur; ^-juvastap^txTiv. 8 lo titulis Magnetnm p. 83 n. 98. 26 et p. 86 

p. 4 00 a. 40 ToO STpoTTj^oiJ ita dicitnr. ut quin onns modo ilio qnidem tem- 
pore praetor fuerit nulla ex parte dnbiam sit. P. 4 04 n. 4 43, 3. 4 T'^n 
STpaTTjoiv legitar, Gaodii aat Neronis aetate; itaqae hic quoqae Moschio 
onus e coUegio inteilegendas est. 9 Inter summos civitatiam honores 

rapa^u/.oxo; officium enumeratar cam hic tam Jahreshefte des dsterr. arch. 
Inst. V 4 902 p. 499, 23 sqq. pttva5tapg(r(j3(a}vTa xai -apaf[-jXat?a]vTa xai Sexa- 
:To«t)T£'j3avTa xai Trdoof; -i]i dp)^dc xat X[et]ro»rp}f{ac TrreXexoTa. Lebas-Wad- 

-ton Inscr. III, 4693 b a zp vzrj i ^aai, tipopavopiTisa;, j [ TjOaJc, ^jkofyiiaaij 

•AaT£'j|[aa;, , T^xfxirjsac, i^^ap^rrjsa;, el^tpTjvapyfioa;,] vofxocoXa- 

;. T:apa9'jXa^;. Mitth. des arch. Inst io Atheo VUI 4 883 p. 328 n. 4 0: 
i..--i>T,«popov xai fpautxaTea toj orjfxou, ^ouXapynfjaavra, e{pT,vapyT,3avTa, trjfopa- 
voaTisavTo, 5iTn>VT,5a-/Ta «7:6 [Akt^}^^p€iai ^t;, ^puoo^pop^savTa, ^-ajpa^uXd^avTo, 

'YjuptapytjaavTa, dpyjpoTatxuusavra, oexa—pflwre-jsavra, •ypafxfi.aTejsavra. Gr. 

I . in the Br. mus. III, 2 p. 209 n. DLXXIX o, 7. 8 [^ojJXrjrou xai isTjpdp- 
xat] -apaciXoxo;. Aiia vide Mittb. des ath. Inst. XIX 1894 p. 307 not. 4. 

1 n. 527, 9. 4 0. H de eiusmodi magistratibus coronae honore afBciendis 
DODnulla praecipiuntar. Apparet igitur hos Dobiiissimos homines faisse, non 
confundendos ilios qnidem cum eis pabiicae secnritatis castodibus, qai ap- 
pellabantur rapacuXaxTTat. De ipso eorum otBcio ambigitur. 0. Hirschfeld 
raoas-JXaxa praefectum -apa-,;uXaxiTrtrj interpretatar (Sitzangsberichte der 
Kgl. Akademie za Berlin 4891 II p. 868 not. 4 4 6), E. L. Hicks Gr. inscr. in 
the Brit. mus. III, 2 p. 87 eum inteilegit, cuius officium fuerit militLbas mani- 
cipalibus (oti»7ji.iTai;, cf. n. 54 4, 10] stipendium praebere, Waddington simi- 
iem eios magistratiun fuisse atqae io Lycia dpytouXoxoc et 'jro^puXoxo: 

Pitt«nbeiger, Oiiemtis gr. iiis<». U. 8 



1-|4 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [485 — 



TpccfXTjVov ^'^ zal v£OTcot|fjoav-a ^* y.al asiToovYjV YcVo']i.£vov ^^ ^g^| 

10 C,r^\ii{(ii)Mvxa^^ OTjvapia || irsvTaxia^^eiXia, ouosv os £Xao[a]ov 

xal TravTj7opiap)(Tji3avTa i^ | zai apYopoTafj-iavi^ YEVo^fiEvov, '(z- 

vdfisvov 0£ xat I-kI tojv £7:t jicTjYoiv^^ ot£Tiav, xaTaoTa^^l;'^ 

0£ xat iizi T^? j^apa^£(oc tou Xstctou | j^aXxoG'^, xa! tocc Xot- 
Tzac, Ss cptXoTStiJLta? TSAtaoavTa^^ aYVu>? xat ] ajii^jLTTTtoc. 



(n. 566, 16. 17), quorum negotia ad vectigalia exigenda spectassent, quam 
sententiam probavit Th. Preger Ath. Mitth. XIX p. 307. Ut in re obscuris- 
sima mihi maxime probabilis videtur Hirschfeldii sententia, quam etiam 
W. Liebenam Stadteverwaltung im romischen Kaiserreich p. 357 not. 6 pro- 
bat. Nam ipsum nomen hoc monstrare videtur coliatis vocabulis -apacp'jXa/.Yj 
ttj; TriXeu)?, r7paci'jXa7,£rov, rapaciuXavciTat, quorum testimonia praebet Liebe- 
nam L 1. Utique non unum praefectum vigilum, sed collegium fuisse inde 
apparet, quod eius praeses ((ipyi::apacp'jXa|) est n. 476, 8. 9. De ratione, ob- 
scurissima sane, quae inter paraphylacas et irenarcham intercedere videtur, 
cf. n. 5502. 40 Gymnasiarchorum et agoranomorum coilegia ter per sin- 

gulos anoos mutata videntur Magnesiae, ut Erythris praetores (arpaTT^Yo^i- 
Cf. Syll.2 210, 3. 4. 24. 25. 225, 3. 4. 17. H Cf. Inschr. von Magnesia p. 84 

n. 98, 58, ubi inter alios Magnetum magistratus recensentur veooroiai. p. 166 
n. 362, 4 sqq. •(p'xi).ij.'x[-:tuz tou] a'jv£&pi[o'j tojv] v£o;:otu)v est, eadem atque hic 
scriptura. 12 Non annuus magistratus est, sed unura certum mandatum 

peregre proficiscendi ibique frumentum reipublicae impensis coemendi. Cf. 
titulum Trallianum Mitth. des ath. Inst. VIII p. 328 n. 10, 5. 6 ciTcDvrjcavTa 
d-6 ['AX£;a]v5p£ia;. 13 ZHMIO0ENTA. lacturam, non poenam significari 

apparet. 14 Manifesto ad panegyrin Dianae Leucophryenes (Syll.2 256sqq.) 

spectat hoc munus. 15 De hoc magistratu, cuius Magnesiae quidem in 

hoc uno titulo mentio fit, cum alibi inferiore aetate satis frequens sit 
eius memoria, cf. Oehler ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie II, 1 p. 802. 
W. Liebenam Stadteverwaltung im rdm. Kaiserreich p. 291 not. 1. 2. 565. 
Certum est discrepare hoc officium ab eo quod simplici nomine TaiAia; ap- 
pelletur, et cum inde a Traiani aetate inveniatur, proclive est conicere id a 
Romanis demum institutum esse. P. Paris Bull. de corr. Hell. X 1886 p. 373 
eundem magistratum in provinciis orientalibus hoc nomine appellatum con- 
iecit, cui in occidente curator calendarii nomen esset. Is pecunias publicas 
mutuas dabat privatis qui fundos suos reipublicae pignori opponebant. Cf. 
Cod. Theodos. XII, 11, 1. Pauly-Wissowa Realencyklopadie IV, 2 p. 1805. 
Coniectura Parisii non certa quidem est, sed probabilis. 16 Non nomi- 

nis rrjYTj genetivus hic agnoscendus est, quoniam qui fontes a magistratibus 
civitatis curantur, non rTjYat, sed xpTjvai audiunt (n. 483, 159 sqq.), sed finis 
verbi compositi, cuius altera pars est radix verbi TtTjfvufxi, qualia sunt 
aaaloTTTjYo;, va-jTtTjYo;, aopo-TjYo;. Si de altero e::!, quod unius Kondoleontis 
fide nititur, res certa est, prior compositi pars ipsa rursus ex praepositione 
Itt^ et nomine nescio quo conflata videtur; at eiusmodi vocabulum quod 
hlc quadret me nuilum novisse ingenue profiteor. 17 Anacoluthia satis 

frequens pro xaTaoTatisvTa. 18 Cf. n. 484 **. 19 Aut errore hoc pro 



486] C Antias A. lalins Qaadratus. ]i5 

-z/.i^avza incisum aut a verbo ceteroqui ignoto xeXtaCt» formatum iudicat 
Kern. At ille error quomodo oriri potuerit vix dixeris, cum hoc verbum 
non quidem pro •zO.ita, sed tamen pro T^XstotD usurpatum sui similia habeat. 
Nempe pro -iuta et -o» in compluribus dialectis derivationem -iCa> obtinuisse 
constat (fpifiaaTiCa», iTze^vj^Epila!} ; qnod sl a TeXEio; tale verbum denomi- 
nativum formandum erat. propter i proxime antecedens in -dCe> cadere de- 
bebat ex notissima Graeci sermonis lege. 



486 Basis roannoris albi, Pergami in domo privata, meridiem 
ct orientem versus a theairo Romano. Ed. M. Frankel .\lterthumer 
von Pergamon Vm, 2 p. 303 n. 440. 

riiov AvTiov A5Xov'lo»iA.iov | AuXoo oiiv Kooa8p5Tov ', 81? I uicaTov', 



Litterae HHGOnZ. Fines bastarum apicibus omati, TITY^ oonnullis 
locis reliquis litteris altiores. Vs. 5 H et N ligatae. 1 Huios hominis 

nobilissimi cum alibi inventi sant tituli honorarii, Elaeae .4eolidis (C. I. G. 
3333:>, Ephesi Greek inscr. in the British Musenm IIT, 3 p. 187 n. DXXXVIII}, 
in oppidis Lyciae Lydis 'loscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 197 n. oiO) et 
Tlo Jbid. p. iOa n. 550 , tum Pergami ingens numerus monumentornm dedi- 
catos est. quorum bases partim integrae partim trnncatae aetatem tulerunt. 
Titulos composuit et commentario bonae frugis pleno illustravit Frankel 
Alterth v. Perg. VIII, 3 p. i9S sqq. n. ^36 — 454. Nuper accesserunt aliorom 
duorum titulorum reliqaiae, Mitth. des arch. Inst. in .Athen XXIV ,4 899) p. 179 
n. 31. XXVII 1902] p. 100 n. 101. Inter haec monumenta Pei^ami erata 
duo certe, n. 437 et 451, non a Pergamenis sed ab aliis civitatibus profecta 
sunt. Quod sane etiam alias usu venit, ut populus quispiam non domi, 
sed in illa urbe, quae provinciae caput erat, proconsolis statuam poneret 
(cf. n. 461, 1:, sed multitudo imaginum Qnadrati, quae Pergami potissimnm 
collocatae erant, sine dubio inde repetenda. quod illum Pergamenum origioe 
fuisse discimus ex Aristide, qui de eius pronepote .\pella haec praedicat 

1 p. 1 1 6, 1 sqq. Dindf. i~b fdp ~ot KoSpdboa, ofjXo'* o Itzv^, oitAat, xat ^p#tyco- 
(«ivcj -ootv 6{ioiiiK ToavofKz, l^crtv dp^{i«p *axi6vTi xo ■j£vo? eU toutov Apdv 
aizrrt xadapiSv te xal ^p^oiov TijsSe zf^z fi\z ^Xaon)|«a. De insignibus eius in 
patriam nrbem beneficiis cf. ibid. v. 21 sqq. 6 S &jr6 xo-i 9eou xXt]^U Ai 
iivaXTj'!wi[ji£voi TT,v rdXtv uro )rp6vou xeT}njx'jiov outo toOto 8— ep ^OTtv lirotT-otv. 
Singillatim praeter eum quem edimus titulum (v. 48. 19] eius de patria me- 

^ rita cognoscimus ex inscriptionibus Alterth. von Pergamon VIII, 2 p. 204 
n. 269, 14. 18, ubi pecunias donasse dicitur ex quarum reditibus in omne 
tempus impensae in Traianeorum ludos fierent, et p. 352 n. 554, 7, ubi item 
de nescio qua eius munificentia ad res sacras spectante verba fiunt. Frankel. 

2 Primum suffectus fuit a calendis luliis a. 93 p. Chr., iterum ordinarius a 
calendis lanuariis a. 105 p. Chr. Cuins anni tertio die Acta fratrum arva- 
liam p. CXLV, 9 Henzen eum in coUegio aCfuisse testantur. 

8* 



116 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [486 

5 av^uTraiov 'Aoia?^, | (3S7rT£[iouipou[x sttouXwvouix, 'I cppftTpSfx ap- 

ouaXs{JL*, TrpsapsuTTjV | xat avTtaTpaTTjYov IlfJvTou | xat Bstduvia?^, 

TtpsopsuTrjv 8t? I 'Aota?^, Ttp£0|3£UT7]v SsPaoTou I eicapy(£iac 

10 KaiTTtaSoxtx^?'', || dvOuTraTov KprjTr^c, Kup^vTj?^, | 7rp£ap£UTfjV 



3 Proconsulatus Asiani tempus primum definitum est nummo Perga- 
menorum (cf. Waddington Fastes des prov. Asiatiques n. 114) cum tltulo 
AY(xo-/pcxt(op) KA(ra7.p) NEP(o'jotc) [TPAIIANOC reP([j.avi-/.6;) A(av.i>o6;). Nam 
Dacici nomen Traianus non gessit ante annum 103 p. Chr. Sed cum legatio 
Syriaca (not. 10) item anno 103 non antiquior sit, sed utique proconsulatu 
Asiae prior, non satis spatii inter hanc et consulatum ordinarium (lO.*) p. Chr.) 
relinquitur, praesertim cum annus 103/4 p. Chr. occupatus sit T. Aquillii 
Proculi proconsulatu (Waddington Fastes n. 11'<); unde certissima ratione 
Waddington collegit, Asiam non ante annum 106/7 p. Chr. a Quadrato ad- 
ministratam esse; sed aut in hunc aut in aliquem ex proximis annis incidit 
magistratus Quadrati. Nempe 106p. Chr. tredecim annorum spatio distat a 
primo eius consulatu. Atqui nullum exemplum maioris quam sedecim an- 
norum intervalli Traiani aetate sibi notum esse fatetur Waddington. Ultra 
annum 109/10 p. Chr. igitur utique non licebit descendere. 4 Haec duo 

sacerdotia cum in plerisque Pergamenis Quadrati titulis item Latinis nomi- 
nibus appellata redeunt, tum in Elaeensi (not. 1). In actis fratrum arvalium 
A. lulius Quadratus annis 72 (p. XCVIII, 10. 11 Henzen), 78 (p. CII, 34), 8G 
(p.CXV,51), 87 (p.CXVIl,48. CXVIII,62. CXIX,22. 44. CXX, 60), 89p.Chr.n. 
(CXXI, 2. 5. 11. 24. CXXII, 28. 33. 38. 4 4. p. CXXIII, 57. 58) recensetur. Qui 
utrum hic ipse esset an eius pater, pridem dubitatum est, sed nunc qui- 
dem omnes consentiunt, non esse cur eum ab illo qui postea anno consu- 
latus ordinarii (105 p. Chr., v. Acta fr. arv. p. CXLV, 2. 9. CXLVI, 25. II, 4. 
CXLVII, 24. 32) rursus in collegio compareat distinguamus. Cf. Frankel p. 299. 
H. Dessau Prosopographia imp. Rom. II p. 209 n. 338. 5 Cum ex more 

consulatus et proconsulatus Asiae extra ordinem praemissi sint, quos ex- 
cipiunt sacerdotia, iam ab hac legatione incipit cursus honorura a minoribus 
ad maiores ascendens. Quod nulla quaesturae, aedilitatis (vel tribunatus), 
praeturae mentio Ht, inde colligit Wadd. Quadratum non origine senatorii 
ordinis fuisse, sed ab imperatore inter praetorios allectum esse. Legatum 
proconsulis intellegi non est quod dicam. Bithynia et Pontus inter provin- 
cias senatorias erant usque ad Hadriani aetatem, etsi iam a Traiano Plinius 
minor et C. lulius Cornutus Tertullus legati pro praetore extra ordinem in 
eam provinciam missi erant. Sed illorum tempore (inde aba. 111 p. Chr. n., 
cf. Marquardt Rom. Staatsverwaltung I p. 352) Quadrati legatio multo prior 
est. 6 Duorum deinceps proconsulum Asiae legatus fuit. W. 7 Lega- 

tionem Cappadociae ante consulatum priorem (93 p. Chr.) a Quadrato su- 
sceptam esse Wadd. collegit ex titulo Tloensi Lyciae. Qui cum non, ut hic 
et plerique alii, consulatus mentionem reliquis honoribus extra ordinem 
praemittat, necessario sumendum est aut eum tum, cum monumentum eri- 
geretur, nondum consulem fuisse, aut consulatum in inferiore lapidis parte 
qui periit recensitum fuisse. lam cum finero superstitis partis faciat legatio 



486] C. Antius A. lulius Quadratus. 117 

2spaoTo5 dvTtcrr^pajj-n)-'^^ Aoxia; xat riaji^uXia;', j Tcpsa^suTTiv 

15 xai avTiJtpaTTjYOV | AtjToxpaTopo; Nspooa Kaioapo; Tpaiavo'3 

^epaoTou rspixavixou | e7rap}(eia; Supta;**, j Tj oepaaTrj ouvo- 



Cappadociae, manirestuin est sive hoc sive illud statuas eam consulatu prio- 
rem habendam esse. Constat sane Cappadociae, cum antea a procuratoribus 
recta esset, a Vespasiano legatum consularem praefectum esse (cf. Sueton. 
Vespas. 8 Cappadociae propter adsiduos barbarorum incursiis legiones ad- 
didit, constdaremque reetorem imposuit. Tac. hist. II, 81 sed inermes legaH 
regebant [69 a. Chr.), nondum additis Cappadociae legionibtis, quos locos 
aEfert J. Marquardt Rom. Staatsverwaltung I p. 367 not. 6. Item inde a 
Traiani temporibus sat multos novimus Cappadociae legatos eosque omnes 
consulares (Marquardt p. 370 sqq.). At eo quod interiectum erat tempore 
Domitianum aliquid novasse in administratione huius provinciae eique 
propterea praetoriura legatum pro consulari dedisse, quae mutatio brevi 
rursus abolita esset, ex Quadrati titulis collegit Waddington et eodem ret- 
tulit, quod ille in titulis constanter non, ut priores et posteriores omnes, 
legatus Ka~-'iloni'.i%, sed £zip-/£ta; Ka~7cloxtxfj; diceretur (praeter hunc titu- 
lum etiam .\lterth. v. Pergamon VIII, 2 n. 436, 8. 9. *3S, 4. 5. 439, 6. C. I. G. 
3548, 7. 8. Inscr. Tloensis ap. Wadd. Fastes n. H4). De natura huius muta- 
tionis nihil dicit Waddington. Proclive est suspicari, ambitum eius con- 
tractum esse, ut non iam legati consularis dignitati accommodatus videretur, 
fortasse Galatia ab eo separata. Sed hoc refellitur titulo Alterth. von Per- 
gamon VIII, 2 p. 308 n. 45<, 7 sqq. [-pso^euTTjv] | Se^aTrou ^z[ap-/]e[ta; Ka-- 
raooxtxf,;,] | Ta.y.aTini, «Pp-JYia;, j [ritoiota;, AvT|t]oyia;, 'Ap[i.£viac [^['xpd;]. 
Quae adeo indicare videntur, provinciam simul amplificatam et a consulari 
legato in praetorium translatam esse, rem sane perrairam. 8 Etiam hunc 

et proximum honorem ante consulatum gessit. Insulam Cretam cum Cyre- 
naica ab Augusto ad Diocletianum unam provinciam senatoriam effecisse 
eamque a proconsulibus praetoriis administratam esse constat. Cf. Marquardt 
Rdm. Staatsverwaltung I p. 461 sqq. 9 Lycia et Pamphylia, cura antea 

modo coniunctae modo separatae fuissent, inde ab anno 74 p. Chr. in unius 
provinciae corpus confusae primo imperatoris, deinde ab anno 135 p. Chr. 
reipublicae erant. Illo tempore legatos pro praetore habebant praetorios; hoc 
officium postremum est quod Quadratus ante priorem consulatura (93 p. Chr.) 
susceperit; non recte igitur Marquardt p. 376 not. 3 in laterculo legatorum 
Lyciae et Pamphyliae illum ad Traiani principatum refert. 1 o Nobilis- 

sima haec fuit inter provincias imperatorias, ut Asia et Africa inter sena- 
torias. Quare seraper a consularibus administrata est. In titulo honorario 
Antiochensium ad Chrysorrhoam (cf. n. 6242) Alterth. v. Perg. VIII. 2 p. 304 
n. 437, 2 accuratius dicitur rp[e(J^£u]T[f,]v | xai avriatpaTTjYOv aytoxpdTopo; 
Ncpoua 1 Tpaiavoj Kaiaapo; 2e^aaTo[y] | repfiavtxoij AaxtxoD 2'jpta[;] | Ootvei- 
XT);, Kotifia-jpQvf,;. Comraagenen cura imperio Romano adiungeretur auctumno 
anni 71 p. Chr. non separatam provinciara fuisse ex hoc ipso titulo colle- 
gerunt horaines docti. Cf. Marquardt p. 399 et quos ille affert in nota 12. 
Ceterum tempus legationis Lyciacae eiusdem Antiochensium inscriptionis 



118 yiU. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [486 — 

80C Toiv v£(ov I Tov euepYSTrjV xal (ot') aiuivo?^! | '(o\i.'^aaiap- 

20 }(ov, II STrifxsXrjOsvTcov | 'AoxXr^Tuiaoou rXuxcuvo? Mupixou j xal 

ZtMiXou AiofirjSou; xal OecDVOc | T[£Xso](ovo? Tuiv •^paii\iaTi(DV. 



ope definitur. Quae cum UTraxov, non ut haec quam edimus otc u-aTov 
babeat, utique non post 1 04 p. Cbr. Quadratum ex provincia Lycia deces- 
sisse arguit; neque vero idem ante annum 4 03 factum esse ex cognomine 
Daeicus quod Traiano tribuitur (not. 3) apparet. 4 i Supplevi. Fr. in 

titulo ceteroqui accurate scripto peccatum esse non credit. Sed merus ge- 
netivus quomodo defendatur non video. 



487 Tabula marmoris albi, Mylasis [Melasso) apud Kailakchi- 
Mustapha. In eodem lapide alius titulus eiusdem generis, a sinistra, 
linea verticali ab hoc separatus. Edd. G. Doublet et G. Deschamps 
Bull. de corr. Hell. XIV (<890) p. 621 n. 2i. Lapide denuo coUato 
et ectypis confectis imaginem tituli accuratisssime delineatam pro- 
posuerunt E. Hula et E. Szanto Sitzungsberichte der A. d. W. zu 
Wien CXXXH (1895) H p. 18 n. 13. 



[Ajoiavot ^ltovci;- 



Litterae AGHoTTZ. Paucis locis litterae ligatae. Vs. \ maiore modulo 
quam reliqui exaratus. \ Cf. Lebas-Waddington Inscr. III, 349 — 358 et 

Doublet et Deschamps Bull. de corr. Hell. XIV p. 620 n. 49. 20, ubi habes 
eiusdem generis titulos, in quibus recensentur iudices, quos peregre acci- 
verant Mylasenses ad ipsorum controversias dirimendas. Ipsis iudicibus 
(oixaaxai) plerumque adiunguntur '^^['i.u.^xr-zs.li) et dxoAo'j»}ot, nonnunquam 
etiam alii officiales (not. 5). Hic primuni iudicem (v. 4), deinde scribam (v. 5) 
recenseri probabile est. Cf. not. 3. Ac Waddington quidem haec omnia 
Tipo(J7.'jvT|[jiaTa esse sibi persuasit, quibus ipsi iudices, priusquam domum re- 
dirent, se delubrum lovis Osogois adiisse eumque veneratos esse testati 
essent. Ac sane in illo fano haec omnia inscripta esse constat. Neque vero 
ab ipsis arbitris titulos scriptos, sed potius honoris causa eorum nomina 
in loco sanctissimo a Mylasensium populo incisa esse apparet ex v. 3 (cf. 
not. 3). Origo iudicum etiam in reliquis titulis plerumque supra ipsa no- 
mina, multo rarius infra ea indicatur. Cf. Auxioi Sdv&tot fj.7jTpoTOXeiTat 
Lebas III, 330. 352. 354. 355. Auxtoi TXtueu ibid. 357. BulL XIV n. *9, <• 2. 
AxTaXsi; ibid. n. 20, \. naTapeic ibid. n. 20, 9. A'f pooetotsT; Lebas III, 3S<, \. 
Ep'jftpaiot ibid. n. 353, \. Asianos ad unum omnes esse vides. Quod arigo 
bic multo minus accurate indicatur quam usquam alibi, eo referendum v/ '^ 
tur, quod non ab una civitate, sed a communi lonum arbitros petiv^ *^ 
Mylasenses. Quod commune intra illud amplissimum omnium per As|" f" 
provinciam Graecorum concilium (n. 458 24) etiam principatus tempore ma)^ '*' 
Cf. n. 489, 15. 16 ^aoiXea 'Icivwv. ? ^ 



487] Cornelias Tacitus proconsal Asiae. 119 

[av&oiraJTtp Kopvr^.icp Taxiru)* 
[orjXoi £'jysVeI? otxaiot' 
[A}o6xio^ rdiouio^ Aa^icov 
5 [AJotSxio;; raooio? Aa^icuv vio;'* 
[SixaJsraYayYo; " * XpuotzTroc 

o?. 'Afabo? [5Tjjj.»Jaio; ^ 

asp-vo 



2 Cam hinc didicissemus, Cornelium Tacitom rerum scriptorem ad pro- 
consulatum Asiae pervenisse. simul etiam illam antiqnam de eius praeno- 
raine quaestionem lapide Mylasensi dirimi persuasum habebant primi editores, 
quia V. 2 init. TTO(T:Air/j) legere sibi videbatur. At accuratissime retractato 
lapide H. et Sz. bas appellationis officii potius reliquias esse perspexerunt 
Ceterum cum Tacitum anno 98 p. Chr. consulem snfTectnm fuisse constet, 
pro eo quod tum usitatum erat temporis iotervallo 'cf. n. 48<*; intra anno- 
rum 440 — 4 14 p. Chr. spatium provinciam administravisse videtur. Cf. 
E. Klebs Prosopogr. imp. Rom. I p. 467 n. 4200. L. Schwabe ap. Pauly-Wissowa 
Realencyklop^die iV, 4 p. 4566 n. 395. 3 Appellatioaes honorificae, quae in 
nullo ex titalis similibas redeunt, magni momenti sunt ad vim ioscriptionis 
recte intellegendam. Eis enim iudices ipsos de se usos esse a probabilttate 
plane abhorret, immo laudes sunt, quas civitas eis tribnit. Simiiia de legatis 
haad raro leguntur. Cf. Syll.2 307, 4 6 [rpssSrjjrat — df-<oj>£; xa![Xoi xdh;-al&ot 
xal ^O.ot. Hic vero ad illa latius patentia cO.ot et sufEvet; accedit iustitiae 
lans propter officium, quod alibi plerumque vocabulo 0'.7.(a9nc; indicatar. 
Ceternm probabile est ex his duumviris priorem modo iudicem, alternm 
(cf. not. 4) scribam esse. 4 AABEnheoX Hula et Szanto. AABEnNNEoI 

Doublet et Deschamps. .\c sic certe exarare debuisse lapicidam in propa- 
tulo est. Ceterum iidem duumviri redeunt apud Lebas lU, 353 'Ep&patoi | 
otx(aTTT;«) A. Fdouto; Aa^ioav, | -yfpaaftTrei;) A. rdo-jeo; Aa^for* vfo;. Nam 
qaod praenominis nota illic atrobique A est, id hoc titnlo emendatur, qai 
praenomen [A]vjxicc plene scriptum habet; quo scripturae genere simul 
probatur, apud Lebasium non mancum et corruptam huius ipsius tituli 
exemplum, sed re vera aliud monumentum haberi. Cur hic Aitavot "Iwve; 
appellentur, qui iIIic'Eo'jftpatoi sunt, exposni not. 4. 5 Integra haec vox 

exstat Lebas UI, 358 a, 6 otxaTraYcjyo; E^.pTjvaro;. Wadd. recte hominem intel- 
lexisse videtur, qui ilios comitaretur et operas ad iter commode faciendum 
necessarias eis praestaret. 6 Plerumque da.6Xo*j8oi iudicum in hoc titn- 

lorum genere recensentur Lebas III, 350, 4. 351, 7. 40. 337, 5. BuU. de corr. 
Hell. XIV p. 624 n. 20, 7). Quos servos fuisse cum usitata nominis signifi- 
catio prodit, tum Lebas III, 349, 3 definite dxoXo-jftot oo=i>.ot legitur. At cum 
illi pablice mitterentur, etiam pablicos servos pedissequos eis datos esse 
[Jlprobabile est, quare et hic et Lebas III, 349, 6. 356, 3 vocabuli dx6Xo'j8o; 
;Ioco scribitur o-ij(x6ato;. 



120 yiU. Imperii Romani provinciae orientales. -1. Asia. [488 — 

488 Fragmentum marmoris albi inaedificatum in pariete delubri 
Islamici in vico Bebeklu Lydiae. Edd. minusculis MoooeTov xai 
Pi^X. T^; £v 2[jLupv]fj euaYY. aj^oXf^? 1 885 p. 53 n. 432. Maiusculis 
K. Buresch Aus Lydien p. 109 n. 50. 

'Ev Kaar(oXA(p^ xwtjnjj^ OiXaSeAcpewv, YevolfievTj; exxXTjaia? uiro 
T^? Yepouoiai;^ | xai Ttov Xonroiv X(0{i.Tr3T«)v iravTcov, xal pouj- 



Litterae ©AMnZ. Litteraturam in universum quidem primo p. Chr. n. 
saeculo convenire, sed propter nonnullarum litterarum formas tamen pro- 
babilius titulum alteri vindicari, quo utique non esset recentior, pronuntiavit 
Buresch. Plane certa aetatis indicia sane hic nuUa sunt. 4 Cf. Xen. 

Anab. I, 1, 2 Kupov hk (j,£Ta-efj.7r£-at (Darius II rex) «7:6 ttjc «ipX'')?) '^^ «utov 
oaTpaTTTjv eTrot^rjcJE, ical OTpaTVjYOv oe auTOv dnioti^z. TcavTwv, oaot eis KaoTw/.oii 
-iOtov d^potCovTat. 9, 7 dTrei Se xaT£7:i[i.',f&irj utco toO TiaTpo; aaTpd::'^; AyOtai; 
T£ xa\ OpuYi''"! "^T^ii fAefdXrj; -xat Ka7nraOo-/cta?, OTpaTTQYO? ^^ '^"^^ TrdvTcuv dr-:- 
oeiX'*^r], ot; -xaSrjxet eh KaoTojXoO Treotov d&potCea8at. Helien. I, 4, 3 : KOpoi; — 
iiTiaToXfjV T£ lccepe toii; -ycdTou Ttaoi t6 pttotXetov ocppdYiOfxa exouoav, Iv tj Ivfjv -/at 
TdSe' iCaTa7:£[ji.7:oo Kupov -^dpavov twv eli KaoT(uX6v d&potCo[i£vtov. Stephanus 
Byz. KaoTooXoO tieSiov, AojptetDv, oi; Sevocpujv ixXfj&T) hi oTt KaoTtuXou; tou; 
Acaptei; ol A'j5oi cpaotv. 7)v 0£ TioXt; dv Auoia KaOTtoXo; • t6 dSvtxov KaoTtuXto; 
(«; S7:apT(oXioc, xat t6 xTTjTtxov KaaTcoXtxo;. Huius loci antiquitus nobilissimi 
situm ut definiret hoc titulo indagato contigit Bureschio. Qui quod dicit 
qui postea pagus civitatis Philadelphensis fuisset, Persarum imperio urbem 
Lydiae tum egregie florentem fuisse videri, id mea quidem sententia per- 
quam dubium est. Nam Stephani Byzantii quidem 7:6Xt; nullius momenti 
est; quam vero in re militari dignitatem sane permagnam habebat ille locus, 
ea non oppidi pagive est, sed campi adiacentis quem perfluit fluvius S%dgiid- 
Tsehai; qui campus etiam a mediocri aut adeo tenui oppidulo nomen ac- 
cipere poterat, si modo tum maior aut opulentior urbs ibi non sita erat. 
Ac si verum est, quod ipse Buresch haud inepte coniecit, proprium fluminis 
nomen fuisse KaaTcjX(X)6; (cf. na7,T(oX6;), nihil omnino ex appellatione KaOTtu- 
Xou Tteotov (cf. KayoTpo-j Ttsotov) de oppidi flore aut magnitudine colligi licet. 
Eundera campum H. Kiepert Formae orbis antiqui tab. IX Asia provincia 
Comm. p. 4 significari existimat a Strabone XIII, 4, 5 p. 626 nomine t6 Kjpou 
TieStov desumto ab illo ipso Cyri minoris imperio. 2 Pagos (-/.(uixa;, xaTot- 

-/.ta;) in agro civitatis sitos eandem rei publicae formam habuisse atque 
ipsas civitates, ea tamen condicione ut non nisi de ipsorum paganorum 
rebus decernere iis liceret, et hic et alibi videmus. Ut hic comitia (I-/-7.Xt]- 
otav) pagi habemus, sic ex aliis Lydiae titulis Buresch p. 2 congessit exempla 
magistratuum, qui aut -/,c'jij.dpyat appeUantur, aut adeo eisdem atque in civi- 
tatibus nominibus utuntur, qualia sunt dp-/(uv, TrpuTavt;, oTecpavTjCfopo;, dYopa- 
v6|j.o;, XoYtoTf,;. 3 Hoc unum est exemplum Yepouota; pagi, sed coUatis 

eis quae not. 2 exposita sunt hoc nihil miri habet. Non est cur dubitemus, 
quin etiam in pago, ut in civitatibus Asianis, gerusia coUegium hominum 



489] Castollus pagus Phiiadelphensium. 121 

5 XsuoafAivo)-; ajtuiv oieXeadai tov i>Tr[ap!!j^vTa auToI; afpov ht 
ToT? lotot^ o&ot;* j [toJTrtp* T(p Xsyojjiivu) 'AYadcovo; }ia[v5]pai?*, | 
[o}vTa 6p(£)tv(Jv, l<p' <p icavT^c;] oi x<o}i[r^Tat ^l. 



aetate provectiorum fuerit. Sed alia tamen haius collegii condicio faisse 
videtur atque iilic. Xam quod enuDtiatur in ecclesia et gerusiam et reli- 
quos paganos aCTuisse. vix aliam habet explicatioaem, nisi ut principales 
partes in ecclesiae deliberatione genisiae fuisse indicetur. Eam igitur et con- 
vocasse comitia et decrevisse quae deinde reliquorum suffragiis confirma- 
rentur probabile est, ut senatui 3oj>f civitatis responderet. Quod eo minas 
quicquam miri habet. quod in alio Lydiae pago Tiris vel ipsum tj ^jki^ 
■xat 6 ofjtto; invenitur. Cf. Buresch p. 2. 3. * Ager paganorum com- 

manis, sitas intra territorium pagi. .\pparet lotoc bic non antiquiore vi op- 
poni communi vel pubiico y.^-y.-.iz, oT-a^r-.o;], sed ad idem redire ac si dice- 
retar b^ to?; iavTwv ooot;. qui usus inde ab .\IexaDdri M. aetate frequentissi- 
mus est. 5 Praepositionem ante boc nomen non repetitam fuisse certum 

est propter spatii rationes. Buresch. Neque vero hic quicqaam est neglegen- 
tiae aut erroris, sed legitimam esse et usitatum merum dativam buias 
ipsius vocis in fandoram sita describendo docet Syll.* 740, 8 T^copeioiov <rr>- 
^Xajptov rXf^ft&ov; cxtcb, Ton«u 2ui. v. 20 sqq. Steoov ^atoiov — d{i.re).txov, 
Torw In- - -"/.(Idfxnv) [?];. 6 MA'MPAIX. Snpplevit et emendavit 

Buresch. 



489 Basis marmorea, in vinea Papalae cuiusdam in vico 
Patiagia-Vumu ad os Hermi recentius, trium miJium metrorum 
Gallicorum intervallo a parietinis Phocaeae veteris. Edd. A. Fontrier 
'Apuovta 21. Os^pouap. <892. Ex Couvii et Ardaillonii ectypo et 
apographo Th. Reinach Bull. de corr. Hell. XVH (<893) p. 34. 

'H pooA.^ xal 6 S^fxo^ | Titov OXaouiov Odapov* j KaXouTj- 
5 aiavov i^TpaTojvsixou uov Kopsiva'EpjaoxpaTT|*, SKapj^ov rsyvsi- 



Litterae A©TTS. Vs. 9 fin. A et Y ligatae, v. 49 N intra orbem litterae Q. 
1 Rectius OJTjpov scribendnm faisse coniecit Reinach allatis tituJis ap. Wil- 
manns Exempla 2J»3, \ T. Flavio T. f. Pal. Vero equiti Bomano. 4371, 2 
T. Fl. Vero Aug. lib. 4408, 4 Fl. Verus Metrobalanus. Sed nomina nullam 
indicant cuiusqnam ex his necessitudinem cam eo homine, cnios hic est 
titulus. 2 Simpliciter Flavius Hermocrates appellatur in titulo axoris 

item Phocaeae reperto C. I. G. 344 5: 'H Teu&aoea>v ouXtj | 4>Xao'jiav MoayoCa) 
du^a-esia jVjioiio**, TT,v xaV.oyjjiivTjv ApiOTiov. doy.ioiia-. ' Aaia; -.aov ~o'j cv^EfECtji, 
"pvraviv, sT£;;a*<Tjtp&oov ol; xai lepeiav t' -' . , ttjV j 4>Aaoviou 

EpaoxpdTO-j -j-j^ilr.T. ap£Tf,c Ivsxev \ %-j.. '., . r.^.. ~,. ^.v. v;-.,:.j- ioxr^To; re xai 
apeias. Vides sacerdotiis ambo coniuges eisdem functos esse. R. 



122 VHI- Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [489- 



T«)v h'F(ii\iiQ bU^, £|7rap)(ov OTTSipT]? Boo7ro|ptav% TrpcuTTj?*, yei- 

10 Aiap|/ov XsYtuivo? [i]p'5y.£paojjvo<pdpou^, ap;(iEp£a'Aai|ai; vaou tou 

£v'Ecp£|otj)^, TrpuTav[tv], oT£^a|v7j<pdpov xat Upsa t^? | MaooaXia;* 



3 Cf. n. 4945. 4 Coliortem I Bosporianam ex diplomate niilitari 

anni 416 p. Chr. (Arch.-epigr. Mitth. aus Oesterreich XX p. ■157) innotuisse 
observat C. Cichorius ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie IV, i p. 255, ad 
eamque referenda esse et huius tituli testimonium et Olympia V p. 538 
n. 447, 6. 7 eTrapyov o-etp-r]; TrpwxY); BcuoTTopiavfis. Nam de cohorte miliaria 
Bosporiana (Not. dign. Or. XXXVIII, 29) quae in Armenia tendebat, hos titulos 
Graecos intellegi non posse, quia utrobique a cohortis praefectura demum 
ad legionis tribunatum ascenderetur, id quod caderet in cohortem quiii- 
genariam, non in miliariam. Illa vero cohors I Bosporiana in Pannonia 
superiore stationem habebat. Cichorius. 5 Supplevit R., cum in ectypo 

nihil nisi B conspiceretur, in apographo vero uterque numerus desiderare- 
tur. De legione XII Fulminata cf. J. Marquardt Rom. Staatsverwaltung II 
p. 447 not. 4 0. Augusti tempore in Syria tendebat, medio saecuio p. Chr. n. 
altero et tertio in Cappadocia (C. I. Lat. VI, 3492 a b. Marquardt p. 451 not. 2). 
6 Sic Graece exprimitur cognomen quod est Fulmiiiata cum apud Cassium 
Dionem LV, 23, 5 -/.al x6 otuSevtaxov (sc. oxpaTOTreoov) x6 ^v Ka7:-aooxta t6 xz- 
pa'Jvocp6pov, tum in titulis constanter; praeter hunc cf. n. 540, 16. 17. Olym- 
pia V p. 538 n. 447, 7. 8 ^£tXiap](0v X£yi<»vo; StuSe-xaTTjc xepauvotpopou. C. I. 
Att, III, 626, 6 sqq. y[£]iXtap)(ov [Xey. otuSexcxTJY); 7.£p[a]uv[(pdpou]. Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. III p. 46 n. 120, 4. 5 exaTov-apyo; Xeyiojvo; 8(oo£x[aT7);] x£pai»- 
vo'f6po'j. Qua interpretatione sine dubio confirmatur sententia, ab insigni 
quodam quod legio gereret eam appellationem repetitam esse. 7 Unum 

igitur tunc temporis erat Ephesi fanum Augusti, i. e. nondum 5U vEtoxopo; 
facta erat civitas. Postea pluralis usurpatur ut Inscr. Gr. ins. mar. Aeg. III 
p. 123 n. 525, 8 doictpyrjv vaoiv twv dv 'Espdoip. Greelc inscr. in the British 
museum III, 2 p. 232 n. DCIV, 11 doidpyou ^' vatuv twv ^v 'Ecf^oii), p. 197 
n. DLIII dp/i£p£tav 'Aota? vaojv tcov ^v 'Ecpeoij). Ex singulari numero recte 
R. coliegit titulum Hadriani principatu non recentiorem esse, coll. C. I. G. 
3148, 3Ssqq. 7.al ooa c-£Tuyoij.£v -apd toj y.upiou Kaiaapo; AoptavoD 6td Av- 
T(uvio'j noXljjLtovo;" o£UT£pov o^YfJ-a cjyxXtjtcj, vtai}' 6 Si? vetuv.opot ■^zyj-^a^i.i.-^. 
8 Hoc sacerdotium praeter hunc Hermocratis titulum et illum uxoris quem 
ascripsi not. 2 etiam in inscriptione Phocaeensi C. I. G. 3413 est: '0 6[f(fAo;] 
AT]p.TjTptov Arj[jLTjTpio'j FdXXov, Tov TTpuTav^tv] "/.ai OT£cpavrjCp6pov -^al Upla ttjc 
MaooaXiac t6 y'- lure meritoque R. negat hic antistitem sacrorum, quem 
MassiHenses secundum antiquum morem (Schol. Thucyd. I, 25, 4 : £1)0; y^P V 
dpyt£p£a; i% t'^; [AT)Tpo7:6X£(u; Xaij.fldv£tv) ex metropoli Phocaea repetiverint 
dici. Nam ad rationem verissimam, qua ipse utitur, quod verba titulorum 
talem interpretationem non admittant, longe gravior accedit, quod omnino 
illa scholiastae adnotatio tota ficticia est; nam et gravi errore de mente 
eorum quae Thucydides scripsit nitltur neque omnino illa antiqua aetate, qua 
coioniae transmarinae conditae sunt, ulla Graecorum civitas noverat tales 
summos omnium sacrorum praefectos (dpyi£p£o.;). Cf. Ind. Schoi, Hal. sem. 



490] Flavius Uermocrates. Sosia Poila. 123 

15 6tc, dYo»ivo&ST»]v, ^aotAia 'Ijcuvcov', dva&ivrtBv | rde Ttjid? T«ttv 
•re } o{x£ia>v xat Tuiv dlTreXsu^pov. 



bib. 4 889/90 p. IV. Neque omnino dubitari licet quin hi tituii municipales 
honores civium Phocaeensium, non Massiliensium enumerent. Deae Massi- 
liae igitur sacerdotes agnoscemus cum W. Froehnero Revue arch. Troisieme 
s^rie XVIII 4 894 p. 332 et Reinacbio, qui verissime monuit, in universum 
quidem eiusmodi pietatem magis coloniae erga metropolin fuisse quam vice 
versa, sed hic propter eximium florem reipublicae Massiliensium tenuem 
illa aetate Phocaeensium populum coloniam eiusmodi sacris prosequi non 
mirum esse. 9 In lonum civitatibus passim etiam post regium imperium 

sublatum appellationem pa^tXe-j; conservatam esse, maxime, ut etiam Athenis 
factum est, in eo magistratu qui sacra publica cnraret, constat, ut Chii 
(SyU.2 570, 8), Mileli (Syll.2 627, 5;, Ephesi {Diog. Laert. IX, 6). Idem Phocaeae 
usu venisse, et Hermocratem ab antiqua Codridarum stirpe (Paus. VII, 3, 4 0) 
descendentem in patria sua tali magistratu functum, in mentem venit Rei- 
nacbio, sed ipse tamen intellexit, additamentum 'Icnvcuv cum hac interpre- 
tatione adversa fronte pugnare. Immo totius lonicarum civitatium socie- 
tatis communem magistratum sacrorum causa institutum hic habemus. 
Regium nomen sane praeterea nusquam is gerlt, sed vide ne id affectatione 
quadam antiquitatis, ut multa alia illa aetate, iostitutum sit. 



490 Apameae [Dinair) io muro domus privatae. Ed. V. Berard 
BuU. de corr. HeU. XMI (4893) p. 306 n. 5 (inde Rev. archeol. 
Troisifeme S6rie XXIV 1894 p. 281 n. 13). 

'H PooXt] xai 6 S^{io; 6 'AJKauitov 2!oa3iav IlaiXXav* | &u7a- 
5 Tepa Zoootou Zevsxiolvoi; ^' 6itaToo*, exY<JvrjV* 'louXtjou Opov- 



Litterae Gnc. 4 Ipsa mulier nusquam commemoratur nisi in hoc 

titulo et alio item Apamensi, qui fere ad verbum cum hoc consentit. Bull. 
de corr. Hell. XVII 4 893 p. 303 n. 4, sed neptis eius est in tituio Cirtensi, 
quem affert B^rard, C. I. L. VIII, 7066: Sosiae FalconiUae, Q. Pompei Sost 
Prisci eos. fUiae, Q. Pompei Faieonis eos. nepti, Q. Sosi Senecionis eos II 
pro[nepti:, Sext. Iidi Frontini eos III alm'epti,. Scriptura nominis gentilis 
inter Sosius et Sossius fluctuat, sed ita ut simplex sibila Romanis, geminata 
Graecis magis placeat. Cf. Boissevaini notam ad Cassii Dionis XLIX, 22, 3. 

2 Consal ordinarius 99 p. Chr. n. cum A. Cornelio Palma, iterum 407 p. Chr. 
cum L. Licinio Sura, amicus Plinii minoris, fautor Plutarchi, qui ei libros 
compiures dedicavit. Cf. Prosopographia imperii Romani III p. 255 n. 560. 

3 Hoc femiainum in titulis Asianis aetatis Romanae haud infrequenter re- 
currit. Cf. ixfo^s C. L G. 3002 (Lebas III, 4 66), 4. Lebas Inscr. 111, 4 629, 2. 
Boll. de corr. Hell. X (4886) p. 507 n. 4 3, 4. 5. XIII (4889/ p. 487 n. 2, 4 0sqq. 
XiX (< 895) p. 558, 6. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. 111 p. 225 n. 64 8, 3. p. 34 7 



124 VIII, Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [490 — 

xivou OTTCXTOU '( ^^ yujvaTxa 8s no!i.Trr/tou OaXxto|vo? avOuuaTou 
xr^c, 'Aaia?^, rjpoitoa, | avaaTYjoavTOi; tov dv8pt|avTa ex Tuiv 
10 iSioJV KXau||5iou MtOptoctTOU ap-/^i\s,pi(i)c, t^? 'Aaia?, xa&«)? ev | 
Tuit xotv(o)PouXta)t^ Tioi t% | 'Aotaq Iv MtXTjTcoi UTrsp Tr|? | 
iraTptSoi; UTrsaj^STo.'' 



n. 802, H. p. 3<9. n. 810, 7. Journai of Hellenic studies XXII 1902 p. 344 
n. 74, 7. Denkschr. der Ak. d. W. zu Wien 1 897 p. 4 n. 9, 3. Mitth. des arch. 
Inst. in Athen XXI (1896) p. 117, 6. 7. u7:aTix(w)v ^yyovtjv xa\ r<poeff6\T^\ Bull. 
de corr. Hell. XVIII (1894) p. 7 n. 3, 4 (Mitth. des arch. Inst. in Athen XXIV 
1899 p. 92 n. 1). xa\ tyj; Ixyovt]? Inscr. Gr. ins. mar. Aeg. III, 325, 12. Voca- 
bulum per se ambiguum (Syll.2 3736) hic neptem significare apparet. 4 De 
Sex. lulio Frontino cf. Prosopographia imperii Romani II p. 192 n. 216. Prae- 
tor urbanus fuit a. 70 p. Chr., consul primo suffectus anno incerto, iterum 
item suEfectus mense Februario 98 p. Chr. cum Traiano II, tertium ordina- 
rius a. 100 cum Traiano III. Curator aquarum ab anno 97 p. Chr., iegatus 
Aug. provinciae Britanniae, proconsul Asiae. Ex libris quos satis multos 
scripsit aetatem tulerunt Strategemata et liber de aquis nonnullaque excerpta 
gromatica in collectione agrimensorum. Eius filiam Q. Socio Senecioni nup- 
sisse hic titulus docet. 5 Integro nomine Q. Roscius Coelius Murena 

Silius Decianus Vibullius Pius lulius Eurycles Herculanus Pompeius Falco, 
consul suffectus fere 109 p. Chr., proconsul Asiae circa 128 p. Chr. ex sen- 
tentia Waddingtoni Fastes des prov. Asiatiques n. 133. De reliquis eius 
rebus et honoribus cf. Prosopogr. imp. Rom. III p. 1 34 n. 68. 6 KOI 

NQIBOYAIOI, quod Berardus non attigit, emendavi. Nam pouAtov profecto 
Graecum vocabulum non est, sed quadratarius cum vocern y,otvo^o6/aov 
noviciam a Romanis confictam ignoraret, facile labi poterat. 7 Idem legi- 

mus de pollicitatione in communi Lyciorum concilio facta n. 568, 9 sqq. 
M(apxo;) A'jp(T])ao;) Atovuaioc 6 X'jy.iap)^Tf]?, y.rt.%a. dv ToJ xo[t]vo^O'jA[oj \>r.s.a-/jii]TO. 



491 Basis quadrangula marmoris albi, quam quondam postica 
parte parieti alicui appositam fuisse apparet. A reliquis partibus 
summa basis margine prominente ornata. In antica planicie loco 
quadrato paullulum excavato et margine circumdato titulus incisus 
est. Pergami in orientali parte fori inferioris. Edd. H. von Prott 
et W. Kolbe Mitth. des arch. Inst. in Athen XXVII (1902) p. 101 
n. 102 (Revue arch6ol. Quatrieme s^rie I 1903 p. 159 n. 153). 

A(oUXtOv) KoUOTTtOV na|xTOUfJirj'tOV 'Pou|<p£TvOV* UTiaTOV^, I TOV 



Litterae volgares praeter TTZ . Extremae hastae lineolis transversis or- 
natae. Vocabula plerumque Romanorum more singulis punctis distinentur. 
1 Perquam simile eiusdem hominis monumentum, effossum Pergarai meridieni 



492] L. Caspias Pactumeius Rufinas. 125 

5 s-JspYETTjV 1 xat xTtaTTjV TTj? \ TraTpiSo?, I 01 xaToixoyvTE? | ttjv 
10 riaaTrapstTuiv^ | r/vaTsiav, |[ e-ijjLsXrjbsvTeuv ; Msvavopou ^' ^a- 
960? I xai r(aiou) 'Iot>Xioo EuTaxTou, | Sdvroav ex t5v iSiwv [ 
^ exaTov xat ttjv ^aaiv*. 



versus a theatro, ed. M. FrSnkel Alterth. v. Pergamon VIII, 3 p. 397 n. 434: 
A(o6Ttiov) Kouortov noxTOUu.T/.o[^] I Poucptvov, -j-aTOv, hpia Aioc | '0)-'jartoy xai 
x-'(JT7)v rr,; rarploo;, | ol tt,v axporoXiv xaTOixoOvre;. Homo origine Perga- 
menus cf. tt,v raToioa in utroque titulo quanam necessitudine attingat 
L. Cuspios Rufinos duos, quorum alter iki p. Chr. cum L. Statio Quadrato, 
aiter 4 97 p. Chr. cum T. Sextio Laterano consul fuit ;cf. Prosopographia im- 
perii Rom. I p. 488 n. 1338. 1339), latet. 2 SufTectus anno incerto. 

3 Ericus Preuner ap. Prottium et Kolbium hoc plateae nomen acutissime 
rettulit ad Apollinem Pasparium coll. Hesych. Ilaarapto; 6 AroXXoov rapa 
riapioi; xal riEpf auTiVoT;, de nomine provocans ad H. Useneri commen- 
tationem Mus. Rhen. XLIX p. 461 sqq. Non improbabiliter Usenerus etiam 
.■Mterth. v. Perg. VIII, 2 p. 359 n. 369, 4 Ilaraptajv pro nacrraptoDv errore in- 
cisum coniecit. Partem igitur civitatis, quae circa delubrum Apollinis Pasparii 
babitaret, flaarapstTwv nomine indicari solitam esse. 4 Basin igitur el 

centum denarios e sua re familiari dabant hi duo curatores, reiiquus sumptus 
statuae ab omnibus qui in platea Pasparitarum habitabant coniunctim tole- 
rabatur. 



•492 Basis magna quadrata invenla Trapezopoli Phrygiae. Ed. 
J. G. C. Anderson Joumal of HeU. stud. XVH (4897) p. 402 n. 8 
(Revue arch. Troisieme ser. XXXm 4 898 p. 446 n. 127). 

fH pooX-fj xa]i 6 5T|5io?* £[T]si}i.[Tjoav T]iv 5s8o(iivov tt,i [xo- 

X|si] £::i}xsXT,Trjv 2 uTrd Toij jisyio^tou j A'j]ToxpaTopos Kaiaapo? 

5 n(oTrXiou) Ai^X^i^oo 'ASpiavoO ^e[pa]3To5' Mapxo[v j 0]5Xitiov 

Aajiav KaToXAeTvov, | [tJov doiapj^ijv*, xTionjv* xai e^oleJp-j^sTTjV 



Litterae AHSTTTZQ. Extremae hastae lineoiis transversis omatae. 
Haud raro litterae binae (M et E, H et Ti vel ternae THN) ligatae. 1 Tra- 
pezopolitanim. Cf. not. 7. 2 Curator rei pttblieae ab imperatore datns 

plerumque a Graecis Xo-jiaTr^i appellatur (Cod. last. I, 54, 3: eurator rei 
publieae, qui Oraeeo voeabulo logista nuneupcttur]. Quod hic habes nomen 
e-tfi*A7]TT,;, id tam accurate respondet Latino, ut mireris, in universum Grae- 
cos eo abstinuisse. Quod factum esse, ne cum curatore operis {cf. v. 10) 
confonderetur, haud inepte coniecit Anderson. 3 A. 1 1 7 — 1 38 p. Chr. n. 

4 Cf. n. 49S3 5 Hoc consuetae illo tempore adolationis esse, ut voce 

-/.TtffTT^; utantur etiam ubi nihil aliud indicandum sit, quam hominem ali- 
quid ad commodum civitatis contulisse, adnotat A. 



126 VIII. Imperii Roiiuuii provinciae orientales. 1. Asia. [492- 



10 xr^c, irdXcoJc, | TrjV dvaoTaoiv Tzoir^aa\ii^r^c, i 8Tj[xooia rriC. 7z6- 
Xsod; hi £t:ijj.£XtjToo ^ ] TiToo OXaouiou Ma|i[i.ou Auoiou '^, | 

TTpCOTdpy^OVTO?^ T^C 7to'X£0)C TO 0£u|T£pOV. 



6 Gf. n. 420 4. 7 Cf. nuramum ap. B. Head Catalogue of Gr. coins 

in the British Museum. Caria p. 177 n. 2, tab. XXVII, 4 cum inscriptione 
BOYAH TPAneZOnOAITnN AIAT(1)A MAAYIIOY, qui coliatus cum titulo 
probat, ubi hic inventus esset antiquitus Trapezopolin sitara fuisse. A. 
8 Princeps collegii archontura, qui frequentius rowro; ap/wv appeliatur. Cf. 
n. 546, 14. 601, 9. 10. Alibi legitur ap;av-o; TtpojTov tozqv (Mitth. des arch. 
Inst. in Athen XII 1887 p. 173 n. 6, 9. 10). o-c^jaTr^jr^nac. -pwTov to-qv (Bull. 
de corr. Hell. X 1886 p. 416 n. 25, 5. 6} et similia. W. Liebenam, Stadtever- 
waltung im romischen Kaiserreiche p. 286. 



493 Titulus incisus duobus marmoribus quadratis in anta 
meridionali portae, qua per murum septentrionalem theatri Ephesii 
ascenditur ad primum diazoma. Ex apographo et ectypo R. Heber- 
deyii, cui etiam supplementa debentur, ed. Th. Mommsen Jahres- 
hefte des osterr. arch. Inst. III (1900) p. \ sqq. (R. Cagnat Revue 
arch. Troisieme ser. XXXVII 1900 p. 351 n. 55; epistulam v. 42—56 
repetivit L. Lafoscade de epistulis imperatorum magistratuumque 
Romanorum p. 42 n. 94). 

I ["E8]o^£V Ttov irpw^Ttov] I T^? \oiac, y.ai o[lc] | VctoxdpcDV^ xai 

5 cpi[Xoo£]|j3daT(uv 'Ecp£Oi(ov TTj[i] li pouX-^t xal Tq> 8tj}JL(1)[i"] I TCSpi 

(«V £V£©dvia[£v] I AouxLoc K£pp£i'vio?2 [Aou]jxiou uio? OuATivia 

10 n[aTTOi;] I cpiXoa£[3aoToc, dTro8£[8£t]|Y!X£vo? Ypa!i.[xaT£u[c touJ | 

Btjjiou, 7rap&VT(ov t[ou] | Ypa[iL}i-aT£(oc tou 8Tj[[iou] | IIoTrXiou 

Kapai8iou3 'E7ti(c[povo;] | cptAoo^pdoTou xai Tuiv oTp^aTTjyaiv] || 

15 T^? t:6Xz(oc <ptXoo£pdoT[(«v •] I £7r£t87] xaTa Tai; xotvd? t^i; ci- 

[xOUflEVTjq] I £U/d? 6 {)£tC$taTO; Xal £U0c[p£0TaT0c] I x\uToxpd- 
Ttop TlTO? AlXtO? 'AvT[(OV£tV0s^] | TTjV Ttapd TOU i}£OU TiaTpo; 



Litterae MNTTIYH. Extremae hastae apicibus ornatae. Supplementa 
praeter pauca (not. 5. 8. 9. 1 3) Heberdeyi sunt. In interpretando titulo gra- 
vissima quaeque Mommseno debentur. 1 Cf. n. 4812. 2 Nomen gen- 

tile rarissimum. Cf. Prosopogr. imp. Rom. 1 p. 338 n. 561. 562. 3 Huius 

quoque nominis unus homo nobilis Carsidius Sacerdos recensetur Prosopogr. 
I, 307 n. 380. 4 Cum et hic et v. 43 Pius nondum cognomen quod est 

Hadrianus gerat, neque magis in nummis Venuleio Aproniano proconsule 
cusis (not. 11), ipsi primo Pii anno (138 p. Chr.) hunc magistratum vindica- 
verunt Waddington et Mommsen. 



Sacra naUlicia Aotooiai Pii. 127 



20 ::<x[paSob£T3av*] aurw paatAscav zapoXa^v «[av jilv t6 
Tcttv] avdp<07:a>v dvooettCst 7£voc, e^ a'-p£T»? oi Tf,v] I f|U£T£pav 
-6h.i £•.; £ri8ooi[v tou a?tto}iaTo;] j dYstto^ev*, 7£V0}i£vo? ^,ji£T[v 
xad' 8v TT^^ 'Aaia;] j t,-;£j*ov£ur/ ' /p^vov :roAJ.(D[v xai jiSYaXesv^ 

25 a-iabmv aiTio;, osZ^/bai x[a&* ixasTov iviauTOv] j sopTa^iv 
Tf,v Y£vsf^^'^> au[To5 xat xaatv] j dvdptuTroi^ aiTtav dfaftmv 
Tiuifpav, Tov 0£ £xd3]iTOT£ dicoO£0£iY}i£vov 7pa[{i.t&aTea too Sf,- 
j.., j oiav£}i£iv Tot^ Tzokzvzfii^ [::datv £15 revT£*] ■; f^jiipa; £x 
T'uv or,}to3t(uv T[a»v siz duota;; xa^] j £xdaTT,v ixdsTtp OTjvd- 
_>.[ov £v xat &£a;; iri] ! r£VT£ df£tv fitiipa^. xai [TauTa }i£v 
£iaa£t] \ rdvTa f£iv-a^«^' xoT[d Ta] v5[v eiaT|-pidevTa] | 6«o 

35 K£pp£iviou [latTou To[u y]pa}i}iaTiaK, [f^o [o£] | «{rrifiojia ev 
3Tf,/^.a[t]; [--'• dv]aYeYpd<p&at xat j £i? aravra eivat t[ov 
■/p]<Jvov xuptov, j Sizoii av 6 tt,; ::o[X£a>l^ Tp<Jro^ 5^Xo^ ^ \ xai 



3 Supplevi. Nam at noo dicam de -adoptione. qaa Hadrianus Pium 
ad principatus successionem destinaverat, omnino talia qaalia sunt -apaot- 
00-Mt rf^v ^fzO^lit Ttvi, -apai.afjL^avttv rf,'* ^asiV-siav -aca tivo; etiam tum 
osarpantur, cum quis moriens bereditatem regni alii relinquiL Cf. n. 56. 6 
com not. <7. 90, 4. Qood contra Heberdeyi Tzilparivoixtir,'.] insolentias dictom 
est. 6 De avTjoya, axo^oyi cf. n. 2(9«2. Inde natum ijT^oj^j, quod pas- 

sim apud scriptores inferioris aetatis occorrit ^Kiihner-BIass, Gramm. I, 3 
p. 347;. Id motatione non modo apod .\tti<»>s, sed etiam apad lonas fre- 
qnenti (vi»;, ).£i»;; in dfioiya abiit. Cf. zaoa^ew/oTa; Tebtanis papxTi I p. 28 
n. 3, 19S. Deinde vero hic ut alibi inter £ et proximam vot^em t irrepsit, 
at oreretur iitim/a quod et hic habes et Ball. de corr. Hell. XII 4888 p. 84 
n. 9, 9. p. 86 n. 40, 85. p. 87 n. «f, 10. M £{aa7etoix-/4Ta. Alteram vocalem 
corripi vides Papers of the .\merican school at .\thens III p. 4 03 n. 474, 3 
drr,7£to/oTcf. Tebtunis papyri I p. 89 n. 4 9, 6 rp^jja^fito/oTo;, utramque ibid. 

p. 54 4 n. 4 24, 6 a^Eo/or 7 T. .\urelias Fulvos .\ntoninas, qoi postea 

imperavit. proconsulatum Asiae gessit circiter 4 33 p. Chr., nam liO p. Chr. 
consnl faerat. De consolatu cf. .\cta fratrum arvaliom p. CLYIU, 7 Henzen, 
de provincia Capitolin. .\nton. 3. Digesta XLVIII, 3, 6. Philostratus Yit. soph. 
I, 25, 3. II, 1,8. C 1. G. 2965, 9. 4 0. Waddington Fastes des provinces Asiati- 
ques apod Lebas Inscr. expL III p. 724 n. 435. Quod prot^nsulatns sui men- 
tionem faceret imperator, id item temporis definitioni (not. 4} favere obser- 
▼avit Mommsen. 8 SuppIevL iLs^irzar* Heberdey. Sed positivi et 

soperlativi coniunctio minos bene se habet. 9 SuppIevL [i-rA xa-JTT,; 

rf;;] [ fiuispa; Heberdey. At non de ono die natali dici apparet ex versu 
proximo, obi ad [xa^'] kxdoTTrt nihil cogitatiooe soppleri potest nisi ^pipov. 
Etiam ▼. 50. 54, obi inverso ordine distribotio pecaniae post lados com- 
memurator netiue tamen alia temporis nota additur, f,[u£ooiv] rsvrs neces- 
$ario ad utramque rem refertur. 4 Nameros stelarum. 



128 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [493 — 

ToT? vuv xai Tot? 5oTs[pov] ioofjLSVoic xal oTt I xa9-' S^oov av- 
40 ftpcuTTot? 5u[va]To'v ioTiv TCt? II Ttapa Tuiv Oeoiv e^spYs^oia]? 

aix£i3ea&ai, ota|T£Xo5|iev •jrpoOu[x[o); a]}jieipd[j,evoi. 
II OusvooXtjio? 'AiTptovtavo? avOuiraTo[<;]i^ | 'Ecpeoitov apyouoi, 

^ouX^, Syj}j.(|) j(aipe[tv] | ael xat jxaXXov eirtoetxvuo&e tyjv Trp[oc 
45 tSv] II fxeYtoTov auToxp[a]Topa Tj[i.a)v [A]rX[tov] j 'AvTwvetvov ^[e- 

,3]aaT6vi2 £u[oepetav | T^t iraoTjt^^ tI^^^P-'?] "^^^ XafXTr[poTaTT^? | 

Ti:o'Xeo)<; u|x]u)v xai vuv ^J^Tjcptoa^jxevot ev | TaTi; e7rtcpave]oTaTat; 
50 TjfieTv xal aia)[vtot?] || auTo[u Yeve]&Xiat; Tjfiepat? xat Oea; 

7)[fxep«)v] I TtevTe eTrtTeXsTv xat StavofXTjv toT? j TroXsiTat? iv. Ttov 

xaXoufx£vu)v ett; Tac | duota; exaoTtp Srjvaptov StSdvat**. xat | 
55 TauTa fxev ufxsTv opi^to? xat xaXto?, tooiTsp || e(i)*^ auTO? efoT,- 

YTjoafxevo? eTU)([o]v, | vevofxofteTTjo^o).^® ippuio&at ufxa? euj^ofxat. 



1 1 L. Venuleius Apronianus consul ordinarius cum Q. Articuleio Paetino 
a. 123 p. Chr. (Prosopographia imp. Rom. III p. 396 n. 252). Proconsulatum 
Asiae in annum 138 p. Chr. incidere Waddington Fastes des prov. Asiatiques 
ap. Lebas Inscr. III Expl. p. 725 n. 136 cum ex solito tum temporis inter- 
valio, tum inde collegit quod nummus Smyrnaeus per huius magistratus 
tempora cusus Au^Toxpaxoap) Kai((jap) Tt(Toi;) AiXioi; AvTouveivo; habet omisso 
cognomine 'ASpiavo;, id quod ipsa initia principatus Pii monstrat. 1 2 Cf. 

not. 4. 13 zdoTjt ts Heberdey dubitanter; particulae copulativae si quid 

video nullus est locus. 14 Cf. not. 9. 15 Sic Heberdey; {wTa quadra- 

tarii neglegentia omissum videtur. 16 Proconsul populiscitum Ephesio- 

rum suo decreto confirmat. Quod institutum nuper accuratius cognitum 
esse ex titulis honorariis Opramoae Lycii editis ab E. Loewyo Reisen im 
siidwestlichen Kleinasien II p. 121 et R. Heberdeyio, Opramoas, Inschriften 
vom Heroon zu Rhodiapolis, Vindobonae 1 897 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 265 n. 739), observavit Mommsen. lam quos honores ho- 
mini nobilissimo decrevisset commune Lyciorum, ad unum omnes prae- 
sidis provinciae auctoritate confirmatos esse; quod contra singularum urbium 
decreta omnia ea carere praeter unum Myrensium; qui cum appellationes 
quasdam honorificentissimas Opramoae tribuissent, proconsul hoc ratum ha- 
buit, dummodo nihil contra morem et leges civitatis decrevissent (tab. 
X, 32sqq.: [ojii; -r] Po'jXt) -/.01 6 o-^fxo; 6v6}).aciv eTeifx.T]0£V '0:TpafA6av — toutoi; 
xdfui toOtov TrpooaYOpeueo&at ouvycoptt), d [ayj toOt £[o]tiv u:T£vavTiov Tj toi? 
vofAoti; r] Toi; ^9eo[t]v [toTs 7ra]p' '^^[iN)- Cum igitur in universum singulo- 
rum populorum iussa sine praesidis auctoritate rata essent, tamen ex hoc 
monumento Ephesio iure meritoque coUegit Mommsen, statas expensas quae 
in posterum quotannis redirent non licuisse decernere sine magistratus pro- 
vincialis consensu, ne posteri nimia onerum et sumptuum multitudine 
opprimerentur. 



494] Claudius Chionis Milesius. 1 29 

494 Marmor candidum effossum prope Miletum ab 0. Elayeto 
et translatum Parisios, ubi exstat in museo publico [Louvre]. Ed. 
J. Delamarre Revue de philologie XIX \ 895 p, 1 3 < (Revue archeol. 
Troisieme ser. XXVII <895 p. U3 n. 97). 

[K]Xau3i[o?] Xiovi?^, KXauSiou | OiXooTpatou ot(i?, t({) auT(j) | 

etct 7:po(5T,TTj;2 ^jxou xai d[p]|5(trptSTavt?', TrpocpTjTtov xal || 

5 dpxt-puTaviotov £XYovo[;,] | uroaTa?, fjVixa jitjts t[tjv] | dpj(7jv 

dvaXa^siv u-£ju[t]|vEv Tt? jxi^Te rrjv 7:po<p[T(]|Teiav*, djjicpoTipa? 

10 }xo'vo;' ; [e]^apX°» ^^ 'f**"f*lQ^ X=^^''*[p]lx°» ^^ 'AXs^avSpsia*', 



Litterae voigares praeter A. 4 Homo nobilissimus Milesius. Idem 

nomen iilic iam aliquanto ante usitatum fuisse docet titulus ap. Kaibel 
Epigr. Gr. ex lap. coll. p. X n. 222 b, 3 : Xiovt; Xiovr^o;. D. 2 De annuo 

prophetarum Apollinis Didymei officio, quod homines ex nobilissimis populi 
Milesiorum familiis sorte ducti gerere solebanl, cf. n. 493, 3. 4 2. 15. 3 Col- 
legio quinque prytanum, qui summus erat Milesiorum magistratus (SyU.^ 
34i,29sqq.) imperatorum tempore praefectus est unus, qui et hic et alibi 
dpyirpj-avi; appellatur. Lebas-Waddington Inscr. III, 212, 2< sqq. i-\.\).t\T^%kN- 
To; Toii dpytzp-JTdvioo; Krr,oio'J toj KT^Tjaio-j xat ■zms o-jvapyivToiv auTOJ 'Ea-riaiou 
Toii 'ETtfjfovou To p', B-j^Xiavou toO Ntxdvopoc, 'A-]fa8orooo; toj SToaToveixou, 
A»pooetoto'j TO"j Iloototxrviou, "EpfiOJ tou Aiovjoiou. Cf. etiam C. I. G. 2876, 6. 7. 
2884,4 0.2882,7. H. Swoboda Die gr. Volksbeschliisse p. 84. 4 Sumptum 

haud exiguum cum hoc honore coniunctum fuisse apparet; C. I. G. 2884, 4. 5 
legitur •j-ic, tujv ttj; rpo^TjTeia; dvaXa)u.dTO)v. Quare aliquando accidisse ut 
nemo eum suscipere vellet et hic videmus et Greeli inscr. in the Br. mus. 
rv 4 p. 92 n. DCCCCXXII, 24. 25 ivtajTOJ dr.po^TjTsuTOJ Y£vo[ievou. Item non- 
nunquam usu venit, ut sorte opus non esset, quia unus modo candidatus 
prodierat. Cf. C. I. G. 2880, 4 — 6 Xapobv rapd Tf,; -arpiSo; ttjv TrpoffTjTeiav 
dxXTjpoBxei. Greek inscr. in the Brit. Mus. IV, 4 p. 93 n. DCCCCXXIII b, 8 sqq. 
rp(o«pTiTTri;) T(txo;) OXdouto; OajvTioou uio; Avooea; OT,fAOu Aeoiojv auToexr,; a.%\T^' 
pmro;. D. 5 Praefecti cohortium Romae nulli erant, nam milites prae- 

toriani et urbani, qui ibi tendebant, tribunos (ytXidpyou;) potius habebant. 
Sed praefecti fabrum appellationi nonnunquam in titulis Graecis et Latinis 
additur urbis nomen: praef. fabr. Rorrme C. I. Lat. IX, 4 64 9, 4. l-apyov Tey- 
vetTrov Iv TtufATj supra n. 489, 5. e:capy^ov ]fev6[Aevov iv 'PtuixiQ Te[yv]€[tTtt)]v Inscr. 
*Gr. ad res Rom. pert. III p. 34 4 n. 796, 40. 44. Ne id quidem quicquam offen- 
sionis habet, quod nudo nomine Izapyo; praefectus fabrum appellatur. 
Nam idem habes Ephem. epigr. V p. 40 n. 86, 8. 9 in titulo Graeco, cum 
V. 3. 4 in Latino plene [pr]aefectus) fabriim) sit. D. 6 Tribunus aut 

legionis aut cohortis auxiliariae. Praefectura cohortis, qua medio inter prae- 
fecturam fabrum et tribunatum tempore fungi solebant, Chionis non gessit, 
cuius rei etiam alia exempla permulta inveniri monuit D. 

Dittenberger, Orientis gr. inscr. IL 9 



130 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [494 — 

'irp[(5]|S£Vo?'^ Toiv diro t^? oixo[i)]i[i.ev7j? ispoveixuiv ^, auv[£]|Y8Tj[io?^ 
15 dvaYpacpeli; ev [a?]||papi({>*'' [M]£oodXXa^^ tou 'ye[vo]|[iivou t^? 



7 Proxenia non civitates modo, sed etiam collegia artificum Dionysia- 
corum aliaque eius generis corpora homines de se bene meritos ornare con- 
suevisse constat. Cf. supra n. 51,67. I. Gr. Sept. I, 2486, < sqq. [xo xoivov 
ToJv Trept Tov Aiovuoov TeyvtxwJ-v twv eU 'I<j8[[i.6v xai eU] Iltcptav ouvTeXo'Jv[Ttov 

] Zeu^ytmro^j tojx 7:p6^evo[v tov] ea-jTwv Atov6a(p. D. 8 Omnes qui- 

cumque per totum orbem terrarum in certaminibus sacris vicissent una 
coiisse et de Cliionidis proxenia decrevisse merito omnium maxime impro- 
babile iudicavit D. Immo manifesto collegium aliquod sub hac magnifica 
appellatione latere, ut in titulo Tralliano C. I. G. 2931, 3 sqq. i] '0)vU|i.:itx'f] 
auvooo; twv «7:6 t-?]; o{-/to'j[i.^vT]c l£povcf/.tt»v -/at OTccpavctTtuv. Neque vero per- 
petuum quoddam corpus, simile technitarum synodi, ut volt D., interpretor, 
sed eos, qui per aliquas ferias coronam reportassent, priusquam domum 
discederent coiisse et homines de se meritos honoribus affecisse. Quod ut 
in titulo Tralliano ad Olympia Trallianorum spectare ipso nomine 'OA-JfxTrtx^rj 
ouvoSo? indicatur, ita in Milesio de Didymeis inteilegendum esse sponte patet. 
Ceterum etsi vox kpovtxirji per se quemlibet victorem ludorum sacrorum 
significaret, eam tamen nusquam in technitarum Dionysiacorum litteris rep- 
periri, sed semper de collegiis athletarum usurpari monuit D. allato titulo 
Inscr. Gr. Sic. et It. i054, 5 ouvoSw luaTtxi^ twv -epl tov HpaxXca dftATjTttiv 
kpovctxwv aTecpavctToJv. 9 Latinum comes, quod alibi etiam in titulis 

Graecis retinetur (xofxYji), hic accurate redditum est vocabulo Graeco. D. 
10 Editor confert titulum bilinguem C. lulii Aquilae (principatu Claudii), 
quem ed. Th. Mommsen Ephem. epigr. V p. 40 n. 86, 3 sqq. [pr]aef. fabr. bis . 
in . aerar . delatus a. cos. A. Qabin[io Seeundo, Ta]uro . Statilio Corvino. 
V. 8 sqq. Izapyo; ot; eU t6 a{p[aptov ^vrjVCY!J.^v]o; (cpcpoficvo; editor, quod non 
existimo ferri posse) b~b brArwi QXo'j FaPtvto^j Scxo['Jvooi> Taupo'j STa]Tei- 
Xto'j Kopouivo'j. Id propterea factum esse, quod salarium comitibus ex aera- 
rio daretur (Dig. I, 22, 4: diem functo leguto Caesaris salarium comitibus re- 
sidui temporis, quod a legatis praestitutum est, debetur. Th. Mommsen Rom. 
Staatsrecht 13 p. 3(10). 11 M. Valerium Messallam qui per postremum prin- 
cipatus Augusti tempus proconsul Asiae fuerit (Waddington Fastes des prov. 
Asiatiques ap. Lebas III Expl. p. 691 n. 67) hic in censum venire recte ne- 
gavit Delamarre, quia multa titulus haberet vestigia recentioris aetatis, ex 
quibus nomen gentile KXauoto; in hominibus Graecis (v. 1) et plurales [Sc- 
P]a[oT]tt)v (v. 23) et a'jTovcpdTopa; (v. 24) commemoravisse sufficiet. Cum uno 
cognomine Messalla neutiquam raro illo quidem in compluribus gentibus 
(v. Prosopogr. imp. Rom. II p. 366 sq.) homo significetur, quisnam potissi- 
mum intellegendus sit pro certo definiri non posse concedit editor, sed 
tamen, quia pauci Messallae in fastis consularibus repperiantur et tamen pro- 
consul Asiae utique consularis fuerit, eo inclinat, ut ad consulem anni 196 
L. Valerium Messallam Thraseam Priscum (Prosopographia imp. Rom. III 
p. 371 n. 95) hunc titulum referat. At si reliqua de hoc homine testimonia 
contuleris, eum nudo nomine Messalla appellatum esse (plerumque aut 



495] Claadius Chionis Milesius. 131 

'Aafa? dv&oT:[a]|Too x[al] Xa^oiv [{A]<ivo? 6(io5 ic[io]JTtv Ixioto- 
20 [Xai]v, aroxp[i(i]aTc)[v,] | 0'.aTa7[i.ai[a)v,] xXT^poo", [tJe^te] XexoK 

hk xaft X°]P^iV'*''^ '^^^ '(uw*[a]\aiapyiaiz xa[a]a?, dpx'-£p£o; t5[v j 

2sP]a[iT:]o>v ^*, r£-p£3^2uxa)? 6i7:[sp tt^; -^aTptoo? xoXXd[xi? I 
25 irpi?] Tou? auToxpaTopa? Tajit [stxJvToiv ** ' IsjpoxXsoo? ^* x[al — 

— [ xal KaX>.]txp[dToo; *• ]. 



TTirasea Priseua aut simpliciter Priseus audit; credibile non videbitur, neque 
illud de fastis consularibos argumentum qnicquam momenti habet, quo- 
niam ingentem consulum sufTectorum numenim ignoramus. Titulum ut 
Augusti aetate multo recentiorem, ita Septimio Severo aliquanto certe anti- 
quiorem esse probabile est. Cf. Prosopographia imp. Rom. III p. 37i ad 
n. 96. M De proconsulis, non imperatoris, mioisterio hic dici recte 

statuit D. irtTToXa- et i-oxrtiinri-i ita distinguuntur, ut haec sint qoae lega- 
tionibus, per quas provinciales proconsulem adeont, respondentur, illae litte- 
rae quas ipse ad imperatorem, senatum, civitates procuratosque dat; a qni- 
bus rursus distinguuntur otTzd-fifrza, quae non nominatim ad certos homines 
scribuntur, sed publice proponnntur, quae Latine edicta appellari solent. 
Ina x).T,poj vox obscurissima est; neque enim veri similis mihi videtur 
Delamarrii hoc ad rem familiarem proconsulis administrandam referentis 
coniectura. 4 3 Hoc Milesiorum sacerdotium est etiam C. I.G. 2880, 10. H. 

2881,22. Del. ■ 14 Supplevi, non sine haesitatione. Ta{ji.i|[e-joa; {terd le]oo- 
%>io-j; Delamarre. Sed neque quo pacto in hoc magistratu collegae nomen 
adiciatur liqaet, neque hic quaestoris civitatb Milesiorum magistratui locos 
esse videtur, quia titulus sic dispositus est, ut priore loco enumerentur magi- 
stratus et ofBcia reipublicae Milesiae i^v. 2—9) et Romanae (v. 10 — 19), deinde 
,v. 19 — 24; liturgiae, sacerdotia, legationes. Quare non ipsius Chionidis 
quaesturae hic mentionem fieri, sed quaestores publicos Milesiorum alia 
de causa commemorari probabile existimo. Sane satis gravis difBcuItas 
me non fugit. Nam si hoc participium a rerpeiSrjxoo; (v. 22) pendere 
statuas, mirum videbitur quaestores, non magistratum eponymum, in tem- 
pore legationum deGniendo nominari; quod vix ita expedire licebit, ut dicas 
legationes in tabulis quaestorum perscriptas fuisse, quia sumptus in eas ex 
aerario civitatis fierent; nam has legationes sine dubio suis impensis susce- 
pit Chionis. Si vero non ad legationem, sed ad huius monumenti dedicati 
tempus rettuleris, haec toti titulo dedicatorio subscribenda fuerunt. At is 
vix potest verbis v. 24 [rpo;] -fj-j; alToxodTopi; finiri, quandoquidem usque 
ad bunc locum nihil nisi nomen cum magistratuum et honorum vocabulis 
. nominativo casu scriptum est. 1 5 Supplevit Delamarre. 1 6 Supplevi. 

495 Qppus quadrangulus inscriptus a duobus lateribus, inter 
rudera veteris Cibyratarum oppidi. In fronte hic titulus, in latere 
dextro fragmenta carminis. Ed. M. Collignon Bull. de corr. Hell. 11 
(4 878) p. 593 n. 1. 

9* 



132 "^tW. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [495 

['Aya&'^] Tti^cifj. I Kata td od^avTa t-^ ^ooXfi \ xai Tcp 07j[i.tt) 

5 T^? XafiTcpoJTdTr^? Kataap£(uv KiP'jpa||Taiv* iro'X£«>? tj oejxvo- 
TdTTj I ouvspYaaia^ Tuiv axuTOpupo£|(ov ^ Ttpipiov KXaiioiov j 



Litterae AQnZVn. Vs. 5 fin. T et H inter se ligatae, 1 Cibyra op- 

pidum Phrygiae (Plin. N. h. V, <05 ipsum oppidum Phrygiae est. Ptolem. 
Geogr. V, 2, 17 p. 832, 5 inter <I)p'JY'.'iis txe-^dhrfi -o/.et;), cognomine yj [ufjdXri 
apud Strabonem XIII, 4, -to p. 630 distinctum ab alio Ciiiciae asperae oppi- 
dulo (Plin. Nat. hist. V, 92. Y] Kt^ypaTwv -apaXta twv |j,f/cpd)v Strabo XIV, 4, 2 
p. 667). Romanorum aetate conventum Cibyraticum viginti quinque civi- 
tatium fuisse, ex quibus celeberrima fuisset Laodicea, testatur Plinius N. h. 
V, 1 05. forum institueram agere Laodiceae Cibyraticum et Apamense Cic. 
ad Att. V, 21, 9. Quae oppida cum inde ab anno 82 a. Chr. n. provinciae 
Asiae fuissent (Marquardt Rdm. Staatsverwaltung I p. 335), paullo ante 51 
a. Chr. cum finitimis dioecesibus Apamensi et Synnadensi adiuncta sunt 
Ciliciae. Cf. Cic. ad fam. XIII, 67, 1 ex provincia mea Giliciensi, cui scis 
Tpeti; otoi-/.f,a£t; Asiaticas attributas fuisse. ad Att. V, 21, 5. VI, 1, 21, ubi 
nominatim Cibyratae inter eos, qui Ciceronis imperio proconsulari subditi 
sint, recensentur. Sed eadem illa Ciceronis ad P. Servilium propraetorem 
epistula probatur, a. 46 a. Chr. urbem rursus provinciae Asiae fuisse, in 
qua per proxima tria saecula permansit. Cf. Tac. Ann. IV, 1 3 eivitati Ciby- 
raticae aput Asiam. n. 566, 26 -/,at t-a,v KaiaapetMV Ktp'jpaTwv ttj; 'Asia; 7:o>av. 
Cum provinciae multo plures et minores instituerentur a Diocletiano eius- 
que successoribus, Asia in septem provincias divisa (Marquardt Rom. Staats- 
verwaltung 12 p. 347 not. 18), Cibyrara Cariae attributam esse indicat Hie- 
rocles Synecd. p. 690, 1. Cognomen Kataapsinv etiam n. 566, 26 gerunt 
Cibyratae, Itemque in nummo apud Mionnetum IV p. 259 n. 379 legitur 
KAIC • KIBYPATON . Cognoraen Caesarea raultis Asiae vicinarumque pro- 
vinciarura urbibus quae ab imperatoribus insigni beneficio affectae essent im- 
positum constat. Cf. Briickner ap. Pauly-Wissowa Reaiencylilopadie III, 1 
p. 1288. De reliquis oppidi rebus et de fabulosa eius origine cf. n. 497 cum 
notis. 2 Cf. Wood Ephesus. Append. Inscr. from the city and suburbs 

p. 24 n. 4, 6. 7 -fj ouvepYaata twv Xavapicuv. Syli.2 873, 1 sqq. t) 0'JvepYaota twv 
dpY'jpo-/.6Tr(uv 7.at ypijao)^oajv cum exemplis et huius vocis et simplicis IpYaata 
de collegiis opificum usurpatae, quae illic attuli not. 1 . ouvTey via ^acpdoav est 
ap. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 150 n. 360, 12. o-JVTeyvia Xivo-jp- 
Yu)v Journal of Hell. stud. XI 1890 p. 240 n. 8, 11 (Inscr. Gr. ad res Rom. 
pert. lil p. 342 n. 896). Neutrum auvepYiov Journ. of Hell. st. XI 1890 p. 236 
n. 1, 2 OTtep atoTTjpta; toj euTeXoii; ajvepYtou twv Yva<petnv. Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 319 n. 810, 8. 9 i?) Y^pcjaia toj [A£YaXo'j ouvepY^ou. 3 Qui 

corium tractant opifices volgo nominibus et a ^upoa et a synonymo voca- 
bulo a-/,UTo; derivatis appellantur (^upaeji;, ^upao5i'J;7];, pupaoT6|j.o;, a-/uT£jc, 
o/.uTooeiL-fj;, o-AUToppacpo;, o-/.jTOT6[i.o;), sed quam hic habes utriusque stirpis 
corapositio tautologica, ea quod sciam sine exemplo est. Aliam collegii 
sutorum dedicationem habes Inscr. Gr. ad res Rora. pert. III p. 168 n. 442, 7 
(Termessi) ol -/.axd r.ohy T£-/ViiTat o-iCUTei;. 



495] Ti. Claudius Polemo asiarches. 133 

10 IloXefKova*, daiapyr^v^, iTijZixdv^, Ti^sptou KXauoiou jj 'lepto- 
vo?, doiap/oo 51? ^at dpjj(tspsu)? '^ 8i?, 6(Jv, Tt^spioo | KXau- 
Stou AT/toTT,piavou j datdpj^ou dSeX^tJv, Mapxijou Ar/io-nfjptavoij^ 



4 Eiusdem titulus honorarius est BuU. de corr. Hell. XXIV <900 p. 53: 
[Ti]^(epiov) KX(a65iov) noA[£{jL(u]va, d3tap-/T,v, IrrtxoN, e^ raatv euepYenrjv rffi 
[r]6Xeo>;, M(apxoc) 'Eri[oi]o[i;] (nomen gentile supplevi) 'Opftafopa; [t6]v yXux6- 
Tatov [djO£>.3iooviv. 5 Cf. n. 4983. q Collignon cum datdpyTjv {^rztxov 

arctissime inter se coniungeret, ludorum curam et impensas ita divisas 
fuisse statuit, ut ex asiarchis alii gladiatores, alii certamina equestria ede- 
rent. At fugit eum permulta exstare monumenta epigraphica, in quibus 
adiectivum Imxo; per se positum hominem equestris ordinis significet, ut 
oo-pt^.TjTtxo; senatorii. Cf. n. 644, 2. Mittb. u. Nachr. des Palastinavereins VII 
4901 p. 70 n. 57, 3. 58, 3. Lebas Inscr. III, 595, 3, ubi Waddington recte 
interpretatur. 4 64 7, <. 2. 264 0, 6. 7. C. I. G. 3494, 2. Inscr. Gr. Sic. et It. 
4 474, 3. BuII. de corr. Hell. XVII 4 893 p. 265 n. 49, 3. Mitth. des arch. In- 
stituts in Athen XII 4 887 p. 4 79 n. 9, 7. Gr. inscr. in the Brit. mus. III, 2 
p. 4 97 n. DLIII, 4 4. iT:T.i%b[i] 'Pto^aaituv habes Greek inscr. in the Brit. mus. 
ni, 2 p. 4 89 n. DXL, 7. 8. Memorabilia sunt Cr. inscr. in the Brit. mus. III, 2 
p. 447 n. CCCCLXXXI, 4 4. 4 5. dv-f;p inrixfj; zd[ltiDi [vir ordinis equestris). 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 225 n. 64 5, 2 Ta; ht IjrrtxTQ [ToSet dlpx°^* ^'" 
£>.8d>jv it^yoi. ir:iTpo-[ntmvi. Inscr. Gr. Sic. et Ital. 4 698, 4. 5 fAT^Tpt l-rtx6ov, 
perinde ac saepe in titulis rarr;p auY^XTjTtxoii aut 5JYTtXT,Ttxd>v legitur. Cf. 
n. 499, 4. 5. 500, 8. 9. 504, 3. 4. f^vov); — -p£iu.or£tXap'ttDV xai lr-ix(uv Inscr. 
Gr. ad res Rom. pert. III p. 4 77 n. 474, 4 4. Perfrequenter sane in titulis 
Graecis legitur Irrev); 'Pcnpiaio;, ut infra n. 499, 2. 3, aut Irreu; 'Pa){x.atcnv, ut 
n. 547, 2. 3. 645, 7. 654, 4, Mordtmann Monum. Ancyrana p. 4 5 n. 3, 2. 3. 
n. 4, 2. BuII. de corr Hell. VII 4 883 p. 275 n. 4 7, 7. Kaibel Epigr. Gr. 954, 4. 

7 Sacra oppidi Cibyrae, non provinciae Asiae, hic agnoscit CoUignon, etsi 
argumento utitur non ab omni parte tuto. Nam verum quidem est, nullum 
exstare vestigium templi a provincia Asia Cibyrae consecrati, sed si modo 
sacerdotium provinciale hic significaretur, noa esset, cur id Cibyrae potissi- 
mum gestum statueremus. Verum cum summi totius provinciae sacerdotii 
honos sine controversia illo raunicipali multo splendidior fuerit, manifestum 
est Cib\Tatas eum adiectis toO xotvou t^; Asia; distinctius indicaturos fuisse. 

8 Cf. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 4 76 n. 472, 4 sqq. : T(itov) M[dp]xtov 
Ko'jip[£i]va AetoTaptavov; in eo titulo, Balburae Lyciae effosso, sane non 
lyciarcha dicitur T. Marcius Deiotarianus, sed sine dubio ea una de causa, 
quia tum nondum ad eum honorem pervenerat ; nam Marcium Titianum, qui 
in inscriptione Balbtirensi eius pater dicitur, item lyciarcham fuisse apparet 
ex titulo Oenoandensi Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 4 89 n. 500, 24 sqq. 
6 Ai[x']wto; Aovfo; — ^'^[p^]^^ Maoxtav Auxi[a]v Mapxiou TtTiavou ^jyaTlpa 
Tou f£vou.£-^o'j rp£t;jioT:tXapio'j xat pi^Td tojto Xuxtdoyo-j. Etsi in hoc titulo 
Cibyratico bis ATiioTTjpiavou scriptum est per H in syllaba media, taraen 
quin a nobilissirao Deiotari regis nomine hoc derivetur eo minus dubium 
est, quia scimus fuisse principatus tempore in provinciis Asiaticis familias 



134 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Asia. [495 — 

15 Xuxiap||j(ou ^ xal OXaPioo Kparspou, | doiap}(ou 8i? xal dpj^ts- 
pe|u)?, EXYOVov ^**, dvi)' uiv | ruiv otjjxooicov Epvtov | {xexd stti- 
20 {leXEia? Ij TrpoevoYjoaTo. 



summae dignitatis, quae ab illo stirpis suae originem repeterent. Cf. infra 
n. 544, 2. 544, 3. Quo in numero sine dubio etiam haec fuit. 9 An- 

tistes sacrorum, quibus Lycii principem colebant idemque praeses con- 
cilii provincialis (cf. Strabo XIV, 3, 3 p. 665: ^v oe xui auveopiw rpojTov [xev 
XuxtapyTjC aipeTxai, eit a^J^ii ap/al al tou 0'jGTTfj[j.aTo;) haud raro commemo- 
ratus in titulis Lyciis. Cf. infra n. 556, 2. 568, 9. 10. W. H. Waddington ad 
Lebas Inscr. III, 1221. 1224. Th. Mommsen Jahreshefte des osterr. arch. In- 
stituts III 1900 p. 5 sqq. 10 Utrum Marcius Deiotarianus lyciarcha et 

Flavius Craterus asiarcha avi paternus maternusque Ti. Claudi? Polemonis 
sint, an duo ex quattuor proavis an e\ maioribus remotiorum aetatum, 
pro certo quidem propter ambiguitatem nominis ev-Yovoc (cf. Syll.2 373 6) 
diiudicari nequit, sed illud tamen maxime probabile est, quia non intelle- 
gitur cur avi omittantiir. Sic vero pro certo habendum, Craterum pater- 
num, Deiotarianum maternum avum esse, quia ex honoribus et ex aliis titulis 
(not. 8) apparet, Deiotarianum e provincia Lycia oriundum fuisse, Craterum 
vero ut Hierona et Polemona ex Asia. 



496 Columella marmoris albi inventa Ephesi in urbe, translata 
in museum Britannicum. Edd. C. Curtius Hermae IV p. 186 n. 5. 
Wood Ephesus, inscr. from the city n. 1 2. E. L. Hicks Greek inscr. 
in the British museum HI, 2 p. 167 n. DIII. 

['ApTsjjLiSt 'Ecpeottf ^] I xai Au[ToxpdTopi T(it({)) AiXt](p ] 'A8piavu> 

5 'AvTu)veiv(i> I Katoapt 2epaoT(p EuoePet^ || xat t^ Tcpcunu xat 

[i.e'{iOTQ \ (xr|TpoiTo'Xel tt^? 'Aoia? | xai olc^ vecuxdpou* Tuiv 

SepaoTuiv | 'E<peo^u)V iroXet xat Tot? eTrt | t6 TeXcuvtov^ t% 



Litterae volgares praeter TTS. Inde a v. 7 vocabula non constanter 
quidem, sed frequenter punctis triangulis distinguuntur. 1 Cum parti- 

cula xat indicio sit, aliud praecessisse nomen, neque vero ante principem 
cuiquam locus sit praeter deam, supplevit Curtius. Hicks comparat C. I. G. 
2958: ApTe[Atot 'Ecpcoiai 'aoX AuTOxpdtopt Kaioapt SePooTwt xat TtPeptoot Kat- 
oapt 2ep(aoTO!J) ultut xat Twt S7][ji.a)t Tibv 'E?peot(uv. 2 Antoninus Pius 

(138 — 161p. Chr.). 3 Cf. n. 481^. 4 Genetivus pro dativo, usitata 

illius aetatis confusione. 5 Aedes publica, ubi a conductoribus (TeXwvat) 

numeratur, ab officialibus publicis (ot ■zpa-f[iax£'j6u.t'/oi] accipitur pecunia. 
In hoc teloneo ara et simulacrum Isidis, quae Cominia lunia dedicaverat, 
fuisse videntur et iliorum sacris inserviisse. Nam aliter quo pacto hi ho- 
mines iuxta deum et principem et civitatem commemorentur obscurum 



497] Isidis simulacrum Ephesi dedicatum. 135 

10 ?x^ow^1* i T^paYfAaTsoojiivot? j Ko[jiLvia 'loovia j oov Ttp P(u}i^ 
rJjv Eioiv j ix Toiv foicuv dvi&TjXev, | icpoTave6ovTo[? Tip(epioo) 
KX(aoStoo) A]T|p.[o3]T[p]aT[oo] ^ 



esset, cum vice versa illa illustria nomina praemitti in dono ab o£6cialLbus 
oblato mirum non sit, quia illi pubiico civitatis officio funguntur. Structu- 
ram T.Cim-juLi-totz^a: tT.l t6 TiXoB-<tov pro rrpo; tw TEXarviia aut -r.toi to TeXouvtov 
soloecam quidem esse, sed illa aetate nequaquam incredibilem recte eiisti- 
mant Curtius el Hicks. 6 Duos lacus babuisse deam Ephesiam monu- 

erunt Curtius et Hicks provocantes ad testimonium Strabonis XIV, i, 26 
p. 642 Cas. {jLcrd li rJ;v dx^oXtjv to5 KauTrpov» XifjivTj iorlv ix toO TOAd-jouc 
(iva)^£oudvr„ xaXttTat oe SeXivoyata, xi\ ^^£^,5 oXJ.tj oippou? aiTiQ, jxcyoXo; 
?yo'jaat Trpoaoooj;' 5; ol pastXet; fiiv, lepdc 0J3a;, dcciXovTO t^jv 9eov, PeBuaioi 
8' dreSooav. rdXtv 5' ot OT,}io3taivat ^tasduevot ::eptiaTTjoav eii iav>TO"j« to TeXTj, 
rpeo^e-joa; oe 6 ApTeutOcupo;, a>4 OTj^t, Td; Te XijAva? dneXa^e tu» %zvi xtX. 
Harum piscationes locari solitas. IIIuc referri -o TsXouvtov tt,; lyd-jixf^i (sc. 
rpooooo-j) sane non improbabile videtur; sed fieri etiam potest. ut vectigal 
publicum omnibus Epbesiis qui ex piscatura victum baberent impositum 
indicetur, ita ut TeXwvat non ipsi piscatores sint, sed publicani qui illud 
vectigal exigendum conduxerint. 7 . HM . . ~ . ^^. 



497 Basis cum anaglypho repraesentante aquilam conversam 
ad hominem togatum, inventa anno 48^8 Puteolis, exstat Neapolj 
in museo. Ed. Castaldo Memorie dell' accad. Ercolanese I p. 193 
(J. Franz C. I. G. 5852 cum addendis p. \ 258). Lapide denuo col- 
lato G. Kaibel Inscr. Gr. Sic. et Ital. 829 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. I p. 137 n. 418). Cf. (juae adnotavit A. Wilhelm 
Arch.-epigr. Mitth. aus Oesterreich XX 1897 p. 78. 

fA^Ya&Tjt Tu[;^Tjt. Zeo? i!(o[Tf,pi.] j 'H Kt^opa-uiv^ 7:o'At;, 
aTcotxo? A^axeBatjAOvicttv' xai] | ooY-yevU 'A&r^vaitov xat 9t[Xo- 



Litterae AAzeflCCD. i Cf. n. 5031. 2 Cf. n. 495i. 3 Cum 

apud Strabonem XIII, 4, 4 7 p. 631 legatur XeYovrat oe droYovot Ajowv 01 
Ki^vipdTai Tobv itaTao-^ovTtDV ttjv Ka^oXtoa, et apud Stephanum Byz. s. v. 
Td^at Cibyras Marsyae frater oppidum condidisse dicator, priores editores 
orotxo; A^uowv] suppleverunt. At quomodo boc conciliatur com Graeca 
origine, in qua praedicanda bic tantopere se iactant? Verum vidit Wilhelmus, 
de Laconica ci\itatis origine provocans ad titulum quem ediderunt Heberdey 
et Kalinka Denkschr. der .\kademie zu Wien, phil. hist. CI. XLV, I p. 41 sqq. 
Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. <88 n. 500 I, 7 — 4 3), quem ipse*sic 
restituit: [dpyet 5£ t6] ^evo; dr.o Te KXe[dvSpov) xot 'A}i.6x>.a] j Aa-xcoatfj.ovt[oBv 

]jo>v, TOJ ur* £x-£pL'iavTo; tt,v [d::ot]|xtav, toU AuixX.a, KXedvopoy o[s 

^T^IItovtoc xai otxCoovTo; ttjv t[6«v Kt]|^t>paT6bv -oXiv xaTo tov [xpTJi^f*^"»]- 



136 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. <. Asia. [497 — 

ptojxaTo?*, xal] | auTTj tou xoivou t^? 'EXXaoo?^ [iv TaT? [xa- 
5 XtGTa] jj lv8d$ot<; oSaa xat [iSYaXatc [t^? 'Aoia? T:6Xs.]\aiv 8ta 
T£ T^ Ysvoi; 'EXXr^vt[xov ov^ xat ttjv] | Tcpo? 'P(D[j.aiou; ix Tra- 
Xatotj cpt[Xtav xai £uvot]|av'^ xat 8ta t6 Eu^vja&at^ T£t[i,aT[!; jxs- 
yaXat? utto] | Oeou 'ASptavou^, avi^r^x^ t^i [Osoii", xaTa xh^^ 
10 od]||YfAa t[o]u riavsXXYjviooi^ Ivypa^cpEtoa ^ ^ £i<; tou; riaviX- 
XYjva?!*]. 



4 Sic supplevit Wilhelm, sed recte W. Drexler Jahrb. f. Philologie 1 894 
p. 329 monet etiam cptXoxaroap aut cpiXoseflctsTo; reponi licere. 5 Pan- 

hellenum synedrium interpretatur Cagnat. Sed hoc idem concilium pauco- 
rum versuum intervallo diversis nominibus appellari improbabile est, neque 
omnino in accurato titulorum publicorum sermone Panhellenes simpliciter 
"EX/vTjve; vocantur. Immo perinde ac n. 503 initio Graeca origo arctissima- 
que quae iampridem fuit cum popuiis Graecis necessitudo extoUitur, quae 
tum ipsum ansam dedit Cibyratis in illud Hadriani Panhellenium recipiendis, 
quam ob rem titulus incisus est. Qualis sane antiquior societas hic toO 
y-otvoij -fj? 'EkXdooi nomine indicetur latet. Nam continentis Graeciae con- 
cilio urbs Asiana mediterranea interesse non poterat, in concilio provinciali 
Graecarum Asiae civitatium (n. 45824) vero iure mireris r^i; 'EXXaoo; pro 
Tiov 'EX>.Tjvtov dicit, etsi 'EXXaoa omnes omnino regiones ubi Graeci habitent 
significare posse non est negandum. 6 Participium addidi ut mederer 

gravi soloecismo, quem priores editores intactum reliquerunt. 7 Ciby- 

ram Cn. Manlius Volso per expeditionem a. 1 89 a. Chr. contra Galatas sus- 
ceptam subegit (Polyb. XXI, 34, 2 sqq. Livius XXXVIII, U, 3 sqq.). Paullo 
post Romani foedus cum civitate fecerunt, cuius tabula nuper eruta est (V. 
append. voluminis II). 8 Cf. Syll.2 732, 18 eulYjaev. Quoniam r/j augmento 

temporali et ex ey et ex ay nasci poterat, ea aetate, qua iam neglegi in- 
cipiebat augmentum, hoc eu errore etiam ad verba ab au incipientia trans- 
latum videtur. Certe nulla originis communione hoc rarum vitium continetur 
cum illo volgatissimo diphthongorum Yjt et et permutatarum. 9 Titu- 

lus Antonino Pio imperante (1 38 — 161 p. Chr. n.) incisus videtur. 10 Sup- 
plevi dubitanter, nam potest etlam proprium deae nomen fuisse. 1 1 Sup- 

plevi. 12 Cf. n. 5032. 5046. 13 Supplevi. 14 Supplevi. Cf. not. 5. 

Utique -xaTd t6 SoYfJ-a xoli IlaveXXTjvio-j ad dveSrjxe referri non licet. Nam 
Panhellenes si concilii decreto quamlibet rem dedicassent, non civitati, sed 
praesidi suo aut alii magistratui operis efficiendi curam mandassent, et 
prolixa suarum rerum expositione Cibyratae indicant, hoc ipsorum, non Pan- 
hellenum monumentum esse. 



498 Basis marmoris Pentelici inventa Olympiae. Ex Purgoldi 
apographo ed. W. Dittenberger Archaol. Ztg. XXXVIII (1880) p. 61 
n. 353 (Olympia V p. 547 n. 455). 



498] C. lulius PhiHppus Trallianus asiarcha. 137 

'H 'OXu}irtx[ri] I pouAYj ^ r(aiov) 'Io'jXio[v] [ OtXi-irov TpaXjXta- 
5 vdv^, Tov doiap)^TjV', rj&uiv £V£|xa, t)Xu}izid5t | oX^'*. 



Litterae AA9TTC0D . Extremae hastae lineolis transversis ornatae. 1 Con- 
cilium ab Eleorum quidem civitate constitutum, sed tamen distinguendum 
a senatu Eleorum, quod ferias ac certamina Olympiorum curabat et lites 
ex eis natas diiudicabat. Cf. Olympia V, Indices p. 834. Pausan. VI, 3, 7: 
xai tu; ypT,uara)v y.aTaotTtasairo 6 Aituv d-l Tf,; 'OX'j(jL-txf,; PouXfj; STtatepou 
T(uv eXXavootxwv ot vtxav tov EjTtoXefiov IvvcDsav. 2 Idem homo n. 499, i. 2 

pater Philippi Tralliani equitis Komani, avus senatoris et praetoris cogno- 
minis recensetur. Anno 153 p. Chr. Olympia Trallianorum quinquagesima 
acta sunt hoc Philippo agonothetae munere fungente. Cf. titulos Trallianos 
editos Papers of tbe American school of Athens I p. 4 00 n. YI, ii (Mitth. 
des arch. Inst. in Athen Vlll 4 883 p. 322 n. 6, 14). p. 4 02. p. 4 03 (Lebas 
Inscr. III, 4 652 c, 4 0). Paullo post eum iterum asiarchae sive summi provinciae 
Asiae sacerdotis honorem gessisse ex martyrio Polycarpi apparet. Nam quin 
illic c. 42: TaoTa Xsf <>''"? dre^owv rat f^pwToov tov (iatapyr,v (I^tXtrzov, Iva 
iracsT; Ttip rioX-jxaprtu Xlovra et c. 24 i-\ dpytepet»; OiXir-o-j TpaXXtavoO idem 
Philippus signilicetur, post monumentum Olympicum erutum dubitari non 
licet. Nam quod fuerunt, qui in martjTio duos cognomines homines, Smyr- 
naeum asiarcham et Trallianum antistitem sacrorum Asiae provinciae 
(not. 3) distinguerent, eos errasse titulus qui eundem Philippum et d3tap^T,v 
et TpaXXtavov appellat arguit. De tempore martyrii sane contentio acris et 
longinqua inter homines doctos agitata est, cum alii, praecipue W. H. Wad- 
dington, m. Februario 4 55 p. Chr. id vindicarent, alii eidem anni 4 66 p. Chr, 
tempori. Sed utut de intricatissima illa quaestione iudicatur, quae est de 
temporibus vitae Aristidis rhetoris, utique illud dv9-j7:aTejovTo; STariou Ko- 
opdToy (Mart. Polyc. 24; vetat usque ad annum 4 60 p. Chr. aut adeo ad in- 
feriora tempora descendere, quoniam L. Statius Quadratus consul ordinarias 
fuit anno 4 42 p. Chr. n. cum C. Cuspio Rufino, intervallum temporis vero 
inter hunc honorem et proconsulatum Africae Asiaeve tum annorum 4 2 — 4 6 
esse consueverat. Quod cum optime conveniat cum Waddingtoni ratlonibus, 
et cum P. Corssen Zeitschrift fiir neutestamentliche Wissenschaft und Kunde 
des Urchristentums III p. 66 sqq. eorum quae Aristides de vita sua ac po- 
tissimum quidem de longinquis morbis refert accuratissimo examine instituto 
Waddingtoni sententiam confirmaverit, pro certo pronuntiare licebit, anno 
4 54/5 p. Chr. Philippum iterum asiarcham sive summum sacerdotem Asiae 
provinciae fuisse. 3 De vocabulorum datdpyT,; et dpytspe-j; tt,; Aaia; 

significationibus diu multumque disputatum est. Antiquissimam sententiam, 
eundem utraque appellatione honorem indicari, et alii permulti probarunt 
et nuper Th. Mommsen vir immortalis memoriae se hanc unam veram existi- 
mare professus est (Jahreshefte des osterr. arch. Instituts III 4 900 p. 5 sqq.;. 
At W. H. Waddington ad Lebas Inscr. III, 885 diversum utriusque officium 
esse statuit, sacerdotis cultum imperatoris et regimen concilii provincialis, 
asiarchae vero ludorum sacrorum administratiouem, et haec quoque opinio 
haud paucis hominibus doctis probata est. Denique Brandis ap. Pauly- 



138 'VlU. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [498 — 

Wissowa Realencyklopadie 11,2 p. ise^sqq. omnes, qui a civitatibus suis 
in concilium commune provinciae Asiae missi essent, asiarchas appellatos 
existimat. Quaestionem difficillimam diiudicare non huius loci est, sed in- 
genue profiteor, mihi Mommseni sententiam omnium maximam veri simili- 
tudinem habere videri cum aliis de causis, tum quia in illa provincia 
nomen aatap/T); plane aliam vim habere, atque in finitimis pi&uvtapyrj;, foXa- 
Tap^Tj;, Xu-iCtap/7;s manifesto habeant, plane incredibile videtur. Accedit quod 
quae not. 2 de Philippo Tralliano Polycarpique martyrio exposita sunt, 
eorum opinioni, qui asiarchas ab antistitibus sacrorum provincialium distin- 
guunt, certe non favent. 4 Non quadriennium -149 — 153 p. Chr. hic signi- 

ficari mihi videtur, sed ipsae feriae Olympicae aestate anni < 49 actae, quae 
est propia nominis 'OX'j[AT:ia'c vis. Nam senatum Olympicum per ipsorum 
ludorum occasionem Philippum, cui cum Trallianorum Olympiis arctissima 
intercederet necessitudo, statuae honore affecisse consentaneum est. Distin- 
guenda igitur prior anni 148/9 asiarchia Philippi ab illa altera anni 154/5 
p. Chr., per quam Polycarpus necatus est (not. 2). 



499 Lapis advectus in oppidum Aidin ad scholam novam aedi- 
ficandam. Ex apographo Oscari Schultz architecti, qui illi aedi- 
ficationi praeerat, ed. E. Loewy Mitth. des arch. Inst. in Athen XI 
(1886) p. 203, PauUo accuratius Al. Em. Kontoleon Bull. de corr. 
Hell. X (1886) p. 456. Gf. P. Foucarti adnotationem ibid. p. 457. 
J. S. Sterret Papers of the American school at Athens II p. 325 n. 379. 

r(aiov) 'lotiXiov, 'looXiou OiXiTiirou dp/ispeo)? | 'Aoia?^ utdv, 
OusXiva OiXiTTTrov^, m-Kia TwJixaTov^, Tuiv IxXsxtwv iv 'Pto[J.in 
SixaoTuiv^, I iTTiTpoiTOV Ttov SepaoTuiv ^, TraTspa 'louX(iou) |j 
5 OiXiTTTtou ouyxXTjTixou, oTpaTT|You Ttofxatloiv ^, lepea 8ia ^tou 
Tou Aio? Tou Aapaoiou'. 



Litterae ATTir^. 1 Cf. 4982.3. 2 Idem Philippus est n. 500, 5. 6. 

501,2. 3 Cf. n. 495 6. 4 Cf. n. 567, 10. 11: l-iXEvtxov xpirr,v i% t&v 

Iv 'PcifATfi Sexojptojv. Itera in titulis Latinis haud infrequenter iudex seleeius, 
iudiees selecti, cf. Th. Mommsen Rom. Staatsrecht III, 13 p. 536 not. 2. 
5 Hominem cuius pater intra annos 1 49 — 1 55 p. Chr. summis et patriae et 
provinciae sacris praefuisset (n. 498 2), ipsum aut M. Aurelii et L. Veri 
(161—169 p. Chr.) aut M. Aurelii et Commodi (176—180 p. Chr.) una impe- 
rantium procuratorem fuisse cum temporum rationibus perbene convenit. 
Sane hic titulus aliquanto recentior est (not. 6), Neque vero id enuntiatur, 
tum ipsum Philippum procuratorem Augustorum fuisse, sed prioris vitae 
honores et officia enumerantur. 6 Hinc apparet, patrem huius senato- 

ris et praetoris senem iam fuisse cum monumentum erigeretur. Quod 
n. 501, 4. 5 filius item senator et praetor appellatur, cum n. 500, 9. 10 



501] C. lulius Philippus Trallianus. 139 

praeturae mentio non fiat, inde colligere illum titulum his duobus anti- 
quiorem esse lubricum est, nam potest etiam mera neglegentia omissa esse. 
Utique non multo ante finem alterius p. Chr. n. saeculi haec tria monumenta 
dedicata esse apparet. 7 Cf. Waddington ad Lebas Inscr. III, 604, qui 

monet haec sacra Trallianorum gravissima bis commemorari apud Stra- 
bonem IX, 5, 19 p. 440, ubi cum vicus Larisa prope Tralles situs comme- 
moratus sit pergitur Tao); oe xal 6 Aaptoio; Zeu« e-/ei8ev ^rtnviijiaoTai, et 
XIV, 4, 42 p. 649: oGto; (Pythodorus Trallianus) xe hi\ •iia8' -^jfAa; f,x}iaoe xal 
Mrjvoooopo;, dvTjp X^fto; xai aXXoo; cefAvo; xal Pap6;, e/aiv t^^jV tEptusuvTjV tou 
Ato; Toij Aaptsatoj. Nominis veram formam praeter hunc titulum habet 
nummus collectionis Waddingtonianae A I OI AAPAIIOY), scripturam pravam 
apud Strabonem, si prioris loci argumentum reputaveris, scriptori quam 
librariis tribuere malueris. Ceterum in titulo apud Lebas Inscr. III, 604, 4 2sqq. 
tepo; ToiJ Aio; xaTa tA 56Y|i.aTa tTj; cjy^Xtjtou (SC. t^; TpaXXiavoJv iiiXea);) 
iure meritoque hunc ipsum lovem Larasium agnoscit Waddington. 



500 Oblongus lapis, Aphrodisiade Cariae in turri. Ex schedis 
Sherardianis et Spanhemianis ed. Boeckh G. I. G. 2790. Accuratius 
ex suo apographo W. H. Waddington ad Lebas Inscr. III, 1609. 

Katd ~a icj^TJcpiofiiva 67:6 | tt^? pouX% | xal tou OTjfiou* || 

5 r(diov) 'loiiXiov I OiXiTnrov, | xov xpdiiolTov^, TraTEpa | ouv- 

10 xXt(Ti||xou 3j xal dT:6 | iTTiTpdirtov*, | XoYtoTeiioavJTa xai^ tt^? 

15 TjlfieTepa? irdXsu)? [lez eu|voiac, Y£vd|fi.evov ev Trajoiv euepyslTTjV. 



Litterae nz. 1 Aphrodisiensium. 2 Cf. n. 499 2.3. 3 Cf. 

n. 4996. 4 Cf. n. 499, 4. 301,2, ubi irbpoTOv tcov SepaoTtnv. Forraula 

oLT.b dTTtTponajv anceps est, sed hic non potest eura significare, qui stirpis 
originem ad procuratores referat, nam collatis n. 498, 4. 5. 499, 1 dubitari 
non poterlt quin ipse Philippus primus in sua familia ad equestrem ordinem 
et officium procuratoris Augustorum evectus sit. Quare is intellegendus 
videtur, qui antea procurator Augustorum fuerit. Eadem vi Latine dici ex 
procuratoribics, ex praefectis monet Waddington ad Lebas Inscr. III, 4 385. 
5 Non unius igitur Aphrodisiensiura civitatis curator sive logista fuit, sed 
etiam aliarum, quas singillatim enumerare hic non attinebat. De cura 
synodi artificura Dionysiacorura (n. 501, 10) cogitasse ideoque -/cal adiecisse 
scriptorem vix crediderim; utique collocatio particulae monstrat ea neuti- 
quam curatoris officiura eis annecti quorura antea mentio facta sit. 



501 Trallibus {Ouxdhissar). Ex Borrellii schedis ed. Boeckh 
C. I. G. 2933. Tres primos versus iterum exscripsit totumque 
titulum repetivit Lebas Inscr. III, 605. Ulorum trium versuum 



140 Vlifl- Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [501 — 

apographum accuratius exhibet J. S. Sterret Papers of the Ame- 
rican school at Athens II p. 326 n. 380. 

'louXiov ^PtXnnrovi, | ETtitpoTrov xoiv ^s^aolTaiv^j TraTSpa 'lou- 
5 Xiou I OtXtTCTTOo oovxXr^[Ti||x]ou 3, oTpaT^r^jyou* 'PtDfxattov, 1 tj 

ouvoSo? I (tiov Trspt tov Atdvuoov TSJ^VtTuiv)^ TtUV aTco 'IcDVia? 
10 xa[t] I 'EXX7ja7rdvTo(o) 6, t^v | 'iSiov dY(a>)vo{^£Tr(V '^ xat | Xoyio- 

TTjv^ xat I suspYSTr^v, | s7rt}jL£Xrj&£VT(a>)v^ | 2£paTrio)vo; ^' Ma- 
15 yv7j|toc diro 2iiruXou 6Xu|xj|7rtovtxou xat TtP(£piou) KXau|8iou 



Litterae ©nz . Aliquot locis inveniuntur litterarum ligaturae. 1 Cf. 

n. 4992. 2Cf. n. 5004. 3TOY, 4ITPATErOY. Cf. n. 499^. 

5 Verba, quae lapicida oculis ab TnNTTEPI ad TONATTO aberrantibus trans- 
siluerat, restituit Boeckhius, 6 EAAHITTONTON, 7 APONOOETHN , 

De hoc Philippi II offlcio cf, C, I. G, 2932, 9 dY«)^oi^}£ToiJ<;To; louXioj (pi^Xir-o-j, 
TTajTpos a'jv-/.XrjT[i-itoD]. 8 Cf. n. 5083. Fortasse hic quoque curator, quippe 

qui non civitatis, sed alius hominum corporis sit, non ab imperatore, sed a 
proconsule datus est. 9 TON. 



502 Aezanis [Tscimvdere-Hissar) in templo lovis, in pariete 
interiore lateris meridionalis. Ed. Keppel Itin, II p, 227, Fellows 
Itin, As, min, p. 143, Ex his et schedis Alexandri de Laborde a 
Letronnio missis J, Franz C. I. G, 3835, Texier Descr, Asiae min. 
I p. 103 sqq. (Franz C. I. G. III Add. p. 1064). Omnium accura- 
tissime ex Lebasii apographo et ectypo chartaceo Lebas-Waddington 
Inscr. III, 860 (L. Lafoscade De epistulis imperatorum magistratuum- 
que Romanorum p. 41 n, 93), 

AouiSto? Kout^To?^ AiCavEtToiv^ dp)(ouot ^ouX^i | 8iQ[i.aii yai- 



Litterae AEZWGSTTYT, ornatae apicibus, Versus<,2 maioribus litteris 
exarati. 1 Proconsul Asiae in titulo Stratonicensi Bull. de corr. Hell. 

XI 1887 p. 109 n. II, 8sqq. oti [y]api[v •;f)]:iiaTao&e Aouiotcui [K]oui[f,T](u[t T^oit 
x[pa]TiaT(m u)? ei TiotTjaavTi u[Aas [5]i[a] t6v 'zffi dv[&]u[7r]a[T]£(ac /povov et in 
nummis Hyrcanorum Macedonum Lydiae Wiener numism. Ztschr, XVI 
4 884 p,286 n. 132: dv&u(TtdTii)) Kunf][T(p] [Tjpxavojv Maic£(o(5v(uv). Borghesi Opp, 
I p, 500: dv9u(::dTtij) KutfjT()j 'Tpxavojv, Tempus proconsulatus definltur titulo 
Stratonicensi, qui continet epistulara Hadriani Augusti datam mense Februario 
anni 127 p. Chr. Qua cum annum administrationis Quieti proxime elapsum 
esse indicetur, eum ab aestate a, 125 p, Chr, usque ad idem anni 126 tem- 
pus in provincia fuisse apparet, De reliquis huius hominis honoribus nihil 



>02] Epistuia Avidii Quieti ad Aezanitas. 141 

osiv dji^io^STjTrjj'.? TTcpt xu>pa; Upa;, dva -c&sioTj^ TrdtAai -uit 
Aii', TpeiplouivT^ roXAuiv ituiv, ttjI -povoia tou i tiSY^"^**^ auTO- 
5 xpdtopo? TsAou? Ituj^s. iret ^dp hzir^sika auTw ot,;A«v to 
TrpaYua JXov, 7;p<JaT,v ts ^t». yj^T] roisTv, ouo to adXiTra Tf,v | 
Siacopdv utislv xsivoGivTa xai to 6u3£p-]ci? xat ouaitipsTov to5 ( 
-pdYfiaTo^ itapsy^^jxsvQ^ |xsi$a^ Tui ©tXavdpa>z({> to Sixaiov dxo- 
Ao!> i)u)? rj TTSpt Td; xpioct; «TrtfisAsia ^r^v] roXuy[p]oviov 
U}iu>v }i-d}(T,v xai uro'Y»i,av rpoc dAAT,Aou? £AU3iV*, xa{)u>; ex 
10 TTj? sttiotoXtj? f,v eTCejnJ^sv rp^; jis fia&Tjoeoi);, t,^ to dvTi'- 
Ypa©ov uuetv Trerofioa*. ireoretXa Be 'Eorep<p Ttp in|Tp<Jr<|» 



memoriae proditum est. Hand improbabiliter enm T. .4.vidii Quieti, qni anno 
82 p. Chr. legatus .\ugusti Thraciae, a. 98 p. Chr. Britanniae fuit et ante 
a. 107 p. Chr. diem snpremum obiit, cuius memoria non infrequens est in 
Plinii epistulis, filium fuisse conicit Waddington. Cf. E. Klebs Prospogr. imp. 
Rom. I p. 4 89 n. 1171. 2 Cf. n. 45825. 3 Ex litteris Latinis eiusdem 

iapidis 'not. 5. 4 0. 4f; apparet has dissensiones et ad fines et magnitudines 
partium per quas hic ager civibus ^ivisus erat a regibus Seleucidis vel 
Attalidis et ad vectigal a Mettio Modesto proconsule eis impositum spectare. 
Sed cave existimaveris reges sacra terra potitos eam privatis assignasse nt 
in eorum dominio esset. Quae res cum in sacrilegii crimen incurreret, 
neutiquam credibile est. ius privatorum a Romanis conservatum atque adeo 
in litteris publicis pristini dei dominii mentionem factam esse. Immo de 
locatione modo, perpetua et hereditaria sane, fundorum qui non desierant 
lovis sacri esse, haec interpretanda sunt. 4 .\nacoIutbia hic manifesta 

est. Nam ab enuntiato Tf,-< TroXuypoviov •jad»v f«r/TjN %i\ •j-o'Ma-< -p6« d)J.T;).o'j; 
IXuKv pendere debebat participium, velnti rousa;, unde penderet accusativas 
?uo To — ocwoyvra xal — rapr/<4ti£va, ab hoc rursus ii£i?a; tw ctXov&pebra» 
t6 otratov. Nam ab hoc \u[^ai illud -i o'jo suspendere vetant et sen- 
tentia et structura enuntiati. Neque vero mimm est, in hac impeditissima 
participiomm cumulatione unius ex eis oblitum esse epistulae scriptorem. 
5 luxta hunc titulum a dextra haec Latino sermone incisa sunt 'Lebas- 
"Waddington Inscr. III 864): Exemplar^ epistttlae C[aesaris scriptae ad | 
Quietum. \ Si in quanias partieulas, [q]uos [eIe]ros appeUant, ager Aexanen\si 
Jovi dieaius a regibits divisus sii] , non apparet, optirmim est, \ sieut tu 
quoque existimas, [modu]m qui in rieinis eivitatibus \ clerorum nee maximus 
[nee mtnimus est observari. et si, eum \ Mettius Modestus eons^titueret], ut 
veetigal pro is pender^iur, eonstiHt qui e^jse]nt d{lerue]hiei agri, aequum est 
ex /^oc] j tempore veetigai pendi. si [non co]nstitit, iam ex hoe tem[po]\re 
veeHtig^al pendendum e[s]t. [a(. si quae morae qu[aeraniur] \ usque dum 
penda]nt inte_grum, dentur]. De Mettio Modesto cf. n. 5643. 5622. Prosopo- 
graphia imp. Rom. II p. 373 n. 4C4. Proconsulatus Asiae, cuius praeter hunc 
titulnm mentionem facit Ephesius SyH.2 386, 5, aliquot annis prior est quam 
Avidii Quieti, ut aut in postremos Traiani aut in primos Hadriani annos 



142 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. L Asia. [502 — 

To5 Iz^aoxoo^, 5ira>? "^zoiiiTpaz lTrtTTf)(8)[£iou?]' XESafievo? dxei- 
voi? I iipooj^pYjarjTat tyjv ^(topav 8ta[ji£Tpu)v xax [toutoo dyadojv 
ufietv YevYjOiTat. | xal ix tcov lepoivS to5 Kaioapoi; Ypo^H-M-^- 
T(i)[v ufxetv 8]eoYjX(oxa ^Tt (o) Bet TelXeTv uTrep exdoTou xX7]pou 

15 xaTa TYjv [tou Kaioapoi; dT:o']cpaotv i^ r^; dv 7jj|[i£pa; Xdpr^Te 
T-Jjv iTTtoToXTjv. exaoT^o? 8e to ziXoi x(f\ t£po[Ta[xtat t^?] | 
^((opa;^ TeXeoet, iva [xt] TidXtv Ttvec d^ixcpto^TjTouvTe; uept au- 
T^C tou] I Ppdoeiov dTToXauoat ttjv TrdXtv Tf^^ [TrpooyjxouoTj; 
irpooooou irapaiTtot] | yevtovTai ' dpxeT ydp auToT? t6 {Ae}(pt 
v[uv diroXeXauxevat tout(ov. ireTrofi^jcpa 8e xat t^; Trpo? EoTre- 

20 pov iTrtoTo[X% t6 dvTiYpacpov^o xat % '^Eo7r£po<; i]\\[t.o\ Y^Ypa- 
cp£v ^^. Ipptoo&at ufAa; eu)(o[}iai]. 



incldere manifestum sit. Cf. Waddington Fastes des prov. Asiatiques de 
Tempire Romain n. -124 ap. Lebas Inscr. III. Expl. p. 7-19. 6 Vectigal 

in arcam sacram lovis (not. 9) numeratum videtur, sed pars eius certa in 
fiscum Caesaris pervenisse; propterea non proconsul, sed procurator Caesaris 
hanc rem curare debet. W. 7 EniTHA. 8 Cf. Syll.24151. 9 Hinc 

quoque apparet, agros etiamtum sacros fuisse lovis. Cf. not. 3. 1 In 

eodem lapide, Lebas-Waddington Inscr. III, 862: Exempl{ar) epistulae Quieti 
seriptae ad \ Hesperum. \ Oum variam esse elerorum mensuram \ cognoverim, 
ei saeratissimus imp'erator) con\stitutionis suae causa neq[ue) maximi neq[ue) \ 
[min]imi metisuram iniri iusserit in ea re\[gione\, quae lovi Aexanitico 
dicata dicitur |, [mando tib]i, Hesper[e) carissime, explores qu\[ae maximi 
cl]eri mensura, quae minimi [in \ vicinia et in] ipsa illa regione sit, et id \ 
[per literas n]otum mihi facias. 1 1 In eodem lapide, Lebas-Waddington 

Inscr. III, 863: Exempl{ar) epistulae scriptae Quie\to ab Hespero. \ Quaedam 
negotia, domine, non ali\ter ad consummationem perduci \ possunt, quam 
per eos qui umi sunt \ eorum periti. Ob hoc, cum mihi iniunxisses ut tibi 
renuntiarem, quae \ mensura esset clerorum circa re\gionem Aexaniticam, 

misi in rem \ praesentem ei Nihil amplius unquam in lapide scrip- 

tum fuisse testatur Waddington. Cur titulus non perfectus sit latet. 



503 Marmor candidum Athenis translatmn Parisios in collectio- 
nem Ghoiseulianam et inde in museum publicum [Louvre). Edd. 
Dubois catal. n. 206. Clarac tab. 665. Ex his et Fourmonti 
Fauvelii Pittakis schedis Boeckh C. I. G. 2910 (W. Dittenberger 
C. I. Att. III, \ 6). W. Froehner Inscr. du musee du Louvre n. 66. 
Iterum et cum lapide et cum ectypo chartaceo a B. HaussouIIier 
transmisso contulit 0. Kern et edidit Inschriften von Magnesia 
praef. p. XVII n. LXVI. 



503J Res Magnetum ad Maeandrum. 143 



'AYttOr^i "zdyr^i. Asuxiztto?^. 



Litterae ©TTZ. Vs. 2 N et E, vs. 4 H et N ligatae. Supplementa praeter 
V. 6. <0 init. omnia Boeckhii sunt. Kernii exemplum docet nonnuUas litteras, 
quas antiquiores etiamtum agnovissent, iam evanuisse, sed reliquis in rebus 
omnibus Boeciihii iectionem confirmat. 1 Non hominem aliquem illius 

aetatis, cuius titulus esset, sed illum antiquum et fabulosum Magnesiae con- 
ditorem, cuius statuae Athenis erectae fortasse haec tabula apposita fuisset, 
hoc nomine indicari observavit Boeckh verissime, nisi quod illud de statua 
mihi minus probatur. Immo non alia mente, atque alibi perfrequenter Oeoc 
aut deoi, sed nonnunquam etiam certorum deorum nomina propria, ut Ze-j; 
2(UTTip n. 497,1, MoOaat Syll.2 633, <, decretis praemittuntur, hic herois a 
Magnetibus insigni veneratione affecti appellatio inscribitur. De Leucippo 
Boeckhius provocavit ad Schol. ApoU. Rhod. Argon. I, 584 lott y«P (praeter 
Magnesiam Thessaliae) xai exipa MaYvr^sia -spt Eoeoov, dxTtafi.£vrj 'j-o Aeu- 
t.[z.T.o'j Tou Kapo; ixeTOtxfjoavToj dxei <jyv MotYVTjOt tou ix KpTjTr,; et Parthe- 
nium Erot. c. 5, qui cum de Leucippi incesto amore et patris nece narrasset, 
sic pergit: ot' t^v ablav aTro)a7:(uv Tt]v olxeiav SeTTaXot; ^~t toi; ou(jLp£pr,x6otv 
ei; KpfjTTjv ■^Y^oaTO, xtiTteiftev djeXa&eli br.h Ttbv rpoootxoov e{; t-^v 'Eaeoiav 
a'.pixeTO, Iv8a ^toptov (ijxT]oe t6 KpTjTivaTov izixXr^Slv. tou oe Aeyxirzou toutou 
Xi-^tzii TfjV MavopoX6TO'j ^UYaTepa Aeuxotppur^v dpaofteioav rpoooijvat ttjv t:6Xiv 
Tor; roXe[i.tot;, <uv ivj-^ya-^zs fiYo6[jtevo; 6 AeuxtitTto;, eXo(jL£va>v auTov xaTa 9eo- 
rpiztov Twv oexaTe-jSevTtuv dx <I>epo)v b-h AoixfjTou. Nunc ipsorum Magnetum 
memoriam ex titulis cognitam habemus, quae in summa rel de oraculo et 
de Magnesia condita cum .scriptoribus consentit, sed singiilatim non uno 
nomine discrepat. Inschr. v. Magnesia p. 14 n. 1 7 narratur, Magnetes, qui in 
insulam Cretam emigrassent, primo oraculum Delphicum de reditu in anti- 
quam patriam consuluisse, quem cum deus dissuasisset, iterum interrogasse, 
quo se verterent; iam ApoUinem virum esse respondisse qui illos duceret 
na(x<p6X(uv ir apoupav urep MuxdXrj; opo; aiT:6, evda oe MavopoXuTOu o6(x.o; 
SX^io; dv repKurVJ xtX. Tum tertium quaesivisse, quisnam is esset; oracu- 
lum respondisse, is quem ex templo egressi primum aspicerent. Tum per- 
gitur: o'jvavTT]odv-(uv oc xaTa t6 prjScv xat Tfjv ouYYSveta^v] zpo; tov Ae-j- 
xirrov dvav£(uaa[X£V(uv, ^-t6et;dvT(uv too; ypT]a(j.ou; (Jo(X£vo; uzfjxouoc. Tamen 
ipsum quoque deum consuluisse et accepisse oraculum de loco coloniae 
(v. 46 — 51), in quo item Mycales et Mandrolyti domus mentio fit. In decreto 
ficticio Cretensium vero Inschr. von Magnesia p. 16 n. 20, 27 haec sunt: 
86(xev 5c xat A£u|[xi7n:out Tjwt Auxtout Ttbt xa&aY£(x6vt '^tso^ismi ei; Tav 'Aot|[av 
KpfjTa]; rdoa; r^Xet; dpYupitn TdXavTov. De gente igitur, ex qua Leucippus 
oriundus fuerat, Magnetum narratio cum Parthenio contra scholiastam 
Apollonii consentit. Pater vero, qui apud scriptorem eroticum Hdv&toc 
est, in oraculo n. 1 7, 38 FXauxou ^evoc appellatur. Tamen eidem familiae 
uterque heroa vindicat, nam Glaucus sine dubio intellegendus est Hippo- 
lochi filius, cuius in Iliade frequens est memoria, cum Parthenius Leucippum 
Tttiv dro B£XXepocp6vTou fuisse testetur. 



144 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [503 — 

[\rTQcpio][i,a t6 y£vd}xsvov utto toiv Ilav eAA7]V(ov2. | 
[EiiEiSrj MayvTrjTe? oi] Ttpo; t(j) Maiavopti) TroTaficS, aTioixoi | 
5 [ovTe? MayvTjTOJv] twv dv SzooaUrx.^, TrpuiTot 'EXXtjVwv || [oia- 
PavTe? eij? ttjv 'Aoiav xai xaTotxTjoavTec, ouva|[yu)viaa|xevoi ce^] 
TToXXaxi? Icoot, xal Atopieuoi xal toTc d|[x tou auTou Y]evou? 
AioAeuoi^, TiULTj&evTe? xal utio | [tou 8rj[xou tou 'P(Ofi,]at(ov ot' 
ac. iTTOfifjaavTo ou[x|xa|[j(ia? ^ Tipo? auTov xai 8](ope(ov i^atp£T(ov 



2 De Panhellenibus cf. n. 5041. Decretum de recipiendis Magnetibus in 
iilorum societatem fuisse eaque de causa omnia afferri, quae Magnetas ori- 
gine Graecos fuisse et semper mansisse demonstrarent, perspexit Boeclchius. 
3 Magnetas ad Maeandrum incolentes e regione Magnesia ad Ossam et Pelium 
montes sita emigrasse complures scriptores antiqui testantur, utut de sin- 
gulis rcbus eorum memoria discrepat. Cf. Strabo XIV, ^, H p. 636. Conon 
narr. 29. Piinius N. hist. V, -114, quos locos affert Boeclih. Quod Aristoteles 
aut Theophrastus ap. Athenaeum IV, 1 73 e eos Delphorum colonos dicit, id 
cum Thessalica origine non pugnare docet Strabo XIV, 1, 40 p. 647 Cas. 
ooxoiiot elvai Md-f^riTe% AeXcpwv a-oYovot, xciv i7Toty.TjaavTa)v xd Aioujxa opT] 
£v Q£.--'xkia. 4 Boeckhius scripserat y,aTotxTjaavT£c ouv a|[X>vOt? "EXXtjOi] 

zoXXaxt:. Sed etsi fabulae sane narrabant, illos Magnetum Thessalicorum 
colonos plus semel domicilium mutasse, tamen eos saepe cum aliis Grae- 
cis eodem loco habitasse minus apte dicitur; quod contra perbene se habet 
Kernii supplementum auvafYtovtoafxevot], cui tamen addidi oi, ut enuntiati 
structura concinnior fieret. Hoc, quod eos saepe armis adiuvisse praedica- 
tur gentes sine controversia Graecas, ipsum quoque spectat ad commendan- 
dam rogationem de civitate in societatem Panhellenum recipienda. lonas, 
Dorienses, Aeolenses in Asiae ora occidentali habitantes hic designari vix 
est quod moneam. In Doricae gentis mentione Boeckhius de Creta cogitavit, 
sed hoc cum eius supplemento minus probabili cohaeret. 5 Magnetas 

Aeolenses esse et Strabo refert (XIV, 4, 39 p. 647 Cas. MaYVTjoia, TtoXti; AtoXi?, 
X£Y0[X£VT] 0£ Irl MatdvSpw) et omnes statuere debebant qui totam nationem 
Graecorum in tres gentes ita dividerent, ut quicquid neque lonicum neque 
Doricum esset Aeolensium nomine comprehenderent. Quae opinio ut a 
veritate abhorret, ita inferiore aetate latissime propagata erat, ut non mi- 
reris hunc quoque titulum eam sequi. 6 De Antiochi Magni et Mithri- 

datis bellis haec intellegit Boeckh, in quibus Romanos a Magnetibus ad- 
iutos esse non improbabile quidem sit, etsi sane non tradatur. Nam quae 
in Livii Periocha LXXXI et apud Appianum Mithr. 21. 61 de Magnetum per 
bellum Mithridaticum rebus scripta sunt, ad Magnesiam Sipylenam referenda 
propter Strabonem XIII, 3, 5 p. 621 C. et Pausaniam I, 20, 5. Apud Tacitum 
tamen Ann. III, 62 de Magnesia ad Maeandrum haec legi : proximi hos Magne- 
ies L. Seipionis et L. Sullae constitutis nitebantur, quorum ille Antioeho, 
hic Mithridate pulsis fldem atque virtutem Magnetum decoravere, ut Dianae 
Leucophrynae perfugium inviolabile foret. Eidem intellegi videntur Ann. 
IV, 55. Ceterum pluraiis a'j(x|xayias usurpatur, quia vox hic non tam foedus 



504] Panbelleiuum ab Hadriano institutum. 145 

10 Toj(ovTe<; 6j|[Tti deou' 'Ao]ptavou, uaTpo? T(itou) AJXioo Kaioa- 

po; I [AuTOxpaTo]po^ AvTtuveivou Ta*;^ | UT . . 



significat, quam auxilium quod ex foedere Romanis per belli tempora tule- 
runt, id quod bis factura esse videtur. 7 Supplevi. Tpaiavoii Boeckh. 

Sed hoc neque defuncto accommodatum est, neque nuda nomina Tpaiavo; 
'Aooiavo; sine imperatoris, Caesaris, Augusti appellationibus usitata sunt. 
8 Hic incipiebat enuntiatum ab Ittsiot] (v. 3) pendens, quod regebat parti- 
cipia V. 4 — H. Illud deinde sequebatur apodosis decretum continens. B. 



504 Aezanis [Tschavdere-hissar) in parietinis templi lovis. Ed. 
Keppel Itin. II p. 227 sqq. Ex hoc et schedis Alexandri de Laborde 
J. Franz G. I. G. 3832. Accuratissime ex ectypo chartaceo et apo- 
grapho suo Lebas Inscr. III, 869. 

'0 ap)(u)V Tuiv riaveXXTJvoav^ xal lepeu? Osou '\8piavou U^aveX- 



Litterae AZ©5onZ. \ Hadrianus una cum delubro lovis Panhelienii 

(not. 6) et ludis magnificentissimis Panhelleniorum (not. 3) concilium Pan- 
hellenum, qui Athenas convenirent, constituerat, eo quidem nomine plane 
diversum a conciliis provincialibus, quod nulla provinciarum ratione habita 
omnes quae ubique per imperium Romanum essent civitates Graecas com- 
prehenderet. Cf. G. Hertzberg Gesch. Griechenl. unter der Herrschaft der 
Romer II p. 330 sqq., ubi antiquiorum de ea re commentationes et adnotatio- 
nes allatas habes. Nomen IlaveXXTjve; eadem ambiguitate, quae etiam in 
A[jL^i-/.Ti6va)v appellatione observatur, et populos foederatos significat et eorum 
legatos, et hi quidem non modo coniuncti in concilium hac voce designan- 
tur, sed adeo unusqulsque ex eis OavsXXriv audit. Cf. C. I. G. H92, 2. 1256, 4 2. 
C.I.Att. III, 534, 7. I.G. Sept. I, 106,12. 111,218,9. Inscr. Peloponn. I, 590, 17, 
Bull. de corr. Hell. XXII 1898 p. 246 n. 2, 2. Qui horum conventibus 
praesidet, et in Euryclis titulis (hic et n. 507, 1) et C. I. Att. III, 681, 2 sqq. 
(tov apyo[vTa tojv] aeji.vo[taTa)v navJeXXfjvm^v]) archontis nomen gerit; iniuria 
alias eiusdem honoris appellationes fuisse statuerunt homines docti. Nam 
quod in titulo Argivo Inscr. Pelop. I, 590, 6 legitur 'EXXaoapyrjv -/al dpytepea 
oia ptoj Ttuv 'EXXfjvoov, id cum aliis de causis recte ab Hertzbergio de Pan- 
hellenum synodo intellegi negatum est, tum quia illi Hadriani Panhellenes 
propter peculiarem huius conciiii naturam nunquam simplici nomine 
EXXtjve; appellantur. Quod vero ipse quondam cum aliis TTpSiTov naveXXr,va 
I. Gr. Sept. I, 106, 12 fretus illo rptuTo; apytuv similibusque locutionibus de 
princlpe collegii interpretatus sum, sine dubio erravi. Nam nihil impedit 
quominus simplicissima ratione de eo qui omnium primus a Megarensibus 
in concilium Panhellenum missus sit interpretemur. 

Dittenl»erger, Orientis gr. inscr. II. 10 



146 VIII- Imperii Romani provinciae orientales. -1. Asia. [504 — 

X-ijv^oo^] I xat aY«)Vo&£Trj? xuiv {iSYaXtov riavsXXTjvituv^ Tkoc, 
[OXapioc KuXXo?] I xai oi IlaveXXTjVs? AiCavsiToiv t^i PouX^l 
xal T(j> [87j[J.({) j^atpetv"*] | xai auTot^; TjYou}i.£voi irpoo^xov 
5 Etvat Ta? ■:rp6i; tou? aya^ou? avSpa? aTTo8£ixvo}|odat T£i}ia? 6t- 
apxoi? xat ujxetv ouvY]8£aOat t^? twv TotouTtov TroXtTuiv xTTj|a£- 
(o? dxdXoo&ov u7toXa[xpavovT£?, o[i6]<; ioTtv outoi; OuXTcto? Eu- 
puxX^?, ouv|7r£7ioXtT£U[jL£vo? ^ T^fiETv TrdvTtt Tov T% auv^SpEiai; 
)(p(Jvov [i£Tpio)? xat a>? | tou? ts xa^' fxaoTov f^tpTjxEvat cptXiat 
xat Iv Tuit xotvuit liri TratSstat ts xat | TT^t dXXT^t dpsT^t xat 
10 iTTtEtxsiat StdSTjXov sauTov 7r£TrotTjX£v[at,] euXoyov TjYTj|od[jLEOa 
{jiapTup^oai auTuit 7rap' u^xsTv xai Eucppavat o^ia? iv8£t$d[xEvot | 
75V Trpo; auTov Euvotav iyo\ie^ 7rpd; ts t6 xotv6v tou IlavEXXTj- 
vtou^ xai lota | 7rp6; t6v {}au[xaoituTaTov Tj^xuiv dpj(ovTa <I)Xd- 



2 Integrum cognomen exstat n. 507, i, certa ratione restitutum est 
C. I. Att. III, 684, 4 [lepea] Oeoij 'Ao[piavoi> IlavcXJXTjvio-j. 3 Hero(ies Atticus 

item agonotlieta Panhelleniorum fuit. Cf. Philostratus Vit. soph. II, ^, 5 %a\ 
|X"?)v xal dXeiToupYTQoev A&Tf]vatoic vip te i7:(6vu[xov xai r^v twv IlaveXXrjvtajv, 
CTe^avoo&ei; Se xat rfjv to&v nava9T)vftt(uv xtX. De Rufo Perinthio sophista 
idem testatur Philostratus II, 17 fXTjSe si t-?jv twv IlaveXXTjvuuv A&fiv7)atv 
ejy.Xed); •^pEev. Quin hi quoque ut Flavius Cylius et Claudius lason 
(n. 507, 2. 7) cum regimine ludorum coniunxerint praesidium synodi et sa- 
cerdotium Divi Hadriani, non est quod dubitetur. 4 Cum Antonini Pii 

epistula n. 506 pridie Cal. Decembres a. 157 p. Chr. n. data sit, consentaneum 
est hoc decretum itemque n. 505 anni proxime superioris esse. Nam quin 
Claudius lason Flavium Cyllum in praesidio exceperit, hae ipsae litterae 
dubitari non sinunt; neque minus certum existimo, hoc officium an- 
nuum fuisse. 5 Latiore vi hoc vocabulum inferiore aetate de eo usur- 

patur, qui cum alio non civitatis quidem, sed aut domicilii aut sodalitatis 
aut cuiuslibet alius communionis vinculo continetur. Cf. n. 4 43, 6. 145, 4. 
182, 3. 6 Ut similia permulta, veluti '!A-/Ttov, Ay^Xiov, '0X'j[X7:iov, Ilj&tov, 

IlavKuviov, sic IIav£XX'/]vtov proprie delubrum signlficat. Quippe Hadrianum 
Athenis magnificentissimum lovis Panhellenii fanum condidisse refert Pausa- 
nias I, 1 8, 9 'Aoptavo; Se xaTeoxeuaaaTo fxev xai aXXa A&7]vaioi?, vaov Hpa; 
xai Aio? IlavcXXTjviou xal 9eor; toTc Tiaotv lepbv xotvov. At Cassii Dionis loco 
LXIX, 16, 2 Tov Tc aY]x6v xov eauTou, t6 IlaveXXrjvtov (i)vo[xaajxsvov, otxooofxfj- 
oaaSat toi; "EXXrjotv iTieTpe^ie, templum non lovi ab Hadriano, sed Hadriano 
a Graecis conditum innui videtur. Cui narrationi etsi sacerdotium Hadriani 
Panhelienii (not. 2) fidem facere videtur, tamen quae Pausanias memoriae 
prodidit per se probabiliora sunt, et fortasse haec sic inter se concilianda 
sunt, ut superstite quidem principe lovis fuisse statuamus delubrum et 
sacerdotium, post obitum vero ad Divum Hadrianum alterum lovem Pan- 
hellenium (cf. n. 457 1 et permulta eiusdem generis exempla) translata. 



C 






505] Panhellemam ab Hadriano institatam. 147 

^tov KuXaov ct).0Ti(U(f xs}^T,|{ievov xoafiouo^ oux adr&v }u$vov 
Tov EupuxAsa, oJjA xal r^v oiaTr^fxolranjv upAv x^v, T|^ 
15 a;ia xai tou fsvou? xai t^? ix vporj^^vov dvSpaYa&ioc | xoi 
XsYov xal icpaTTa»v sapet icdvTa t^v XP^^^ StaTSTlXExsv ^. 
l{ic)EaTEtXa|^^ &s xal «pic to edvo^* ussp adTou xat icpo^ 
T&v dstdTaTov a^TOxpoTopa **, xat TijjXtxaunj; fiapTuptac d^tov 
arjTov uroXa^^vTs;. sppoode. 



Nomen vero qnod est IlfirvelX^^vtov de concilio qaod in illad fanom conveaiat 
osarpari com in bis titalis Tidemos, tam C I. Att. m, 4S, 34. 15, S. 47, i. 
1141, 90. Simili syoecdocba Bax/Etov, qood proprie templom Bacchi est, 
ad synodom coltorom boios dei transfertor I. G. Sept. I, 107, 7. Arcbives des 
missions S. UI T. lU 1876 p. 149 n. 7S, 11. 7 TEAHKEN Lebas, sed 

TEAEKEN, qaod antiqoiores babeot, in ectypo distincte agnosci testator 
Waddington. 8 ENEZTEIAA.MEN Lebas, EnEZTEIAAMEN priores. 

niad sane in lapide esse videtor, qoia Waddington nollam ectypi a Leba- 
siano exemplo dissensam commemorat Sed tamen inioria iytTztO.aiie* 
retinait, nam irAS^OXi.v^ non mcdo n. 506, 1 0. 507, 5 redit, sed omnino onam 
bac significatione ositatom est. 9 I. e. ad concilium provinciale .\siae. 

Caios incolae etsi profecto non onam nationem efSciebant, tamen principa- 
tos temporibos vocem £8>o; de illa provincia osarpatom esse probat titolas 
Inscr. Gr. Sic. et It. 1102 Inscr. Gr. ad res Rom. pert. 1, 153,\ 17. 18: dfisvt- 
safAEvoc cv Idvescv Tptstv, 'ItoXts, Tjijihi, Asio. Cf. etiam qoae adnotavi 
n. 458>*. Non recte Franzios epistolam qoae hic commemoretor n. 507 
esse opinator. Nam illa qoidem hac recentior est Immo qaae illic ▼. 4 
tangontor litterae f^lcEvojisv f,OTj xai ot' Itipoov f pa|i{u(raav |iapr>pia; Tf^; rap' 
-fjusv f,^iaixoT£;. £r£3Ta).xoT£ j jaEiv Te a-jToT; rspi airoO], qaae aetatem 
non toleront, hic intellegendae sant. Eae enim etiamtam Flavio Cyllo ar- 
cbonte datae erant, com soperstes epistola n. 507 proximo demom Claadii 
lasonis arcbontis anno scripta sit (v. 7 otxatov hk fj-pjsafteSa xat to5 xpattsrou 
KX(a-joto-j) 'Idso'ro; raca).a^dYTo; Tfjv dfX^ (toptupi^oat a&tm td a&td^.. ' 40 Ne 
hanc quidem epistulam imperatoris exstare, sed responsom ad eam datom 
n. 306 monet Franz. Qaod responsum sane ipsom epistala n. 304 recentios 
est, nam sine dobio Claudio lasone archonte demom scriptam est; sed 
litteras Panhellenom, ad quas illud dator, saperioris anni esse ipse impera- 
tor verbis ol rpo b^iSn IlavlXXijvet v. 8 indicaU 



505 Aezanis {Tsdiaveiare-hissar) in parietinis templi lovis. Edd. 
Keppel Itin. T. n p. 297 sq. Ex hoc et schedis Alexandri de Laborde 
J. Franz C I. G. 3834. Accuratissime ex ectypo et ap<^Tapho sao 
Lebas Inscr. m, 868. 

40* 



148 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [505 — 

'H l^ 'Apstou TiaYoo PouXtj xal 6 X7]pu| aut^^ xal dya)vode|Trj? 
Twv T^? SspaaTrj? aYtuvoivi Nou(X[xio? MrjVt?^ | A^CaveiTuiv 
ap}(ooot, ^ooX^t, 8-rjjxo)t j^aipstv | 6 iroAtTr^? up-uiv M(apxoc) 
5 OuXTTto? Eupux^^rj? 6 d^toXoYWTaTOi; £7:s||8rjjJLr^0£v T^p-uiv T^i 1:6- 
Xet^ iravTt TouTtoi Tuit 5(pdvu)t d^ia>i; tou t£ | auTou d^tojxaTo? 
xat Tr^? u[X£T£pa? Tz6Xz(az, u)? Iv TiaTpiSt | TaT? 'A&rjvat?^ trjV 
8taTptp-r]V Tcot7]od[x£Vo?, iratoeicf t£ 6[xi|A.u)V xai Tiaoav ivdp£- 
Tov irpoaipeotv dTroSetxvujxevo? | 6id Tf^? Trept Ta xdX.XioTa xat 
10 a£[xvdTaTa oTrouS^?" xai Std TauTa lTt[xrjoa[x[£v] || a^T^v Tt[xaT? 
TaT? Ttpoorjxouoati; xat dvSptdvTo? dva&£0£t xai £ixdvo?5 | Iv 
T£ T^t rj[X£T£pa 7:aTp(8t TaT? 'Adrjvati; iv uit dv PotiXr^Tai t(J- 
Tzioi xai I Trap' U[xTv. xat auTd TauTa Stxatov ■q-^Tiaa.iieba fxap- 



Litterae AZ05oni. Vs. 2 duae M inter se ligatae. 1 Alibi occurrit 

in inscriptionibus Atticis dYtuvo&^TYjv SepaoTdjv dYcovoav III, 1, 7. 457, 4. 5. 
aYtovo&^TTj; twv TiPepiou KXauStou Katoapoi SePaoTou aYtuvtuv 613, 5sqq. Sed 
III, <0, 4 5. 16, ut hic, dYt«vo8^Tir]V Toiv t-^; SePa[oTf|C d](Y)t«voov legitur, ubi 
olim non recte ol-/cta; post Ee^aoT^; supplevi. Sponte patet, illic (a. 209 
p. Chr.) et hic (a. 1 56 p. Chr.) non eandem Augustam intellegi. Sed cum 
praeter III, 6-1 3 nusquam nomen proprium addatur, ludos quibus is qui 
quoque tempore imperabat honoratus sit et alios eius uxoris Athenis fuisse 
probabile est. Memorabile, omnes ad unum titulos horum ludorum ago- 
nothesiam coniungere cum summis reipublicae magistratibus, quales tum 
fuerunt OTpaTTjYo; iizl za oTtXa et v-Tipui t-^; i^ Apeiou TtaYou PouX-?];. 2 Mt]- 

vto[7co;] suppleverat Franz, sed Waddington, cum observaret hunc versum 
ut omnes a dextra integrum esse, Mfjvt; nomen agnovit. Quod nunc com- 
probant quattuor eiusdem hominis tituli Attici. Pleno nomine Aouxto; 
No6(ji[xto; Mfjvi; appellabatur; ephebus fuit Traiani aut Hadriani principatu, 
archon eponymus Antonini Pii aetate. Cf. C. I. Att. III, 904, 1. 905, 2. 1027, 2. 
1103, 20. 3 Verbum dTito7);j.erv etiam in aliis recentloris aetatis titulis 

cujn mero dativo coniungitur; cf. n. 609, 5 ddv ti; u[aTv i::i0Tjfi.-^0T] ptattu; 
OTpaTtiuTY]; TQ xat iSi(uTr];. Bull de corr. Hell. X 4 886 p. 227 n. 8, 4 3 sqq. iiii- 
S7][xifioavTa t^ Xa[x7rpa ■^[xoiv TtoXet (xeTa TrdoT]; euxoo(xta;. Quare nou est cur 
praepositionem, quam in laplde non esse definito Waddingtoni testimonio con- 
stat, errore propter proxima EN omissam statuamus. Sane versuum 6. 7 
(cf. not. 4) exemplo structuram defendere non debebat Wadd. 4 Supra 

£-eOTi(i.T]oev T^t iToXet dici ut hic Tat; !A&T]vat; ttjv 5taTptpfjV 7rotT]od(xevoc 
pronuntiat Waddington. Sed fugit eum, hic neutiquam tt]v otaTpipf]v Ttoiei- 
o&at cum mero dativo coniungi, sed hunc pendere a praepositione is, no- 
tissima Graeci sermonis breviloquentia, per quam <bi Iv TtarpiSt Tai; AiH]- 
vat; dicitur pro dv Tat; A&Tivat; tb; Iv TtaTpiSt. Cf. Thuc. VI, 50, 4 tou; 
ouv ovTa; iv Supay.o6oat; AeovTivtov to; Ttapd ^iXou; xrn eiiepYeTa; A&T]vatou; 
dSeff); dTttfvat, i. e. Ttap' 'A^vaiou; tb; Ttapd cptXou; xat euepYSTa;. 5 Cf. 

n. 33222. 



507] PaDhelleniuin ab Hadriano institutum. 149 

Tup^oai Toii av[8pt zap' uixTv tt,; T£ x[o]o[u.idT]TjTo? stvexev xal 
ToOi Tp<i~OD xat TT)? 7t£|pl -aiOaiav (piXoTiixia?. 

506 Aezanis {Tschavdere-hissar) in parietinis templi lovis. Edd. 
Keppel Itin. II p. 227 sqq. Ex hoc et schedis Alexandri de Laborde 
J, Franz C. I. G. 3834. Accuratissime ex ectypo et apographo suo 
Lebas Inscr. III, 866 (L. Lafoscade de epistulis imperatorum magi- 
stratuumque Romanorum p. 27 n. 59). 

[A^TjoxpaTcop Katoap, deou 'ASpiavou ot(5[<;, [ Oeojo TpatavoS 
riop&ixou uttovo?, {>£o[u I Nepjpa Ixyovo?, Tixoq, AiXto? 'Aopia- 

5 vi^ I [AvTjcavetvo; Ze^aoTd?, dpj(i£p£u; \ii ["iftoTjo?, 6Tj}iap;(ixrj; 
icouota? -zb x', aS[Toxp]dTa)p xb ^', uraTo? Ti 8', TrarJjp T.a\- 
[Tpio]o;*, Tu)t riav^XXTjVttot^ j^aipetv i [^Tt ot] icpA ujituv Ila- 

10 veXXTjV£?3 OuX![7:to]v EupuxXea dzeoicavTo u)? lT:c![iet]xfj*, e}ia- 
&ov ex Toiv 071 auTuiv i-|[eoT]aX}iivu)v. £uTU}(£tTe: irpi }it[a? | 
xa]Xav5a)V A£X£jx^ptu)v dTci *P(6|it,[?]*. 



Litterae AO^oni. i Antonini Pii nomina et honores indicio sont, 

has litteras anno 157 p. Chr. n. datas esse. Respondet ad Panhellenum epi- 
stulam superiore anno scriptam, quae non exstat, sed commemoratur supra 
n. 504, i6. Cf. illic not. 8. 2 Cf. n. 504 6. 3 Eurjclis laudes decre- 

tas esse Flavio Cyllo archonte docet n. 504. Quod quoniam hic imperator 
id factum esse refert ab illo concilio, quod proxime ante hoc ad quod lit- 
terae dantur fuisset, sequitar nt haec anno Claudii lasonis (n. 507, 2. 7} scripta 
sint. 4 Etiam n. 504, 9. '01, 8 ir.isixein Euryclis praedicatur, quare non 

video cur Waddingtono hoc mi d-tetxfj oGfensioni fuerit. Nam pleniore ore 
loqui concilium quod hominem collaudet, quam imperatorem qui eius rei 
mentionem iniciat, rei naturae accommodatum est. 5 Cf. n. 331^1. 475, 1. 



507 Aezanis {Tschavdere-kissar) in parietinis templi lovis. Edd. 
Keppel Itin. II p. 227. Fellows Itin. As. min. p. Ui. Ex his et 
Alexandri de Laborde schedis J. Franz G. I. G. 3833. Accuratissime 
ex ectjrpo chartaceo et apographo suo Lebas Inscr. III, 867. 

*0 dpj(«)v Tuiv nav£XXTjVu)v xai t£p£o? 0£ou iAoptavou IlaveAXTj- 
vtou [ xat dY<ovo&£TTj; Tuiv }1£y^^<"v IlaveXXTjViwv KX(auotOs) 
'Idotov * xal 01 I riaveXXTjve? toT? ItcI t^? 'Aoia? TlXXT^ot* /at- 



Litterae AZeSoTTZ. Versu 5 duae M inter se ligatae. 1 Successor 

Flavii Cylli (504, 2. 42). 2 Concilio provinciae Asiae. Cf. n. 4582*. 



150 \lll. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [507 — 

peiv I M(apxov) OuXttiov 'ATrooXyjtov EupoxXsa tov A?Cavs{T7jv 
5 cpdavofxsv r^tr^ xat 8i' |[ eTspwv Ypa^ijxaTwv ^ [xapTopta? t^? irap' 

1^p.(OV -?j$t(0X(5T£?, lTC£OTaXxo'|x£C OfXsTv T£ aOTotc * OTTSp aOTOO 

xat T'^ iraTpiSt^ xat Twt [x^ytoTait aoTo|xpaTopt6" Sixatov hk 
T^YTjodtfx^^a xat toGi xpaTioToo KX(ao8too) 'laoovo? TrapaXap(Jv|- 
To? TTjV ap)(rjv fxapTop^oat aoTuii Tot aoTa lTCi£tx£i(3|: t£ xat 
aiSoT Trdtorjt | x£)(prj[xivcDt Tr£pt ttjv 7:oXtT£iav Ttov 2ov7rav£X^vri- 
10 V(ov xat To d^icufxa |j to OTrdpj^ov aoTuit, dv(od£ xal dito "^i- 
voo? £Tt [xaXXov TrpodyovTt Iv oi? | XEy^ov xat TrpdTT(ov 8taT£- 
T£X£X£' irapd irdvTa tov t% oov£8pEtai; | 5(p($vov. ippuioBat 
ofxa? £0)^o|xat. 



3 Cf. n. 5049. 4 Haec prior archontis Panhellenum epistula ad 

Graecos provinciae Asiae intellegitur n. 504, 15 iTzz^-zdXtxiit^ Zk xal rpo; xo 
l&vo? xiTcep auTou. 5 Hae sunt litterae n. 504. 6 Ad hanc epistulani 

respondit imperator litteris n. 505. 7 Hic quoque Lebasii lectionem 

TEAHKE non recte se habere Waddington observavit examinato ectypo 
chartaceo. Cf. n. 504''. 



608 Lapis erutus Ephesi. Ed. R. Heberdey Jahreshefte des 
osterr. arch. Instituts I (1898) Beiblatt p. 78 (Revue archeol. Troi- 
sieme S6rie XXXII 1898 p. 466 n. 67). 

AoToxpdT(op KaToap Mapxo? AoprjXto? 'AvtcuvsTvo? | SepaoToc 
xai AoToxpdT(op KaToap Aotixto? Oo^po? | 'Ls.^aozbc, 'ApfX£vta- 
xo?! OoXtti^p E^poxXeT^ | ya.ipeiv \\ 
5 'OTt }X£V OTT dv&07rdT(ov 8oO£VTa o£ T'^ Y^pooota Tuiv Ecp£- 

oi(ov I XoytoTYjV^ dx£ivot? £8£t 7r£pt (ov TiTrdpei? dvacpEpstv, ao- 



1 M. Aurelius et L. Verus una regnaverunt per annos 4 61 — 169 p. Chr. ; 
at cum hic Verus iam Armemacm appelletur, sed nondum Parthieus maxi- 
mus et Mediem, monumentum annorum 162 et 163 p. Chr. terminis con- 
tineri intellegitur. Cf. v. Rohden u. Stein ap. Pauly-Wissowa Realencyklo- 
padie III, 2 p. 1840. 2 M. Ulpius Appuleius Eurycles Aezanita n. 504, 6. 13. 

505, 4. 506, 8. 9. 507, 4 collaudatur propter egregia de Panhellenum synedrio, 
cui interfuerat, merita. Qui tituli hoc fere septem annis antiquiores sunt. 
Cf. n. 5061. Ex altera parte etiamtum post a. 180 p. Chr. magna auctori- 
tate eum floruisse inter populares apparet ex titulo 509, qul eum a Com- 
modo imperatore Aphrodisiensibus Cariae curatorem datum esse indicat. 
Cf. ibi not. 7. 3 Non modo totis civitatibus, sed etiam aliis hominum 

corporibus curatores dari consuesse aetate imperatorum Romanorum non 
modo hic videmus, ubi curator collegii civium aetate provectiorum (n. 4852) 



5091 M. Aurelii et L. Veri epistala ad Euryclem. 151 

To^ t£ su-pwuifiovo)? i3T|Xa)oa; iTriTrdjisvo;^ xal t^{*ei? 8ia tooto 
£Z£[j.vTj3Dr,}X£v, (b; }i"ij I paioio)^ dva-j--^^*^ nva? voi ^apa&ei- 
•yfiaTf 8 oi rpuiTov TjfAiv Exoivtoaa? j to — £pi Tuiv dp^opoiv 
10 eCxoviov rpdYua (b; dXTj&to; tt,; T^jji^TEpa; auv^rtopTjOSi [cu;] 
7:poao£(<}i£vo[v] 6f,Xo'v ioTi ooi xal ttjV £i; td; dXXa; iptoTTjoei; 
dc5opu.-»iv oojji^e[^XT,]|{iivov. td; ouv £ix(>va; Ttov a'jToxpaT(Jp(ov 
a; d-oxcTo&ai X£Y£i; iv T(p ouve|[3pi]<p TouT(p5 TzoJ.aia.^, ivi 
|jiv AOY(p -doa; ooxip-dCojxev <puXa)(^,vat toi; 6vd}ia3tv, i<p' 
0|[t?] -jeYovev auToiv ixdoTTj, eU 6e T^jjJieTepou; j(apaxTT,pa; jiT|- 
oev Tt TTj; uXt|? ixeivTjC j [jx]eTa<pep£tv 



commemoratur, sed etiam n. 501, 10, ubi curator synodi artificam Dionysia- 
corum comparet. 4 Videtur Eurycles in epistula ad imperatores data 

ipse confessus esse, complura negotia, de quibus eos consuleret, proconsulis 
potius iudicio transigenda fuisse, sed cum iam propter unam causam prin- 
cipes adeundi essent, se simul etiam illa reliqua eorum arbitrio subicere. 
Quod imperatores vituperant quidem, sed tamen insigni comitate in ea re 
Qtuntur. 5 I. e. £v -^ -ji^o-jzia. Ipsa causa statuarum argentearum nihii 

habet obscuritatis. ^ 



509 Aphrodisiade Cariae in moemum urbis parte orientali. Ex 
codice Askewiano a. C. 0. Mullero exscripto et schedis Spanhemia- 
mis ed. Boeckh C. I. G. 2741. 

AYaS^ "^XQ' I ^ldpxo; OyA.7rto; 'AKTrooAT,io; EupuxX^;^, dpj^te- 
pEu; 'Aoia? droo£8£iYJiivo[;] | vauiv (xal) T(dv Iv Zjjiupv^ t(o) ^*, 



Litterae GZlHZ, si modo apographo fides habenda est. 1 Cf. n. 508-. 
2 TQB. Hoc, ut fere omnes eius qui transcripsit errores, emendavit Boeckh. 
Sed quod idem homo doctissimus Euryclem simul pontifi(^m templorum 
Asiae et templorum Smyrnae fuisse existimat, utrumque iterum designa- 
tum, fallitur. Etenim neque Smymaeus fuit Eur\"cles, sed Aezanita, ut eum 
populi Smyrnaei sacris praeesse non potuisse in propatulo sit, neque om- 
nino in hac sacerdotii appellatione usquam omnia quae in oppido aliquo 
erant templa indicantur, sed sola delubra imperatoris provincialia. Quod 
inde luculentissime apparet, quod donec unum erat in urbe quapiam eius- 
modi templum, ut simpliciter Viouxopo; appellaretur, etiam dpyis&e-j; rf,; 
Asia; vaoj toj £v 'EseJtu (cf. n. 489"^ dicitur, simulac vero oU vel -rpi; -'tm- 
xopo; facta est civitas, statim pluralis vawv comparet. Quare unum hic 
officium antistitis sacrorum pro^inciae Asiae ad templa Augusti Smymaea 
significatur. Iterum designatus erat Eury cles, cum haec scriberentar. Utnun 
prius sacerdotium ante gesserit, an tum ipsum etiamtum in eo fuerit, 
discerni non licet. Xamque quae hic de cura certaminum sacrorum 



152 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [509 

'A(ppoot<3(i}£u)v3 apyouai PooX^ OTjjxa) yaipeiv | PouXtjOsv-cov 
ufjiuiv Trpdvoiav TroiYjoao&ai jxs xaH Toiv xata touc dyoiva? j| 
5 6ia T£ TYjv Trpoc Tov [j.£YiaTov auToxpdcTopa euo£p£iav Map- 
xov AupTjAiov I Kd[xo8ov 'AvToDvTvov S^^aoTov^ xal 8ia rrjv 
TTpo? Toui; StaOEjxivou; | [xvYjfXYjV xal oid tyjv ttjc TrdX^cD? 8d- 
|av, ■^Stj xat Ttov dTto t^? ouvdoou^ Tr[oX]jXdxt; ivTuj(dvT(ov 

[XOt, 0U0£ TOUTO t6 [xipo? XaTEXtTTOV dotdxptTOV, I £Kd[X£V0? T-^ 

xaTa TYjv XoytoTeiav'' Td(;)£[t]® xat Trpodujxicf [X£j(pt vuv t% 
10 Trept II Tou? dYuiva? xaTaoTdo£a)(; £vX£t7rouor^; 8td tyjv twv XP^^r 
[xdToiV TrajpaoxeuTjv, 6cpetXdvTtov ouvau^Tj({)r|)vat^ xa^d t£ Tdc 
Tuiv TeXeuTr^advlTwv yvto^xa; xat xard t6 d$iu)[xa tou Trdpou, 
dcp' ou (x)pV^ "^^^^ dYU)va(;)ii eTctTeXelo&at. | dYU)V [xev 8tj 
6 ix TU)V OXa^tou Auot[xd)(ou 8ta8rjxu)v Trpo^XTjXul^^^v £ic «p- 



praecipiuntur, non ad sacerdotii ius et potestatem redlre, ex v. 9 -xatd lijV 
XoYtOTSiav apparet. Cf. not. 7. Non magis quam Boeckhii interpretatio ea 
mihi probatur, quam protulit J. Marquardt Rdm. Staatsverwaltung I p. 513 
not. 5, qui sacerdotium provinciale quidem agnoscit, sed Euryclem primum 
sacerdotem templorum provincialium quae in urbe Smyrna essent fuisse, 
deinde vero sacerdotem totius provinciae (dpytspsa zf^c, Asia? sine loci signi- 
ficatione) designatum esse dicit. At mireris hominem linguae Graecae sine 
dubio non mediocriter peritum sibi persuasisse, hanc vim in verbis traditis 
inesse posse. Quare sane, quae suspicio iam Boeckhio subnata est, xaX 
delendum videtur. 3 A<l>POAIIEI£2N. 4 I. e. praeter alia quorum 

logista vel curator rei publicae (not. 7) rationem habere debet. Videntur 
igitur Aphrodisienses decrevisse, ut Eurycles curator rei pubiicae adiretur 
ab eoque peteretur, ut de ludis illis sollennibus quid agendum esset con- 
stitueret. 5 Commodus imperator (180 — 192 p. Chr. n.) nomina quae 

hic scripta sunt gessit ab initio principatus usque ad annum 190 p. Chr. n. 
Postremo imperii biennio praenomine paterno itemque cognomine Antonini 
abiecto se Lucium Aelium Aurelium Commodum appellari maluit. Cf. Pro- 
sopographia imp. Rom. I p. 201 n. 1232. Hunc titulum propius ab initio 
quam a fine illius decennii abesse collegeris ex eis quae de Euryclis aetate 
tituli eius indicare videntur. 6 De synodo technitarum hic dici monet 

Boeckh. 7 De curatore rei publicae, qui Graece plerumque XoYtoTTj;, 

raro irA[).zkr]T7]i appellatur, cf. n. 492 2. Videmus igitur hic, Euryclem ut 
M. Aurelio et L. Vero imperantibus a proconsule Asiae Ephesiorum gerusiae 
curator datus erat (n. 508, 6), sic quindecim aut viginti annis post ab ipso 
principe Aphrodisiade ei idem officium mandatum esse. Quod cum prae- 
cipue ad adminlstrationem pecuniariam accurate examinandam et emendan- 
dam spectaret, sane erat cur a civibus rogatus, ut sumptuosorum illorura 
ludorum rationes ordinaret, eis morem gerere non gravaretur. 8 TAZE. 
9 ZYNAYHHNAI. 10 KPH. 11 ArONA. 



509] Eoryclis epistala de ladis AphrodisieDsiam. t53 

15 '/{a}io'j^^ rc^poo uupiaSa^ So^exe^ ok Suvoodai dco ToufDoiv xopa 
enj Tssjspa 7:AT,poii38ai xiv {t(o)ooixiv ^' dpBva, xadd t^ | 
Siadsuiv((p) i^ soo;sv. ai Ss {terd rd; ScoSsxa }iopidSai( (o)5- 
oai** dv exoavi'.3}i^ xai 6 xpoaYex(o)v(a>)? ^* tootoic toxoc i»e- 
/pi dp)rf,? To'j (sTou)?*' { xoisl x6tpaX(a)tou ^^ ST|Vapui>v uopi- 
doa? Tpsi? Sr,vdpia ^eiXia SxT(»)xdoia *• [ Tpidxovra Iwea. 

20 S(6}vaads'* ouv dp^ouivoo to5 etoo? tootov | t^v d-jrova exi- 
TsAstv d^ad^ "^KJQ ^^ ddXoi^ TaXovTiatjoi?^* xat difovtaiiaatv 
xaTd Ta d^Xa**. xpodeojita 51 sh tov i|(;)^?^ ■'ij^w» xal 
Tijv ^ouaav TeTpasTTjpiSa lar^o))'* XPC^OI^]* I ^ ^»*^ [^P~ 
P]iXXf,a»v^ T»v iv^EoeoMp [d-pi&J^vmXv)*' xpi? [xotvd**] 'Aata^ 
[iv 2|iupvTQ'*]. 



<i APXEIOY apographam ut v. 18 ICE*AAEIOY. Utrobiqae Tolgarem 
formam restitoit Boeckhias. oeqae in samma rei dabiam mihi ridetor qain 
recte fecerit, etsi sane in titalo Pergameno n. 483, 84. 85 -Hji 'jTzt^iit pro 
•jvtEpabt re vera in lapide legitar. Ladoram a Flavio Lysimacho institnto- 
ram etiam in aliis inscriptionibas Aphrd3isiensibas mentionem fieri observat 
Boeckh. CL C. L G. 3759, 1 sqq. : i^anoi zaXrfzvxuxt ^Xa^io» iVjsi(ia]^09 xev- 
Ti£TT,pixo5 {wjcrxou jidvooi?) ^fwra -ra 'jro^pafififva. 1785 (Ttnr») 0X(dP(ov} 
Avnnvtov Ao^^r/ian — iyiBvoSinjv St aeavo^ Aust{ia)rf,<Dv irivrmnt. 4 3 MY 

ZIKON. U AIAGEMENO. 45 eYIAI. 16 nPOZrErQNOZ. 

47 APXHXTOYZ apographam. Sapplevit et emendavit Boeckh. Causa er- 
roris in transscribendo commissi manifesta est. 18 Cf. not. 13. 19 OK 

TOKOIIA. 80 AHNAZGE. 31 Haud raro TaXx#naioe dr;wr*€<i com- 

memoranturin titulis. Cf. C.L 6.3739,1. 2810,19. 3308,30. 3676,13. 4473.30. 
ii I. e. ut certamina difficultate et splendore respondeant magnitudini prae- 
miorum. 33 EIHZ. 34 EZTA. 35 XPQ. 36 Eidem Ephe- 

siorum ludi redeunt C. L G. 3810,9. 3308,14. 3675,6.7. 5913,31. Cum 
C L G. vol. II Add. p. 1H2 n. 3810ft, 16 et n. 5804, 33 Bii.^Qlstn i-r^} lega- 
tur, vix dubitandum est qnin dissimilatione in his liqnidis freqaentissima 
hoc ex illo natum sit, praesertim cum in nomine hominis a quo hi ladi 
denominati sunt eadem varietas redeat. Nam apud Cassium Dionem quidem 
LXVI, 9, 3 legitur to-j; zt asrpoXojojs £x rffi 'Poi{it,; izmafst Tespasianas) 
Ttairoi rdst to?c df»i9totc aurav }^>i»fievos ovt»;, Steze. xal Sid Bdp^iDjSrt -rtva 
avSpa ToioardTporov dc^fova tol; ^E^estot; iEpov ijzvi mrf/ta^f^isi!.' o:Kp o-jozpta 
oXXij r6).£t fvetjiev. Apud Suetonium vero Neron. 36: anxius ea tr, ut ex 
BaUnBo axbtiogo didieity soiere reges talia osienia eaede aUqua iBusbri ex- 
fiare atque asemet «» capita p roeen a n depdlere, nobiUsaimo ettigue ex&mm 
destinat^. Nam eundem atroque loco astrologum innui omnium maxime 
probabile est. Cf. E. Klebs Prosopogr. imp. Rom. I p. 225 n. 31. p. 328 
n. 41. P. V. Rohden ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie II, 2 p. 2818. III, 1 
p. 4. Quod in apographo titoli traditur O ATTOh . . . Kl AAHQN , in eo quin 
recte Barbilleorum nomen agnoverit Boeckhius, nemo sanus dubitabiL 



154 \IU. Impeiii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [509 — 

27 E<l>EIfi . . . N . E apographum. Restituere conatus sum, rem incertissi- 
mam esse non ignorans. 28 Suppievi. Tempus anni interiectum inter 

Barbillea et alias ferias signiGcari certum est, et AZiAZ litterae non video 
qua alia ratione earum nomini inseri possint. 29 Supplevi. Potest sane 

etiam [Iv n£pYa[Aw] fuisse. 



510 Ephesi in theatro. Ed. Wood Discoveries at Ephesus. 
Append. Inscr. from the gr. theatre p. 46 n. 3. 

'H TtptoTTj xal ixsYioTTj {i.r^ |Tp(^7roXi(; t% 'Aoia; xai 81? | vstoxd- 

5 poi;* Ttov 2£|3aaTU)v2 j tov TrsTaoov tou i)£aTpoo3 || xat t6(v) 

TcpooxTjviov^ xat t6 TTo8a)|xa^ | xat Toi>? acicpapoo;;^ xat ttjv 



i Cf. n. 4812. 2 Cum altera neocoria titulum ei aetati assignet, quae 

est inter Traiani et Septimii Severi principatus, Vedii Antonini nomine (not. 9) 
ad Antonini Pii aut M. Aurelii et L. Veri tempora deducimur. Cave vero 
pluraiem ad Divos fratres rettuleris. Jmmo in hac appellatione EspaaToi 
semper intellegendi sunt qui deinceps imperant. 3 Cf. C. I. G. 3422, 16sqq. 

%oX Sovxa ei; dTTiox£uf,v tou TrsTdoou xoii &£dT[>o'j OTQvdpta (xupia (Philadelphiae). 
Varro apud Plinium Nat. hist. XXXIV, 92 ita fastigatae (pyramides in Por- 
senae sepulcro) ut in summa orbis aeneics et petasm omnibus unus sit 
inpositus. Tectum rotundum a similitudine pilei lati zsTaaov appellari appa- 
ret. Sed quod in titulo Philadelpheno &£aTpov odeum interpretatur Boeckhius, 
qui monet odea eiusmodi tecta orbicularia habuisse et haud raro fteaTpa 
appellata esse (Paus. I, 8, 6 -ou &£dTpo'j Iz o xaXoiiaiv ipo^iov. Syll.2 151, 17 
cum Addend. p.643 tou 8£dTpo'j toj nava&Tjvaiv.ou. C.I. G. 1710 B, 3 eU t6 Upov 
Toij n'j9to'j 'ATroXXwvoc et; SeaTpov), id ad Ephesiam certe inscriptionem trans- 
ferre non licet, quippe quae in ipso theatro magno reperta sit. Id igitur 
contra antiquiorem morem tectum habuisse statuendum est. 4 Sive 

lapicida erravit sive Woodius, utique 6 7:poav.T]vio; Graecum csse incredibile 
est. Vox ambigua quid hic potissimum significet vix ausim pro certo diiu- 
dicare. 5 Nomen perrarum, cuius unum exemplum praebet editio nova 

thesauri Stephaniani, Apollodor. Poliorc. p. 42 ^^^^eTai paftfAo; t6 (Jieoo^^wpov 
irXYjpibv v.al o'jt(u; et; t6 otTjVEv.e; t6 -oowjiAa laTat, ubi solum vel pavimentum 
significari videtur. Utrum hic orchestrae planicies constrata an scaena ali- 
quanto supra illam elata intellegatur discerni vix poterit. 6 Vocem 

Latinam supparum vel siparium velum significare, sed ita ut illa quidem 
forma de velo navis et de vestimento usitata sit, haec vero etiam ad usum 
scaenicum spectet, notum est. Cf. Apulei Metam. I, 8 : aulaeum tragicum 
dimoveto et siparium scaenicum complicato. X, 29 : aulaeo s^ubducto et eom- 
plicitis siparis scaena disponitur. Paulus epit. Festi p. 341, 4 Miiller sipa- 
rium genus vcli mimicum. Ipsius Festi interpretatio admodum mutilata est, 
sed apparet eum siparium a supparo derivasse. luvenal. VIII, 185sq. con- 
sumptis opibus vocem, Damasippe, locasti sipario, clamosum ageres ut 
Phasma Catulli. De discrimine aulaei et siparii cf. L. Friedlender ap. 



510] Ephesioram tbeatram instaaratum. 155 

AoiTTTjv^ { $'jX'.xt;v -apaoxsoTjv Tuiv OsaTpijxuiv xal ta; XsizcJ- 

oa? dtipa? xai xa | iv tu> OsaTpw XsoxdXii^a a piv szsaxsuij- 
10 aaev, ta 6s xal xaTiaxetSaaev ix rdiv ?8i|<ov*, "^paiiiiareoo^txoi 

riorXioo 0'jT^oi'ou I 'AvT(a))veivoo • aoiapjroo^', 6pYe~taTaTo6v|Ta)v | 
15 rio-Xioo 'AtiXioo Mt^vo8<Jtoo*^ Bepevixiavoo , xai ratoo 'Arra- 

Xoo T0'j 'ArraXoo** ^i^^oae^aoToiv. 

Marquardt Rtfm. StaatSTerwaltung III p. 549 not. 10. Memorabilis forma 
Graeca medium locum tenens inter Latina suppantm et siparium, cum 
prima syllaba huic, postrema illi accurate respondeat, genus masculinum et 
aspiratio consonae labialis vero ab utroque aeque abhorreat. 7 Simi- 

liter hic KoiT.6i dicitur ac persaepe a)J.o;, ut sententia sit 'et reliquum 
apparatum, qui ligneus est\ 8 In recentiore adiectivi loioc pro 

oixeto; vel pronomine possessivo usu nihil offensionis habet ix Tmv t^imv 
de civitate dictum. Cf. n. 441, 42sqq. 6 lf,\ioi (Stratonicensium) — [td T]ota 
rpdY|Aara x[aT4 t^tjv rrpoaipeatv [rfjV dx&tvotv (Romanorum) oioix/jaic — xaPi 
Tov tSiov or(P.t»3a« duft<5v.] 89 [oi;] te vfSfjiot; ifttopiot; te ioioi; rpoTcpov 
[i^povTo]. 9 Huius hominis perfrequens est memoria in titulis Ephesiis, 
ex quibus quicunque certas aetatis jiotas habent, Antonini Pii principatu 
(138 — 161 p. Chr. n.] exarati sunt. Prae aliis memorabiles ipsius impera- 
toris epistulae, quibus Ephesii admonentur, ne parum grato animo civis de 
patria insigniter meriti beneficia accipiant. Cf. Greek inscr. in the Brit. 
mus. UI, 2 p. 156 n. CCCCXCI, 8 (SyU.2 405), anno 145 p. Chr. n. p. 157 
n. CCCCXCII, llsqq., 150 p. Chr. p. 158 n. CCCCXCIII, 13sqq., post a. 145 
p. Chr. p. 153 n. CCCCLXXXIX, 17, ut hic, scriba populi Ephesiorum recen- 
setur. [to] 0£ ^Tj^tJjjLa t-oiTjsrv ip'iu.\Lizfjia\ rio^nXto;) 0'JT;oto; Av[T<Dve]ivo5. 
Praeterea habemus statuae L. Yero, superslite etiamtum Antonino Pio, ab 
iilo dedicatae subscriptionem Gr. inscr. in the Brit. Mus. III, 2 p. 1 68 n. DV. 
Ipsius monumentis honorariis subscripti sunt tituli apud Wood Epbesus 
Append. inscr. from the city and suburbs p. 24 n. 4 Ilo^rXtov) O^otov | Av- 
TCBvTvov, j Tov xTtsnjv ; Tf,; 'Ecpestojv | — 6Xeoo;, | tj trjvepYaaia | touv Xavaptoiv. 
p. 31 n. 9 riorXtov OuTjStov Hartavov AvTOBveTvov tov xpaTiorov, xXr2pov6|i.(|) XP'!" 
cdfievov T^ aYiooTdrii 8eu) 'Esesia Apreaioi, Yj raTpl; oveveinaaTO. Patris et avi 
memoriam habes Hermae VII p. 32 n. III: [Ilo^rXtov)] OjTjStov II(or).io'j) ulov | 
KupTjiva I [A}v[T]a>veTvov, | rdrrov | OuT^Sio-j | [A]v[T]a»vetvo'J j [t]oD xpoTiOToa xtX. 
n. IV: [n6(rXtov)] OjTjotov AvroaveTvov oyvx^.Tj^T^txov, \ ['jJJov M(dpxo'j) KX{auoioo) 
no(7J.lo'j) OoTjSioo AvTojveivou ^aijSpoa Sapeivtavoj cjvxXvTjTixou, | ex-jovov M(dpxou) 
KX(auoioo) no(rXioo) OuTjSlou AvToovetvou | Sapeivou dpyispimi tt,; Aoia;, iv 

roXJvoT; xai dvaYxaiot; ^pTjotpiou | . Obscura ceteroqui eius memo- 

ria est etiam Gr. inscr. in the Brit. mus. III, 2 p. 169 n. DVI, 8. 10 Cf. 

n. 4983. 11 Menodotus Ephesius est etiam Gr. inscr. in the Brit. mus. 

III, 2 p. 207 n. DLXXVIII, 23. 12 Attalos Ephesios habes Gr. inscr. in 

the Brit. mus. III, 2 p. 205 n. DLXXV, 3. p. 223 n. DCI b, 6. Sed num hi ulla 
necessitudine hanc attinsaot obscurum est. 



156 "VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [5H — 

511 Aezanis. Ed. Lebas Inscr. III, 992 (J. Franz C. I. G. II 
Addenda p. 1060 n. 3831 a^). 

I ^p£a>[cpoXaxrjaav]|Ta 1, Sdvra [dpYupiov] | e?? to 

5 Y^H-vdoilov 6}i,oia)? xat ei? j| xd osiTojvixd, ep|Y£TriaTaT^oavTa | 
10 TToXXdxic, 7rapaio)(o'vTa t«) xopitp ] Kaioapi^ ou[ijjLa)^ov j| Sico- 

Y|X£iT7]v^ Trap' £|auToGi xaTa dvOuJTraTov KutVT^Xiov j MdSi[xov*, 
15 dvadevTa | xal Ta t£pd Ta iv t^ i||c£opq: t^? paotXix^^;^ 



Litterae A©nZ. Vs. 15 litterae T et H ligatae. 1 Cf. Boeckh ad 

C. I. G. 2826. 3282. W. H. Waddington ad Lebas Inscr. III, 845. R. Dareste 
Buli. de corr. Hell. VI, 1882 p. 241. Magistratus erat apud quem litterae 
contractuum de pecuniis mutuisdandis et fundis hypothecae loco oppignerandis 
deponebantur. Persimile est officium eius magistratus qui in Aegypto ajf- 
YpaccocpuXa? appellabatur. Cf. n. 120*. 2 M. Aurelium (161 — 180 p.Chr. n.) 

indicari ex tempore tituli certissima ratione constituto (not. 4) colligitur, 
Quod non -rotc Is^aGrol^ dicitur, etsi tum M. Aurelius et L. Verus una 
imperabant, simplicissimam habet explicationem. Nam illud bellum, ad quod 
diogmita armatus et missus est (not. 3), contra Marcomanos, unus Marcus 
gerebat. 3 Waddington ad h. 1. doctissime et accuratissime de diogmitis 

disputavit, cui omnia debentur quae hic adnoto. Fuerunt illi homines 
irenarchis singularum civitatium subditi ut eos in tuenda pace et coercendis 
maleficis adiuvarent. Cf. Basilica LVI, 10 twv XeYOfjilvouv dfiafVAoi^ , fjTot 
-apa-otATtfitujv , -q t<uv oa~avra[j.£vojv repl toCk; or([j.ootouc ovou? yj is-qkd.Ta.i r^ 
Tojv OKuYJJ-TjTf/.tuv (leg. -tTt-/.iuv) VM T(uv aXX(uv a '(e^iVM ovojjiaTt y.aXeiTat. 
Pedites fuisse apparet ex Martyrio Polycarpi 7 ed. Dressel, ubi narratur 
Herodes irenarcha equites et diogmitas misisse qui Polycarpum compre- 
henderent. De simili negotio eorum memoria exstat apud Symeonem Meta- 
phrasten in Vita S. Athanasii Cf|P-'av ^(afiz utti;£iv tou? oituYtJttTas, ti p.i?) tov 
Aftavaaiov «ojvTa -apaaTTjatuat. Neque plane inermes fuisse neque iustis ae 
militaribus armis instructos apparet ex Ammiani Marc. XXVII, 9, 6 : adhibitis 
semiermibus paucis, qtios diogmitas appellant. Cum igitur officium eorum 
neque bellicum esset neque ad imperatoris res spectaret, sed ad singularum 
civitatium administrationem, tamen in summa militum inopia, quae ex funesta 
illa pestilentia nata erat, ne his quidem minus idoneis copiis carere posse 
sibi videbatur Marcus imperator, eosque armandos et suo exercitui inserendos 
curavit. cf. lulius Capitolinus Antoninus Philosophu^S 21: armavit etiam gladia- 
tores, quos obsequentes appellavit. latrones etiam Dahnatiae atque Bardaniae 
milites fecit. armavit et diogmitas diocmitas hic ut apud Ammianum codices, 
quem lapsum calami esse, ut docma pro dogma et similia, observat Wadding- 
ton). Tum igitur is, cuius hoc est monumentum, dioamitam suis impensis 
armatum ad principem misit, qui in illius exercitu militaret. De una voce 
cu[j.[xayoc Wadd. non ab omni parte recte iudicare mihi videtur, cum statuat 
diogmitas au[jt[jiayou; appellari, quia irenarcham in tuenda securitate publica 
adiuvarent, et inde repetat nomen ou[ji.[j.a/tuv quod in .\egypto 'portitores 



512] Quintilius Maximus. Cornelius Cetbegus. 157 

iitterarum velocissimi pedestres' gesserint. At mihi non atlributive ad oicuv- 
}A£tTT;v adiungi, sed praedicative ad rapaoyovra referri videtur vocabulum, 
ut fere ad idem redeat ac o'j|x|xa-/o-j}t£vov vel ^ttoj; oufxfxdyotTO. Quare 
nequeo cuni Fiebigero ap. Pauly-Wissowa RealencyklopSdie V, i p. 784 titu- 
lum de diogmita qui principem comitaretur intellegere; neque profecto in 
itineribus imperator bominibus quos suae securitatis causa secum duceret 
carebat. 4 Sex. Quintilius Valerius Maximus cos. 131 p. Chr. Cf. Pro- 

sopographia imp. Rom. III p. 117 n. 24. Eius filium aut fratris filium Quin- 
tilium Maximum cos. ordinarium a. 172 p. Chr. hic in censum non venire 
monuit Waddington, quia is proconsulatum Asiae adipisci non potuisset 
ante a. 186 p. Chr. n.. tota vero Quintiliorum familia iam aliquo ex primis 
Commodi annis ab imperatore exstincta esset (Cassius Dio LXXII, 5, 3. 4. 
Ael. Lamprid. Commodus 4). Illum vero maiorem Quintilium Maximum idem 
demonstravit pro intervallo tunc usitato anno 165/6 aut uno ex proximis pro- 
consulem Asiae fuisse, id quod perbene conveniret cum eis quae hic (not. 3] 
de diogmita ad bellum Marcomanicum imperatori praebito referrentur. 
5 Exedra hic pars basilicae est, ut n. 101, 5. 6 oratorii ludaici. 



512 Basis fracta a sinistra,~ inventa Ephesi inter rudera ad 
substructionem septentrionalem theatri. Ed. R. Heberdey, Fest- 
schrift zu 0. Hirschfelds 60. Geburtstag p. 444. 

fAYa&Jfji Titynr^i. \ [Kopvrj]Xiov | [Kedjr^YO^S I [itpsj^JpeoTfiV * || 



Litterae 0TTZ; y inXb'^ v. 1 Y est et reliquis litteris altius, reliquis 
locis et formam (Y et magnitudinem volgarem habet. Extremae hastae 
lineolis transversis ornatae. 1 M. Comelius Cethegus anno < 70 p. Chr. 

consul ordinarius fuit cum C. Erucio Claro. Cf. C. I. Lat. VI, 1978, 1. XI, 
619, 6. Idem est KeBtjo; 6 uraTtxo; (cf. not. 2] apud Lucianum Demonact. 30. 
De huius tituli aetate cf. not. 4. 2 Legatus proconsulis; cf. Lucian. 

Demonax 1. I. Ke&tjo-j oe toj •j~irixo\i ottote otd Tf,; 'E>.Adoo; eU tt)v Aoiav 
dTnrjEt -peo^ijseov tu) -aTpi, -oXXa ■x.n-za-^O.aT:'! xtX ^.ifo-rzoi xi\ rotoJVTo;. 
Hinc apparet eundem esse Luciani et tituli Cethegum. Sed consularem ap- 
pellari Cethegum sane mireris cum quia legati proconsulum praetorii esse 
solent, tum quia Squillae Gallicani proconsulatus anno 1 70 p. Chr. vix posterior 
fuisse potest. Quare scriptorem eo honoris vocabulo, quo utebatur cum 
scripta est Demonaetis vita, etiam in narratione rei aliquot annis prius gestae 
Cethegum appellasse apparet. Heberdey. Ad illud coniunctum patris filiique 
officium epistulam Frontonis I, 23 p. 188 Naber ad Squillam Gallicanum 
(not. 3) datam probabiliter rettulerunt H. Dessau in Prosopographia imp. 
Rom. et Heberdey ad hunc titulum. Filii legati patrum proconsulum etiam 
alibi occurrunt; cf. I. G. Sept. I, 89, 7 sq. [TafAtav d£o]u 'AopiavoO xa[votoaTOv 
xai Tui o]'jTu> xaiptu zp[£a^EUTTjV toO ea'JTo]ii raTpo; dv8['J7:dT0'j A<jipix7]; otjot- 
xTjaeooc [KapyTjSovia;] (L. Minicius Natalis fere 4 1 9 p. Chr. n.). 



158 VIII- Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [54 2- 

5 ['Aajiac, oiov 2[xo|iX]Xa raXXtxa[vo5 3 | to]u avduTraTo[o*, 
P]ooX%, STjfioo I «j;r|(pto[}AaTi]. 



3 M. Gavius Squilla Gallicanus consul ordinarius a. 150 p. Chr. cum Sex. 
Carminio Vetere. Cf. Prosopographia imp. Rom. II p. H4 n. 67. 4 Pro 

eo temporis intervallo, quod medio saeculo p. Chr. n. altero inter consulatum 
et proconsulatum Asiae aut Africae intercedere solebat, fere ■165 p. Chr. 
Squillam Gallicanum illam provinciam obtinuisse probabile est. H. 



513 Basis marmoris albi arae similis, inventa Pergami in muro 
Byzantino qui est in meridionali fori margine. Ed. M. Frankel 
Alterthumer von Pergamon VIII, 2 p. 341 n. 525. 

'A-^abr^i To^r^i. | 'H pooXrj xal 6 B^}xo? T^i; TrpcuTr^? | {irjTpo- 
irdXeo)? T^? 'Aoia; xai TpU | V£a)X(5poo^ Tuiv SsPfaoTuiv) Ilsp- 
5 Yap-TjVtov II TtdXew? sT£tpL7]0£V | Aup^TjXiav) KX(ao8iav) 'ATroXXcj- 
viav, tspetav Tr^? | Ntxr^cpo^poo xat FloXtaooc; 'A&r^va?^^ | OoyaTspa 
KX(ao8ioo) 'AXs^avSpoo^ deoXdyoo* | xat Aop(-ifjXta?) 'AttoXXoj- 



Litterae HII0©21II^- Alpha v. 1 initio A est, praeterea ubique A. 
Hastarum fines lineolis transversis ornati. •! Tertia Pergamenorum neo- 

coria a Caracallae principatu, qui ipsam urbem eorum adiit (not. 8), initium 
cepit, id quod docent nummi, qui in antica parte caput et nomen huius 
imperatoris, in aversa aut singula aut terna templa cum inscriptione IlepYa- 
aTjvfijv TpU M£a)-/t6pa)v habent. Mionnet II p. 612 n. 636 — 638. Suppl. V 
p. 460sq. n. 'HOSsq. M. Franliel Alterth. von Pergamon VIII, 2 p. 226 ad 
n. 299. 2 Cf. n. 8241. 3 idem homo, pleno nomine Tiberius Claudius 

Alexander, praeter &£oX6yo'j officium etiam praetoris (oTpaTrjYoii) honorem 
in patria gessit, id quod docent nummi Pergameni Caracallae (211 — 217 
p. Chr.) et Elagabali (218 — 222 p. Chr.) principatu cusi ap. Mionnet Suppl. 
V p. 460 n. 1104. 1105. p. 467 n. 1140—1142. Frankel. 4 Theologi Per- 

gamenorum etiam alibi commemorantur. Cf. Alterth. von Pergamon VIII, 2 
p.262 n. 374 A,30 [KaTtfJTtuvot; 8£o).6you et quem illic Frankelius aflert nummum 
cum Glyconis theologi nomine ap. Mionnet Suppl. V p. 472 n. 1160); porro 
P. Aelium Pompeianum melopoeum et rhapsodum divi Hadriani in titulo 
Nysensi BuU. de corr. Hell. IX 1885 p. 125, 4. 65 &eoX6Yov vocoiv twv dv Oep- 
YafAU) appellari adnotat idem. Quae res cum artissimam necessitudinem his 
theologis cum cultu deorum et hymnorum cantu intercedere arguat, non 
mirum est haud raro eosdem simul OeoX^you? et ufAvwSou? appellari. Cf. 
inscriptiones Smyrnaeas C. I. G. 3148, 38, ubi cives inter^alia beneficia quae 
principi accepta referunt, OeoXoYou; ufi.vi[)6o6i: enumerant, et C. I. G. 3348, Isqq. 
KXauSiou MEXafjnroy , 'JtAvwSoij xal deoXoYOU xai TrofAratou OTpaTTjYoD. Item 
Ephesi Gr. inscr. in the Brit. mus. m, 2 p. 120 n. CCCCLXXXI, 191. 192 
6[jLoi(»; 0£ ■Aoii T015 SeoXoYoti; vtal u|j.vtpooi;. Smyrnae etiam mulieres hoc 



H4] Claudia Apollonia Pergamena sacerdos. 159 

10 via; riuBooixou ^'j-^arp^i;, -^ho^j:; toiv 'EnfX^atStov *, I ispaoa- 
{jivTjV £vSo;(o; xal 027^X0 izpsrm; oiSTsT xpovcp, xat rg s^t;; j 
oiSTia® esjai^uic zasav OpT,3X£iav | exreXiaaaav tq decp, oe^ioi- 

15 i^elaav" I; tpl; evTeiuu); UTzb i>£o5 'AvTtovivoo®, j dftovo&eTTjOa- 
oav Tou oeavoTaToo ] Tuiv N£ixT,'^opetu)V aYtSvo; ^. 



sacro officio fungi videmus. Cf. C. 1. G. 31 99, 2 sqq. KXccjoia; Avtojvii; 2a- 
^etvav npox).'.avT,v xal 'Ioj).iavT,v doeXfpa;, Ta; 810X0^0^;. C. I. G. 3200, 3 Ta; 
!>io7.;o-fO'j;. Frankel, qui vix recte praeter Pergamum, Smyrnam, Ephesum 
etiam Heracleae Ponticae sacerdotium vindicat. Etenim iilic Seov est, quod 
suae ipsius coniecturae difGdens Boeckbias in dsop.o^ojv mutavit; cum vero 
XajjLzpoTato; •jraTfiCo; appelietur idem bomo, non videtur eiusmodi officium in 
eum cadere. 5 ETTIAAIAQN lapis. Emendavit Frankel, qui recte observat, 
non ad Apolloniam sacerdotem hoc spectare. Nam cuius ea gentis esset non 
erat quod indicaretur, quia sacerdotium bereditarium erat ut nemo originem 
mulieris qui id gerebat ignoraret. At boc paterna origine deGniebatur ; quod 
contra si quando mater sacerdotis a gente prae aliis nobili descendebat, 
id definite enuntiari eius intererat. 6 liezin et Tpt£TT,pi; idem binorum 

annorum spatium indicare, ut TerpaeTta et rsvreTTjpi; in titulo Attalensi Bull. 
corr. Hell. VII 1883 p. 263 Upaiaasvov TtTpae-tav — xai d-^m^o^tTr^ov/ZT. to-j; 
u.€-[7J,o-ji -Ev-iiTTipiTcoJ; ifib^ai , adnotat Frankel. De biennio sacerdotii et 
trietericis Nicepboriorum ludls cf. n. 299*. 7 Activi vi medium oe;tiu- 

sasdat dici in volgus notum est. Sed hic ut in aliis deponentibus mediis 
quae dicimus aoristum passivi significatione passiva aliquando usurpari ob- 
servat Frankel coll. Platon. Respubl. V, 468B tov oe dptsjTejcavra Te xat euooxt- 
fiT,3avTa oi — oovtet cot ypf,vat aT£;pavaj8f,vat ; i^ oij; £1x01^^. Tt oai; OE^too&TJvat; 
xa\ ToiJTo. 8 Antoninus Caracalla (2H — 2<7 p. Chr. n.). Eum Pergamum 

visitasse anno 24 5 p. Chr. refert Herodianus IV, 8, 3 f,r£i-/8Tj d; nepYaaov 
TT,; Asia;, ypf,saa8at ^ouXoiaevo; 8£pa-£iat; tou ATxXT,rtou. Cf. Cassius Dio 
L XXVII, io, 6: o!>T£ ifap 6 AroXXaiv 6 rpatwo; oyft' 6 A3xXT,Tt6; 0U&' 6 2a- 
pari; xaiTrep roXXct IxeTeuaavrt auTiu, — oXXd 5e xal rposxapTepfjOavrt djciXTjOEv. 
Quod &£6; hic appellatur, id titulum post nonas Apriles annl 2<7 p. Chr. n. 
incisum esse indicio est. 9 Cf. not. 6. 



514 Marmor Smyrna Oxonium translatum. Ed. Maittaire Marm. 
Ox. p. 82. Paullo minus plenum titulum aeri incisum exhibet 
Chandler Marm. Ox. II, 37 p. 73 {Boeckh C. I. G. 3<91). 

["H TcptoTTj rffi 'Aaia? xoAXei xai iieYe&et xai Xafnrpotdrr^ xat 
(iTjTpdTCoXtc tfji; 'Aoia? xai tpt?] v£o)xdpo?* ttov 5!e|paotuiv xat 



Litterae vulgares praeter TTIYQ. Vs. 7 N et H, vs. H extr. H et N 
inter se ligatae. 4 Initium tituli restituit Boeckh ex C. I. G. 3J02, 3 — 8. 

3204, 2 — 5. 3203, 2 — 3. Ne de adverbio tpt; quidem dubitandum recte 



160 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [514 — 

5 xda|fJLO? T%'Ia>via;2 xaJTa Ta SdYp-aTa t% || izptoxavqc, auvxX-fjl- 

Too^ 2[j.opvaitov TzoXic. I Ilofj.TTtovtov KopvYjXiov I AoAXiavov 

10 'HSiavdv^, I Tov daiapj^TjV^ xat p-rjlJTOpa^, UTraTixiov aovl^yjev^, 

T% TTSpl aUTYjV I 



observat idem, quia omnes tituli qui tam prolixas urbis Smyrnaeorum laudes 
habeant tertiae demum neocoriae aetate incisi sint. Quare Commodi utique 
principatu hoc monumentum non habendum esse antiquius. 2 Hoc 

quoque redit n. 3204, 5. 3203, 5. 3206, 5, sed memorabile est, illic ubique 
post vocabula xaxa Ta o6-{ii.a-a t^; hpvixdz-qz a'jY"/.?-'f]xo'j demum illud inferri, 
ita ut senatus decreta ad neocoriam quidem referantur, neque vero ad de- 
coris loniae praeconium. Quod et propter tres titulos contra unum consen- 
tientes et propter ipsam rei naturam probabilius est, ut errore hic ordo 
verborum immutatus videatur. 3 Cf. not. 2. 4 Ex nominibus P. de 

Rohden et H. Dessau Prosopogr. imp. Rom. III p. 76 n. 533 coUegerunt hunc 
hominem aliqua necessitudine contineri cum Q. Hedio Rufo LoUiano Gentiano 
cos. suff. ante 193 p. Chr. n., procons. Asiae 209 p. Chr. n. (Prosopographia 
imp. Rom. II p. 128 n. 27) eiusque fratre L. Hedio Rufo Lolliano Avito (ibid. 
p. 127 n. 26). 5 Cf. n. 4983. g Hominem Romanum nobilissimum 

studiis rhetoricis vacasse non est quod miremur. Cave tamen hunc confu- 
deris cum LoUiano oratore praeclaro, cuius vitam descripsit Philostratus 
Vit. soph. I, 23. Is enim pleno nomine P. Hordeonius Lollianus appella- 
batur. Cf. Prosopogr. imp. Rom. II p. 147 n. 147. 



515 Stela alta et angusta inventa anno 1895 Mylasis in ea 
parte oppidi, quae a ludaeis habitatur. Ex Bioti apographo ed. 
Bull. de corr. Hell. XVIII (1894) p. 545. Ex imagine photogra- 
phica ab eodem Bioto confecta et ectypo chartaceo Delamarrii ac- 
curatissime repraesentavit et commentario doctrinae pleno illustravit 
Th. Reinach Bull. de corr. Hell. XX (1896) p. 523. 

yjV — 9 — I ya I sasiv 8 . ov 

£^ I 77-jV pouX7j[v x]a[t TOV 8-^[iov II 

5 xoJiVTjV 6[jL(>cppova YVio[p.7jV 1 ] sv xaXc, vofjii- 

[jLOt? ri[\i.i^aic, | ](jdv ETtavop{}u)[aai | 

] dcpopTjToo Tiaaiv ovtoc^ to[u I — , ou cpa^v^rjTai^ 



Litterae ZGZiTTE. Ligaturae litterarum haud infrequentes. 1 Mani- 

festum est hic de intolerabilibus malis dici, quibus fraus et avaritia homi- 
num, qui legibus de pecunia permutanda non oboedirent, civitatem affligeret. 
Eis obviam ire in animo habet populus Mylasensium, neque vero de hac 
gravissima re sine imperatoris decreto quicquam statuere ei licet. 2 Sup- 

plevi. 



54 5) Decretum Mylasense de trapezitls. 161 

10 Ss 5uva3d[ai lad^vai' || t^XJyjM* Bia [ttjv t](ov jxeYtoTcuv [xal 

&£tOTaTtOV XUpjrjmV T^jXtUV AuTOXpaTdptUV Ao[uXl'oO 2£TrTl[XlOO 

2£ou|Tj]poo Eoaepouc riepTivaxo? x[at Mapxoo AupTjX^oo 'Av|Ta>]- 
vivoo [Eooepoo? xat noTrXioo ZETrrifitoo EeTa Se^aja^Tuiv* toj^yjv, 

15 <|<Tj^ia}xaTt T^; p[ooX^? xat tou or^jxoo £T:j|a]vop&u>d£VTa* 0£5d}(dat 
r^ [pooX'^ xat T(p 8T]}*cp' lja]v tk; oi({>5T]Ttvioov TpdTrtp, [etT£ iXeo- 
Oepo? £tTe I 5I00X0?, £$a)Bev too [xetxia^tofx^evoo ^ xat lpYajCo][X£voo' 
T7JV TpaTTECav, d[X£iP(J[X£v[o{; aXGii^ vo'[xio{xa r^ | 7rpi](Z[x£vo;^, itp6s 

20 tAv Tpair^C^tTTjv [toutov «xYeodai | i'^^]®!*^^'''!'! T^poQay^BXlai; *® t§ 
^ooX^i [oTci Too pooXo[xi|voo t]u)v TroX£tT(ov, xai ikeyy^M^xa iir[l 
Tuiv (zp}((JvT(ov xat [ Tr^;] ^ooX^;, el [x£v (xveo xoXXo^oo toot[o ^ttoi- 



3 Supplevi. 4 Supplevi. 5 L. Septimii Severi et M. ADtonini 

(Caracallae) nomina certissime agnoscuntur, post ea tertium consulto deletum 
est, quod Getae fuisse sponte patet. Quare tituli originem annorum 209 — 2H 
p. Chr. n. terminis contineri manifestum est. R. 6 Mensa argentaria publica 
fuit, sed a civitate homini privato locata, ut Pergami (n. 484 *). Etiam alibi 
eiusmodi exempla reperiuntur, antiquissimumquidem in altero Oeconomicorum 
libro qui Aristoteli ascribitur, c. 2 p. 4 3466, 24: twv xe vo(xi3fxaTajv tt,v xataX- 
XaYt]v (iTteSovTo (xia TpoTtiClQ' ^tlptu 5e 06* ■^v ou&evl o6t droBia&at ^xepip o-jre 
T:ptaa9ai izap exepou" e{ 8e (xti, OT^pTjati tjv. Alibi nonnuncpiam mensa publica 
non locabatur, sed ab officialibus a populo aut a magistratibus electis admini- 
strabatur. Cf. Laert. Diog. VI, 20: At0YcV7]i; '[■xeatou TpaTteCftou SivooTie-j;' tprjai 
oe AtoxX-rj;, STjpioaiav a'JToa rrjv TpexTreCav Ij^ovtoc tou TiaTpic %ai Ttapa^^apdSavroc 
To vdfxtafxa cp-jYeiv. Cicero pro Flacco 4 9, 44 : ciim civiicUe mihi res est (Temni- 
tarum) acerrima et conficientissima litterarum, in qua nummus commoveri 
nuUus potest sine quinque praetoribics, tribm quaestoribus, quattuor mensariis, 
qui apud illos a populo creantur. C. I. G. 203, 4 3 : Tpa-eCeiTTj; Sevd[(pt]Xo5 2i|xou. 
204, 40: [TpJaTtcCeiTT]; 2ov)vi(i[orji]. 205, 44: TpaTteCeiT^T]]; Saxipo; OiXoxXeo'j[;]. 
206, 8: TpaTteCiTT); ZTivtu[v]. 24: TpareCetTT^; Hevd^^t^Xo^;]. Nam in his titulis, 
qui Tenii sunt, trapezitas intellegi officiales publice constitutos, non privatos 
qui mensam publicam conduxerint, apparet ex indice oi6e "^p^av toti cuiusque 
anni laterculo praemissis. C. I. Att. II, 985 E, 55: 6 ^it[l tt]v 6T](x]ootav Tpdt- 
TteCav rJjv Iv ATfi[X.oDi]. C. L G. 3599, 4 2 (Uii): tou? 6k TpaTteCtTac — Ixetv 

lv&e(xa [5]t[8dvTai;] Td[x]ov auTmv 6cxaT0v. 3600, 4 4 (ibidem) toos Tpare- 

CiToi;. Th. Reinach. 7 Supplevi. Reinachius scripsit [6ioi-it|o'j](x£vou, qua 

in vo(» medium verbi genus mihi contra sermonis usum positum videtur. 
Cogitaverat R. etiam de [xaTaaxe'jaa|a][A£vo'j, sed id ipse reicit. Supplemen- 
tum pauUo brevius esse pro lacunae ambitu concedendum est. 8 Supplevi. 
aipfiTat Reinach. 9 In nummis emtionem venditionem ((iTto6do&at, Ttpiao&ai^ 
ad idem redire ac permutationem (a{xeipea&at) rectissime dicit R. Quare ut mo- 
lestissimum tautologiae crimen vitetur statuendum esse, ci(xetPeo8at hic non 
dici nisi de altera parte huius duplicis negotii, ut uni <izo6da&at respondeat, 
cui deinde opponitur TtpioaSat. 4 Cf. n. 48320. SylL^ 790, 87. 

Dittenterger, Orientis Gr, inscr. IL \\ 



162 ^Il^- Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [5<5 

7;a£, Tou dpYOpiou^^ | Trpaytv elvat tu> TpaTreCeiTTfj xat xv^ jjitj- 
vuo[avTi xal £Xdv|Tii2j sJ^ovto? tou TpaTrsCsttou xat xaT au- 
25 t6v13 l$o[uaiav TrpaTT£||a&aii4 xa]Ba^^ TjacpaXioTai, £i 8e i-t 
xoXXuPo), Tov [\ih iXEU&epov diro|Tiv£t]v {£)i? t6 bpcuTaTov Ta- 
[jieTov Ttov xupta)[v T^iiuiv d£tOTd|T(ovi^] auToxpaT<^pu)v ^<p', T(j> 
8e 87j[Aa) )^av', x[at Ttp }i.Yjvu|oavT]t xat iXcJvTt Xp', xol t6 
(pa)paO£v dpYupou[v v(J[iia|(xa*' Trp]aaa(5[X£vov sivai oTspeoi^iov 



H Cum hic non mala fide egisse videatur, civitas contenta est minore 
poena ; nempe amittit reus summam pecuniae permutatae, neque vero insuper 
multam pendere cogitur. Cf. Syll.2 546,<0sqq. 8[i;] o' av aXXo&i dTro^tuxai tq Tipfrj- 
[xat, cpeuJ^eiTat 6 jxe"^ d<:oo6(i.£vo; To[ii Tra)Xou(j.dv]o'j dpYupiou, 6 5e "pidpievo? ^•^[i; 
Tt(ji^«] ooou eiiptaTo. Reinach, (juem sequor, nisi quod dpYupiou scribere malui 
(juam dpYupou. Neque enim t6 dpYupouv substantive pro dpY'Jptov aut v6(i.i(j(jLa 
dpYupouv in hoc titulo dici probari potest. Cf. not. 17. 33. Ceterum fuit cum 
Tou xoXX6po'j supplendum videretur ; at tam clementer cum eis qui rempublicam 
pecunia debita fraudassent actum esse vix credibile est. 12 Utrum hoc 

enuntiato praecipiatur, ut trapezitae et accusatori coniunctis liceat exigere 
pecuniam, an utrique ex eis per se, ambigas. Hoc quidem primo aspectu 
multo veri similius videtur, at illud ut praeferamus suadent quae proxime se- 
quuntur. 13 IUud %a\ xar auTov demonstrat, novum aliquid hic adiungi. 

Quod non video quid aliud esse possit, nisi trapezitae quidem etiam sine 
illo, qui reum ad iudicium adduxit et ut damnaretur effecit, suum ius exsequi 
licere, huic vero sine illo non item. 14 Supplevi. 15 Supplevi. 

Cavetur hic ne quid hoc decreto deminuatur de iure trapezitae quod pacto 
locationis mensae publicae ei tributum est. Perfectum YjocfdXiaTat aut medii 
generis est ad trapezitam relatum 'ut in conducenda mensa sibi pactus 
est', aut, id (juod simplicius videtur, passivum 'ut confirmatum est'. Longe 
aliam huius enuntiati mentem esse sibi persuasit Reinach; nempe actori 
quidem ex bonis modo damnati pecuniam debitam cogere licere, trapezitae 
vero etiam ex ipsius corpore. Qua de re provocat ad Diodor. XIV, 111,4 
SioTtep Tai; br.tp^oXaTi twv -/axouv vix(6(Jievoi TrapeStuxav t-^v TioXtv oi 'PTjYivot 
T(p TUpdvvtp, T?iv Tiaoav xa%' auTwv iTiiTp^d^avTec l^ouolav. At ipse sensit, 
l|ouota %atd tivo; recte se habere, l^ouoia xoTd Ttva non item; netjue ipsa 
res illo quidem tempore credibilis est. Non me fugit, etiam in mea inter- 
pretatione aliquid inesse, quod cum severis sermonis legibus pugnet. Nempe 
pro xaT auTov exspectaveris %a%' eauT^v. At hoc quidem nomine sescen- 
tiens peccari in titulis inferioris aetatis constat. Cf. n. 90 36. Quod vero R. 

scribit [el (jltj ]a -/jo^dXtOTai, id quonam vocabulo interposito suppleri 

possit, vix quisquam expediverit. 16 Supplevi. Reinachius de d-oTeioat 

reponendo aliquando cogitabat, sed ipse perspexit, infinitivum hic non suo loco 
futurum fuisse. 1 7 Supplevi. dpYupou[v xat j t6 :ip]aoo6(A£vov Rein. Sed 

primum quidem substantivi dpYupouv nullum est in hoc titulo exemplum; 
deinde vero temporum ccoapaOlv et ■7:paoo6(j.evov discrimen in Reinachii resti- 
tutione et interpretatione quomodo defendatur non video. In mea sententia 



54 5] Decretum Mylasense de trapezitis. 163 

30 T({> TpaTreCe^iTTO ' tov oe SouXjlov iX]ev)^&£VTa «bi; TrpoYeYpairrai, 
7rapa8o&ev[Ta 5s utco to5 8eo|7rdTou] toT? apj(oooi iTtl [ttJ? 
pooX^?, jxaoTeiYouo&a[i v' Tzkr^-^az \ xalj ifiPaAXeoOat (e)ti; t6 
TTpaxTdpetov xat etvat [auTov ( IttI] t^i; (e)ipxT^c; Taoodjxevov 
}i^va; e^' dav os [6 SeoirdTr^? fjLTj | Tcot]Tjo[e]te TauTa t6v 8oo- 

35 Xov, 8<p£iXeiv auTOv Ta [ifeYpap.jiiva !| iTrijTeijia Tuit leptoTaTCj) 
Tajieto) xal t(j) Syjjxcj) [xat T(p jAT^vuoavTi xal | iX<5]vTt. T(is 8e 
ToiauTa? irpooavYeXta? e?o8£[)^£o9at tov ^pajijiaTia | Tuiv] dp- 
]((JvT(ov, Y£vojiivT^(; jieTa to e7ri8[o&f^vai^8 rrjv •3rpoo|av']^e]Xtav 
icpoYpa^^ i<pe$^i: i^l TpeTi; ^jie^pa^ Iv [epoT? | xal 8Tj]ji.ooioti; 

40 T(Jirot;, f)TjTu)? ttj? irpoYpa^^? [XeYouoT^i;!^ ^ti || oov(XY]£Tat i^ 
pooX"}] 8ta TooTO. lav 8£ oi ap)<ovT£[<; ij 6 -^pa\i\iareh<; \ Toiv 
i(|;7)]'ftojj,ev(uv Tt TrapaX{7ru)oiv r^ oi pooXeoTal [jx^ oov|eXd(u]otv 
8ovaToi ovT£? xat iTri^r^jiOt, tou? ji£v [apjrovTa? xat j t6v ypajx]- 
jxaTea aTroTeToai exaoTov aoTuiv (e)?? t6 [Up^oTaTov TajteTov 
T&v 2ePa]oTuiv (xva ^t', tous; 8e pooXeuT(i? [dvot X . . awa- 

45 Ypa{i^}*at 8e t(J]8£ t6 'jojcptojxa iv oti^Xtq, t^v xai dvo[oTa0^vai | 
Serjoet^o |v rfl] 0^0 pS iv Tui l7rioTjjxoT(XT(i) T(j7r(i), So[7rep \6- 
jxov eJi; Tov ir(zv|Ta )(p(5vo]v xaTaorfjOov^^' oaXeuet Y<ip ">? «Xt^- 
[dtiic i^ o(OT7jp{a ( T^g ir(JX£]to? ix xaxoupyia? xai TravoopYta? 



haec non ex aequo coniunguntur, sed mens est t6 v6p.iof«i, 8 7rparr6{xevov ^^co- 
pd^, i. e. pecunia quam (collybi nomine) exactam esse repertum erit. 

18 Supplevi. Sic iTtt^i^ovat de litteris (juae regi aut magistratui aut alii 
nescio cui traduntur inferiore aetate non raro dicitur. Cf. Diodor. XIV, 47, 2 : 
o5to; fxev ouv -xaTa xo T.apa-^-jtX^k^ itXejaac eU AiPutjv t?j'J i7:iOToX:^,v ^TC^ScDxe 
rg fepo'Jiict.. Plut. Alex. 19: Ixeivip [x^v ir.ilame t^jv ^toroX-qv. lustiniani 
Novella XXII, 14 p. 164, 16: TTjvixaiiTa aSetav elvoi rg pvaixi izpbi Seur^pouc 
dcptxveiodat ^dfAOUs, StoaoxaXiav iTrtSouOTj zpoxepov tuj r?jv OTparrjYiav l^ovri 
xal aiizh touto litfxaprjpafi.lvTf]. XXVI, 5 p. 208, 5 TauTa airorc — |xeTd Ttbv 
oujxP^Xeov — Tttiv dpytxoov iTTiSooooftev. LIII, 3, 1 p. 301, 32: %tzrd!io\).ss toivuv 
dretSdv UTr6{xvr]3t? TrpoocveydeiT] tivi, TcdvTco? ^TriStSooftat ^t^Xtov, cap. 2 p. 302, 9: 
Tov ypovov xa&' 8v auT(|) t6 PtpXiov drtStooTat. Reinach supplet imh[i^aa%ai]. 

19 Supplevit Reinach coU. Hyperid. contra Athenog. § 13: 6 v6(xo; Xi-^ei. 

20 Supplevi. Rein. dva[oTfjOat, post quem inifinitivum hominis nomen vel 
magistratus appellationem fuisse conicit, cui negotium stelae erigendae man- 
detur. Sed sic vix relativo pronomine et duplici accusativo, subiecti et 
obiecti, usurum fuisse existimo decreti auctorem. 21 Sic R. supplevit hoc 
enuntiatum, neutro pronominis ad i{;f,^to(xa relato, Sane admodum contor- 
tam sic fieri structuram enuntiati concedit, sed tamen nullo modo alior- 
sum spectare posse illud participium existimat, utrumque recte si quid 
video. 

11* 



164 Vm- Imperii Romani provinciae orientales. <. Asia. [5<5 — 

6Xi[yu)V TivSi'^ I auT^ iTrE}j.pa]tV(JvT<i>v22 xat aTrovoocpiCojisvcuv 
50 T[a xotva^s^ ^y, 5,^^ j| ^^ 8ova|i]£a)?2* x«JXXopd? ti? lvTCE<po{- 
TT^xEV sl? [rJiV dYQP^'^^^ I >t«>Xu<«v ttjv ud^Xiv^^ Ta l7rtT7]8(£)ia 
£)(£tv, di:opo6vTu)V [Toiv TcoXXuiv^'' I xai too xoivoo^s o^TraviCov- 
To?. xat Sid TOUTo xal i^ e^^Tropia^» -^ \ irp^i; too? xopCoo? 

a6]ToxpdTopa? Toiv cpdpoov PpaSovEi ! 

55 [jLEYdXTfji; ■fjYe}i.ovia? touto iraaa i^ jl l:ca- 

vop&uioai. Sticclam(atum) est^^: (eJi; aiw^va^^ | 

]u)v dvetXTjToi; toT? xopioic^^^ vaoTi; [ j 



22 Supplevi. Verbum i7i£(jLpaivetv tivt proprie insiliendi et conculcandi 
vim habet, sed persaepe translate de eis qui aliquem superbe tractant gravi- 
que iniuria afficiunt usurpatur. Cf. n. 5^9, 30 cum not. 38. 23 Supplevi. 

24 Supplevi. Reinachius haec sic restituere conatur: voccptCofjievcBv t[o <ipY'J- 
pouv (?) Ttal eppet (?) | 6 rfj; 7t6X]e(u; x6XXupo;. At, ut alia taceam, sic neces- 
sario totius euntiati finis faciendus est post x(5XXupo;, cum tamen a proxima 
voce (not. 26) nullo modo nova periodus incipere possit. 25 Supplevi. 

26 Supplevi. Reinach Tic ^v7tecpotTr]xev el; [■^wpa'^ (?) ^ 7:6]Xtv xd 

irtiTTjSeta e^^etv dTropouvxcov ; Sententia, in urbem agrumque hominum qui 
ipsi quidem non satis victus haberent, neminem immigraturum esse, sane 
non absurda est. Sed intolerabile primum quidem asyndeton, cum tU Be aut 
Ti; fap aut Ti? ouv dici deberet, intolerabilis perfecti indicativus in hac qui- 
dem sententia, neque oTiopa) tA ^TitTTjoeta e^ew pro dTropdi iTrtTTjSettnv bene 
dicitur. 27 Supplevi. 28 Supplevi, [dTcopoupiev 8e tou | xoXX6pou 

o]TtaviCovT05 Reinach. 29 Sic aut euTi^Teta fuisse conicit Reinach, et quia 

EYI in lapide esse enotatur, vix licebit eu[Tacio] restituere, quod per se 
magis commendatur, quia non modo de eis, qui diligenter et in tempore 
persolvunt quae debent, adverbium euTdxTooi; usurpatur (SyII.2 266, 11 Tdi 
etocpopd? — euTdxTtt)? eiaevTjvo^ev), sed etiam verbum euTaxTstv transitive usur- 
patum notionem accurate ac sine mora numerandi habet. Cf. Syll.2 306,14 sq.: 
^Troji bndpYJl " Smped et; irdvTa tov ^povov di5toc •x.aX ol (xio&ot TOt? TcaiSeuTaic 
euTaxxicovTat. 30 Hoc acclamationum genus perfrequens est in titulis 

aetatis imperatorum Romanorum. Id unum sane insolitum quod in inscrip- 
tione ceteroqui Graeco sermone composita hoc unum Latine enuntiatur. Cf. 
Syll.2 737, 13. 24 ^^(eporjoav). 607,16 dp(67]oav) oi cjuveSpot. Huius coUec- 
tionis n. 595, 35 dTiecptovTjaav et quae alia SyII.2 6077 allata sunt. 31 Ali- 

quatenus similes sunt acclamationes SyII.2 607, 28: ttoXXoT? eTeot [tou«] vewxo- 
pouc. 737, 24. 25: ttoXXoi; cTeot tov xpdTtOTOv iepea 'Hptu^Tjv. 32 Quod 

Reinachius dubius haeret, utrum dveix-^Tot? ad xuptot? substantive positum 
referatur, an utrumque attributum ad nomen vaots,. nequeo cum eo facere. 
Nam quamvis Strabo (XIV, 2, 23 p. 659 Totydp Tot OToai? Te xat vaoi?, d Ttc 
oXXtj, xex6o{X7)Tai TraYxdXoj;) templorum quae Mylasis erant pulcritudinem 
praedicet, tamen In titulorum sermone templum aut dvtxTjTov aut xuptov 
appellari potuisse praefracte nego. Quod vero se idem de scriptura [eU 



516] Decretam Myiasense de trapezitis. 165 

xdXXjoPov. To Cv oux l)(oa£v, dXX' i^ T:6[k\.z | 

7:ovT|]peo(J|jLevoi nve; iv7:op£ia? Tap[cit3oouoiv xai | 

tA v(Jfiio}ia^ ]oooiv t6 dpYupouv, xai touto [ || 

QQ t]o6? vdpiou? ::oXXdxi(; f^ ^©[uXt; | 

] t: iroXeiT 



a{]o»vo ! veixT, toT; (toi;) xupiot; ! vaoT; xtX. se cogitasse dicit, hoc postea per- 
spexit non esse probabile. Immo tale aliquid, quale est [toI; SE^aoroT; 
•f,}A]a»v flbvEtxrjToi? toT; xupiot; fuisse paene certum est, praesertim cum 
epitheton inviettts et in eiusmodi acclamationibus (cuius rei Reinachius attulit 
exempla C. I. Lat. III, 207, 1. VIII, 10422, 2. 3. 7) et alibi non infrequens sit. 
A vaoT; nova videtur coepisse acclamatio. 33 Supplevi. Reinachius etiam 
hic substantivum to dlpppouv pro dpy^piov osurpatum deprehendere sibi 
visus est. 



516 Basis inventa Thyatiris. Ed. M. Qerc Bull. de corr. Hell. 
X (1886) p. 404 n. 8. 

fAfa^^i] Tux>i[i • I • • • *] MeveXaov, [ [d]p;(iepea' xal | [poti- 

5 X]ap3(ov3 8id Ptou ;j [ttj]^ iraTpiSo? xal d|[Y«)]vo&eTTjV *, UTro8[e|- 

^d]}ievov M(apxov) AOpfjXiov | fAv]T(oveTvov paoiXe[a* | x]al 



Litterae A©nzri. 1 Hic nomen gentile Menelai scriptum fuit. 2 Com- 
modissime non ad hipparchi modo, sed etiam ad sacrorum antistitis et 
agonothetae ofScium refertur illud &td ^ioj, etsi cum hac interpretatione 
pugnare videtur ap^tEpaaaoevov v. 12. Cf. not. 7. Eosdem honores, quibus 
bis functum esse patrem legimus v. 15. 16, filio ad vitae tempus delatos esse 
non est quod miremur. 3 Clerc supplevit [irr]apyov. Ac sane BuIl.X p. 411 
n. 14, 4 hipparchus Thyatirenorum est, cum ibid. p. 409 n. 13, H editor, 
recte si quid video, nomen proprium "Irr^apjyov potius agnoverit. At propter 
C. I. G. 3494, 6 otd piov» ^ojXapyov hanc vocem hic restituere malim; nam 
hipparchus perpetuus neque in titulis illius oppidi comparet nec pro huios 
officii natura talem magistratum fuisse probabile est. 4 Cum C. I. G. 

3493, 1 dYCBVoS£Tf,aavTa toj Ttpo 7:6Xea>5 T'jp{|ivo'j (qui deus etiam in aliis 
titulis Thyatirenis est) legatur, plerumque ut hic dfmsoxHrT^i sine ulla ac- 
curatiore definitione dicitur. Cf. C. L G. 3478, 2. 3486, 6. 3489, 3. 3495, 5. 
BuII. de corr. Hell. X p. 416 n. 16, 5. 6. In titulum C. I. G. 3491, 14. 15 
vox d^eDvodeTT^; Boeckhii emendatione violentissima neque ulla ex parte pro- 
babili illata est. 5 M. Aurelius Antoninus, qui volgo Caracalia appellatur 

(a. 211 — 217 p. Chr. n.). De eius itineribus Waddington ap. Clerc haec 
exponit secundum Herodiani IV, 7 sqq. narrationem : Cum medio fere anno 
213 p. Chr. n. Roma relicta in Raetiam atque inde ad Danuvium se con- 
tulisset, ibi per aliquantum temporis commoratus est. Deinde Thraciam 
adiit, ubi item aliquot menses mansisse videtur. Hiemem 214/5 p. Chr. 



166 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [516 — 

10 tpl? irpsoPeuaavJI^Ta] izphq. tou? aijTo|[xp]aTopa(;^ Trpolxa xal | 
[dp];(ispaoa[x£Vov'', oiov | [<I)]X{apioo) Atovooioo, doidp|[)(o]o® 

15 IlepYafiT^vuiv ^ xal d|| [yw^vo^eToo xal dp)(tel[pe]«)? xai oTecpavTj- 
cp(J|[po]oio hic, TTJ? uaTptSo?, I [xai] " <I>o[opta]<; ^2 naoXXTrj? | 

20 [7rp]oTdvea)!; 13 'Ecpeottov || [stci] Trpeopeta T^t Ttpo? | [too?] Kai- 
oapa?i4 I ii ■Ko.xpU. 



Nicomediae transegit, anno 215 Pergamum et Ilium adiit (Herodian. IV, 8, 
3. 4), deinde Asia, Bithynia aliisque orientis provinciis peragratis Antiochiam 
pervenit (Herodian. IV, 8, 6). Temporum notationes scriptor rerum nullas 
habet, sed principem initio hiemis 214 p. Chr. Nicomediam pervenisse 
testantur Acta fratrum arvalium p. CC b, 3 sqq. Henzen (cf. p. 117): [qtwd 
domt\niis n. imp. Caes. M. Aurellim Antoninus — salv[us atque incolumis 
pro seeuritate provin]ciarum felieissime ad h[iberna] Nieomediae ingr[essus 
si(\. Cf. Cassius Dio LXXVII, 18, 1 xauTdc xe dv ttj' Niitoijnrjoeia yeiix.dcsoLi 
eTTpa^e. Illic et Saturnalia egit die 17. m. Decembris 214 p. Chr. (Cassius Dio 
LXXVIIl, 8, 4 is TTj NixofiTQoeta ToTi Kpoviotc eoriwv t](xas) et diem natalem 
d. 4. m. Aprilis 215 p. Chr. (Cassius Dio LXXVII, 4 9, 3 Trplv oe dTrapai dr.b 
Nixo|XTr]5eta? aYoiva [j.ovo(Aayta; dv auTTJ iiii toii; dauToO •(£'^e%^l.'ioii inoiriae). 
Quae sic narrantur, ut intellegatur post natalicia paucos modo dies principem 
Nicomedlae mansisse. Tum per Asiam iter fecit, in quo vere aut aestate 
etiam Thyatira venit. Cf. n. 517, 5. 6. 6 I. e. ad Severum, Antoninum, 

Getam. Nam cum titulus etiamtum superstite Antonino incisus sit, nemo 
qui post illum imperaverit hic in censum venit. 7 Si v. 2 dpyiepea de 

annuo, quo tum ipsum functus sit, sacerdotio, hic vero dp)rtEpaadfxevov de 
eodem iam ante aliquando gesto accipias, iure mireris, iterationis notam 
V. 17 quidem de patre addi, v. 3 vero de filio omitti. Quod si illud otd 
Piou V. 4 etiam ad dp^^tepet»; referatur, id quod probabilius esse dixi not. 2, 
fieri non potest quin hoc dpytepaodfjievov de alio sacerdotio intellegatur, 
neque mihi veri dissimile videtur, breviloquentia aut neglegentia quadam 
dp/t£pa(jd(Ji.evov hic pro dp^tepaadixevov zfii Aata; scriptum esse, praesertim 
cum ex V. 13. 14 cognoscamus, iam Dionysium patrem asiarcham fuisse. 
8 Cf. n. 4983. 9 Asiarchae munus non ad provinciam, sed ad urbem 

aliquam referri singulare est. Sed utique de honore municipali Pergame- 
norum aut de homine ab illis in concilium Asiae provinciae misso cogltari 
nequit; neque enim hic homo Pergamenus fuit, sed manifesto Thyatirenus. 
Immo recte Clerc idem hanc appellationem sibi velle censet atque datdpyrjs 
vaojv Tojv ^v nepYd|X(|). Proxime ad eum quem hic habemus dicendi usum 
accedit Lebas Inscr. III, 1 58 a daidpyrli] tyj; TrpcuTTji xal (j.c-]ctOT7j; fj.T)Tpo7r6Xeooc 
T^; 'Aat[a;] xal p' v£(ux6p(ou) tojv SePaoTcuv 'Ecpeatoav ttoXeou?. 10 Hic magi- 

stratus Thyatirenus etiam C. I. G. 3488, 2 est. 11« Supplevi. 12 Sup- 

plevi. Editor hunc versum non attigit. 13 CTANEQZ. Emendavit et 

supplevit Clerc. Mulieres sumraos in republica honores et magistratus gerere 
in Asia principatus aetate non infrequens est. 14 Quo tempore hoc 

moDumentum dedicatum est, id est a die 4. mens. Aprilis 215 p. Chr. usque 



54 7] AntoniDi Caracallae Thyatiris commoratio. 167 

ad d. 8. m. Aprilis 217 p. Chr., naoquam plures Caesares Romae faerant. 
Quare monamento erigendo qaidem legatio iilo temporis spatio ad eam 
sascepta ansam dedisse videtor, sed propter priorum legationum (v. 9 sqq.} 
recordationem plaralis usurpatus esse. 



517 Marmor firactum a parte superiore, ad foDtem Jakudscki- 
Tsckifffik media via inter AH-Hissar et Jaiakoi prope Thyatira. 
Ed. M. Qerc BuU. de corr. HeU. X («886) p. 4<6 n. 26. 

[ ^ dYtovo&e-rqaavTa 1] IvS^^EoK | [»icsp' 

t]oo xupiou rjtuov i [AuToxpjdtTopo^ Mdpxou Aup|[TjXioo iVvTmvi- 

5 voo' xaTtt TJjv I To5 SePJaTTOU* ira-po? a^Too | [Adjroxpdropo^ 

*AvTa>vivoo* I [l]TCt5T,{jiiav *, &K6re ioo>;[p]f^3aTo x^t icaxpCSt 

10 i^jimv j [t]))v difopdv tSv 8tx«v', ; dvftoraTsoovTo? Majpioo 



Litterae eTTZ; H vs. 4 1 est, vs. 40 H. Vs. 7 H et M, y. 48 H et C 
inter se ligatae. Yersas quartus consalto excisos. 4 Suppleri ex titulo 

item Thyatireno C. I. G. 3493, 4 sqq. s^aivodcTf^savTa tou spi ■Kiiksmi Tupifivou 
htw^m xal rept^pavo;. De Thyatirenorom agonoth^fs d. n. 59C*. Sane 
sponderi non licet, hoc potissimum officium fuisse; cogitaveris etiam de 
<»t£=avTj30pTjaavTa (n. 54 6, 4 6. C I. G. 3488, 2;. t Supplevi. 3 M. Aure- 

lias Antoninus, qui volgo Elagabalus appellator, qoo tempore haec incisa 
sunt, imperabat, ita ut tituli origo annorum 248 et 222 p. Chr. n. terminis 
contineatur. Cf. Prosopogr. imp. Rom. I. p. 4 94 n. 4S94. At qtiae hic de 
eo narrantur, manifesto ad tempas triennio antiquius, quo etiamtum penes 
Caracallam erat imperium orbis terrarum, spectant. Tum puero undecim 
vel duodecim annos nato a Thyatirenis honorem municipalem absenti dela- 
tum esse, civem vero nobilem, qui eius vice et officia et impensas moneris 
sustineret, electum, pro illius aetatis more neutiquam incredibile est. Nam 
etsi impudentissimum mendacium de Elagabalo a Caracalla per adalteriom 
procreato post huius mortem demum excogitatum est, tamen inter mares, 
qui principem necessitudine sanguinis attingerent, post Getam occisum ille 
proximum locum tenebat, ut civitatem Asianam ut imperatori gratificaretur 
illum agonothetam creasse neutiquam improl>abiIe sit. Solos principes 
eorumqae necessarios honores municipales abseotes gerere consuevisse notam 
est. 4 Sopplevi. 5 M. Aurelius Antoninus Septimii Severi fifius natu 

maior, qui volgo Caracalla appellatur (a. 24 4 — 2i7 p. Chr. n.). Pater Antonini 
Elagabali non hic modo dicitiir, sed etiam apud scriptores huius fictae 
originis mentio fit. Cf. Cassius Dio LXXVUI, 32, 3. Herodian. V, 3, 40. 
Script. hist. Aug. Carac. 9. Macrin. 4 5. Heliogab. 4. 6 Vere aut aestate 

anni p. Chr. n. 243. Cf. 5465. 7 Conventum iuridicum vel forum 

Thyatiris constituit princeps. Quae res eodem aut simili vocabulo etiam 
alibi indicatur. Cf. titulum quem K. Buresch in oppido SJiIa Lydiae reper- 
tum edidit Aus Lydien p. 89 n. 46, 9 r^ oYo[paflou. v. 4 5 [r]auTu x^ %il(M^ 



168 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [517 — 

MaSifiou®, dvaoT7j|[o]ao7j(; ttjv tijjl-Jjv A5p(7jXia?) | 'AXxnntiXXYj? 
AaiXiav% | t^? OuyaTpo?. 



<if6[po]iov dYouoij]. Etiam propius ad formulam tituli Thyatireni accedit quod 
ille \. H perquam probabiliter restituit [dY^xoj] t[7]v] dyopd^v t]u)v | [Sixwv 
ixdo]T{j 7:evTe-/,aiO£xdT;f] (cf. Buresch p. 102). Ephem. epigr. VII p. 436 
n. XLIV, 9. 4 TYj |xev izptuT^ i^ajiTivq) , dv tj %a.\ ■?] dYopatoc yiX^t]. v. 4. 5 
YU|Ji.vaoiap^'/joovTa oi' dYopotoc. 6. 7 u7:oo)(6(Aevov ^Tiep — tou utou fini^^a.aiaij- 
^iov 5t' dYopata?. Revue des 6tudes Grecques II 1889 p. 30 YU[Avaotap)^'/]oavTa 
8t' dYopoioi;. BuU. de corr. Hell. XVII 1893 p. 309 n. 6B, 6. 7 YupivootapxouvTa 
8i' dYopoio;. Item apud scriptores utraque appellatio obvia est, Stxoav dYopd 
Aristid. XXVI, 78 (II p. 445, 6 Keil). 106 (p. 451, 22 Keil). Lucian Bis acc. 
4. 12. Modestinus libro II excusationum, Digest. XXVII, 1, 6, 2 eixoc 5e Ttjj |jl£v 
fieYioTtp dpi&fi.uj (rhetorum, grammaticorum, medicorum immunium) ^^pTj- 
oao&ai xdc (i.7]Tpo7t6X£t; Tmv iSvoiv, Ttp 5c SeuT^ptp Tdc iy^ouaii dYOpd; Stxcov, t«) 
6e TpiTtp To; Xoind;. Alterum nomen [i] OY^patoi;) est apud losephum Ant. lud. 
XIV, 245 et in Actis Apostolorum 19, 38. Buresch. 8 Cf. Prosopographia 

imp. Rom. II p. 346 n. 233. Pleno nomine L. Marius Maximus Perpetuus 
Aurelianus. Post minores magistratus gestos Septimii Severi exercitibus 
praefuit a. 195/6 in obsidione Byzantii et a. 197 in proelio ad Lugudunum; 
consul fuit suffectus anno incerto, deinde legatus Augustorum duorum (Severi 
et Caracallae intra annorum 198 — 209 p. Chr. spatium) Germaniae et Syriae 
Coelae, deinde proconsul Asiae per duos annos, ex quibus prior videtur 
21 4/5 p. Chr. n. esse. Etenim non ad hoc monumentum erectum, sed ad 
Antonini Thyatira adventum et forum iuridicum ibi constitutum spectare 
illud dvduTTaTeuovTOi; Mapiou Ma|((jiou perspexit editor. Anno 21 7 p. Chr. in 
locum Adventi a Macrino imperatore praefectum urbi factum esse refert 
Cassius Dio LXXVIII, 1 4, 3, consul iterum ordinarius cum L. Roscio Paculo 
Papirio Aeliano a. 223 recensetur in fastis. Vitas imperatorum, quarum 
passim apud scriptores historiae Augustae mentio fit, plerique homines 
docti ab hoc eodem Mario Maximo conscriptas existimant. 



518 Basis effossa ab 0. Benndorfio Ephesi occidentem versus 
ab Artemisio. Ed. A. von Domaszewski Festschrift fiir Theodor 
Gomperz zum 70sten Geburtstag p. 233 (inde Revue arch. Troisi^me 
s6rie XLI p. 460 n. 254). 

Mapxov KX[atiSiov] | IIouTnrjviv M[ayi{jLo[v *,] | t^v Xa}n:p6- 
5 [TaJTov I T^? Aoiac dvOu[iTa]TOV, || KXauSio; | 8e[xioToxX7][;], 
ui6? I KXau8io[u] OpovTa)vi[a]vou, | tov iSiov susp^y^sT^jv. 



Litterae volgares praeter ©TTZ. Extremae hastae lineohs transversis 
ornatae. 1 Cf Prosopographia imp. Rom, I p. 418 n. 929. Priusquam 

anno 238 p. Chr. a senatu cum Balbino imperator constitueretur, quos honores 



549] Antonini Caracallae Thyatiris commoratio. 169 

gesserit PupieoQS Maximus, magna ex parte ignoramas. Nam qaae in \ita 
Maximi et Balbini script. hist. Aog., c. 5 de ea re oarreDtur, ea ficticia esse 
luculentissime demonstravit Domaszewski, Herodianus vero VII, 10, 4 nimis 
indefinite dicit £v roXy.it; ' j n wt i o i i il^ * ipx««; 7tv6f*cvo;. Praeter procon- 
sulatum .\siae, qoi ex hoc demam titolo innotait, daos consalatas. quos 
in<«rtis annis saffectas gessit, novimas ex nammis ap. Cohen T. V^ p. 17 

n. S6— 31 et titulo C. I. Lat. VI {087a, 3. 4: [ Pu]piemMnrimi \ [^v. 

eos. 11. Etiam in historia Augusta '3blaximus et Balbinus 4. Gordian. 2S} con- 
salaris appellatur. Praefecturae urbis mentionem faciunt HerodianusVII. 10, 4. 
Vit. Max. et Balb. 4 Maximin. 30. Ceterum nomen gentile Pupieni 3IIaximi 
pleramque Clodius scribitar, sed id hic reponere non licet quia iuxta A a 
dextra exstat pars sane perexigua lineae sinistrae obliqnae litterae A. 



519 Id tIco Japuldschan sito ad radices moDtis Altyn-Tasch. 
Ed. J. G. C. Anderson Joumal of Hellenic studies XVII (<897) p. 417 
D. 30. Doctissime et ingeniosissime restituit et interpretatus est 
A. Schulten Mitth. des arch. Inst Romische Abteilung Xm (1898) 
p. 231 sqq. (Revue archeolc^que, Troisi^me serie XXXin 1898 
p. 439 n. 102). Li^ide iterum examinato aliquot locorum lectiones 
emendavit Anderson Joum. of Hell. stud. XYin 1898 p. 340 sqq. 

'Afad^ "zdfj^. 
I Jbn^erator) Cae^ar) M. [Itd{iu8) P^[ippus Auff{ttgtus)] et 
[M. h£liJMs) Ifdliippu)p fi^ppilf)itsaimus Caea{ar)^ M. Ati^rdio 
Egiecio] \ pe{r) Didymum miugenerum^: proeo{n}isuk v. e.* 



Litterae AAAAAeiTC^^W et semel (medio loco in v. EYCeBEI v. 5) 6. 
Syllaba KAI. sive particula est sive alius cuiuslibet vocis, ut Katsop, pars, 
abique K scribitur. Primum locum tenet epistala Latina imperatorom 
(I V. 3 — 4, qua respondetur ad petitionem M. Aurelii Eclecti, quae deinde 
Graeco sermone concepta subinngitar (II v. 3 — 35). Ubi a prioram editoram 
restitutione mihi discedendam videbatur, id religiose indicavL Sed si qaando 
Schnlteni sagacitate res ad liqoidam perducta videbatur, Andersoni inventa 
minus idonea repetere supervacaneum existimavi. 4 Nomina imperato- 

ram erasa esse cum coniecisset Ch. Hlilsen ap. Schulten, Anderson lapide 
examinato id confirmavit. De M. lulio Philippo imperatore einsque filio 
cognomini cL Prosopographia imp. Rom. II p. S04 n. 307. p. 203 n. 308. 
Pater anno 344 p. Chr. Gordiano interemto reram potitas est, 349 p. Chr. 
Veronae occisas. Sed qaia filius hic etiamtum Caesar aadit, cai tamen 
•Bno 347 p. Chr. tribanicia potestas et nomen .\agasti delatam est^ haec 
primo principatas Philippi natu maioris triennio scripta esse spparet. 
3 Cum Anderson v. 3 init. PE/E iegisset idque dobitanter [Ap]peae snppie- 
Schalten nihil aliad ac praepositionem per fuisse perspexit, qaod A. 



170 \lll. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [519 

perspecta fide eorum quae [scribis, ne^] \ quid^ iniuriose 
geratur^ ad sollicitudinem suum revocabit^ . (xa). 
II 5 AuToxpaTopt Katoapt M(apx(|)) 'IouXi(p OtXiTnrcp Euoepst 

§ ^ EuTOj^et 2£p(aoT(j)) x[at M(dpx(p) 'louXi^p] | OtXiTrirt}) eTrtcpavs- 
0TdT({) Katoapt oeTjot?' Trapd AupTjXioo 'EyXsxt[ou uuep tou 
xot]|vou Toiv 'ApayouTjvuiv^ irapoixcDV xat YstopYuiv^ Toiv u|xst£- 



lapide iterum inspecto eatenus confirmavit, ut quadratarium in littera R 
incidenda ignorantia linguae scripturaeque Latinae lapsum esse concederet. 
Didymum vero non, ut ilie sibi persuaserat, proconsulem fuisse, perspexit 
Schuiten. Quae autem post nomen adiunguntur, obscurissima sunt. Neque 
enim de genero imperatoris cogitare licet, neque error lapicidae, qui procul 
dubio subest, probabili ratione emendari. Nam quod Hiilsenus apud 
Schultenum coniecit, quadratarium pro mili[t)e{m) {f)rum{entariuin) errore 
MILICENERVM incidisse et per se parum probabile est, et initio non tam 
MILI quam MIUI in lapide esse videtur. 3 I. e. v{ir) c{larissimus). Me- 

morabile pro consule tam recenti tempore etiamtum pro nominativo nomi- 
nis compositi quod est proeonsul usurpari. Litteras V C in lapide esse 
primus coniecit Schulten, deinde confirmavit Anderson. 4 Supplevit 

Schulten coll. Cod. lust. VIII, 52, i : ne quid contra longam consuetudinem 
fiat, ad sollicitudinem sttam revocabit praeses provinciae. 5 Anderson 

primo quia legerat, sed lapide reviso d cursivum agnovit, cum Schulten ex 
sententiae tenore perspexisset quid legendum esse. 6 Insolita forma 

litterae B non multum ab A discrepans (6v); primo Andersonus revoea{n)t 
emendare conatus erat. Post hanc vocem quae exstant duae litterae quid 
sibi vellent nemodum expedivit. 7 Cf. Syll.2 418, 1 sqq. AuxoxpaTopt 

Kaiaapt M(apxip) Avxcuvttp ropStavij) — [SJ^Tjatc Tiapa X(w[jnrjT(uv ExaTTTOTiapYjvojv 
Toiv xal rpTjoetTttiv. Quam totam causam cum huic simillimam esse perspi- 
ceret Schulten, permulta eademque utilissima ad hunc titulum restituendum 
et illustrandum ex illo repetivit. Ceterum ETAEKT in lapide esse testatur 
Anderson atque ita cum Schulteni tum suum priorem de huius nominis 
forma errorem emendavit. Quod illic petitio a vicariis ad imperatorem 
allata dicitur, sane per Pyrrum militem, hic vero unius Aurelii Eclecti 
preces commemorantur, inde acute colligit Schultenus, id quod iam Ander- 
sonus haud improbabile existimaverat, hunc esse magistrum vici, cuius 
officii esset vicanorum suorum causa imperatorem adire. 8 Nomen 

praetei-ea nusquam legitur, sed ex loco ubi iapis erutus est apparet, vicum 
ad praedia imperatoris pertinuisse, quae omnem superiorem partem vallis 
fluminis Porsuk Su comprehenderent, a cuius antiquo nomine (Tembrogius 
vel Tembris) caput huius tractus Tembrium aut Tembrieum appellabatur. Cf. 
Steph. Byz. T£[j.pptov TroXt; OpuYia;. Xapa; Se Tu[J.pptov auTTjv ^Tjai. Mlvav- 
opoc oe Te[xPpi£t6v cprjotv cu; ropSietov. to d&vtxov Te^jtPpteui;. Quam regionem 
a meridie terminabat ager oppidi Aliae, cum a septentrionibus vicinae essent 
Appia (not. 23) et Aezani. Cf. Ramsay Hist. Geogr. of Asia minor p. 177sq. 
Cities and Bishoprics II p. 615, ad quem provocat Anderson. 9 Quae 



519] ColoDorum Araguenonim querellae. 171 

ptov^*, [TCpsa^sia? •^^zwoiLhr^i oa^itjlavig OTjfiou xoivo(u T)o[T]Te- 
avcuv *^ SoT^voiv Tuiv xaTa OpuYtav Tdirwv Bta T(itou) Ou[ivioo 
§ 2 Ai5u(iou ^2J I oTpaTiwToo. — IldvToiv iv toT? |xaxapi<i>TaTot<; 
10 ujxoiv xaipoT;, Euospea^TaToi xat dXujliKJTaTot Ttov irtuTroTS ^a- 
oiXitov, -^pEiiov xat -(aXr^iOw tov piov ota^ycJvTtov ^^, iroJlvTjpias 
xai 8ta!3£ia|i.u>v 7rs[Tr]aujX£V(ov, }ji(ivoi ■fjjisT; d)AdTpta t[(o]v e[u- 
TOXE''^^'''^*"^] I xatptov irdoj^ovTe; ttjvos tt;v txsTsi[av 6][xsTv 
irpooaYOfiev e^^e^YYUoi^* tou oixatou tt^? Se]|7joeto? ev tou- 

TOt?. 

§ 3 Xtoptov 6{iiTepdv lojxev teptoTaT^ov xat tboTrepet ^^ Sijjj- 



hic distinentur hominum in praediis iraperatorum habitantium genera, 
eadem perfrequenter coniunguntur Latinis nominibus eoloni et inquUini ap- 
pellata, quam in rem Schultenus afifert Cod. Theod. V, <0, 1 p. 473* Haenel 
si quis colonus originalis sive inquilinus. Cod. lust. XI, 53, 1 colonos inqui- 
linosque. III, 38, H : possessionum divisiones sie fieri oporief, tU integra apud 
successorem unumquemque servorum vel colonorum ascriptieiae condicionis 
seu inquilinorum proxima agnaiio vd affinitas permaneret. Ac Savignyus 
quidem discrimen omnino nuUum horum generum repperire posse sibi visus 
est, recentiorum vero, qui intellegunt inquilinos quidem opifices qui domo 
modo utantur, colonos vero agricolas qui agrum quoque habeant, sententia 
non sine gravibus rationibus a Schulteno in dubium vocata est. Utique 
(cf. etiam not. i 0) ius atque condicio eorum simillima erat. 1 Pronomen 
non ad •^eojrjfw-j modo, sed etiam ad Tapoi-/.oov spectare monet Schulten. 
Nam glebae adscriptos ideoque cum agro in quo babitabant imperatoris 
quasi servos fuisse utrosque apparet ex Digest. XXX, <12: si quis inqui- 
linos sine praediis quibtts adhaerent legaverit, inutile est legatum. Cod. lust. 
XI, 66, 6: eum, qui curiae vel coUegio vel burgis ceterisque corporibus per 
triginta annos sine interpellatione servierit res dominica vel intentio privata 
non inquietabit si colonatus vel inquUinatus quaestionem movere temptaverit. 
Sch. W Cum vicani Aragueni ipsi impensis legationis tolerandis im- 

pares essent, duo populi coniuncti iliius regionis, in quorum alterius finibus 
illi habitabant, integri pecuniam eis praebuerant. Vocem [Sa-]|av7j iam Ander- 
sonus restituerat, reliqua supplevit Schulten. Lapis exhibet KOINOMO"»'^^ 
ANWN, sed Ramsay apud Anderson perspexit M errore quadratarii pro YT 
incisum esse, monuitque Totteanos esse incolas vici TotToia, hodie Besh 
Karish Eyuk, fere quinque miliariis a monte Altyn-Tash. Cf. Journal of 
Hell. stud. VIII 1887 p. 513: Spoi Tottot^vwv. ii Supplevit Schulten, 

quem nomen gentile praestare nolle, sed tamen eundem hominem, qui 
supra v. 3 sit, iure meritoque hic agnovisse apparet. <3 Supplevi, 

5ia[Y0{i£V(Dv] Anderson et Schulten contra sermonis usum. <4 Sup- 

plevit Schulten acutissime. Verba i-i toutou sane aliquid otiosi et mo- 
lesti habere in enuntiato sic restituto non est negandum. 15 Sup- 

plevi. 



172 Vni. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [519 

(10? 16 6XdxX7jpoc, oi xaTa<p£UYOVT£<; xai YsvdjiEvot ttJ? ufiETEpa? 

15 [deidr/jTo? 1' ixeTat^s^ 8ia]||o£i(J[jLeda Se TTopa t6 aXoYov xai 
7tapa7rpaoo(5|ji£&a 6tt' dxeivov o[5(; TJxioTa dSixeTv tov :rXTj]|oiov 
§4 6cp(£)iX£ii^. — }Aso6'(eioi Yap TUYXoivovT£; xai fi^YjJTe^o Trapd 
aTpaTd[p)(ou2i fi-rjTe Trap' dXXou^^ xaxd 7ra&(JvTE? v5v TzaaWyo- 
(lev dXXc^Tpia Ttov U[jLeTip«)v |xaxapitoTdTo)v xaipoiv • [TrieCouoi 
-ydp i]\ia.z oi Tr£fi(p&£VT£? £??] | t6 'ATTTrtavtov ^3 xXtfia^^ irapa- 
Xi[i.7rdvovTe(; Td? XecucpcJpou; 6[8ou?, 7i:poa£Tt 8e oTpa^JTttoTat xai 
8uvdaTat Tuiv 7rpou5((3VTtov x[aT]d ttjv 'k(^Xiv [Katoaptavoi^^ xe 

20 u]|[}jLeT£pot i7r£to£[p])((J}i,£voi, xaTaXi}i,7rdvovTe(; Tdi; Xe[(ocp(5poU(; 



16 Supplevi. Cum manifestum sit, vicanos Araguenos quam maxime 
extollere hic conari vim et dignitatem corporis sui, sed eos tamen non ut 
Totteanos Soenosque legitima SrifAou appellatione uti, tamen se numero tan- 
tum valere, ut pro quodam quasi populo integro haberi possent, non inepte 
praedicare mihi videntur. 17 Supplevi. 18 Supplevi. And. Tf^i 

ufAeT^pac [Trpoaxaoia; 5ia]|a£t6fX£&a, Schulten legit ttjs ufxex^pac [PoTj&eiac ^vSeei?, 
8ia]|(j£io(ji£&a. Sed sic minus commodo ordine primo loco se ad imperatores 
confugere dicunt, deinde demum eorum auxilio opus habere. 19 Sup- 

plevit Anderson, probavit Schulten. 6^£tX£i iam satis antiquo tempore haud 
raro impersonali usu cum infinitivo coniungitur. 20 MITE. 21 Sup- 

plevit Anderson. 22 Secutus sum Schulteni supplementum, nisi quod 

id in brevius contraxi; ac vereor ne sic quoque spatium lacunae non plane 
sufficiat. 23 Eadem ethnici forma est apud Ciceronem ad Fam. III, 7, 2: 

legati Appiani mihi volumen a te plenum querellae iniquissimae reddide- 
runt. % i de Appianis haetenus. 9, 1 alteras (litteras) de Appianorum aedi-. 
ftcatione impedita legi perinvitus et Plinium N. hist. V, 105 alter eonv&ntm 
a Synnade accepit nomen . eonveniunt Lycaones, Appiani, Gorpeni etc. 
Ipsius oppidi nomen eadem orthographia habes apud Hieroclem Synecd. 
p. 668, 6, neque dissentiunt nummi et inscriptiones (G. Hirschfeld ap. Pauly- 
Wissowa Realencyklopadie II, 1 p. 214), ita ut simplicis consonae, quam in 
recentiorum libris passim repperias, apud antiquos nullum exstare videatur 
exemplum. Etenim A7ito« toSIov (Polyb. V, 77, 9. Strabo XIII, 1, 70 p. 616 
Cas.), longe alia in parte Asiae minoris illud quidem situm, cum illo oppido 
non confusum est nisi recentiorum quorundam foedo errore. 24 Regionem 
vel agrum oppidi alicuius inferiore aetate haud raro xXipia appellari ad- 
notat A. 25 Supplevit Schulten ex v. 31. De hoc hominum genere cf. 

0. Seeck ap. Pauly-Wissowa III, 1 p. 1295. Primo nomen omnia Caesaris 
servitia domestica significabat, sed postea de eis officialibus Caesaris usur- 
pabatur, quorum erat bona publicata aut alio guovis nomine ad fiscum 
delata occupare. Qua in re cum multifariam fraudi et avaritiae locus dare- 
tur, famosi erant Caesariani et summa severitate coercendi videbantur, ne- 
que unquam querellae de eorum malignitate et violentia obmutuerunt. Cf. 
C. I. Att. III, 48, 24 [(&](J7:ep eU onopdv x^pSou? ^ xai StapTiaYtbv -^ d[t.iTp[i]]-oi 



522] Vectigalia in Hellesponto a classiariis exacta. 179 

voiv I cpdXX(e)t; TpfsjT?!^ — xal ursp -p^J^a^^o xspattv^i sv 
xal Iv T(p IxJTropiC^sjiv^i xEpa-ta Btio. 
§ 3 01 otTT^Yot xXa33ixoT; Tuiv oTsjviov (pdXX(e)t; Tp(s)T? xat k6'(v^ 
30 7:po'^a; oiTou |xo'8to? et? || xal iv T(j) ix7copiC(e)tv IvTeSOev iTe- 
poo? 9dXX(e)t? Tp(e)T?. 



^9 Haec verba manifesto parenthesin efSciunt, qua statuitur ut Cilices 
dimidiam modo partem pendant. Nam si illa xoa u-ep -r,6^ai — xspaTia 
5ijo non ad omne genus (cXtjyoi, 6o7:pT;-]fo'i, XapSTjYoi) sed ad unos Cilicas 
spectarent, hi in collatione reliquorum non levarentur, sed multo graviora 
onera eis imponerentur. 20 Zachariae conferre iubet Cod. lust. XI, 23 (22), < 
(S66 p. Chr. n.): nautici apud praesidem vd magistratum acta confiteaniur 
incomiptas species [se) suscepisse, eorumque apud quos deponitur ista testa- 
tio, praesens adspeetus probet nihil in his esse vitii . quod eo 
tempore, quo ad sacrae urbis portum pervenit, praefecturam iugiter observare 
praeceptum est. 21 Nummus qui Latine siliqua appellatur, illa aetate 

solidi pars vigesima quarta, follium duodecim pretio. Cf. Hultsch 1. 1. p. 343. 
22 'Si in ipsis oppidis Sesli vel Abydi onera in naves imponentur'. Mordt- 
mann. At neque id verbum dx-opiC^iv significare potest, neque cur sic 
maius vectigal exigatur perspicias. Adde quod ita utique adverbium dvTeu- 
ftev, quod v. 30 est, necessario etiam hoc loco addi debuit. Quare non est 
cur dubitetur quin recte Zachariae tria quae cuique navi pendenda sint vecti- 
galia distinxerit, cum invehantur in portum. cum probentur merces, cum eve- 
bantur. Et hoc quin IxzopiCciv significare possit, non est dubitandum, si- 
quidem origo et compositio verbi cum hac notione convenit; cf. ixzopeoeiv. 
Plerumque sane illa vox vim simplicis zopi^etv, comparare, curare ut aliquid 
praesto sit, habere solet. 



522 Exigua basis mannorea, delata ex ora Asiana in insulam 
Symen. Edd. F. Diirrbach et G. Radet Bull. de corr. Hell. X (i 886) 
p. 267 n. 5 (E. L. Hicks Journ. of Hell. studies Vm p. 1 1 3). 

5 IlouX^^sp I xotvcuvuivi I Xtjiivcov^ 'Ajota? oixojjv(>|iO(;3 iv | 
'laotp. 



Litterae AE. 4 Publicanos plerumque non singulos singula vectigalia 

redimere consuevisse, sed societates eius rei causa constitutas esse in volgus 
notum est. Quare qui plerumque OTjixostoJvat dicantur Graece (cf. n. 440, 9. 
SyH.2 334, 5 sqq.), eosdem hic -xoivtuvous audire eo minus mirandum est, 
quia etiam Latine nudum socii, publicanorum appellatione non adiuncta, 
aliquando hoc genus hominum significat. Cf. Cicero ad fam. XIII, 9, 1: 
quamquam tihi praesens commendavi ut potui diligentissime socios Bithyniae. 
D. et R. 2 Portoria Romani inteilegebant vectigalia eorum quae impor- 
tarentur aut exportarentur terra marique. Etenim in lege de Termessibus 

12* 



180 \IU. Imperii Romani provinciae orientales. <. Asia. [522 

C.I. Lat. I, 204 II, 31 sqq. (Bruns Fontes iur. Rom.6 p.94 n.14) portorie^^ terre- 
stribus maritumeisque est. lam cum constet eadem iatiore vi etiamj portns 
pro portorio usurpari (cf. inscriptionem oppidi Africani mediterrane.i Zrdia 
C. I. Lat. VIII, 4508, 4. 5 lex portus post discessum eoh[orti^] instittitd; ne 
Graecum quidem Xt[A-/]v necessario ad portorium maritimum referend|ain est 
etsi propter situm lasensium oppidi id certe omnium maxime proba^bile iu- 
dicaveris. D. et R. Ceterum dpytovYjc Xi(x£-va)v est n. 480,2. 525,5. I3 Hanc 
Graecam Latini vilicm interpretationem esse apparet ex titulo C.I. Lat.' ni 447 
ubi V. 1 . 2 est Felici Primioni XXXX port[uum] Asiae vilie[us), v. 3. 4 vero 
OyjXixi np£i[jiituvo4 xoiv(twv(uv) |j. X[|jilv(tuv) 'AtJiotc o{xov(6(jio;). Mommsenijs sane 
^oiv^oij) et X[[A£v(txtuv) supplevit, sed aliud monstrat titulus lasensis . Pul- 
chrum servum potius quam libertinum existimaverim. 



< ^rtain 



523 Ara exigua laesa a dextra, inventa Ephesi prope pi 
qua Magnesiam itur, exstat Londinii in museo Britannico. I Edd. 
Wood Ephesus, Inscr. from the city and suburbs n. 1 7. Th. Mpmm- 
sen C. I. L. III, 6081 . E. L. Hicks Greek Inscr. in the British Mitseum 
III, 2 p. 201 n. DLXIV. t 

Kat £'JxV 'Eapivo[;] I HepaoTou aTrsXstS&^EJIpo?, xa^X&^ o\.oz^ 
5 iTra[p]|/£i'a? 'Aaiac, || dvsdrjxev. f 



Litterae volgares praeter TTZY. Verba Romano more signo -< i-inter- 
posito distinguuntur, sed ita ut KATEYXHN unius vocis instar sit. S^upra 
hunc titulum eadem Latino sermone enuntiantur sic: Earintts \ Au^{ttstil 
lib[ertus] tabular[itcs] provinc{iae) Asia[e] d[edit) d[icavi(]. \ In tabiHlario 

procuratoris principis, qui vectigalia exAsia provincia in fiscum im|!oera- 
toris redeuntia curabat, officiales [tabularios] fuisse partim servos, patrtim 
libertos Augusti, etiam alii tituli Ephesii docent (C. I. Lat. III, 6082, 18 sqql [e<] 
sie ara defend[e]tur ah iis, qui sunt in tabulario Ephes[i\. III, 6077, 7j;sqq. 
collegia lib[ertorum] et servorum domini n[ostri] Aug[usti'j i[nfra] s(cr*]ipto). 
Magnum et Minervium tabulariorum). Idem Hicics ad hunc titulum katis 
multis exemplis ex aliarum provinciarum titulis repetitis etiam alibi insltitu- 
tum fuisse docet; qui tituli plerumque tabularios definite libertos Augvusti 
vel Augustorum appellant. 



m 
cui 



624 Tabula marmorea inaedificata Thyatiris [Ak-hissar) 
templo Turcico quod vocatur Atnali-djami. Ex ephemeride 
inscriptum est'Ap[iovia, Smyrnae 5. lunii 1896, expressit P. Wolt^rs 
Mitth. des arch. Inst. in Athen XXI (1 896) p. 262. 



519] Golonorum AragueDorum querellae. 173 

6ooi)(; xal aTto taiv] j spY«>v -q^an; d<pioTavT£i; xat tou; dpoTfj- 
pa? ^da?** av£[peuvu)VTe<;'^ toI {t^ 6<pst]|X(J|X£va auToT? icapa- 
rpaaoouotv, xat oovpaivst o[o tA TU}((JvTa ^ua; dx t]|outou 
aStxsTo&at 5ia3£to(X£voo; • :r£pi oiv a:ra[vTa>v i'(^a(^r^^^ irpoi; TO 
odv'*,] j Se^aoTE, (isys^o;, 6T:dTe rJjv sTtapj^ov 8tsTTrs[v'® i$ou- 
25 oiav ]||vrf?'^, xai Sizmz^^ icepl toutcov dxeiv^Tj)- 



TWN K[ai]o[ap]iav6»v x[ax]o-/)8eta [ti\ ditipaxoc lirXdaaTO. v. 33 zm ouv7)8et tp6«(p 
T[oiJ] dtl (r)a[p^yjetv(?) to'j[; i^fiJeTlpoy; ^rapxixou; Toic Kaioaptavot; rpotpooeic. 
Antiquissimum nominis sic usurpati exemplum, quod Seeckius novisset, anni 
fere 290 p. Chr. (Cod. lust. X, 1, 5, 4. i) erat, sed hic babes aliud fere semi- 
saeculo antiquius, nam quin illa arctiore vi accipiendum sit non licet dubi- 
tari. 26 BOANT Anderson in priore editione, errore; nam postea 

BOACANF potius in lapide esse affirmavit. NuIIam verbi poav formam bic 
baberi sponte patet, quoniam aoristus in huius inscriptionis sermone i^6riaa 
esse debebat. Accusativus p6a; Atticus quidem non est, sed in reliqua 
Graecia inde ab Homeri aetate perfrequens; Poiiv dpoTripa habes iam apud 
Hesiodum Op. et Dies 405. 27 Supplevi; cogitaveram aliquando de 

dveXovTs;, sed neque aoristus commode praesenti adiungitur neque de interi- 
mendis potius bubus quam de abducendis aut etiam de vectigali quopiam 
pro singulis boum capitibus exigendo dici videtur. Quod quoniam consen- 
taneum est, colonos ut snas res conservarent abscondere conatos esse iumenta, 
non inepte verbum dvepeuvav usurpari videtur. Supplementa Andersoni poav 
[zetpdbpievot, Ta (j-t) d^etjXipieva auTot; — apa7:pdoao'J3tv et Scbulteni ^oav [toX- 
IxcbvTe; xtX.], praeterquam quod lectione prava nituntur etiam propter in- 
auditam vim quae verbo ^oav Tiva tribuitur ferri nequeunt. 28 Supplevi. 
29 Cum iam Schultenus intellexisset, nullo modo SepaoTe ^.£7^80; con- 
iungi posse ita ut his vocibus appellaretur princeps, id quod Andersonus 
statuerat, mihi videtur hoc enuntiatum sic conformandum esse, ut de 
epistula ad imperatorem, non ab eo data dicatur. Schultenus sic: Trcpi wv 
dr' d[py-^; i?](i.iv eypa^^e t6 «6v,] ( Se^aoTe, iii-jt^oi. 30 Sic supplere malui 

quam SieiTre^;] cum Andersono et Schulteno. Utique verbi hiir.m (administro), 
non 5taYope'j(u, aoristum hic baberi certissimum est. 31 Finem cogno- 

minis praefecti praetorio, qui tum fuerat cum Philippus Augustus primam 
de hac re epistulam acciperet et ad eam responderet, hunc esse persuasum 
habeo; etenim quae deinceps dicuntur mihi indicio esse videntur, hic de 
acceptis, non datis a Philippo litteris verba fieri. Quod contra Schultenus 
cum sibi persuaderet de illo tempore dici, quo ipse Philippus etiamtum 
praefectus praetorio fuisset, legit oteiTre^; l^ouoiav 5 Te d).Xa IxdXe-joa; Kaioap 
Yev6ijLe]vo;, cui supplemento spatium profecto non sufficit. 32 Particulam 

temporalem hic esse adnotat Anderson, sed quomodo construatur enuntia- 
tum neque in ipsius neque in Schulteni ratione assequor. Neque omnino 
illud £7ttv7]87] recte responsum principis subiectum habere existimo; immo 
simplicissime enuntiatur, quomodo illis precibus imperatoris animus affectus 
sit, apparere ex rescripto hic inserto. 



174 V^- Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [519- 

^33 oou ifj Os^idTT^?^*, Tj dvTiypacpT] StjXoT 7j IvTauOa^^] ] Iv- 
TeTaYH-svT]' 'Quae lihello complexi esti[s ut examinet prae- 
sidi Tnandavi^ \ qui da{b)it^^ operam ne d[iu\tiu{i) s'^'' que- 
§ 5 rell[is locus sit'.] \ — '£7:5187] oov ouosv ocpsXo^? ^Jfi-eTv £■/. 
TauTT]? Tr^[? dvTiYpacpr^i; iysvsTO, oofjLpeJlpTjxsv Ss ^[xa? xaTa 
30 Tijv dYpoixtav Ta [xt] 6<p£i[X(5fi£va 7rapa7:pd<3O£o0ai, i]|[7r£vpai- 
vcJ[v]tu)V^^ Tivuiv xat oufJL^raTouVTtov ■}]\ia.(; [^rapd to Sixatov, 
i7r£i57] t]\k^^ OTTO Tuiv Kaioapiavuiv ^^ ou Td TUj^c^VTa 8i[ao]ei£- 
o[dat Yjfxa? ouvepr] xat tou? xapTrou? | dvaXt^^oxsoOai*^ xat Ta 

5(u)pia lpr||xouo^ai xai — av | <; xat ou 

Trapd t[7]V 6]o6v*2 xaToixouvT[uiv ' ] 8uvd}XEva 

35 — TaoTi — £1 '! 



33 EKEINieH. 34 Supplevi. 35 Supplevi. Schulten xal Stioj? 

TCepl TouTouv Ixeiv^-f])^ aou i] &ei[a dvTiYpacp-?) -^ toi; u7ro(i.vTf)fi.aaiv] ^VTETa-jfxeNT). 
Cf. not. 32, 36 Cum quid agit agnoscere sibi visus esset Anderson, 

Schulten perspexit nihil aliud ac qui dabit fuisse, quod postea, paullo in- 
solentiore sane litterae B forma, ille in lapide agnovit. 37 D..TIUIS 

lapis, quod aeque facile ex diuiinis et ex diutitcs corruptela nasci potuisse, 
sed hoc adverbium quidem a sententia multo magis commendari perspexit 
Anderson. 38 Retinui Andersoni supplementum. Nam quod Schultenus 

post 7:apa7:pdooeo&ai inseruit eU t-Jjv y.tu(X7)v, id et spatium excedit et super- 
vacaneum est, dummodo verbum ir.z^^o.i^^zv^ frequentissima illa notione 
translata accipiamus. Cf. n. 515 22. 39 Cum ambiguum esset, utrum 9 

an E esset prima littera, And. et Sch. [IretSTj] | &' b-h scripserunt. Quod 
mutandum fuit, quia lapide denuo inspecto E certum esse pronuntiavit And. 
40 Cf. not. 23. 41 Supplevi. [7:n:pd]oTtco&ac Anderson, Schulten; quod 

sententiae multo minus accommodatum existimaverim. 42 SupplevL 

t[(uv Iv]oov Anderson, Schulten. Sed ni fallor hic quoque, ut supra, coloni 
conqueruntur quod tot tantisque molestiis afficiantur etsi procul a via pu- 
blica habitent. 



520 Basis inventa lasi. Edd. G. Cousin et Ch. Diehl Bull. de 
corr. HeU. Xm (1889) p. 35 n. 2. 

'AYa&^ xdyrq. \ Tiv ix cptXooocpta? pa|oiXe6ovTa ^ xal 6ixaio<jtS[- 



Litterae eGAlTCCD. Versus iO — 12 consulto deleti, 13 — 15 ab alia ma- 
nu postea adiecti. \ Fortasse homo privai,tus, a quo monumentum 

dedicatum erat (not. 4), ipse philosophorum doctrinae studio flagrabat ideo- 
que hanc laudem, quae ut verissima est ita in aliorum eiusdem imperatoris 
monumentorum titulis non legitur (cf. SyII.2 424), addendam existimavit. 



521] lulianus imperator. 175 

5 VTQ TE xal xal; oXXai^ dpejjraT? ~a3av oisiXT^^OTa* j tijv 69 
T^Xi(p OX(apiov) KAau8(iov) | 'IouXiav<$v, tov jjieYioTov i xal 

10 &£idtaTov auToxpdJTopa Auyouotov' :j 'Aas ( 

|p..T bzo^* ; 'laastov r, PooX-Jj xai 

15 6 j ofj}io? xa&iipa>a£V Ji EUTUj^ui;. 



2 Usus verbi ociXafi^avEiv aliunde non notus; videtur enim fere idem ac 
■/.aToXafi^vetv 'occupare' esse, ut omnis orbis terrarum quasi possideri et 
teneri dicatur luliani virtutibus; qua in re fortasse praepositione hta. usus 
est ut diversas partes orbis quasi usquequaque diCTusa virtute attingi indi- 
caret. Nisi hoc probatur, e\ significationibus aliunde notis verbi una si 
quid video ornandi in censum venit, qua vi praecipue participium oceiXr,(A- 
jjievo; itemque Latinum distinetus usurpatur. Cf. Plat. Phaedon. 1 4 B tj ^f^ — 
TTotxiXT], ypobuast oi£i>.r(ii[if»T,. Sed hoc minus aptum, quia varietatis notio- 
nem habet a tituli loco alieniorem, siquidem non aliae alibi, sed eaeden 
ubique per omnem orbem luliani virtutes cemuntur. 3 A. 361 — 363 

p. Chr. n. 4 Non cognomina vel laudes luliani hos tres versus excisos 

habuisse, sed eius appellationem finitam fuisse voce Ajyo-jctov, recte sta- 
tuunt editores. Nam Christianos vel alios luHani inimicos imprimis in pro- 
prium nomen saevituros fuisse consentaneum est. Ne id quidem dubium est, 
quin hominis privati nomen hic fuerit, cuius dedicationem post«a ad se 
ipsam transtulerit civitas lasensium. Quod vero id ad parsimoniam po- 
puli refert, qui maluerit statuae quae iam erecta erat inscriptionem mutare 
quam alteram suis impensis ponere, nequeo probare, quia post mortem 
luliani sane non erat cur lasenses inviti ei monumentum dedicarent, ipsius 
principatus vero tempns perbreve fuit, cum tamen signum vixdum coUoca- 
tum sic mutatum esse minime probabile sit. Longe aliter res se babet, si 
illum dedicationis auctorem nescio quo crimine accusatum et damnatum 
sumamus, ideoque a populo cautum ne eius memoria monumento in publico 
collocato ad posteros propagaretur. Cf. n. 133^. 318, 124 sqq. Quod v. 12 
extr. deo[t]; fuisse coniciunt editores, non improbabile est, sed etiam de 
tali snpplemento, quale est AX£[;avopo5 to5 oetvo; Tffi oeivo; roXeoj;, 6 xal Tt- 
(jl6]^o{ cogitari licet. 



521 Tabula marmorea inventa inter rudera .\bydi, translata 
Constantinopolim in museum TschiniU-kiosk. Ed. A. jtfordtmann 
Mitth. des arch. Inst. in Athen IV 1 879 p. a07. Cf. quae disputavit 
Zachariae von Lingenthal ibid. p. 312 sqq. 

1 £1 0£ Ti<; [ToX{i7jast irapa^TJvat TauTa, OsoTrtCofisv au- 

T^v] I oTpaTta? ExriTrr(E)iv x[at ttoivj uroJj^dXXE- 



176 VI^I- Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [524 

O&at, TcJv T£ TTjV ap)(7iV l)(Ov[Ta TJoiv o[t£V«)V^J I TTSVTYJXOVTa 

5 ^(pooou xaTaTiOivai X^Tpa? si^y^e' ottpimirto? ^ TpdTitp itapapa- 
OoioLV 01 TUTCot* T% Tfj|ji£T£|pa? £io£(3(£)ia?. aYpUT:v(£)Tv yap 
auTiv xai ■jroXu7rpaY[i-ov(£)Tv | IxaoTa pouXd[A£&a, wot£ fxyjSEva 
xaxoopyouvTa ] Xav&av£iv. TauTa Ss xat iv auToT? TrpoTEOyjvat 
ToT? Td|Trot? l&£OTcioa[i.£v'^ xai oTYjXat? £V/apaTT£a^at XtOtvat? || 



Litterae AAeZGZTTCVYCD. i De hoc magistratu cf. not. 7. Quem 

cum propter loanais Malalae locum perperam intellectum ab lustiniano in- 
stitutum opinaretur Mordtmann, huic egregio principi hanc legem vindi- 
cavit. At Zachariae, ut erat iuris Byzantini insigniter peritus, Anastasium I 
(491 — 5<8 a. Chr.) has litteras ad praefectum urbis Constantinopolitanae, ut 
quidem videretur, dedisse coniecit, praesertim quia sermonis quaedam pro- 
prietates (not. 4) huius potissimum tempori convenirent. Cf. etlam not. 3. 
Ceterum v. 1 . 2 supplevit Zachariae. Multa praefecti fretorum hic indicatur, 
non pecunia cautionis causa deposita, quae Mordtmanni sententia fuerat. 
Zachariae. 2 eiTC lapis. Emendavit Zachariae. .3 In lustiniani No- 

vellis, quantum observaverim , constanter otoaouv aut, quod longe frequen- 
tissimum est, oIooStjtiote usurpatur. Cf. Nov. XII, 3 p. 96, 22 oltpoTjiroTe 
TpoTTtp. LII, 1 p. 297, 27. LVIII p. 315, 16 xatf otovoT^itoTe Tpoirov. XLVII, 1 
p. 284, 7 xa&' obvSTjTtOTe ox^fJta. XL, 1 p. 260, 23 xa&' olouSrjiroTe 71^00^67100. 
LIV, 2 p. 307, 24 tq izipv^ ot(p5Y]7roTe euaYSt oty.(|). Similiter 6oTfi8Ti7:oTe LII, 2 
p. 298, 1 8. Contra obo5Tj7t(oc neque illic neque alibi inveni. Aliam item in- 
solentiorem huius pronominis formam habes supra n. 515, 16 ot^pSTjTtvtouv 
Tp67r(|). 4 Mandata imperatoris (StaTct^eis) pluribus exemplaribus inter se 
ad litteram consentientibus descripta (iYpa^fT) "ra looTu^ra to» ooituTaTtp dpyie- 
Triox^Tttp AXe^avSpeiac %t\. Nov. VI epil.2 p. 47, 29. Similiter VII epil. p. 63, 35. 
^(jt^avfj xaTaoT^/ioei? TauTa "^fxaiv Ta fteta TrapaYY£X(ji.aTa ^ttI Trpdleooi; u7ro;j.vT]fj.d- 
Ttnv. xat TrpoSi^oeti; 8e t6 Iootu^tov auTouv 8Tj|Jtoo((x. XVII, 16 p. 126, 24sqq. 
iYpdtpT) t6 iooTUTrov octies alio semper nomine casu dativo adiuncto recurrit 
Nov. XXII epil. p. 186, 33 sqq.) quoqueversus dimittebantur in provincias. 
Quod negotium verbo StaTUTrouv (Nov. III prooem. p. 18, 20. VI, 1 p. 36, 30. 
ibid. epil. 1 p. 47, 25), ipsa exemplaria rescripti T^^rot appellabantur, ac iam 
omnino nulla inter singula apographa facta distinctione nomen tjttoi; quam- 
libet principis StdTa^tv significare coepit. Sic ^elo^ Tutto; est Nov. XXII, 2 
p. 149, 3. LIII, 4 p. 303, 4. LIX, 1 p. 317, 29. 7tpaY(jiaTtx6<; TUTto; LXIX pro- 
oem. p. 349, 25. itaTd 8uo itpaYfJiaTtxoui T67toui; LIX prooem. p. 317, 15. deiou 
TtpaYfJtaTtxou xu^rou LIV, 2 p. 307, 36. 06 irpooelet; aUTui, TrXTjV el fjnfj &erov 
•^fi.£Tepov TrpaYftaTtxov 8etxvuot TU7rov U7rep tout(uv ■jefpaiJ.ii.i^^os XVII, 4 p. 119, 35. 
Quod hic de una lege pluralis oJ TU7tot est, cum lustiniani Novellae ea 
mente semper singularem habeant, haud leve aetatis indicium iudicavit 
Zachariae, namque in Anastasii constitutionibus id etiam alibi occurrere 
(Monatsberichte der Berl. Ak. 17. Febr. 1879). Item t^; %eTepa; euoepeta? 
optime in Anastasium quadrare demonstravit coU. Cod. lust. XII, 20, 6 (21,2), 1 
hanc nostrae pietatis liberalitatem. XII, 37 (38), 1 6, 7 saluberrimas nostrae 
pietatis ordinationes. 5 Verbum de eis quae princeps iubet in Novellis 



H] Vectigalia in Hellesponto a classiariis exacta. 177 

10 iv7rr^YVU|jiivai; ixel irpo; r^ daXarq;, GaTS xal touc | dTcai- 
Toovta; xal toi>; a::aiTou[icVou; dvaYiV(oox(e)iv [ tov v<>}xov, xai 
Tou; [iiv oeotr^Ta; dTre/eo&at tt^; dirXrjolTia?, tou? oe doppouv- 
Ta; jiTj dv£)reo&at pXd^Tj?, xal t4v | irepipXeTrrov x6\iriTa tu>v 

15 oTevuiv'' det rJjv du^ejtXfjV jj ev toTi; (Y)pd(}i)txaoiv ® opuivTa ttjv 
iv Tot? epYOt? 7:(e)tpav &l pajdufifjOTQ irpooSej^eodat. 
rva)o(e)i? ouvTjftetdiv^ S; Trap(e)t)(ov Tupi iTtov eixoo^e)! | xai 
eTxoo(e)t 5uo Tuiv oTevoiv oi vauxXT^pot, (o; TCoXuzpaY}io|vT)oa; 



lerfrequens. Praecipue allatis rationibus ad ipsam iassum transiri solet 
Drmula ^zz-iloiit^ toU-jv. Cf. Nov. I, 2 p. 6, 5. LXVI, i p. 340, 27. LXVII, 1 
•. 344, 24, ut pauca exempla ex ingenti multitudine ascribam. 6 Latinum 
pedabilis, qao secundum dignitatis ordinem inter supremos magistratus 
liius aetatis significatum esse notum est, Graece plerumque repiflXeTrroc sonat; 
f. Novell. VII epil. p. 63, 5 sqq. ^'jXd^ouoi hi auT6v {x6v v^p.ov) oiSev T,rrov 
xtx ol rfj; •^u.ETEpa; zoXtteia; opyovrec, fistCo-j; re xat IXotrrou;, roXtTixot te zal 
TpaTttoTixo!, xat oia^£p(jvTt»; ol ravTayose t6v StotxTjceoav ^SoS^TaTot Irapyot 
oav \trtms -r;u.a)v rpatTroptojv, oi Te to; [x£3a; i/ovzei Ttuv dfiyois, oj; o-?) rept^Xer- 
0'j; xaXojai, cafjiev o^ a-jYouoraXtiv t£ xai tiv8'jrdT0'j; xat xou; rept^Xer- 
oj; xoaTjTa; toj; t£ a>.Xo'j; xal tov tt,; ^oia;. 7 De hoc comite ab 

ustiniano instituto Mordtmann provocat ad loannis Malalae XVIII p. 432, i 4 sqq. 
d. Bonn. xat dxouoa; xaura 6 outo; PoaiXeu; droiT,oe xofiTjTO xcbv orevobv 
f^; IIovTix-^; &aXd33T);, 8v dx^Xeuae xaftfjo&at dv rC^ Xevofji^vtp 'leotjJ ei; oiT^ 
h OTOfitov Tou OovTou, 'IrodvvTjV Tov dro urdTaiv, drorreiXa; auTOV [xcrd Pot,- 
eia; FoTfttxf,;. At illic non, ut hic, de Hellesponto dicitur, sed manifesto de 
iosporo, neque de officio recens instituto, sed de homine per belli immi- 
entis tempora illuc misso cam militibus qui Hunnos arceret, quae res ab 
uius tituli argumento alienissima est. Quare sine dubio verum vidit Zacba- 
iae, cum hunc comitem interpretaretur praefectum navium illic navigationis 
t mercaturae tutandae causa collocatarum (cf. xXaostxot v. 24. 25. 26. 28). 
TTPArMACIN lapis. Emendavit Zachariae tam ingeniose quam probabi- 
ter. Proximum &a9u}iTi37; utrum coniunctivus aoristi sit ab d pro liv 
endens, an indicativus futuri perperam scriptus, vix discernas. 9 By- 
antinorum aetate ex consuetudinis notione haec vox in significationem vecti- 
alium quae pendi consueverunt 'xipoT;, d ooxelv elvat voutfxa r£roiT,x£v i] 
uvf.^eta Synesius epist. 62] transiit, cuius usus perfrequentis in Thesauro H. 
tephani adscribuntur cum alia exempla tum Leonis Imp. Tacticorum <9, <8 
apiYfOXr^i xal toT; dpyoust fxTjoeva twv ur' auToi; STpaTiooTwv dotxetv fj t6 
lovojv Sobpov rap ajToov Xafi^v£iv fj to; Xs-fOfA&va; auvT,d£ta;. Haec dona 
lassiariis navium Hellespontum custodientium a navigantibus offerri solita 
um praeter consuetudinem augerentur bominum avaritia, imperator cum ex- 
ilorari iussisset quanta antiquitus fuissent '\. 17 — 20), in reliquum tempus ne 
ilus peteretur interdicit gravibus poenis propositis et militibus 'y. 4. 2) et- 
orum praefecto (v. 3 — 6), ni paruissent. Iniuria haec praecepta a Mordt- 
nanno de portoriis quae in fiscum imperatoris redigerentur intellecta esso 
Dittenberger, Orientis gr. inscr. - n. ^2 



178 ^III- Imperii Romani provinciae orientales. i. Asia. [521 — 

20 6 IvSo^wTaTo? Iirapxo? t^? TrdXeoi?^^ dvT^Y^YS^ li "^^ ■^[xeTepcf 
£uasP(e)ic(i, aoTiva? xai lirl tou 7rapo'vTo? xal [xe|Td TauTa irpo- 
OYjxet [xc^va? SiScJvai outu)?' | 

§ 1 01 oiVT^Yol TrdvTei; ot tov oIvov xojjliCovtsc ei? rJjV Paoi|Xt8a 
[TaujTTjv ^^ TTcJX(e)tvi2j ttXtjv fj.o'v(i)v Tuiv KtXtx(i)V^3, I xXaoot- 
xoT?!* Ttov oTsvuiv cpdXX(e)t(;i5 i| xat ^eoTasi^ 5uo. || 

§ 2 01 IXtjyoI xai 6oTrp7jYoi ^^' xat XapSifjYoi^^ xXaootxoT? Toiv ots- 
25 voiv I cpdXX(s)t? eS — ot KiXtxs? vauxXrjpot xXaootxoT? Toiv ots- 



observat Zachariae. 4 Praefectus urbis Constantinopolis, qui tum inter 

summos magistratus civiles totius imperii erat, siquidem praefecto praetorio 
Orientis non inferiorem, sed aequam potestatem habebat, ipsi principi uni 
subditus. 11 Supplevit Zachariae. [zpo;] tyjv Mordtmann; cf. proximam 

notam. 12 TTOAciN lapis, quod emendavit Zachariae. 7r(a))X(7])aiv Mordt- 

mann, in cuius lectione cum violentia mutationis displicet, tum ^aaikic, sub- 
stantive usurpatum, cui in lustiniani Novellis semper t:6Xi; additur, tum 
denique articulus Trpoi; tyjv ruiXY]aiv praeter morem et sententiam additus. 
Quod contra TIOAeiN incidisse quadratarium illa aetate nemo mirabitur, 
neque quicquam in Novellis frequentius est quam Constantinopolin ttjv Paot- 
XiSa TttUTTjv 7r6Xtv appellari. Cf. Nov. III prooem. p. 19, 1. III, 2 p. 22, 18. 
VI p. 35, 25. XIV p. 106, 18. XVII, 3 p. 119, 17. XL prooem. p. 259, 11, 
L p. 294, 8. LXIII prooem. p. 334, 7. 12. 13 Cilices propterea clemen- 

tius haberi quam alios navigatores, quia ex illa provincia praecipue nautae 
classis imperatoriae conscribi solitl sint, observat Mordtmann. 14 Cf. 

not. 7. 1 5 Hic intellegi videtur is quem F. Hultsch Gr. u. rom. Metro- 

logie p. 341 sqq. follem monetarium dicit, i. e. nummus aeneus qui inde 
ab lulianl imperatoris aetate ducentesimam duodenonagesimam solidi par- 
tem valebat. Sex folles igitur dimidia pars siliquae (not. 21) sunt. Cete- 
rum unaquaeque navis tantundem pendit, sive plus sive minus mercium 
vehit, id quod in portorio quidem permirum esset, huius vero generis vec- 
tigali (cf. not. 9) accommodatissimum est. 16 Sextarios vini. Cf. 

F. Hultsch Gr. u. rdm. Metrologie p. 1 03 sqq. 17 Cave hac nominis forma 

abutaris ad defendendam ficticiam formam SoTtpov vel SoTrpeov. Nam utique 
tunc 1] pronuntiatione iam in i abierat, ut doTtptTjYo? eodem contractionis 
genere in 6o7rpT)Y6; abiret, quo Ttetv ex Trtetv, xupeta, TafAStov, uyeia ex xupteta, 
xafiteTov, UYieta nata sunt. 18 Cf. Corpus GIoss. Lat. ed. Goetz II 

p. 358, 48: XdpSos' laridus. Alibi sane hoc adiectivum quod sciam neque 
in Graecis neque in Latinis litteris obvium est, sed unum neutrum laridum 
substantive usurpatum. Quid sit brevissime e^ponit Macrob. Sat. VII, 12 
salita carne quam laridum vocamm. Ceterum syncopen iam in Latino ser- 
mone usitatissimum fuisse, primo apud poetas (Horat. Sat. 11, 6, 85 semesa- 
que lardi frusta dedit. Ovid. Fast. VI, 1 69 pinguia cur illis gustentur larda 
calendis), postea etiam in pedestri oratione notum est. 



124] Officiales admiaistrationis provinciae. ISl 

0( To5 oTaTapioo^ ipyaoTal | xai 7rpo;£VT^Tal ^ aio}xaTu>v ; STiixTjaav 

5 xal dtvsdr^xav | AXs^avSpov 'AXsSavopou |j oa>[i.aT£{n:opov3, ayopa- 

vo|[i-^oavTa TETpa|XT|Vov* ayvcu? | xal lTrt5(JvTa ix Toiv JSiov t^ 

TidXet I iroXoTeXu)? iv TaT? 4opTaoi'|}iot(; t<ov SepaoToiv i^jjxepaii;*. 



1 Nomen ceteroqui ioauditum forum, in quo mancipia veneant, signi- 
icare recte ex huius tituli argumento colligit Wolters. Ne mihi quidem 
ubstantivi statarium ullum praeterea exemplum notum est, neque adiectivi 
tatarius sic usurpati, ut cum illa notione aliquam necessitudinem habeat, 
uisi forte sic inteilegendus est locus Panegyrici in Theodosium c. 31: an 
mstinere te coram et solum oeulonim tuorum ferre coniectum ille qtumdam 
domus tuae neglegentissimus rernula mensularumque servilium statarius 
lixa potuisset. Nam utique statarius miles et similia, quae comparant inter- 
pretes, ab huius loci sententia alienissima, cum servilis originis significatio 
cum contemptu ei maxime accommodata sit. At subiit animum meum 
suspicio hunc statarium lixam ex prava loci Liviani XXX, 28, 3 lectione 
natum esse, ubi codex Puteanus quidem exhibet nec Scipioni aut cum 
Syphace, incondUae barbariae rege, cui Statorius semilixa doeere exercitus 
solitus sit, — rem futuram; neque dubitari potest, quin hoc nomen pro- 
prium se recte habeat, collato XXIV, 48, 9 Q. Dtatorio nomen fuit, qui ad 
regem (Syphacem) remansit. At libri familiae Spirensis illic legunt statarius 
semilixa. Nonne veri simile est, eiusmodi exemplarl annalium Livianorum 
usura scriptorem panegyrici vocabulum non intellectum, quod ei gravissi- 
mum convicium esse videretur, in librum suum translulisse? 2 Proxe- 

neta appellatur cuius opera inter emptorem et venditorem convenit. Cf. 
Martial. epigr. X, 3, 4. Seneca epist, H9, i. Quicumque igitur Thyatirenus 
servo opus habebat, unum ex his proxenetis adibat ut per eum a mangone 
(not. 3) mancipium emeretur. 3 Nomen inferiore aetate non infrequens 

de eis quibus servos emere et vendere negotium et victus erat. Cf. Arte- 
midor. Onirocrit. III, i 7 : dvSpwnoyi TrXdoaeiv dfa%w 7ratooTpipai5 xal Tratoeu- 
Taii' — dfa86v oe %al oiD(xaTe!i.7:6pot; xai T:£vT)OtV oi |X£v ydp dro Tfj? Iu.ro- 
pia? TtoXXa y.ai [XEYdXa xepSavouotv, ot Se ::oXXo'j? xT-rjaov-ai oixsTa;. Apparet 
hunc Alexandrum magnam quidem servorum copiam peregre in forum 
Thyatirenum invexisse, singillatim vero eis divendendis non multum operae 
impendisse, sed hoc negotium proxenetarum industriae et dexteritati com- 
missum fuisse. 4 Cf. n. 483 ^o. 3 Natales imperatoris omniumque 

qui domus Augustae sunt itemque dies quo ille rerum potitus sit intellegi 
videntur (cf. n. 56, 5. 6). Adiectivum sopTdotpio; eadem notione usurpatum 
habes apud Plutarchum Aetia Romana 23 p. 270 A: o3tio xat tojv -^fAe- 
pwv Tot; (x£v otov dpyd; xat xupta; wo-ep eipTjTat TpeT; ouoa; eopTaotjxou; xal 
tepd; IdevTo et in titulo Laginensi BuII. de corr. Hell. XI 1887 p. <57 n. 63, 3 sqq. 
xal t6 TfUfxvaotapyfjOat zdoat; TaT; 6opTaoi|xot; xai ^7:tOTj[xot; Tfj; &£oy Tjfxepat;. 
Idem fere, quod hic TaT; iopTaotfxot; tcuv SepaoTdiv •^(xepat; est, Inscr. Gr. 
ad res Rom. pert. III p. 278 n, 739 IX, 96 verbis Iv TaT; [d7:t]o[-/]](xoi; x[a]t 
oe^o[o][xiot; Tjfx^pat; enuntiatur. 



182 yui. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [525 — 

525 Ara quadrangula, Halicarnassi {Budrun) in domo Akbujuk 
oglu Hassan. Exscripsit E. Szanto, ed. Rostowzew Arch.-epigr. 
Mitth. aus Oesterreich XIX (1896) p. 127. 

'Aya&^ t6yT[i. \ {K.]aX6y.aipoc, xat Eutu^^tj?, | 7r]paY[jLax(soTali) 

5 M(ap>cou) Aup(7jXioo) Miv8i|[oo] MaxiSiavoo nu)XXt||[a)]vo?2j 

dp;(a)Voo^ \i,' Air|x][£V(ov 'Aoia?* xal liri|[T]pdTToo^ 2£P(aoTou) 



i Cum 7tpaY(xat£'jTat qui in titulis inveniuntur plerique servi, pauci liber- 
tini sint, Th. Mommsen apud Kaibel Inscr. Gr. Sic. et Ital. ad n. 2057 sine 
dubio recte hanc vocem Graecam ex Latino actor expressam iudicavit. Ne- 
que vero aetor quadragesimae Qalliarum (G. 1. Lat. VI, 8591, 9) hic indicatur, 
sed Calocaerus et Eutyches privati Mindii Matidiani actores eiusdemque 
servi, non liberti, fuerunt. Rostowzew p. 139. 2 Nomina M. Aurelim 

Matidianus hominem indicant, qui cum servus Matidiae natu minoris, An- 
tonini Pii materterae (Prosopogr. imp. Rom. II p. 354 n. 278) fuisset, ex eius 
hereditate (cf. Fronto p. 38 Naber) ad M. Aurelium pervenerat atque ab eo 
manumissus erat. Postea a Mindio Pollione nescio quo adoptatus est. Min- 
dios complures in Matidiae bonorum administratione occupatos novimus ex 
titulis, ut C. I. Lat. VI, 9021, 6 sqq. Mindius Secundus proc{urator) Matidiae 
Aug. f. Rostowzew p. \ 38. 3 Disputatione doctissima et subtilissima 

Rostowzew p. 128 — 136 id quod iam alii ex parte perspexerant plane ad 
liquidum perduxit, societates publicanorum, quae primis principatus tem- 
poribus eti-vTntum mansissent quales liberae reipublicae aetate fuissent, 
paullatirr fcessisse conductoribus, qui singuli singula provinciae cuiuspiam 
pubL-l.j^ tota redimerent. Culus rei cum rarissima exempla ante medium 
i/aeculum p. Chr. n. primum inveniantur (Suet. Vespas. 1: puUicum quadra- 
gesimae in Asia egit (T. Flavius Sabinus Vespasiani pater) manebantque imagi- 
nes a civitatibus ei positae sub hoe titulo : xaXtt)? TsXoj^^TjoavTt. Plinius Nat. 
hist. VI, 84 : Anni Ploeam,i, qui maris Rubri veetigal a fiseo redemerat Claudii 
principatu), in plerisque provinciis, de quibus ex titulis aliquid intellegere 
liceat, intra secundum saeculum societates illae evanuerunt. Praeter Asiam 
id Rostowzew praecipue de lllyrico et Africa subtilissima argumentatione 
evicit, idemque hoc locationis genus iam unum respici a Divis fratribus 
Digest. L, 6, 5, 10: conduetores etiam vectigalium fisei neeessitate subeun- 
dorum municipalium munerum non obstringuntur. Nam cum ei qui illis 
societatibus intersunt, publicani aut socii (n. 522 1) appellari consueverint, 
eondtictores sunt qui singiilatim publica redemerunt. Talem fuisse etiam 
Mindium Matidianum R. inde colligit, quod Calocaerus et Eutyches ipsius, 
non societatis, actores appellarentur. At haec opinio, ni fallor, vocabulo 
dpywvr); refellitur. Etenim n. 480, 2. 3, ubi id bis redit, Latinum exemplum 
utrobique promag[ister) habet. Neque ipsa origo et compositio suadet, ut 
conductorem inteilegamus. Quare hic quoque de societatis publicanorum 
sive magistro sive promagistro accipiendum est. 4 Cf. n. 5222. 5 Ho- 
minem eundem simul conductorem portorii et procuratorem imperatoris cuius 



526] Officiales administrationis provinciae. 183 

10 xal piOojviap}(ou^ ot? xal aotapljrou' vatov toiv dv 'E(pe[|o«>8, 
t6 TsXwviov xa[t] ; ouv auTtji aroav oi)[v] | t^ ravtl x6o\u^ 

15 a(T:)[6*] I T(5v OsjJLsXitov xaTe|oxstSaoav xal rJjv || 'AcppoSiTTjV ^® 
lj(puotooav. 



inter mancipes negotiatoresque iurisdictio esset (C. I. Lat. VIII, <<813, 3 sqq.) 
fuisse opinatur Rostowzew, eaque re quasi quendam transitum paratum esse 
ad instituta saeculi p. Cbr. n. tertii, quo iam locatione conductione abolita 
omnia vectigalia a procuratoribus eorumque adiutoribus et officialibus 
exigerentur. At quae de Mindii condicione not. 3 exposui, huic coniecturae 
neutiquam favent, neque omnino video, quo iure quispiam ex hoc titulo 
coiligat, eodem tempore Mindium Matidianum omnes qui hic recensentur 
honores gessisse. Immo de uno ex iis, duplici bithyniarchae sacerdotio, 
ne licet quidem sic statuere, nisi sumas ot; neglegenter pro to oeuTEpov 
scriptum esse, cuius rei rursus ne levissima quidem ratio reperitur. Quod 
contra quid est frequentius, quam praeteriti temporis officia honoris causa 
adiungi ei, quod tum ipsum gerit quispiam cum monumentum dedicatur? 
Cf. n. 480, 2 — 6. Sequitur, ut definiri omnino nequeat, cuius potissimum 
generis procurator fuerit Mindius Matidianus Pollio. 6 Cf. n. 528 ^<>. 

7 Cf. n. 4983. 8 Cf. n. 489 ?. 9 AN apographum. Emendavit 

Rostowzew. 4 Sacellum cum simulacro Veneris in teloneo fuisse ap- 

paret. R. Cf. simillimum exemplum arae et simulacri Isidis in teloneo 
collocatorum n. 496, 12. 



526 PhiJadelphiae ad fontem prope viam, passibus circiter 
centmn ab oppidi porta orientali. Ex Sherardi schedis ed. Boeckh 
C. I. G. 3436. 

2eot>^po? 2s^aoTo(5)i dTreXsii&epo?, PotjOo;^ iTuiTpdTrtov ^ | pe- 



Litterae eOJinC^. 1 ceBACTOC. Et propter nomen SeouTJpo? 

et quia uxor A-jpTjXta appellatur v. 4 non certum quidem, sed tamen per- 
quam probabile est, inscriptionem priore parte tertii p. Chr. saeculi scrip- 
tam esse. 2 Latina appeilatio adiutor praecipue in eis usitata est, qui 

iussu magistratus superioris, qui censum per provinciam aliquam agit, 
in unaquaque civitate negotia census perficiunt, ut ap. Orelli-Henzen 2156 
adiuior at census provinciae Lugdunensis. Tamen de huius generis adiu- 
tore hic non licet cogitare, cum quia id negotium plerumque tribunis mili- 
tum, praefectis cohortium vel equitum mandari solebat (MommsenRom.Staats- 
recht II, 2 p. 1093 not. 2), libertus Augusti vero in eo officio versatus sine 
exemplo est, tum quod in titulis cum huic officialium generi, tum magistra- 
tibus quos hi adiuvant semper aut eensoris vel censitoris appellatio tribuitur 
aut certe census agendi negotium definite enuntiatur. Cf. Orelli-Henzen 
2156, 7. 8 adiuiori ad eensus provinciae Lugdunensis. 6519, 4 adiut(or) ad 



184 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 1. Asia. [526 — 

Yiaivo;* OiXaSsXcprjV^, ayopaoa; oopov (xsxd rou 67:o|x£i;xevou 
Xidivoo oyy]\i.aixi P(a>)[xoG5 ev rjpwtftpj^ K(X)eto&£Vou?'^ | xate- 
0£|i7]v Aupy]X((av) Hoiav ttjv YXuxoTdTr^v xai oe[i.voTdT7jv || 
5 ouvpic^v fiou. 



cens(us) ex sacra iussione (Marquardt Rdm. Staatsverwaltung II, p. 215 
not. 1). C. I. G. 3497, 15. 16 drt xfjvaov toO SeP^aatou). 3751, 2 sqq. iTzk[j{o- 
TO?) Tojv Sep^aaTwv) iTTotpyeia? raX)a'a; A"<c'JiTavtx'^; ^ri x.fjvaov. Quare cum 
hic nihil eiusmodi legatur, potius eos procuratores, qui in provinciis se- 
natoriis reditus fisci Caesaris curarent, in singulis territoriis libertos prin- 
cipis adiutores (Po7]&o6;) habuisse existimo. Haud raro in titulis ocurrunt 
servi aut liberti principis adiutores tabulariorum (Ephem. epigr. V p. 699), 
nonnumquam addito fisei vel tribuiorum, unde apparet eos in negotiis pro- 
curatorum occupatos fuisse. Utrum mera neglegentia sermonis hic adiutor 
procuratorum dicatur qui tabularii potius procuratoris adiutor fuit, an haec 
offlcia discernenda sint, in medio relinquo. 3 Etsi magistratus superiores 
qui censui per provinciam aliquam agendo praesunt, si non senatorii, sed 
equestris ordines sunt, allquando procuratores (iTriTporoi) appellantur (Momm- 
sen Rom. Staatsrecht II 2 3 p, 1093 not. 1), tamen propter ea quae not. 2 ex- 
posui de 60 quidem genere hic non est cogitandum. Quodsi notissimum illud 
procuratorum genus in censum venit, mireris pluralem, quoniam in singulis 
provinciis singulos eiusmodi rei pecuniariae administratores fuisse constat. 
Sed videtur procuratorum provinciae satis frequens vicissitudo fuisse, cum 
officium adiutoris multo stabilius esset, ita ut sane idem homo plurium pro- 
curatorum qui se excepissent adiutor appellari posset. 4 Urbis Philadel- 

phenorum ager vel territorium. Ex Latinis titulis complura huius notionis 
exempla attulit Marquardt Rdm. Staatsverwaltung I p. 1 6 not. 2, apud Graecos 
plerumque Graeca vocabula (opoi, SioixYjot;) repperiuntur. Ceterum genetivum 
ab integra officii appellatione Poyj&o; iTrtTpoTrcov, non a proximo nomine dri- 
Tp6ztuv pendere in propatulo est, quia procurator quidem totius provinciae 
erat, adiutor vero unius territorii Philadelpheni. 5 BIOXIOY. Boeck- 

hius uTOi<.£t[ji£vo'j et Xt&tvo'j masculini generis esse et ad Ptujxoj attributive 
referenda opinatur. At vereor ut quisquam Graecus dixerit 6 o^^TjfxaTt ^m- 
(x6; ut lapidem figura arae significaret. Immo manifesto Xt&tvo'j quidem 
neutrum est substantive usurpatum, poj[xoii vero a oyrjfxaTt pendet, ut sen- 
tentia sit 'cum supposito opere lapideo arae figura elaborato'. 6 HPQIO. 

7 KAeiC©eNOYC. Emendavi. Ka(XXt)o8dvo'j? Boeckh multo violentius. 



627 Lapis fractus undique praeter inferiorem partem et ad- 
modum detritus, in vico Tschindere-Koi sito supra Hierapolin et 
vallem Maeandri edito loco; sed indigenae referebant illuc delatum 
esse ex loco sito prope Qoxlar (Thiunta). Ed. J. G. C. Anderson 
Journal of Hell. stud. XVH (1897) p. 411 n. 14, 



5S7] HierapolitaQonun decretum de paraphylacibas. ]85 

ov. 

fEici 3Tj>axTjou OeofjtXou to5 ^' vsoTipoo^, (ir^vo^ ^aTo[o 

, I eSoEs tmjt 'kpaicoA.sirtov t^ ^ouX^ hci twv dp3^a[t]- 

peaimv*' [too? Tcapa^oXajxai* to Xot«]6v^ dtic iaotwv^ ev Tal? 
,5 x<o(iaic Koieiodai ln5Tj[}iiav, i^ mrg • | (iijSsv STspjov ' auTOK 
xape^siv^ T| {i<{vov ^uXa xat a/upa xai ;iov[t|V, aXXo Se (n)- 
Sev I iiT|Sevt opJlcp ^ av icoTe Tpdmp. Idv Ss Tt^ capd TOiSTa 
icoti^<7^ T^ l[Tipa>i TTOtoovn oo|t|icpd5iit *, IJXev^devTa iceicotT|Xi- 
vat icpooTet|iO'j dvouan e{; [t^ 5Tj(i({3tov *• | xaTondjevat auT^ 
Joa Sv IXev}^d^ siXTjr^u)^^* zapd nvo?, dn^jiov 5s [ slvat". 



Litterae leHH^TTX. 4 Theophilam Theophili filiam (^), i. e. aetate 

minorem ex duobus Theophilis, interpretatur .\ndersoQ. Sed sic prave idem 
bis enuntiaretur. Immo ex duobus eiusdem aetatis hominibas, qaoram utri- 
que BtrjZikfn BsostXoj nomen erat, nata minor hic esi. S In comitiis 

quibus magistratus creabantur etiam aliis de rebus aliquaodo actam idqae 
definite in litteris decretorum indicatiun esse monait Anderson. qai de ea 
re affert C I. G. 2693 e, S Iv dp^ataesiati^ S693 d, 1 -cat; ds^^atpesiac;. Joor- 
nal of Hell. stud. XV 1895 p. 118 d^yntfemtffi haiX.T^iiii. Similia legontar 
BuII. de corr. Hell. XI 1887 p. 316 n. 9, S (iasij. XII 1888 p. 16 n. 5, 1 (My- 
lasis). Frequentissima vero in titolis Lyciae est mentio dv/rupezrxffi haXr^- 
ata; totius geotis Lyciorum. 3 Supplevit .\nderson ex v. 9. 10. 11. De 

hoc magistrataum genere ct n. 485*. Hierapoli in singalos vicos oppido sob- 
ianctos missos esse singulos paraphylacas, sed eos immodicis exactioni- 
bus molestissimos fuisse vicanis hic titalas docet. 4 Supplevi. [xazi 

v6(i]ov Anderson dubitanter. 5 Idem hoc sibi volt qaod alibi haad raro 
rop' louTou vel olx&9r« est, i. e. suis impensis. Cf. Syll.- 409,7. 15. 737, 151. 
Adeo eadem atque bic praepositio asurpator n. 5S9, 1«. 537, 10. 11 d-o zSn 
iauTou. 529, S9. 30 iro vSn irrrffi, sed propter articulam zSr* sane paollo 
alia ratio est. 6 SappIevL 6k t^-ii Anderson. 7 SappIevL rposf^xov 

Anderson. At hoc o»; }if, -posijxov satis langaidom mihi videtur, neqae 
perspicio quorsum in Andersoni supplemento referatur proximum f^. 
8 Facile subauditur subiectum zd^ tus^o^. 9 Supplere conatos sum non 

sine haesitatione. ^ ii]rr/£tpf,aTj ri^^v* /.a^Ssiv Anderson. Sed cum is qui 
plus accipere conatur, quam licet, manifesto contra hanc legem (-apd •zvjm} 
fiaciat, quo pacto haec tanquam diversae res distingui possant? Deinde 
xo]v i'ksj-/%br:i And. At articalas hic positus si quid video pagnat cum 
ajofm V. 8, quod A. sane non eiusdem enantiati esse existima\it, sed in ea re 
errare videtur. 10 SappIevL Sane obscuras litterarum Af relliquias 

post EIZ agnoscere sibi visus est Anderson, ideoque eis[d-fetv sapplevit Sed 
quid est slaajEtv Ttvd rporretfio-j dvdaaTt? Inuno quin i:po<rret[io'j dv^fifltn a 
xaTaTide^^ai pendeat non dabium est, ut sit *pendere multae nomine* vel 
*at multae loco sit'. 11 Quae scriptura in gutturali aspirata inferiore 

aetate in Asia et potissimxun quidem in Caria perfirequens est (cL SylL^ 



Ig6 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 2. Bithynia etc. [527 — 

xal Tou?] ikzT/bi^^xac, irapa^puXaxa? [atj Xajxpavsiv Ta<; Trapd 

10 Tr^[?i3 II ]14 r^ x(u[j.dpj(a? dxovTa? OTScpa- 

vouv 7rapacp[uXaxa, aTrooouvai j auTov t6] dpYupiov, tjth; [8'] 

dv xwfjLTj pouXTjOi^ oTecpavwoat Tcapa[cpuXaxa, | 

Tcapd Tau^Ta^^ [xtj&ev (YJstvso&ai^^* ei 8e [jlyj, t6v 

UTrsvavTito? Tcotrjo^avTa [17] Tt&evat | e?? t6 tou 'A7r]dXX{ovoc 
dva&7j(i.aTa^^, ovto? toutou tou t{;T]cpio}xaTo[? xupiou | xai] iirs- 

}(OVTO?. 



32823 dTc^^&poxaxa, SeSdxy&at, [Ji£T7]XXay.yoTa sim.) eandem hic in labiali oc- 
currere memorabile. <2 Supplevi. axiij.<ai, quod ad proximum eiKi]- 

cpux; refert, Anderson. Sed 'illicite' vel 'contra legem' haec vox significare 
nequit, aliam vero notionem huic loco aptam frustra circumspicias. 
13 Tcc? Ttapd TTj^; 7,u)}a-^? Ti[Aa; Anderson, non improbabiliter, nisi quod am- 
bigas, utrum hic de honoribus a vico an a civitate (Hierapoli) paraphyla- 

cibus decernendis verba flant. 14 [^av oe | |'J[Api^ tk]; r^ -^cufiap- 

-/(as) Anderson. Sed quale nomen feminini generis hic particula copulativa 
cum comarchorum officio coniunctum fuerit, vix assequaris. Ante xcujAocp- 
ya? A. litteras ii.2/\/\TIAZ dispicere sibi visus est, quae interpreteris 
[i]a<:jo.ridi, nisi huius vocis notio alienissina esset a tituli argumento et 
tenore. Sententia suadet ut potius edv ol ti? d^a^Y.dC,ri vel simile aliquid 
scriptum fuisse suspiceris. 15 Supplevi. TTpo; Tau]Ta And. 16 TEI 

NEZ9AI, quod retinuit Anderson. Sed rpo; TauTa (jiTj&ev Teivecj&ai quid sibi 
velit non assequor, quare lenissimam medelam adhibui. 1 7 tov uirevavTioos 

zoirja[avTa 2?£tv | tA] 'AttoXXcuvo? dva&Tj[j.aTa Anderson. Sed id sensu cassum 
est, nisi voci dvd97](jia tribueris notionem exsecrationis, quod ut in litteris 
Christianis tritum est, sic hic profecto non licet. Adde quod infinitivus 
futuri ita usurpatus non caret soloecismi crimine. Quod ipse supplevi in- 
certum esse me non fugit. Sed si memineris quantum fuerit inter Graecos 
eorum qui magistratibus functi essent studium memoriam eius rei dedicatio- 
nibus ad posteros propagandi, vix negaveris tale quid hic posse scriptum 
fuisse. 



2. Bithynia et Pontus, Cappadocia. 

528 Basis lapidis calcarii mollis, Prusiade ad Hypium {tJskilb- 
Kassaha) inaedificata in muro oppidi antiqui. Ed. A. Koerte Mitth. 
des arch. Inst. in Athen XXIV (1899) p. 428 n. 24 (R. Gagnat Inscr. 
Gr. ad res Rom. pert. III p. 21 n. 63). 

[T6v douYxpt]Tov xat 'OXu|Ji7rtov ^ [xal | Trp(OTo]v lirapj^eiac^ 



Litterae 0TTZY, \ In alia inscriptione item Prusiensi Mitth. des 

arch. Inst. in Athen XII 1887 p. 174 n. 7, 1. 2 [t]ov 1% [7:p]oY6va)V Petduviap- 



528] Ti. Claudii Pisonis honores. 187 

8(JY|AaTt I [xoivJoPouXiou"' xal Trporj^Yopov* | tou s&]vou? xal 
5 SexaTcptoTov ^ |j [xal irjoXsiTOYpacpov ^ xat apj(0VTa | t[%] uaTpi- 



/(uv xafi d]Tzh y^vou; dauvxptTov xol 'OX6[j,7rtov legi adnotat Koerte, qui inde 
prius epitheton hic reposuit. Non immerito Cagnat cognomen, quod 
Hadriano impositum nemo fere ignorat, in homine privato Graeco miratur, 
nec profecto quem ita appeliabant Bithyni quasl alterum lovem coluisse 
existimandi sunt. Sed memorabile est, fuisse Prusiade ad Hypium sacra 
lovis Olympii, cuius sacerdotium et ludorum agonothesia a nobilissimis 
hominibus coniunctim cum summo civitatis magistratu geri soleret. Cf. k- 
pla xat dY(»vo8£TT,v Aio; 'OXu|xz[ou Mitth. des arch. Inst. in Athen XII ^887 
p.174 n. 7, H. p.477 n. 8, 3. XXIV 1890 p. 427 n. 23, 4. 5. p. 433 n. 26, 11. 12. 
Quare nescio an ob hoc officium sacrum optime et singulari munificentia 
gestum cives hominibus nobilibus aliquando cognomen decreverint ea condi- 
cione ut id hereditate ad posteros propagaretur. Nam ipse quidem Claudius 
Piso eo honore non functus erat cura hoc monumentum erigeretur. 2 Cf. 

not. 7. 3 Concilium provinciale Bithyniae. Nam etsi haec cum Ponto 

unam provinciam efficiebat, tamen utraque suum separatim concilium habe- 
bat (cf. not. 10). Vox xoivopo6>aov de eiusmodi conventibus etiam n. 490,12 
(Asiae) 568,11.12 (Lyciae) usurpatur. In Bithynia vero etiam xotvo^ouXo; 
haud rarum est (C. I. G. 3773,5. Ath. Mitth. XII p. 174 n. 7, 4. p. 177 
n. 8, 16. XXIV p. 433 n. 25, 6. p. 435 n. 26, 3), quod mea quidem sententia 
ab illo nullo modo divelli potest, sed hominem a civitate aliqua in commune 
provinciae consilium missum significat, etsi fuerunt qui singularum civita- 
tum senatores intellegere mallent. Memorabile est, illud officium in Bithy- 
nia haud raro perpetuum fuisse, nam plerumque oia piou additur. 4 Ea- 

dem officii publici appellatio etiam in alio titulo Prusiensi Mitth. des arch. 
Inst. in Athen XXIV p. 435 n. 26, 2 legitur. Etiam alibi pauca exempla 
occurrunt, ex quibus de natura officii nonnulla colligi licet. Revue arch^ol. 
Troisifeme s6rie XL 1902 p. 143 n. 18, 9. 10 ■jTpoT([Y]op[Tj3av]Ta xat [izptc^ed- 
oa]vTa ure[p ty); T.ojlemi- eius negotium fuisse indicat defensionem civitatis, 
n. 567, 12. 13 ouvrjfopov xal — poYiYopov t^? TraTpioo; onpexf^ primi editores 
recte ita interpretati esse videntur, ut adiectivum ad unam vocem 7rpo-r]f opov 
referrent; itaque ouvTjYopov esse qui per unam occasionem a civitate ad 
ipsius causam dicendam eligatur, zporjYopov qui perpetuum officium eius 
iura defendendi habeat. Alibi ille nomine ouvSiro;, hic vocabulo e-xotxo; 
significatur (cf. n. 438*0). 5 Cf. Brandis ap. Pauly-Wissowa IV, 2 p. 2417. 
6 Cf. L L6vy Revue des 6tudes Grecques XII 1899 p. 272. Ex Plinii mi- 
noris epistulis X, 79, 3 quaeritur ergo an qui minor triginta annorum 
gessit magistratum (in civitate aliqua Bithyniae) possit a censoribus in 
senatum legi scimus Pompeia lege, quae Bithynis data sit, magistratum 
institutum esse in singulis oppidis, penes quem lectio senatus esset. Quem 
Graece Ti(jfr]TY]v appellatum et per se probabile est et titulo Mitth. des arch. 
Inst. in Athen XII 1887 p. 177 n. 8,13 Tiij.Y]T£6oavTa confirmatur. Idem 
magistratus ab hoc ipso officio in vicino Galatiae oppido Ancyra tertio 
p. Chr. n. saeculo nonnumquam PouXoYpdcpou vocabulo significatur (infra 



88 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 2. Bithynia etc. [528 

8o? xal TTJ; i7rap)(£t[a? ^ | xal 8i]xaaT7jv iv 'Pu)[x[ifj8 yf^fjX | 

djY^tojvoOsTTjV xat im t[^? 7ra|Tpi8o?] xat iTtt t^? [xr^TpoK(5- 

10 [Xeto?^, II x]at Pcidu[vid]p)(-/)v 10 xat 4XXa8dp[)rr^v ^i j xa]t a[s]- 



n. 549, 2). lam cum pouXoYP^^ta lectio senatus sit, TioXiTOYpacpia negotium 
peregrinos in civitatem recipiendi esse et consentaneum est et multis testi- 
moniis comprobatur, Cf. Diog. Laert. V, 84 : Z(ahiv.aroi ('HpaxXeiOTjs) 'Epu- 
&paro;, -oXtTOYpacpY]&£lc dv T-rjjxvtp. Quo sine dubio spectat magistratus TtoXt- 
TOYpacpou, cuius frequens est memoria in Bithynia (Mitth. d. arch. Inst. in 
Athen XII ^887 p. -174 n. 7, 3, XXIV 1899 p, 435 n. 26, 3. 4) et Ancyrae 
(n. 547, 5. 549, 3). At raanifestum est alias in hac re politographorm partes 
fuisse ac censorum in senatus lectione. Nam unquam uni homini ar- 
bitrium permissum fuisse, quis peregrinus civitate donaretur, profecto non 
est credibile. Immo populus decernebat, sed magistratus erat illum in al- 
bum civium inscribere, itemque examinare interdum, num laterculus civium 
recte se haberet. Sic C. I. Lat. III Suppl. 6998, 8. 9 caput ex testamento 
P. Aeli Onesimi Aug(usti) l(iberti) lapidi incisum est, quo Nacolensium civi- 
tati pecuniam legaverat iusseratque usuras quodquod amiis civibus rmis 
dividi poliio[gra]p[hia] facta, i. e. purgatis antea civium tabulis. ne peregrini, 
libertini, servi munificentiae iilius participes essent. 7 Si hos magistra- 

tus intellegeremus, neque facile dictu esset, quo pacto apycuv rfj; drapyeia; 
a bithyniarcha (not. 10) distingui potuerit, neque credibile est de magi- 
stratu patriae simpliciter dici apyovTa, cum in multis aliis titulis TrpcoTo? 
apyouv commemoretur; nam minore aliquo in archontum collegio loco conten- 
tum fuisse hominem summae nobilitatis nullam habet probabilitatem. Quare 
merum laudis honorisque vocabulum hoc mihi videtur, ut v. 2 et alibi -ptu- 
To; cum genetivo. Cf. titulum metricum Bithyni hominis Mitth. des arch. 
Inst. in Athen XII 1887 p. 181 n. 11, 1. 2 -poJTov dv [-jaTpiQ y.at e&vst Bt9u- 
vtSo; cipyn?, rpojTov dv "EXXTjatv. Namque apyeiv et TTpojTov eivat ad idem re- 
dire notum est. Non fugit me, huic interpretationi aliquantum difficultatis 
creare v. 2 [TtpcuTojv iTrao/eia;. Sed in tumida huiusmodi titulorum verbo- 
sitate minime incredibile videtur, aliquando eundem honorem bis, aiiis 
utrobique verbis, commemoratum esse. 8 Cf. n. 499*. 567,10.11. Th. Momm- 
sen Romisches Staatsrecht III p. 337 not. 1. 9 Nicomediae. Cf. v. 16. 

10 Cf. Lebas-Waddington Inscr. III, 1 1 42, 2. 1178,2. Digest. XXVII, 1, 6, U: 
l^ouc kpapyia, oTov datapyia, ^i&uvapyia, xa-TtaSoxapyta. J. Marquardt Eph. 
epigr. I p. 208. Rom. Staatsverwaltung I p. 515 cum not. 1. Rostowzew 
Arch. epigr. Mitth. aus Oesterreich XIX 1896 p. 140. Quin recte illa ap^avTa 
Tou xotvou Tdjv dv Bt&uvia Ti)J.TjV(wv, quae in tribus titulis (Mitth. des arch. 
Instituts in Athen XII 1887 p. 174 n. 7, 9. 10, p, 177 n, 8, 17. 18. XIV 1899 
p. 435 n. 26, 8. 9) leguntur eodem rettulerint Marquardt et Rostowzew eo 
minus dubitationis relinquitur, quia concilium provinciale (y.otvoPo'jXiov v. 3) 
in litteris Severi Alexandri imperatoris ad illud datis sic appellatur (Digest. 
XLIX, 1, 25 AuToxpaTojp AX£;avopo; zw xotvip twv Iv Bt&uvta 'EXX-/]va)v), et 
quia plane gerainus sermonis usus in finitima provincia Asia fuit (n. 4582*). 



328] Ti. Claadii Pisonis honores. 189 

^[aVrocavTTjV^^ [xai] to3 iis^aAou xal xoivou rr,; B£idu[via; 

va]o'j Toiv jiuoTTjpiov ispo^avT^T^v ", j ou]vxXT,Tixoi3 zazrov'*, ^ 
15 [X]oYi3Tijv T^; Xa^i-K^aTaxTfi \ [}j.T|]Tpor<JX£aK ^* Neixo}iT|Se(a; j 

[TIi3(spiov) KX(at>oiov) Ileiowva**, | [ti]*' }»^a Svojia too -fe- 
20 voo?, j [T(tTo;) 0'jX]xio? rFariavo;^' !j T^v ^tXov, 



Haic igitar praesidebat bitbyniarcha simnlqae sacra proTincialia imperatoris 
administrabat. De boc toto honomm prorincialium geoere cf. n. 535, 7. 8. 
531, 19 et qnae adnotavi n. 498^. 57:iS. 4^ ^e bic qaidem magistratam 

vel sacerdotium, sed ut supra v. 5. 6 ip/o-wTa tt,;] raTpiioi xal rfj? izap- 
Yei[a;j meram laadis honorisqae vocabalam agnoscendam existimo. Ct ti- 
talam metricum allatam not. 7, abi item patriae provinciaeqae principatai 
tertiam adiangitor praeconiam rpotov h* 'EXAT^in. 42 Flamen Aagasti 
mimicipalis Prasiensiam, oon provincialis Bitbynorom. Nam hoc nomen 
per se accipiendam neque vero cum ea quae subsequitur sacerdotii appella- 
tione coniungeadum, ut fecerat Koerte, existimo. siquidem alter quidem titulus 
(not.l3) ab eo allatus ambiguus est, sed hic certe collocatio verboram plane 
demonstrat, illa toj — vaoj ad Tdr^ (lumjptorv lEpocovnj^ modo neque vero etiam 
ad 8£paffto9<r/rT,'< spectare. 48 CLL^M^Waddingtonlnscr. 111,4 178, 46: tou 
xovio^ vaoij Twv u.yTn;p?«iw [Ijepo^pacvTTyv xai 5c^aTrocavrT,-v. 4 4 Unns Claadius 
Piso est inter homines senatorii ordinis, qoi quidem noti sint, legatus legioois I 
Adiutricis piae Sdelis anno 207 p. Chr. C. I. Lat. III Snppl. 44 082, 7, quem 
titulum attulit E. Klebs Prosopographiae imp. Rom. I p. 392 n. 761. Qoem 
qaominus baius Claudii Pisonis nepotem existimemas certe nibil obstat. 

15 Inde a C. Caesaris ,37 — 41 principatu Nicomedia in nammis et in- 
scriptionibus primo Bithyniae, deiode Bithyniae et Ponti metropolis appella- 
tor, eumque honorem semper tenuit, cum Nicaeenses acerrima sed infelici 
aemnlatione eum sibi arrogare conarentar. Cf. C. I. G. 4 720, 1 f, {iTjTo^ 
roXi; xai -pobrr, Bstft-r/ia; IIo-^toj 'Aopiavf, vetsxopo; NeixofxfjOeea. C. I. G. 3774 
(Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 4 n. 6), 3 t; jtryiTn; ji.T,TooroXi; xai 
itptDTT, Bsiftuvta; TE xat U6yzo'j ASptavrj SeouTjptavf, ot; vsoxopo; Netxojxf^oeta 
iepd xat aTjXo;. J. Marquardt Rom. Staatsverwaltang I p. 355 not 8. 

1 6 Cam homo supra senatoris avas dicatar, eum quo baec incisa sint tem- 
pore senem exacta aetate fuisse patet. Sed sic quoqae vix prima initia 
cursus honorum nepotis not. 1 4 superstes attingere poterat, ita ut con- 
sentaneum sit, hunc titulnm fere decennio ante 207 p. Chr., quo ille iam 
ad legationem legionis ascenderat, qai est praetoriorum honos Marqnardt 
Rom. Staatsverwaltuog II p. 457 not. 4 , exaratum esse. 17 ~'~. Artica- 
lum agnovii Koerte, sed cur eias rationem grammaticam se intellegere neget 
non video. Unas inter omnes qui tunc vivebant illius familiae homines sin- 
galari gloria eminere dicitur Piso. 18 Huius Papiani titulum honora- 
rium apud Lebas-Waddington III, 4478 haberi adnotat Koerte. Cum illic 
ipse Titas Clpius Aelius Papianus, pater vero Titus Clpius .\elius .\ntoniDas 
appelletor, certe buias aetas in Antonini Pii principatum, Ulins in posteriora 
saecali p. Chr. n. alterins decennia incidere monet Koerte, qnae temporis 



190 Vm- Imperii Romani provinciae orientales. 2. Bithynia etc. [528 — 

definitio insigniter convenit cum eis quae supra not. 14. 16 de Pisonis 
nepote disputata sunt. 



529 Lapis arae figura, inaedificatus in pariete domus privatae 
in oppido Sulu Serai (Sebastopoli). Ed. J. G. C. Anderson Journal 
of Hell. stud. XX (1900) p. 153 (Revue arch6ol. S6r. IH Vol. XXXVII 
1900 p, 498 n. 147). A Fr, Cumontio cum ectypo chartaceo col- 
latum titulura repetivit R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 43 n. 115. 

M(apxov) 'AvTU)Viov 2epYia 'PoScpov, aTi6 ts tu>v [7rpo]|Ydvo>v 
Siaor^ficJTaTov xa^l ajTti roiv iSioov auTou | cp».XoTei(jiiu)v \a.)i-K^6~ 
TaTov, Tiaoa? jxsv XsiTouplYia? SieleXOcJvTa, ev Tcaoai? 81 cptXo- 
5 T£i[xtai[c^] II eu8oxi[ir|OavTa, ap^avTa xal {>taoap)(rjOav|Ta ttoX- 
Xaxi;, dYopavo|i.TjoavTa irXeovdxi?, | irovTap^rjoavTa^ |v t^i 
[jLTjTpoTOXet nc$[v]|Tou3 NeoxaioapeicjL ^, TroXXd {jlsv xat fxeYdlXa 



Litterae AA9NETTSn. Perfrequentes litterarum ligaturae. Extremae 
hastae passim lineolis transversis ornatae. 1 Inter impensas quae civis 

locuples reipublicae causa in se recipit hic distinguuntur legitimae, quas 
praestare debet (XetToupYtat), et voluntariae quas sua sponte patriae offert 
(cpiXoTi[ji.iat). Nonnunquam sane, ut supra v. 3, cpiXoTt[j.ta latiore vi de utroque 
genere dicitur. Cf. I. Levy Revue des 6tudes Grecques XII 1899 p. 265 cum 
adn. 3 et quae notavi Syll.2 4165. 2 De hoc honorum provincialium 

genere cf. n. 498 3, 528 w. 5788. Hic Ponti Polemoniaci (not. 3) concilii 
praeses idemque sacrorum Augusti antistes inteliegendus est, diversus ille 
quidem ab eo pontarcha, quem habes n. 531, 10. 3 Ponti Polemoniaci 

metropolis fuit Neocaesarea. Ilia vero regio, cum anno 36 a. Ch. Polemoni I 
Zenonis filio regi a M. Antonio data esset, in dicione posterorum eius usque 
ad annum 63 p. Chr. permansit, quo tempore a Nerone Galatiae provinciae 
adiuncta est. Cum anno 70 p. Chr. Vespasianus totam provinciam Galatiam 
cum Cappadocia coniunctam legato pro praetore consulari dedisset, Traiani 
principatu utraque quidem rursus suum praesidem nacta est, sed tum 
Pontus Polemoniacus cum aliquot aliis regionibus septentrionalibus non ad 
Galatiam rediit, sed mansit pars provinciae Cappadociae etiam illa aetate, 
qua hoc monumentum dedicatum est. Cf. I. Marquardt Rom. Staatsverwal- 
tung I p. 360. 367. Neocaesaream metropolin fuisse etiam nummi (Eckhel 
D.N. IIp. 355. Mionnet II p. 352 n.120. 122— 131. Suppl. IV p. 449 n.175 sqq.) 
testantur. 4 Cf. Plinius N. h, VI, 8 : Cappadocia \ntus habet — oppida 

— Neocaesaream qmd Lyeus {praeterfluif). % 9 a Neocaesarea supra dicta 
mittorem Armeniam Lycus amnis disterminat Ptolemaeus Geogr. V, 6, 9 
p. 874, 2 NeoTtaioapeta in capite Ka:r7:a5oxias &e3t; sub titulo IIovtou IloXe- 
|x(«vtaxoiJ [xeooYetoi, Ammianus Marc. XXVII, 12, 9: Arsacis filium Param 



M. AatoDil Rufi honores. 191 



10 Ip^a xaTaaxsuaoajxsvov 5t iict|ie'Ae{ai *, icoXo Se icXeiova dro 
Toiv iauT^ou ',] [ -pairov (Jisv dvouavra x6 YOfivaotov, dplj^tepa- 
ad;i£vov 8e 5id ptoo rtot dstOTd-ot | auToxpaTopt 'ASpiavoit' 
lietd Tr,; 5ta5r|jxo TaTr,; [fjuvaixi? outou 'AvTtovta; 2TpaT[o] - 

15 vsixTj? xai xuvT,Y£3ia xal }iovofta}(ia; | oia^ipouaa? T,a^T/r^iU- 
vov, lzia£AT,[&£VTa 5s xai tou jierd tjjv TeXeoTijv 4au|Tou )rp<Jvoo 
xal dia; STT,a''ou? xat «piAoTetJixia;* oa^J^tXsT; ctd ptoo xaTaXt- 

20 r»>vTa xat, 8 jiiftarov loTtv, 5td5oj(ov xat tou y^vo[o;] j xai 
tSv ^tXoTSijitoiv t[^]v iaoTou doYaTspa | AvTcaviav Ma^ijiav 
icapa3^d{ievov xat | 6|A(ovo{i0v doYaTpt5ouv I; dvSpo; ^P^h 

25 xeuovTO? Iv Tr^t }ir,Tpoic<JXet Ajiaasia* xai 1; rap' :fj}i£Tv Kopvr,- 
Xtavou KaziTtuvo; i xal ^5vTa roXXdxt; Tj Se^aTTozoXstTmv ^* | 
in^Xt; xat TsXeuTT,3avTa £tsi{it,3£v Tr,t tcov j dv5ptdvTaiv xard 
<poXr,v** dvaO£3£u dvi &r,x£v oe too> dv5ptdvTa;** dico t[<o]v 

30 ia[o] TT,;i3 ^.jfdTr^p aoTou 'AvTeovia Ma;t(ia. 



— in^perator Valens apud Neoeaesaream morari praeeqnty urhem PoUmo- 
niaei JPonii noHsaimam liberali vietu eurandum et euUu. Hlerocles Synec<L 
693, K Neoxvt9a|iEia sub titalo i-n^'/}.i IlovTtxf,; a'. Hodie nomine antiqno 
non nimis inflexo Xiksar appeilator. 5 In aliis operibos ille nihil prae- 
stitit civitati nisi operam suam, cum curam (iTn^iXEtovj susciperet, alia de 
sua pecnnia aedificata patriae donavit. 6 Cf. infra v. 29. 30. n. 537,10.44 
et quac adnotavi supra n. 5275. 7 a. 44 7 — 4 38 a. Ch. De superstite 

principe hic dici sponte patet 8 CL n. 4. 9 De Amasea oppido no- 

bilissimo, Strabonis geographi patria, cf. G. Hirschfeld ap. Pauly-Wissowa I, 2 
p. 4 743. Sita erat in valle Iridis fluminis, regia Ponti, postea caput regionis 
quae Pontus Galaticus appellabatur, quaeque easdem cum Ponto Polemo- 
niaco (not. 3j vicissitudines experta est, ut primo Galatiae, deinde Cappa- 
dociae pro\inciae partem efficeret. Cf. Strabo XII, 3, 39 p. 564. Ptolemaeus 
V, 6, 8 p. 872, 5 sub titulo IIovtou ra>.aTtxoD jissoTEtot. Plinius N. h. \1, 40. 
Steph. Byz. s. v. Hierocles 704, 3. Metropolis dignitatem habuisse iampridem 
notum erat ei nummis quibus inscripta sunt (iTjtporoXii I16vto'j aut fiTjrp^ 
TToXt? xal rpdoTT, tou IIovto-j (intellege tou ra).aTtxou). Cf. Marquardt Rom. 
Staatsverwaltung I p. 364 not. 6. Etiam in titulo Amasensi C I. G. 44 68, 4 
[~]ffi ji.T-por6/.£[oB;] exstat. 40 Sebastopolis Ponti commemoratur apud 

Plinium Nat. hist. VI, 4 4 [easteJlum Sebastopolis]. 46. Ptolemaenm Geogr. 
V, 6, 6 p. 870, 6. Hieroclem p. 703, 5. NovelL XXXI, 4, 4:; oearepw Se 
iza^[isi Ap{ieviav ttjv l{i-po38ev -zparrti^t xoXoufiivTjv — r6Xet$ 06x5 icpoo- 
veifiavre; ttjv ts ttov SE^aTroroXrrmv f,v xat iro^Tepov er/e xtX. 4 4 Cl 

n. 54712. 42 Honorem tribus decreverunt, sed sumptnm filia praestitit. 

4 3 Cf. not. 6. 



192 Vin, Imperii Romani provinciae orientales. 2. Bithynia etc. [530 

530 Tabula magna marmoris albi, in campo inter theatrum 
antiquum Notii oppidi et vicum hodiernum Oiaur-Koi. luxta 
hunc titulum a dextra alius similis Laodicensium a Lyco. Edd. 
J. Chamonard et E. Legrand Bull. de corr. Hell. XVIII (1894) p. 216 
n. 3 (B. Haussoullier Revue de philologie XXH 1 898 p. 259 n. 2). 

AyaB^ xyiyj^. \ 'A[iioo5^ iXsuOspa? xal atjTo|vd[jLOU xal 6[xo- 

5 oirc^vSou 'P«)[[jLaioi?2' e^i Trpu-aveu)? AiidXllXoJvo?^ t6 $y'*, Upa- 

TEuovTOi; M(apxou) 0(u)X(Trtou) | 'ApTep.t8(6pou, O£07rt(({))8ouv- 



Litterae AAEeATTCCH; ;i v. 5 5 est, v. 16 =.. Nomen gentile quod est 
OuXTrto? v. 5 fin. compendio O^ exprimitur, 1 Oppidum Ponti situm in 

littore maris inter Halyis et Iridis fluminum ora, per qviartum a. Chr. n. 
saeculum Atheniensibus colonis acceptis aliquantisper rietpaieu; appellatum 
(Syll.2 ■1342), sub eiusdem saeculi finem ad pristinum nomen rediit. Postea 
sub regum Ponti imperio fuit, bello Mithridatico altero a Lucullo capta, 
sed deinde restituta, anno 4 7 a. Chr. n. a Pharnace crudeliter habita, post 
eius cladera a Caesare liberata est. Denique cum Amiseni Stratonis tyran- 
nide vexati essent, post victoriam Actiacam C. Caesar Octavianus eos in 
libertatem restltuit. Hodie oppidura Samsun appellatur. Cf. G. Hirschfeld 
ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie I, 2 p. 1839sq. 2 Libertatem Arai- 

senorum praeter hunc titulum et nummos inscriptos 'A[xtooO IXeu&£pac 
testatur Plinius Nat. hist. VI, 7 : Amisum liberum (amissum iberum codd.), 
Sinope CXXX. G. Hirschfeld I. I, Quod hic etiam foederata (6[x6o7rovclo; 
'PwjAaiot;) vocatur civitas, id convenit cum Traiani litteris ap, Plinium 
minorem Ep. X, 93: Amisenos, quorum libellum epistulae tuae iimxeras, si 
legibus istorum, quibtis de offieio foederis utuntur, eoncessum est eranum 
habere, possumus quominus habeant non impedire. Ceterum hunc genetivum 
A[jLtoou — 6;j.oo7rov5ou 'Pwfiaiot; a &eoTrp67rot v, -ta pendere vix est quod 
moneam, Interiecta sunt nomina eorum qui in civitate Colophoniorum et 
oraculo Clario illo anno, quo Amiseni id adierunt, summis honoribus sacris 
et civilibus fungebantur, 3 Sumrao civitatis raagistratu tum ipsum deus, 

cuius in tutela illi se esse existiraabant, ornatus est, Id iam persaepe 
factura esse nuraerus not, 4) indicio est; qua cum re perbene convenit, quod 
ex quattuor eiusdem generis titulis qui aetatem tulerunt unus (Bull. de 
corr, Hell, XVIII p, 217) hominem prytanem habet, sed ita ut hic honos 
cum prophetia coniungatur ([^rputavjew; oe ■a.oX TrpocpYjTou KX(a'j5tou) 'Poucpou), 
duo vero item Apollinem, Mouoetov xat ^t^X, rrji; ^v 2[x6pvT) e-uaYY- "XoX-^; 
III p. 220 n. 391, 1 tc-tium (xo ■{), ibid, p, 129 n. 170, 12 sexagesiraum quin- 
tura (-6 ^e'). Quinti tituli (ibidem supra n. 170 in, eodem lapide) superior 
pars intercidit, ut prytanis raentio non exstet. 4 Chamonard et Legrand 

cum T§r legissent, annum trecentesimum sexagesimura tertiura indicari sibi 
persuaserunt, At "f in lapide esse testatur HaussouIIier, ut appareat sexa- 
gesimum tertiura esse, qui numerus bene convenit cura eis quos duo alii 



530] Amiseaorum ad ApoUinem Clarium legatio. 193 

To[(;'^] I 'AoxXT(iti8ou To5 ATj}io<piXo[o,] | Tuiv olt: 'ApSuo?' 
10 'HpaxXeiSoiv' | naTpo($)£vi8oo®, Tcpo^TjTsuovlToi;^ 'Ep|i.ioo 'Arra- 



lapides habent (not. 3), 5 ©EZTTIOA. Idem officium atque idem horao 

in titulo legatorum Laodicensium a Lyco biennio recentiore est, qui in eodem 
lapide hunc a sinistra attingit, v. 5 [8e37:t]u»5o5vTo; 'Aax).T)ri8o'j xou Atjijlo- 
«piXoy, itemque Mo-jo. %. PipX. III p. 129 n. 170, U [&e]oTTi(p5o-ivToc KX(ay5iou) 
'ArxXv^-r.irjou. Poetam, qui oracula a propheta dei edita versibus includat, 
haud inepte interpretantur Ch. et L. 6 Ardyn I Lydorum regem (cf. 

E. Meyer ap. Pauly-Wissowa Realencylilopadie II, 1 p. 617 n. 3) agnoscunt 
editores cum propter gentis Heraclidarum nomen (not. 7), tum quia Ardys II 
Gygis filius et successor medio saeculo a. Chr. n. septimo (E. Meyer ibid. 
n. 5), Mermnadarum stirpis fuerit, qui reges neutiquam ita se gesserint erga 
Colophonios (Polyaen. Strat. VII, 2, 2), ut credibile esset nobilem in ea urbe 
gentem ad unum ex illis originem suam revocasse. 7 Qui ante Gygem 

Mermnadarum gentis auctorem apud Lydos regnaverant, ei apud Graecos 
(Herodot. I, 7 : t; oe ■^Y^t*'^''^^^ oyTcu T:e(>if,X9e, io^jan 'HpaxXeio^tBV, £; t6 fivo? 
To Kpotaou, xaXeopiivou; 5e Mep|i.vo5a;. 13. U. 94. Nic. Damascenus fr. 49 in 
Fr. Hist. Gr. III p. 382, 4. 383, 10. 385, 26). Quare etsi etiam Mermnadarum 
origo ad Herculem referebatur, tamen haec sollennis appellatio dubitari 
non sinit, quin de Ardye I hic dicatur. 8 TTATPOCENIAOY lapis. Quod 

cum Ch. et L. non intellexissent, editor ephemeridis in nota subiecta paginae 2 1 8 
naTpo(;)evi5ou emendavit rectissime. Sed quod ille haec toov dz' "ApSuo^Hpa- 
xXeiooJv naTpo$eviSou ab Asclepidis nomine separata alium hominem honore 
eximio florentem significare sumit, id etsi HaussouIIieri assensum tulit, 
tamen mihi non probatur. Commodissimum sane videatur, flaTpoSevioou hic 
nomen proprium, non gentis vocabulum, interpretari. At sic twv dr "Apouo; 
'HpaxXeiouv illis lepaTeuovTo;, &e(J7:uuoouvTo;, rpocpT^TeuovTo; respondentem tem- 
poris slgnificationem continere statuendum esset, id quod nec sententia nec 
structura grammatica patitur. Nam ut optime et usitatissime dicitur 'quo 
anno Hermias propheta erat', ita illud 'quo anno Patroxenides ex gente 
Heraclidarum erat' omnium ineptissimum esse quis non videt? Neque twv 
ir' '\p5uo; 'HpaxXciowv simul genetivus partitivus idemque absolutus esse 
potest. Quare redeundum est ad primorum editorum interpretationem, qui 
haec ad Asclepidem referunt, quod nuliam habet difficultatem, dummodo 
totam Heraclidarum gentem in plures stirpes divisam sninamus, ex quibus 
uni HaTpo^evtoai nomen esset. Similis necessitudo Heraclidarum genti apud 
Corinthios cum Bacchiadis, apud Lacedaemonios cum Agiadarum et Eury- 
pontidarum stirpibus intercedere ferebatur. Sane fictione recentioris aetatis 
demum hae omnes gentis Heraclidarum partes habebantur (de Bacchiadis 
V. I. Toepffer ap. Pauly-Wissowa II, 2 p. 2783), sed id in Patroxenidis Colo- 
phoniis vix aliter se habuisse existimaverim. Quod in reliquis titulis qui 
eundem hominem commemorant haec nobilissimae originis mentio non in- 
venitur, facile explicatur, si statuimus hunc primum esse annum officii 
Asclepidis, postea vero additamentum non necessarium omitti coeptum esse. 
Atque in illa altera interpretatione Patroxenidis Heraclidae mentio certe non 
Dittenberger, Orientis gr, inscr. II. 13 



194 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 2. Bithynia etc. [530 — 

Xoo, Ypo^H-f^^^b^"^^ 'ATtaXoo p', 'EpjxoYsvoo? | AaSsoo, OsoTrprJ- 

Tcoi*^ ^XOov I KptaTTo? Tpocpwvo? xai | 11{6t:Xio^] IlouTtto? 

15 KaXXtxXfj?, II oiTivs? ixoTjOivTE? ivspaTsooav ^^. | Itoo? p^y' ttJ(; 
iXso&epia<;*2, 



minus singularis est quam illud quod Chamonardi et Legrandi sententiae 
reiciendae ansam praebuit. 9 Idem officium in aliis titulis Clariis occurrit. 
Cf. Revue de philol. XX p. 260 n. 3, 3 [TipuTavJetoc hk xal TrpocpTjrou KX(a'jSiou) 
*Po6'fO'j. p. 262 n. 5, 12 zpocpTjTeiovTo^i: tou Selvoc] itemque apud lamblichum 
de mysteriis III, 1 1 eivai y«P 7rrjf?]v i-i otxip xaTaYEicp xat dTt' a'JTf); irtvetv 
Tov irpocpriTTjv. A sacerdote (v. 5) et hic et in reliquis inscriptionibus distin- 
guitur, ut appareat minus accurate loqui Tacitum, qui manifesto de propheta 
haec dicat Ann. II, 54: adpellitque (Germanicus) Colophona, ut Glarii Apol- 
limis oraculo uteretur . non femina illie, ut aput Delphos, sed ccrtis e familiis 
et ferme Mileto accitus sacerdos numerum modo constdtantium et nomina 
audit; tum in specum degressus, hausta fontis areani aqua, ignarus 
plerumque litterarum et carminum edit responsa versibus compositis super 
rebus, quas quis mente concepit. Qua in descriptione inesse non modo 
errores, sed aliquot res plane fabulosas neminem fugiet; ex quibus illud 
quod est de ignorantia litterarum fortasse inde natum est, quod propheta 
non ipse versus pangebat, sed thespiodi (not. 5) opera utebatur. 1 Idem 
est Rev. de phil. XXII p. 258 n. 1, 1. p. 262 n. 5, 15, cum lamblichus de 
myst. III, 1 4 dicat 7:tovTa hk yp7]0[xw5eTv toTi; rapoOoi &£0)pors. Utrumque 
nomen recte se habet, nam hoc quidem genus significat, iliud vero speciem. 
1 i Sc. in cavernam subterraneam, quam Tacitus (not. 9) specum, lamblichus 
(ibid.) v.aTaYetov oly.ov appellat. Recte HaussouUier ex hoc additamento, quod 
in reliquis titulis desideratur, rem Clari ita institutam esse collegit, ut in 
universum quidem qui deum consulerent extra specum responsa exspectarent, 
sed certis quibusdam caerimoniis absolutis (|i.uTrj&£vTec) etiam intro penetrare 
liceret. Similem fuisse morem Lebadeae in oraculo Trophonii, siquidem 
ibi quoque ritus quidam sacri peragendi essent, priusquam in speluncam 
intraretur; cf. Pausan. perieg. IX, 39, 12: toutov Se (satellitem Demetrii 
Poliorcetae) ojte ::of^3ai Tiepi t6 kpdv ^aoiv oij5ev Ttbv vevo[jiia[j.£v(uv ojTe ypr^- 
c6(i.evov Tu5 &£(i) -AaTaPfivai. Sed illic quidem nemini nisi qui intrasset con- 
sulere licuisse oraculum. 12 Amiseni libertatis annos ab Augusti vic- 

toria Actiaca numerabant, ut appareat annum centesimum sexagesimum 
tertium non 130, ut primi editores computaverant, sed 132 p. Chr. n. esse. 
Haussoullier. 



531 In aliqua ex quinque vel sex casis, ex quibus constat 
pagus Meireh situs inter oppida Iflanen et Ttitag. Edd. G. Hirsch- 
feld Sitzungsber. der Ak. zu Berlin 4 888 p. 888 n. 6i. Accuratius 
G. Doublet Bull. de corr. Hell. XHI (1889) p. 312 n. 20. (R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 32 n. 90). 



53«] Sacra lovis Boniteni. 195 

'A7[ad^t To/JTjU 0e^ [ic]aTp«p<p Au BoviTT,vm * i \!5 j>xo; Ad}- 
pTjXto; 'AXs^avopo;, Fatoo to'j | xal A . . ».[1100 to'3 spootdTOo' 
xai •^z'iB'io'/o'j^ ax rpoYovmv xal xticjtoo* tSv Upoiv T<fe»v 
* xal Tpooio);* ''djyjvxpiTou* xal cpoToo apj^ovTO?', | xaTap^o- 
-|>£vou Ttov d3|AsXuDV Too vaou, j 6 '(evedpyrfi^ xal irpooTaTTjS 
xat xTtoTT,? xal Tpoj^eu; xai dpxiepsu; to3 O^Jvtoo*, dpla; 



Litterae TTX ; $i v. « Z cst, v. 6. 8 1 . « CognomeD lovis celeroqui 

ignotam. qood probabiliter Doublet repetit a nomioe loci. coias item nolla 

exstet memoria. 8 Sc toO Uoo5. Verbom rpotsrasftai et oomina inde 

derivata zporrdrrTjC et rpoTraaia iam antiqoitas de eis. penes qaos delubri 

alicaias tatela et cara est, asurpantar. Cf. Pseadoplutarch. Vit. X or. p. 850 A : 

r-rdvTo; oe rpo? AijXiouc dui?ia^ijrfi{«tTo; sc. 'A9Ti>atotc), roTspoy; oei rpota- 

.x3%fii To5 lepoti (tou ht A+,).«b'. Recentiores Latinam patronm, abi non 

ipsam pauUoIam inflexom retinent ^rdTpoyv. cf. n. 588*}, illo nomine Graeco 

exprimere solent. Ct C L Att. III, 53 < : Mdpxov A-jpT,).ton# Kaisopa, A-Jroxpd- 

Topoc AvTwvtvou uWv, xht •Kfnvahr^t A^Tjvatoi. BuII. de corr. HelL VII 1883 

pw S65 n. 7, Isqq. *j — IlEpfateBV r<5).i; tw^ toto'» rpoTOXTTjV. 3 Qaam 

-jevdpyT]? vel ^fevedpyr; pleramqae habet notionem eias a qao gens vel 

familia aliqaa originem suam repetat Callimachos ap. Hephaestionem Encfa. 

p. 57 Gaisf. 31, 19 Westph. ^ioove; rj-ja-^^iTaTOt <PoT^i ts xai Zs^, Ato-Jiunv 

fzvdpyai', eam hac non qaadrare sponte patet, siqaidena et pater et filias 

hoc nomine appellantar eamque dignitatem a maioribos hereditate accepisse 

praedicantur. Sed etiam eam, qai genti ad tempus aut per omnem vitam 

praesit, principem gentis, hac appellatione uti monstrat C I. Att III, 1278, 3, 

ubi Cer\cum ipytepiu; xal •jrverdpyr,;] recensetur, manifesto idem officiiUD, 

qaod in Amy-nandridarum latercalo C I. .\tt UI, 1276, 6 i^fyrt toj -rlvooc 

est. Qaod in Xovella XXI, 2 p. 146, < 2. 14 7£-.£apytxd ^stibstantive^ et Yeveop- 

y.xd ympia appellantur qaae a maioribus hereditate accepta sunt, id mani- 

festo ab illa priore vocabuli significatione repetendam est. 4 Ciun non 

Toj tepoj, sed Ta>v ItQvrt ymptciv dicatoT. conieceris Gaium illnm ftmdis deo 

donatis aream sacram auiisse. Sed haud raro qui quolibet beneficio urbem 

vel Canum aliquod affecit, per exaggerationem laudis xTtTrr,; appellattir. 

Cf. n. 4S2^ 5 Eum qui frumentum civibus suis sua pecuoia emendum 

curaverit interpretatur Cagnat non incommode. Sane propter proxime 

superiora de delubro lovis Boniteni potius cogitaveris quam de Amastria- 

norum civitate, comparaverisque SylLS 424, 5 tooso; toj At^u^tou AT:oX).«r#o? 

(^ MOlTjSCeDV roXi;]. 656, 43 t^ f^iiSTepa nSXst t^ Tpo!5u> t^; lota; 9eo5 ■zffi 

E^Eria;. Neque enim minus apte, quam civitas nntrix, civis nobilitate et 

mtuificentia eminens nutritor numinis fanique appellari potesL Sed cum 

rpfloTVj apyovTo; utique ad populum Amastrianorum spectet, hic quoque fieri 

potest ut verum viderit Cagnat. 6 ZYNKPITOY lapis. Emendavit 

Doublet. 7 Ct n. 492 8. 8 Ct not 3. 9 Etsi insolitum est, quod 

idem homo in eodem titulo et disyteoei; toj IIovtou et rovrdpyTj? appellatar, 

tamen inde non recte colligi existimo, his nominibtis non etudem significari 

43* 



196 yiU- Imperii Romani provinciae orientales. 2. Bithynia etc. [531 — 

10 TTjV }JL£Yt|aTTjV apxV "^^ Xa|X7rpoTarr|? 'A|xaoTpiavu)v |j t:6- 
Xecu^;'*', pEiOuviapjcirji;!^ xal irovTapyyj?^^^ T£i}jL7]|9eli; UTci Oeou 

'AvTOJveivoui^, Traoai? Tat? [t%] | TroXeiTEia? Tetfioti; StaTrpe- 
^a.Q^^, xaTaoxeuaoai; | tov vaov [xsTa TravTOi; tou xdo}iou | 
dcptepo>o£v h t^ Ooo' ETet^^ 



honorem. Nam ipsa quidem officia, quae his vocibus indicantur, distin- 
guenda sunt, quia altera appeliatio ad summam sacrorum provincialium curam, 
altera ad conventuum concilii provinciae regimen refertur; quare, quae est 
illius aetatis in eo genere verbositas, non mirandum est ea singillatim 
enumerari, etsi semper ab eodem homine coniunctim gerebantur. Ceterum 
Ponti nomine hic indicari partem occidentalem eius terrae, quae tum cum 
Bithynia unam provinciam efficiebat, apparet. De aliis Ponti partibus cf. 
n, 5293.9. 10 Cf. G. Hirschfeld ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie I, 2 

p. Mit9 n. 1. Oppidum in ora Paphlagoniae situm, orientem versus ab ore 
Parthenii fluminis, conditum fere a. 300 a. Chr. ab Amastri regina. Cum 
certe inde a Traiani aetate (cf. Marquardt Rom. Staatsverwaltung I p. 355 
not.9, quiprovocat ad Eckhel D. N. II p. 386. Mionnet II p. 391 n. 24. C. I. G. 
4149, 4. 5, ubi tamen ex foeda corruptela fAr]TpoTr6X£(u? vix certo restitutum 
videtur) hoc oppidum orae Ponticae metropolis fuerit, sane mireris, hanc 
honorificam appellationem hic non legi. Ceterum fere diei itinere delubrum 
lovis Boniteni ab urbe Amastri distare monuit Doublet. 11 Cf. n. 528 lo. 
4 2 Cf. not. 9 et n. 5292. Eundem hominem bithyniarchia et pontarchia fungi 
etiam apud Lebas-Waddington III, 1178, 15 videmus, quae res non mira est, 
siquidem duo quidem concilia et sacerdotia provincialia fuerunt, sed una 
provincia. 13 M. Antoninum, qui volgo Caracalla appellatur (a. 211 — 217 

p, Chr. n.) intellegi ex anno (not. 15) apparet. Neque vero recte Hirschfeldium 
de decreto quo omnibus liberis hominibus qui in orbe Romano essent 
civitas Romana data esset cogitare observavit Doublet; nam hoc quidem bene- 
ficium tam late patuisse ut id in uno homine singillatim efferri ineptum 
esset. Iramo alios honores ab imperatore ipsi Alexandro tributos innui. 
14 Post T£t[i.arc coramate distinguit Cagnat, post AvTtuveivou non item, ut 
manifestum sit eum hunc dativum a TstixTjftsU, non a oia-pe-iia? suspendere. 
At si de Romanorum civitate cogitamus, aut id inesse potest, Alexandrum 
illo Caracallae decreto civem factum esse; quod neque erat cur hic indica- 
retur (not. 13) nec simplex ius civitatis circumlocutione rAoan Tat; [r^;] 
TToXetTEia; Ttfxai? enuntiari poterat. Aut de honoribus, i. e. magistratibus 
publicis intellegendum, quibus omnibus ornatum praedicare hominem pro- 
vincialem omnino ineptissimum erat; ac profecto, si ille vel quaestor fuisset, 
hoc eum distincte enuntiaturum fuisse manifestum est. Quod si neutra ratione 
haec ad res Romanas referri possunt, restat ut roXeiTEia; de Amastrianorum 
civitate interpretemur, praesertim cum omnibus patriae honoribus functum 
esse perfrequens sit in hoc titulorum genere laus. Cf. n. 543, 5: [jieTa Traaac 
TOLi h T(p £&v£t cpiXoTi[Aia;. Verum hos honores non imperator ei dedit, 
sed civitas. Quare ad Doubleti interpunctionem redeundum existimavi. 



532] lusiarandum Paphlagoaum. 197 

15 Annus aerae Pompei, qua Amastriani utebantur, ducentesimos undeocto- 
gesimus 215 p. Chr. n. est. Hirschfeld. 

3. Gtalatia. 

532 Stela lapidis subnibri, inventa in oppidulo Vexir-Koprii 
sito prope dextram Halyis ripam meridiem et occidentem versus 
ab Amiso (Samstln) ; per multos annos deposita fuit ad puteum in 
peribolo ecclesiae, nunc est Constantinopoli in museo. Exscripsit 
Antherius episcopus Amasiae, cuius ex apographo ed. F. Cimiont 
Lomptes rendus de Tacad. des inscr. <900 p. 688 sqq. (inde repe- 
titus est titulus Revue arch^ologique Troisieme s^r, XXXIX 1904 
p. 142 n. 64). Revue des ^udes Grecques XTV 4904 p. 26 sqq. 
(R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 58 n. 4 37). 

'Airo ^ AuToxfjdtTopo? Kaio[apo?] ! bzoo uiou ^s^aorou oTzareo- 
[ovto? "6] i BtoSexatov * Itou; tptTou', r[poT£pai*] j vtovoiv 



Litteras bene et accurate incisas refert Cumont, de earum formis singil- 
latim nihil adnotans. 1 Praepositione Cumont indicari sibi persuasit, 

formulam iurisiurandi Roma ab imperatore in provinciam missam esse. 
Cui opinioni id qoidem obmoveri vix licet, sic rrapd potius dicendum fuisse. 
Nam hoc facile recentioris sermonis neglegentia eicuses. At si dro AiToxpa- 
Topo? Kabapo; penderet a substantivo Spxo; v. 4. 5, quo tandem pacto his 
mediis interponi licebat i^ Td^cjooii ^v [TJi^jopoi] ? Quare mihi quidem nuila 
ex parte dubium videtur, quin illa a-6 — t6 5<D0£xa-ov pendeant ab eroy; 
ToiTou. De hac temporis indicandi ratione cf. not. 3. 2 Augustus consul 

duodecimum fuit anno 5 a. Chr. n. cum L. Cornelio P. f. P. n. Sulla. 
3 Annum iertium provinciae Paphlagoniae fnot. 8] interpretatur Cumont. 
Quam cum anni 6 a. Chr. n. auctumno institutam esse constet (cf. Journal 
of Hellenic studies XX !900 p. 152), hoc monumentum m, Martio a. 3 
a. Ch. n. incisum esse. At quomodo cum hoc tempore, si Cumonti inter- 
pretationem grammaticam sequimur, conciliari potest illud -jraTivovTo; t6 
SojoexaTov? Sane ubi principum honores enumerantur, eonsttl XII scribitur 
etiam proximis annis usque ad consulatum tertium decimum, at 'jraTrjovTo; 
dici non licuit nisi per ipsum consulatus annum, Qui cum 5 n, Ch. n. sit, 
initia provinciae contra reliquorum testium consensum usque ad annum 
8/7 a. Chr. n. reicerentur. Accedit quod etiam aliis nominibus (not. i) 
Cumontii sententia gravissimas difficultates habet. Quare coniunge dr6 — 
Kataapo; — -j-aTEjovTo; to hmhixizr>\ Itei TpiTu), i. e. 'anno tertio post duo- 
decimum Caesaris consulatum'. Sic quoque ad annum 3 a. Chr. deferimur. 
Notatio temporis sane singularis, sed ea ni fallor de causa usurpata, ut 
unius principis ad quem totius tituli argumentum spectat nomine annus in- 
signiretur, privatorum consulatibus neglectis. Itaque anni ab illius proume 



198 yill. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [532 

5 MapTuov ev FaYYpot^^ ev [T]a[Yopat^] S^p||xo<;^ 6 TsXsaO^eU 
6]7ro Tu)[v] xaToix[o(JVTu>v na]|<:pXayovia[v^ xal Tuiv 7rpaY][xaT£u- 
0|jL[£Vtov ^a]|p' auToT? 'P[(U(iaia)v] ^. 



superiore consulatu numerantur, quem anno 2 a. Chr. demum secutus est 
tertius decimus. Quod institutum similitudinem quandam habet cum illa 
consuetudine annos post consulatum cuiuspiam numerandi, quae aliquot sae- 
culis post obtinuit; sed haec quidem necessitate expressaerat quia respublica 
consulibus omnino carebat. 4 Aut hoc aut it^po [xta?] fuisse perspexit 

Cumont. Pridie nonas Martias in Fastis Praenestinis notantur Feriae ex senatus 
comulio, quod eo die Imp[erator) Caesar pontifex maximm factus est (anno 1 2 
a.Chr.n.). Gf. C.I.Lat. I2p.311. Cumont. 5 Cf. Strabo XII, 3,41 p.562: Soxa- 
TOi 0£ TTj; nacpXaYOvioii; r^p^e ArjioTapo;, KaaTopo; ulo?, 6 7:poaaYop£u&£i; $iXao£X- 
cpo;, t6 Mop^eoD PaoiXEiov e^rcov xa FaYYpa, zoXtOfjiaTiov 5[j.a ■jcat cppouptov. Athe- 
naeus III, 82 c xouTtuv Se (tcuv {xtjXojv) oi r.olSj d7roX£t7T£Tat Tot dv rdYYPOtc TioXet 
Ila^XaYovf/.^. Steph. Byz. FdYYP^' TioXt; IlacpXaYOv^ai;, &TfjXu7.(uc, TjV AXEgavopci 
£v TuJ 7t£pt IlawXaYOvta; dvaYpdcf£t. — 'Eparoa&ivTj; 0£ ouoETsptuj Ta FdYYPa «piQat, 
vtat A&Tjvato5 ^v A£i7:vooocptaTt»v TptTTj ooTtu;. t6 d&vtx6v FaYYPi^^^oCj t"» BooTpTjvo;. 
Quod caput regni Deiotari fuerat, etiam provinciae Romanae Paphlagoniae 
(not. 8) metropolin mansisse, non aliter ac Pontus Polemoniacus et Pontus 
Galaticus, regiones item Galatiae provinciae adiunctae, tamen suas metro- 
poles Neocaesaream (n. 5293.4) et Amasiam (n. 5299) habebant, cum hic 
titulus docet, tum nummi cum inscriptione apyouoa Ila-^XaYovta; [B. Head 
Historia nummorum p. 433). Sane alibi etiam Pompeiopolis [xrjTp67:oXt; Ila- 
cpXaYovia; nuncupatur. Cf. n. 546 8. Ceterum inferiore aetate, cum iam 
Paphlagonia a Galatia divisa suum praesidem haberet, huius sedes Gangra 
erant (cf. Hierocies Synecd. p. 695, 4 sqq. 'E^rap^^ta IlacpXaYOvta;, u^ro xopixTopa, 
7r6X£t; c* FdYYpa xtX.). Cumont. 6 Supplevi. Cumont cum nomini 

[7r]a[v7)Y'jp£t] ab Haussoulliero secum communicato spatium sufficere non 
videret, ipse a restituendi conatu abstinuit. Supplemento meo lacunae am- 
bitus ab eo indicatus accurate expletur. 7 Simile iusiurandum Gaio 

Caesari anno 37 p. Chr. cum rerum potiretur pronuntiatum sermone Latino 
inventum est Aritii Lusitaniae (C. I. Lat. II, 172), Graeco Assi Aeolidis 
(Syll.2 364). Similes sententiae formulaeque, quas infra ascribam, omnes iam 
a Cumonto allatae sunt. Sed multa Romanos ex antiquioribus sacramentis, 
qualia habes supra n. 229, 60sqq. 70sqq., 266, 20sqq. 52sqq., in suum usum 
vertisse observavit idem. 8 Cum anno 6 a. Chr. n. Paphlagonia Galatiae 

adiungeretur, neque nomen huius regionis interiit, ita ut adeo iTzapytia 
appelletur n. 535, 4, neque communia Paphlagonum instituta, separata illa 
quidem a Galatarum rebus, ut peculiaris metropolis Gangra (not. 5) et con- 
cilium provinciale, ut certe non inepte neque improbabiliter Cumont vel 
concllii praesidem sacrorumque antistitem (TTacpXaYoydp-y^rjv) fuisse coniecerit, 
etsi casu illud nomen nusquam exstaret. Quod vero omnes qui Paphlago- 
niam incolerent convenisse Gangra iurandi causa hic praedicatur, id mani- 
festo de cuiusque civitatis hominibus in concilium missis interpretandum. 
Nam si Gangris omnes Paphlagones viritim iurassent, non opus fuit illis 



>32] lusiurandum PaphlagoDum. 199 

'Ojxvuto Aia, Ff^v, ^HXiov i**, dsou; irdvxa^; xat rajjaa; xal au- 

10 t6v tov 2epa3[T]dv i^, £uvoT;[a£tv Katjjaapt Ss^aaTuit xat toT? 
t[sx]voi? Iyy^[^^^^ "^^] 1 *""o5 rav[T]a [tJ^v to5 [^ioo] 3(p<Jvov ^* 
x[at Xf^lYcat [x]al ip-^mi xat •(V(ii[L[T^i, c5t]Xou? t,yo'J[jicVO?] | o3? 
av Exstvoi r^YU)VTa[t] Ix^^dpoti^^^ ts v[o}i.tCa»v] { o5? av auToi 

15 xpivtoaiv ^*, u-ep t£ Ttuv T[ouTot?] j| oia^spdvTtuv *' \i-^ oto- 
jxaTtx; <p£t'a£o8[at fJ.T,]|Te ^''■^X^*^ [^''i*^ ^^^^ }*V' Tixvtuv'^, d){Xa 
uav]JTl TpdTTtot 'jzep Tu>[v] exetvoi? ^^ dvT,xo'[vT(ov] ; zdvTa xtv- 
Suvov UTCOfievelv S^ti Te a[v ataj|i>u)jiat t, dxouatu u^revavTiov 

20 TouT[ot; Xe] Y^f^vov T, ^ouXeucJfuvov t, rpaoorf[jievov,] | touto 
eY}iT,vuo£iv '® T£ xat e}(i>pov ea[eabat Ttui] j Xsyovti r^ ^ouXeuo- 
(xevtut T^ 7cpdaoo[vT{ ti Tou]JTtov ou? Te av Ix^&pou?*' auT[o]l 

25 xpi'v[(ooiv, tou]'tou<; xaTa yV' **- ^ctX^^^^tv ^7:Xo[t? Te] ' xal 
aiOTjptoi 8tto;£tv xat dauv£Ta[&at.2^] j idv 0£ ti uz^vavTiov 



quae infra v. 36sqq. de singulis civitatibus eodem iureiurando adigendis 
praecipiuntur. 9 Cf. Syll.2 364, iO loo^ev ttq ^ovjXtq xtt toI; rpaYu.aT£uo- 

fievoi; -ap' ^,^1.1^ 'Pootjiaioi; xai Ttp otjijiu) tw 'Aa3i<Dv. Infra sane v. 18 simpli- 
citer o,o%o; Assioov scribitur, sed cave existimaveris Romanos negotiatores 
decreti et legationis participes fuisse, iurisiurandi non item. 10 Cf. o. 22933. 
Syll.2 461 2. 8373. n Extra Aegyptum fortasse unicum ac certe anti- 

quissimum exemplum esse observat Cumont, quo non per fortunam aut 
genium principis, sed per ipsum Augustum iuretur. ii Cf. Syll.2 364, 20 

5(iv'j}jicv ej>.oT,j£iv Fatu) Kaiiapi Si^asruj xai rjp cj(i.zavTi oTxtp aJToO. Idem iam 
in antiquioribus formulis habes. Cf. n. 229, 62 : o[aTT,OT,3oo tt|v suvoiav paatXsi 
StXeJxu). 73 ECtvoTjac» '^azO^tl Z£/.£'J-X(p. n. 266, 27: euvoTjSaj auT«p (Eumeni 
Philetaeri f.) xaX [toI; l]xe(voa. 43 Cf. Syll.2 32823. U Cf. Syll.2 

364, 21 (fiXou; ts xptvelv oO; ov a'jTo; ■npoatpfjTat, xai iy^pobi o'j; ov rpo^d- 
[XJTjToi- C. I. Lat. II, 1 72, 5 ut ego iis mimieus ero quos C. Caesari Oermanico 
esse eognocero — qui in eum hostili animo fuerint, mihi hostes esse ducam. 
<5 Pro eis rebus, quae illis utiles erant. !6 Praeter C I. Lat. II, <72, 10 

neque me neque liberos meos eius salute cariores habebo, Cumont etiam 
scriptorum iocos affert Suet. Calig. i 5 : aitctor fuit [C. Caesar) ut omnibtts 
sacramentis adiceretur: neque me liberosque meos cariores habebo quam Oaium 
habeo et sorores eius. Cassius Dio LIX, 9, 2 : xai oti xai Gsfrav a-jTdsv xai twv 
Tsxvflov xai £-it£rvov -xai Tci; doeXipa; aJToii npoTtfATjSo-jstv disxosav. 17 Soloece 

pro usitato rpo; exetvoj; aut eU £-x£'.vo'j;. »8 Cf. n. 229, 67: eav Ttvo 

ats&dvu)[jLat iTii^ouXe-Jo^vTa] t^ -oXet — }AT,v'jS(n Ttp STi|X(u t6»v 2(ji'jpvai(nv. 266, 32: 
Idv t£ Tivct ab&avmpiat £7:i[^]o'j/.euo*^a Eujiivet Ttp OiX£Taipo[j -^ dX]Xo Tt -^da- 
oovTo i^^avTiov txetvtp — i^nyft).S> T:a[paypfj]p.a Tj (u? ov Tdyt3Ta [o]'jva)piat tov 
Tourmv Ti 7:oto5vTO. SylL^ 46 J, 45: xai el Tivd x[a o^jvoipLOOtav ai3[d]tD(jLat 
louottv [^ Y'Tj''**P^''*''j d^aYYeXtn TOt; oa}jL[top-/]oi;. 19 Cf. not. 13. 20 Cf. 

C. I. Lat. II, 172, 7: si quis periculum ei salutique eius infert inferet<pie, 
armis beUo intemeeivo terra marique persequi non desinam, quoad poenas 



200 VIII. Imperii Romani provinclae orientales. 3. Galatia. [532 — 

TOUTOit, t[u)i ^pxtoi] I TroYjao) ri [xy] oT0t,)(0UVTo);2i xaOd)[? «)[jlo]|- 
oa, luapaifjiat ^2 ci.ux6<; re xaT i\ioo xal o[tt)[i,a]|To? tou IfxauTou 

30 xai 4"^X% ^^^ ^^^^ '^'^1} T£]|xv(i>v xat TravTi? tou ijjLaoToij ys- 
v[ou?] I xat ouvcpspovTo? l^wXsiav xal Trav[a)>.£i]jav23 \iiyj^\, 
TiaoTrj; 8ia8ox% x^? ^[h-^ ^^''O I '^*"^ ^^ ^H-^"^ irdvTwv, xal 
[jtrjTS o[a)[jLaTa TOt] | tAv I[xu)v t] IS i[xoo (xt^ts y^ H^^^Q^^s ^°^- 

35 Xaojljoa Ss^atTo [xr^Ss xapTuou? ivsY[xot auToT^H] | 

KaTot Ta auTot o)[xooav xal ot l[v T^t ytopai^^] \ TrdvTS? 
Iv ToT<; xaTa Ta? u[TCapxia;26 2e]|paoTY]ot?27 Tcapd toT? ^u)- 
[xoT[<; Tou Ss^aoTou ■] | ^[xoia)? ts OaCt^xmvsTTat^s oi [rrjv vuv 



ei persolverit. Ante o7rXo[ic Tiaoiv] Cumont dubitanter. Sed 'armis omnibus' 
insolite dicitur. 21 Adverbium novum, verbum hac vi neutiquam 

rarum. Cf. Syll.2 325, 5 xal «6x6? OTOtyetv (3oijXoia$vo; ■/.oX toT; ixetvcuv tyveciv 
lTripaiv£i>i. 929, 18 xri^ Se ouyxXyjtou OTOtyou^oY)? ttj rap' daujTi^ T:[p6c aitavTas 
dv&ptujTroui; uTrapyouoTrj StxaioouvYj. 22 Eiusmodi sui suorumque exsecratio- 
nibus in fine formularum iurisiurandi omni aetate apud Graecos nihil est fre- 
quentius. 23 Vox rara, sed usitatiori -avtoXs&ptav reponendae non sufficit 

spatium. Cumont. 24 Cf. Syll.2 461,55. 463, 85sqq. 25 Per totam 

Paphlagoniam. Cf. not. 8. 26 Cum Cumontus de Tot o[uv^8pta] cogitasset, 

Th. Reinach supplementum Tai; u[7rapyia?] cum eo communicavit eiusque 
assensum tulit. De hyparchiis regni Seleucidarum cf. n. 2242. 225 31. 238,1. 
At hic in provinciae Romanae rebus versamur, in qua quid sibi velit nomen 
uirapyia neque Reinachius neque Cumontius dixit. Tamen, ut in re obscu- 
rissima, supplementum illius retinui. Nescio an conventus iuridici (n. 517') 
hac voce indicentur. Nam singulae civitates profecto uTrapyiai dici non 
possunt, aliam vero provinciarum divisionem novimus nuUam. Cf. n. 458, 64: 
itpovofjoat §£ — oTrtu? dv Tai? acp7]Y0U[Advat5 tojv oioixvjostuv TroXsotv Iv OTYjXatc 
XsuxoXi&oi? Iv^apay&^ xtX. cum not. 41. 27 Perquam memorabile est 

tum iam in uniuscuiusque per Paphlagoniam conventus oppido principali 
Augusti delubrum fuisse, neque improbabile ea aut omnia aut certe partem 
eorum iam ante provinciam Romanam institutam a regulis dedicata fuisse. 
Cumont. 28 Cf. Strabo XII, 3, 38 p. 560 \t.z-a. jxsv ouv t-^jv 'A[xtOTf)Vtt)v 

[xeypt Tou iVXuoi -i] ^aCY^fxoaviTi; loTtv, fjV Wo\xT.r\ioc, NeaTroXiTtv (codd. ^kz-^oX^- 
iroXiv, em. Corais) (jjvofxaoe xara <DaC7][X(ova %(u[xt]v dlTroosi^as tt,v -/.aTOtxiav xat 
TrpooaYopeuoa; NsdTroXtv. p. 561 ourtu f^p SisTeTaxTO no[XTrTjio;, raTaonav xe- 
Xeuoa; tcc ccpoupia xai [x-?j ^av ^p-fiai[xa toi; (xvacpcuYeiv ei; aurtx PouXo[x£votc 
X7]orr]pi(uv yoiptv. d-A£Tvo5 (xev ouv o3t(u h\.ixo.%s. t^^jv Oa^Tj^xcuviTtv, oi S' 5oTepov 
(M. Antonius ut quidem videtur) PaotXeuot (Paphlagoniae) i^at Ta6TT]v £vci[xav. 
Steph. Byz. ^apLiCcuv • '/.ia\).-f\ xr\<i 'Aixtoia; v.at voTt(uT£pa.'A(xioou, rfi oi >t(u(xfjTai 
^a[xtC(uvtTat. -fj ytupa (I)a[xtC(uviTt? • yj Ne^xTtoXt; X^y"'*'* o'JT(o? y'^? rio(X7rTjio« 
xauTT^v (uv6(xaoev. Ex titulo apparet, Stephanum vocalem mediam, Strabonem 
consonas eam utrimque attingentes accuratius reddidisse. Praeter eam 
nominis mutationem, quam consentiens cum Strabone et Stephano hic titulus 



533] lasiurandum Paphlagonum. 201 

40 Nsdtro] Xiv XeyojxivTjV xaTOixouv[T£? «ufiosav oojiJjravTS? Iv 2e- 
^aoTr^toi irapa T[d)t ^(icot to'j] ' 2e^a3Tou. 



testatur, postea daas etiam expertum est oppidum. Claudio principe Neo- 
x>.a'j^i6roXt; appeliatum est, quod nomen in nummis et titulis usque ad Cari 
et Carini principatum invenitor. Deinde vero 'A^lpa.-a, nomen sine dubio 
antiquum et barbarum, comparet apud Ptolemaeum Geogr. Y, 4, 4 p. 830, i 
"AvSpana ti xai Neox>.au5toroXt; et Hieroclem Synecd. 704, 7, ubi in provincla 
Helenoponti proximum ante Amisum locum tenet. Alia medii quod dicimus 
aevi, qua aetate sedes episcopi erat, testimonia congessit Cumont p. 32 not. 6. 
Situs oppidi boc demum titulo definitus est, in loco hodiemo Vexir-Koprii, 
et totam Phazimonitida regionem Cumont certa ratione circumscripsit 
finibus ab occidente et ex parte a septentrionibus Halye flumine, ab orien- 
tali marginis septentrionalis parte Gazeionitide et agro Amiseno, ab oriente 
Phanaroea, a meridie territorio Amasensium. Phazimonitida Paphlagoniae 
partem fuisse idem rectissime observavit. Nam sedulo cavendum est, ne 
illa iaoiun T£ OaCifMDvetTii sic interpretemur, praeter omnes Paphlagoniae 
conventus etiam Phazimonitas iurasse. Nam si Phazimonitae Paphlagones 
non fuerunt, quo tandem pacto in hac tabula Phazimone erecta omnino 
eorum quae Gangris acta sunt mentio fitt Immo sic res se habet: Et 
Gangris omnium civitatium iegati et in unoquoque conventu omnes cives 
viritim iurabant. Idem etiam in Phazimonitide, qui erat unus ex his con- 
ventibus. factum esse propterea definite enuntiatur, qoia eius rei mom- 
mentum haec taboia Phazimone coliocata est. 



533 Titulus in Augusteo Ancyranorum per lapides antae sini- 
strae ita divisus, ut summus lapis itemque tertius decimus et in- 
fimi quinque a sextodecimo ad vigesimimi scriptura careant; tertius 
a summo fuit quidem inscriptus, sed litterae evanuerunt. Edd. 
Montfaucon Palaeogr. Gr. p. 157 ex schedis Tourneforti. PauUo 
plenius P. Lucas Itin. Gr. As. min. I p. 308 (ex Montf. Muratori II 
p. DCXLni). Vs. 1—3 et 12—16 emendatiores exhibet Chishuli 
Antiq. Asiat. p. 168. Totum titulum plenissime et accuratissime 
Hamilton Researches in Asia minor II p. 103 (J. Franz C. I. G. 4039). 
Partem modo repetivit R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. in 
p. 64 n. 157. 

I raXaToiv [t]6 [xotvov j t£]pa3a}i.eVovi | &su)i Ss^aoToit j 
xat deai 'Pca|ir/.*. | 



Litterae AZQBZnZ. 4 Manifesto dao tituli distinguendi sunt: 

I Dedicatio Augustei quod tota natio Gallorum Anc^Tae constituit (v. \ — 4). 

II Recensus munificentiarum quibus homines opulenti et liberales gentes 



202 Vlli- Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [533 

n ['EttI 3j 



Galaticas affecerunt (v. 5 — 89). In illa formula dedicatoria nihil est quo 
offendaris, nisi participium kpaodfjievov. Quod memoria anceps est, siquidem 
Montfaucon PAIAMENO, Chishull PAIAMENOS, Hamilton . . . . AZAMENON 
exhibet, nullius momenti est. Nam de masculino utique cogitari nequit. 
At scrupulum movet verbi notio, quoniam lepaaSai alibi est 'sacerdotem esse', 
hic vero insolite intellegendum est 'cum gens officium imperatores honori- 
bus divinis afflciendi in se suscepisset'. Tamen videtur in hac interpreta- 
tione acquiescendum esse. 9 Primum Pergami templum Augusti et deae 

Romae constitutum erat (Tac. Ann. IV, 37: eum divus Augmtus sibi atque 
urbi Bomae templum apud Pergamum sisti non prohibuisset), neque vero 
ut Franzius opinatur a Pergamenorum civitate, sed ab Asia provincia. Quod 
exemplum Galatia vicina secuta est brevi post, sine dubio etiamtum super- 
stite principe. Nam Seo? le^o.ozoi hic non de defuncto dici, ut solet, sed 
quia is cui divini honores tribuuntur deus appellandus est, apparet. Cete- 
rum vix monendum est dativum non ab lepacdaevov pendere, sed a notione 
dedicandl quae mente suppleatur. 3 Laterculum II v. 5 — 89 non recte 

mihi interpretari videtur Franzius, cum provocans ad Suetonium Aug. 59: 
provinciarum pleraeque super templa et aras ludos quoque quinquennales 
paene oppidatim eonstituerunt eiusmodi ludos etiam Ancyrae habitos eorum- 
que recensum hic haberi statuit. Nam primum quidem nulli in his lapidi- 
bus recensentur ludi publici, sed varia hominum privatorum dona ac bene- 
ficia. Deinde vero, quod mirum est Franzium fugisse, nonnulla ex eo 
numero definite enuntiatur per totum annum civibus praebita esse 
(v. 47. 54. 58. 61. 62. 64. 72. 76. 83. 87) aut per satis magnam anni partem 
(|i.-^va; Tsijcjapa? V. 37. 41), ut sponte pateat his quidem nihil necessitudinis 
intercedere cum feriis. Aliorum sane ea natura est, ut ea per sacrorum 
quorundam occasionem exhibita esse sponte pateat; sed ne haec quidem 
omnia ad illa Augusti quinquennalia pertinere possunt. Nam primum qui- 
dem quod frequenter legitur bis ab eodem homine idem genus muneris 
praebitum esse (v. 15. 19. 28. 57. 67), id certe multo probabilius intellexeris 
'bis per annum', quam 'bis per easdem ferias', deinde vero, cum illa Gala- 
tarum sacra Ancyrae peracta sint, tribus locis definite aliquid iv riEoaivoiivti 
(v. 53. 55. 67) factum perscribitur. Quibus omnibus reputatis apparet, nullam 
huic laterculo arctiorem necessitudinem intercedere cum quinquennalibus illis 
feriis, sed omnia omnino magnifica beneficia quibus Galatae per illos annos 
ab hominibus privatis affecti essent hic inscribi. Quod in pariete Augustei 
potissimum baec incisa sunt, id nullam habet aliam rationem, nisi quod 
honorem et gratiarum actionem hic insignis locus quam maxime illustrare 
et augere videbatur. Quotiens in decretis honorificis legitur ut monuraenta 
dv T(u dzicpavEOTaTw TOTitu erigantur, et quis locug Ancyrae insignior erat 
quam Augusteum recens dedicatum? Quae si recte disputata sunt, apparet 
magistratuum eponymorum nominibus praescriptis non quinquennia indicari, 
ut Franzio visum erat, sed annos, neque minus manifestum est, cum per- 
spexerimus titulos I et II nulla argumenti necessitudine contineri, nihil iam 



633] Galatarum nobilium munificeDtiae. 203 

5 ^ j| Osja; eSojxsv xai {jiov[o]|fiaj(a)v Csuytq tpia- 

xo[vTa] I xal xo(vTjY)tov* £5u)x[£v] | taupcuv xal &7jpiu)v. | 

10 fPo]ucpo? STjfio&otviav || eScoxev, Oia? xal | xovi^y^^^ ISwxev. 
'Eitl MsteiX^oo^ II 

15 [rioJXaifisvTj? paadeu)? 'A}i.u[v]|Too 016?' 5T|fi.oOoivi[av] jj 5k £5(0- 
XEV, Ma^ 5ti; | l^cuxev, aYuiva Y"i"-^txo[^] | xat apjxdtTwv xai 
x£X[yj](t)u)v ' e|ou)xev 6|ioia)(; 5e Taopo[{xa]]xiav xal xovrjYtov 

20 [e5u)xe](v 5)i?8' eT[i] || 7roXX[o6<;] TdTCoo? dv(e)[OT(x]e ^ 6^iro[o]^* 
t6 I 2e|3aoTf/v ^^ ioTtv xat i^ Trav[Y)]Yo|pt?*2 YeiveTat xat 6 
{Tnro5pd{xoi;. | 
'AXptdpt^ 'AT£Tr<JpetYO? *' 5T(|ioOot|v{av eSuixev, dv^ptdvTa; dve||- 

25 Oifjxe Kaiaapo; [SepaoToo**] xat ^looXia? | Se^aoTT^?^^ | 



offeDsionis habere temporum discrimen; nam ilie (not. 2) Augusto superstite, 
hic (not. U. 15) Tiberii principatu scriptus est. 4 KYAniniON Lucas, 

K lON Hamilton. 5 EniMETEIAIOY Lucas, EHIMETEA . . . Hamil- 

ton, EniMAOAAIOYriY ChishuII. Franzius 'E-i Mex^XXou scripsit. Sed mihi 
Lucae scriptura servanda visa est, praeseitim quia nomen Latinum quidem 
neque admodum rarum, sed tamen minus in volgus notum Metilius pro- 
clivius erat errore in illud pervolgatum Metellus mutare, quam vice versa. 

6 Amyntae plures fuisse filios apparet ex narratione Cassii Dionis LIII, 26, 3 : 
ToiJ 5' AfxOvTou TeXeuTTjcavTo; 0'j toi; r.onzh auxou t^^jv apy^-^iv ^TreTpeij^ev, dXX' 
ii TTjv UTTTjxoov lofjaYe, sed unius nomen ex hoc titulo novimus. Cum iam 
apud Homerum Paphlagonum duci Pylaemenes nomen esset (B, 851. E, 576. 
N, 643) reges Paphlagoniae qui usque ad postremam partem alterius 
a. Chr. n. saeculi Gangris (n. 5325) sedem habebant hoc venerandae anti- 
quitatis nomen repetiverunt, certe postremus ex eis, qui testamento 
regnum Mithridati Eupatori reliquit, eo utebatur. Cf. lustin. XXXVH, 4, 5. 
XXXVIII, 7, 10. Deinde Nicomedes Bithyniae rex, cum Paphlagonia medi- 
terranea potiri conaretur, filium suum quem ei terrae praefecturus erat, 
Pylaemenem appellavit. Cf. lustin. XXXVII, 4, 8. 9 atque ita filium suum 
mutato nomine Pylaemenem Paphlagonum regum nomine appelkU et qvmi 
stirpi regiae reddidisset regnum falso nomine tenet. Nescio an Amyntas, 
quem regioni finitimae inhiasse non incredibile est, simili consilio uni ex 
filiis suis nomen imposuerit. De Amynta Galatiae rege a. 36 — 25 a. Chr. n. 
cf. P. von Rohden ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie 1, 2 p. 2007 n. 21. 

7 KEAIEON Lucas, unde ChishuII manifesta interpolatione effecit KEAHTnN. 

8 HAIZ (pro NAIZ) Lucas. 9 ANPI_E Lucas, quod ChishuIIus pro ar- 
bitrio in ANIEPOZE mutavit. 10 OflON Hamilton, OFIO. Lucas, OHOY 
ChishuII. 11 Cf. not. 2. <2 Cf. quae ex Suetonio Aug. 59 attuli not. 3. 
13 Cf. Strabo XII, 3, 37 p. 560: ol 5e [xsTa TauTa fjYe[x6ve; twv 'P(u(xaicov twv 
5ueiv 7ioXiTe'j(AaT(uv ToyTojv Ta (xev toT; Kojxavoov lepeOoi 7rpoj£vei(xav, Ta hk Ttp 
ZfjXcov lepei, Ta ATeropiYi, SuvdoTT] tivi tou TeTpapyixou -{i-io^Ji tojv FaXaToiv 
dv6pt. Huius filium hic innui existimat Franz, ac temporum certe rationes 



204 yill. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [533 

'AfAUV-ai; raiCaToSiaoToo ^® 8Yj[xo0oivia? j 8i? sStDxe, exaTdvprjv 
30 l&uosv, Mac, I IStoxev, ostTO|X£Tpiav iStoxsv || cL^a irivTs {loStou?. | 

eia? AioYV7]Tou [Srj^xo^oivtav iStoxs.] | 

'AXptdpi^ 'ATSTirdpstYo? ^'^ t6 osuTspov I SyjixoOotviav iStoxsv. | 
'Eirt ^pdvTtovo?. II 
35 MirjTpdStopo? Mevsfiaj^oo, cpuost 8s | [AoJpuXdtou ^®, 8Yj[io&otviav 

IStoxsv, I [iXatov] lOr^xsv p.^va? Tsooapa?. | 

Mouoavo? 'ApTixvou^^ 8r^[jLo&otviav IStoxsv. | 



non obstant. Nam Ateporix Strabonis fere Amyntae (not. 6) aequalis fuisse 
videtur, siquidem quod geographus de ducibus Romanorum post Pompei 
aetatem dicit commodissime ad M. Antonium non minus Ateporigis princi- 
patus quam Amyntae regni auctorem refertur. 14 Mireris Franzium 

etsi [Se^ao-oiJ] suppleat tamen de Tiberii statua interpretari. Immo Kaioap 
EePaoTo; non potest non Augustus esse, neque per se quicquam offensionis 
habet Augusti imago ab Albiorige dedicata in Augusteo Ancyrae. At titu- 
lum Tiberio demum principe incisum esse certum est (not. ■15). Quare 
cogitaverit quispiam de supplemento [TtPepfou]; at vero hoc praepostero 
nominum ordine pro legitimo Tiberius Gaesar uti non licuit. Quare nihil 
restat, nisi ut peccatum esse statuamus ab homine Graeco, qui de principe 
defuncto non ut debebat &eou ScPaoxou scriberet, sed nominis forma, qua 
superstes imperator usus erat, retineret. Quod eo probabilius est, quo 
breviore temporis spatio post Augusti obitum haec incisa sumimus. Utique 
Augusti et uxoris, non Tiberii et matris statuas indicari constat. 15 lulia 

Augusta non appellata est Caesaris Augusti uxor nisi post mariti mortem, 
testamento ab eo adoptata. Quod quoniam Augustus hic eo nomine utitur, 
quod dum inter vivos erat gerebat (not. 14), dicat quispiam hic ut n. 456, 57 
lOYAIAZ levi errore pro AIOYIAZ incisum esse. Sed obstat nomen 2s- 
PaoT^;, quod quoniam ante annum 1 4 p. Chr. n. nusquam terrarum exaudi- 
tum est (Tac. Ann. I, 8 Livia in familiam luliam nomenque Augustum ad- 
sumebatur), non potest Augusto vivo per errorem irrepsisse. Tiberii igitur 
principatu haec scripta sunt, sed est cur ipsi eius initio titulum vindicemus 
(not. 14). 16 Nomen Gallicum, cuius cum prima parte apte Franzius 

comparat Tai^^i-zopil apud Strabonem XII, 3, 41 p. 562 (FcCaT- codices). Eam 
non diversam a nomine gaesum telum missile significante, quod Gallicum 
esse constat, Belleius M6m. de TAc. des Inscr. T. XXXVII p. 397 pronuntiavit, 
cui recte assentitur Franzius. Idem alterum compositi partem monuit re- 
dire in nomine A[i(u&aoTo'j C. I. G. 2067, 5. 6, qui titulus Olbiae erutus est, 
ubi Celtica nomina inveniri neutiquam mirum est. Cf. Syll.2 226, 102 sqq. 
1 7 Cf. not. 13. 18 Nomen inter nobilissimos illarum regionum homines 

non infrequens. Cf. n. 372 1. 1 9 Utrumque nomen mihi suspectissimum. 
Ac prius quidem Mouoa(r]oi; potius esse paene certum existimo; sane litte- 
rarum MOY loco Hamilton lacunae significationem habet. Alterius vero 
nominis emendationem certam aut probabilem video nullam. 



S3S] Galatanun nobiliam manificentiae. 205 

40 iva? 2!£>vE'jxoo OTj}iodoiviav locuxsv [xal eXoiov I&tJxev 

}ifjva? Tsaaapa;. ; 

IIuXaiuivT]; ^aaiXeo»; 'Afiovrou uio?** j STj|xodoiviav I5a>x£v 

(tXo^" (t)pi3[ivM] [ l»v£[3iv. Iti] U h 'AYxup(«f)M hia]\x6y- 

45 P[t,v ldu]3evj dea? xal rofnrrjV [e]|Sa)[xev]. 6{iOioK 5e Taupo- 
|Aa)riav I xoi [Taupo]xa&d{TCT)a?** xol |iovo{td^a)[v] j Ceu[-pj 
sooxs};. -^(Xe^i^tJ/^Ev 2* oi' SXou tou evtouJToiS [to T]pia edvT,. 
dTjpoua/tav liSa)X£v. 

50 ['E-t 2]iXouovo[u]'. 

aio? 8Tj(i.odoiviav lSa>x£v [Iv n]eo!nvouvTt, jiovofidj^oiv 

[CeuyTj £5a)]jxe[v] xat h rieaaivouvTt TiX^st^jiev] | Td 86{o)^ eOvT, 
55 SX^D Tip IvtouT^. aY*'^^}**] ^^ riessivouvTt dvedT^xev. [ 

ZeXsoxo; OtXoBd;Aou 5Tj}iodoivia? , oU looxsv 5uoi wJXeatv*'. 

■^X{e)ti}»e I TO 5u(o)** edvT; 5t ^Xou tou IvtouTou* [dl]{a5 e5a>xe. [ 
60 ["lo^uXio? IIovTixo? 5Tj}ioftotviav e5a>xev | exoTdvpTjV Iduosv 

jeX]atov l&TjXsv ?[X<p] | t^ lvtau[T^]j. 

'ApiaToxA(TJ);** 'AA[Pt<Jpt7o? } Stjpiodotviav e5o>]xev, eXotov Idij- 

[x]ev 5t' ?Xou Tou lvtau[To6] . 
65 'Eiri {B)a3ao»«. I 

[K]^ivTo? rdXXtoi; IlouXj^e^p 57;}io&otvtoi;] | 5i; e5a>xev xoi Iv 



20 Ct not. 6. 21 AHMOeOINIANEAQKENE . Z Lucas. 22 IPIZ 

Lacas. Ceteram Tectosagas, Tolistobogios, Trocmos intellegi manifestum 
est. 23 ArKYPH. 24 KAI . . KAGAT . FAZ Lacas, . . . KYG . . . AZ 

Hamilton. 25 HAI . EN . Frequentissime dJ.dr^eit znn dici pro D.atov 

rapeyeiM r-vt in volgas notum est. 26 Cam supra identidem de iribus 

gentibos Galatarum dicatur, inde ab boc loco constanter duae modo com- 
memorantur (v. 54. 57. 69. 80. 85 , addito articulo, ut appareat praeter has 
duas omnino nuUam fuisse quae in censum veniret. Quare unam a com- 
munione reliquarum inde ab anno Silvani se segregasse apparet. Quo pacto 
id factum sit latet, sed quaenam potissimum fuerit probabiliter certe defi- 
niri potest. Nempe in eorundem annorum recensibus etiam duorum oppi- 
dorum mentio fit. Quae cum manifesto necessitudine aliqua cum iilis duabus 
gentibus coDtineantur, ex eis quae not. 27 exposui sequitur, Tectosages et 
Tolistobogios iiias esse, Trocmos vero tertiam quae se ab eis separaverit. 
Ceterum hic et v. 58 AYQ traditur. 27 Etsi neque bic neque v. 76 ar- 

ticulus additur, ut in duarum gentium mentione (not. 26j constanter fit, 
tamen quin eadem sint duo oppida. quae et aiiunde scimus longe maxima 
inter Galatarum civitates fuisse et in boc ipso titulo sola ex omnibus vide- 
mus nominatim commemorari, Ancyra et Pessinus, non est dubitandum. 
28 AYQ. Cf. not. 26. 29 KAnZ. 30 EAZIAA. 



206 \Ul. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [533 — 

ITsoaivouv^Ti] I exaxovjSrjV sduoev i[k]{a.)iov^^ s&rjx[ev xot?] | 8u- 

[o]tv ef^veoiv [8i ^Xou tou evtauTo5]||. 
70 [<I)iAa)v]i8>j? OtXa>[vo; 87j][x[o]|0oiviav eou)xev, sxaT(J|xp[r^v] | eOu- 

oev eA[at]ov e&rjxev Sk[(!^ xdfj \ ev[ta]uTa)t. | 
75 Xa [8r;[jto{)oiv](t)a[v^2 £]8[(j)x2V, || e^xaT^dix^r^v 

e&]u(a)[ev33,] | aa[t]o[v laTjxejv (8u)o(t)34 Tr[dXe]o[t|v oX^p t«)] 

i[vtauT(p']35 po)fi6[v] I avef^r^xev [et<;36 xa] lepa. | 
80 [IljuXatfievifj? My]va(t) 8rjp.o&otvtav [eou)xev toT(;]|| Suoiv e&ve- 

otv e[x]a[To'fjt]p7jv37 eduoe[v, | |xo]vo[Jia)(a)v [Ceuyrj e8]u)[xev, 

0](e)a[<;38 | e8a)xev, eX]atov [e&rjxev] | &X(p xC^ (e)viau[T(|)39]|. 
85 oc 'AxuXa 8[y]|xo&oiviav e8a)xe toTc]|| 8uoiv l&v[eoiv, 

l]|Xaiov [e]{>[r]xe40, ] | §i' 

8^Xo(u)4i [tou ivtauTou, Oea? | e8]a)xev | 

outou?" Iti 



31 E.AION. 32 Pro terminatione lAN traditur TA. 33 YA 

(pro YZ). 34 IIS (pro AYZI). 35 NTAOK.EI T. 36eHKENN. 

37 E1A...BHN. 38 TA (pro EA). 39 TONIAY. Crasin vix puta- 

verira auctori tituli acceptam ferri. 40 AAION . O. 41 AIOAOA. 



534 Stela marmoris albi fracta a sinistra, inventa Ephesi a 
Woodio et in museum Britannicum illata. Ed. E. L. Hicks Greek 
inscr. in the British museum III, 2 p. i98 n. DLVIII. 



-To[p]a* Nr]cpo|[vTO(;2j TtfXTj&evTa YJepovTetci:^, 



Litterae AZ. Vs. 1 N et H ligatae. 1 JTOIA lapis. Hicksius sibi 

persuasit duarum mulierum gentis Galaticae hoc esse monumentum; quare 

v. 1. 2 oToia NTj'fo|[vTo; •xai JspovTefa reposuit. At ipsi scrupulum 

movit, quod oxota et epovTsta neutiquam nominum muliebrium Graecorum 
termlnationis speciem referrent; neque magis quicquam Galatici habent. 
Accedit, id quod ille neglexit, in eiusmodi titulo non dativo locum fuisse, 
sed accusativo, quem tamen hic restituere non licet. Quare raihi viri et 
ferainae potius monumentum esse videtur, ex quibus illi quidem nomen 
nescio quod in -Twp cadens fuerit. 2 Supplevit Hicks. 3 Restituere 

conatus sum, cum certe nomen proprium hoc non esse mihi plane constaret. 
YepovTta eius qui fipm-i appellatur ius et condicionera significat apud Xeno- 
phontera Resp. Laced. 10,1: IttI •(dp Tto T£p(xaTt toO ^'jou tyjv Ttpiatv tyjc fe- 
povTta? Tipo&et? (Lycurgus) l-oiTjae [xtjS' dv Tep Y'/ipa d[i.£X£ra&at r?jv xaXoxaYa- 
&(av. Scriptura per diphthongura vero nihil habet offensionis cura quia 
huius raonumenti aetate (not. 5) haec non iara accurate distinebantur, tum 
quia tura teraporis etiara verbo -(tpovrz^ei^ utebantur, cui ex lege sermonis 



535] Galatarum nobilium munificentiae. 207 

[xai '\o:]i-6^r;oz* \ [t6 xotvov ruiv rjoXatuiv* j) 

5 [euvoia; xal] xaXoxd|[Ya&ia; Ivaxa rrj? s?; | [a6t<5]. 



respondebat nomen in -v.i. Cuiusnam generis fuerit illud collegium (fepoi>- 
cia), cui hic homo honoris causa iasertus fuerit, ignoramus. Sed talia ali- 
quando in titulis honorariis commemorantur; cf. C. I. Att. III, 1062, 3 sqq. 
AOaov Ej^poTjvov naA).T,v£a, tov Upov flpovTa. Eodem redit Journal of Hell. 
stud. X 1889 p. 55 n. 6, 7 tov xi\ YeviJasNov fspatov itd pioj, nam Yepato-^S 
in oppidis quibusdam Lyciae appetlatos eos qui gerusiae interessent discimus 
ex titulis BuII. de corr. XIII 1889 p. 487 n. i, H. p. 488 n. 3, 9. Inscr. Gr. 
ad res Rom. pert. III p. 257 n. 707, 2. p. 314 n. 783, 2. p. 316 n. 800, 9. p. 317 
n. 802,21. 4 Priore versus parte nomen mulieris intercidisse videtur, 

cuius pater Adiatorix erat. Hoc nomen Gallicum notum est ex Strabone 
XII, 3, 6 p. 543 /.i^ajv It r.i^ 'A^rreoviov» to fiepo; touco tt,; roXeoo; (Heracleae 
Ponticae) AotaTopt; 6 AofAvexXeicj, TCTpapyov) ra>.aT6bv, uto;, 8 ■xaTeTyov ol Hpa- 
%>.etu)Tat [alteram partem tenebat colonia Romana) xtX. Sed homo idem esse 
nequit, quandoquidem titulus (not. 5) Antonii aetate plns quam saeculo re- 
centior est. 5 Galatia a. 25 a. Chr. n. in provinciae formam redacta est. 

Titulum vero propter scripturae genus extremae primi p. Chr. n. saeculi 
parti vindicat Hicks. Mihi propter Iigatur»m litterarum v. 4 (v. supra) etiam 
aliquanto recentior videtur. 



535 In muro castelli {Kale) oppidi Ulu Borlu. Ed. J. R. S. 
Sterret Papers of the American school at Athens ni p. 367 n, 532 
(R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 138 n. 316). Cf. quae 
de titulo disputavit C. G. Brandis Hermae XXXI p. 464 sq. 

]^ ^ ^pgjj^-y.^^Y I XeY£a)v]o? [tpi]a[x]o[(TrfjS OdX|- 

7:i]a? NetxTjC;dpoo 1, rpsal^sutfjV SsSaotou dvTijorpatT^Yov lirap- 
5 X£ia; FaXatia? riiaioia; IlajcpXaYOVta;', dvdtSiratov | Ildvtoo 
xai Bciduvia;^. 



Litterae A0F. 1 Versus primi a Sterreto enotantur relliquiae 

D^iiiiAC. Supplevit Brandis. Legio XXX Ulpia a Traiano constituta in 
Germania tendebat. Cf. Cassius Dio LV, 24, 3 Tpaiavo; (TjveTa;ev) t6 oeu- 
Tepov (3TpaTo-£oov) t6 AiY"J~iov xai t6 TpiaxosTov t6 repfjLavtitov, a xat dsp' 
eauTOJ irajvofxaaev. Cognomen Victrix etiam in titulis Latinis occurrit. 
Cf. Wilmanns Exempla 1182,5. 1189,15.16. 12606,8. 2 In singulis 

regionibus gentibusque, ex quibus tota provincia Galatia composita erat, 
enumerandis Pisidiam Paphlagoniamque commemorari, Isauriam et Lycao- 
niam non item plane mirum esset, nisi titulus post has a Galatia separatas 
et Ciliciae adiunctas incisus esset. Id vero iam Antonini Pii, non ut olim 
opinabantur Septimii Severi demum principatu factum esse docuit titulus 
n. 575, 7. 8. Brandis. 3 Cum constet, monumentum Antonini Pii prin- 



208 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [535 — 

cipatu non antiquius esse (not. 2), id documento est non recte bomines 
doctos provinciam Bithyniam et Pontum iam Hadriano imperante a senatu ad 
principem translatam statuere. Etiam alia certissima exempla praesto sunt, 
quae Antoninorum temporibus proconsules praetorios eam administrasse 
probent. Brandis. 



536 In coemeterio vici Jaloivadj-Sofular. Ed. J. R. S. Sterret 
Papers of the American school at Athens III p. 21 8 n. 352. (R. Gagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 134 n. 302). 

Tyjv Xa(XTrpoTaTT^v | 'AvTtoj^ewv xoXu)|viav^ tq Xafi7rpoTa|T7] Au- 
5 oTpeoiv^ xoXa>|jvi'a^ Trjv dSeXcp-Jjv^ | tu) t% 'Oixovota<; | 0.-^6.}.- 
[xaTi lT£i[xrj|a£V. 



Litterae AenCCD. \ Cf. Strabo XII, 8, U p. 577: xa-jTy] (ttj Ttap- 

eopeta) o' iwzirjw^z^i uTtoTtiTtTcoTtl Tt tteoiov \>.iyx y.at TtoXei? zXtjoiov auT'^?, irpo? 
apxTov fASV <I)tXo(ji.TjXiov, bf. daTspou os (jilpou; AvTtoyeta Y] -po; IltsiSta xaXou- 
jj.£vTi, ''(\ ti.£v iv ■rrcSttp xetfj-evr] iraaa, -^ o' iTl Xoccou, ^youoa dTioiv, tav 
'PTOfxattuv. Paulus libro II de censibus, Digest. L, 15,8,10: in Pisidia 
eiusdem (i. e. Italici) itiris est colonia Antioehensium. Plin. Nat. hist. V, 94 : 
insident verticem Pisidae quondam appellati Solymi, qmrum eolonia Cae- 
sarea eadem Antiochia. Droysen Gesch. des Hellenismus III, 2 p. 271. 
G. Hirschfeld ap. Pauly-Wissowa Realencyklopaedie 1, 2 p. 2446 n. 1 5. E. Korne- 
mann ibid. IV, 1 p. 531 n. 114. 2 Oppidum Pauli apostoli rebus nobile 

(Cf. Act. apost. 14, 8. 21), cuius praeterea in litteris antiquis satis rara est 
memoria (Plinius N. h. V, 147. Ptolemaeus V, 4, 9 p. 858,4. Hierocles 
Synecd. 675, 2). Plinius urbem Galatiae attribuit, quod de ambitu provin- 
ciae qualis illa aetate fuit recte se habet, neque vero arctiore vi de Gala- 
tarum gente ac regione intellegendum est, apud Ptolemaeum inter Isauriae, 
in Actis apostolorum et apud Hieroclem inter Lycaoniae civitates recensetur. 
Apud Plinium cives Jyystreni dicuntur, sed eandem atque hic ethnici formam 
habes in titulo Papers of the Am. school at Athens III p. 23 n. 21 : T^itoc) 
■itai rato; dSeXcpot AuoTpei; i(TotY)aav. 3 Colonia etiam ex titulo Papers 

of the Am. school at Athens III p. 142 n. 242 (C. I. Lat. VI, 6786) nota est, 
ex quo de originis tempore et cognominibus accuratiora discimus: Divum 
Augitistum) col[onia) Iul{ia) Felix Oemin{a) Lustra eonseeravit. Item nummi 
testantur coloniam. Cf. E. Kornemann ap. Pauly-Wissowa Realencyklopaedie 
IV, 1 p. 551 n. 260. 4 Utraque colonia Augusti fuit. Non sane eodem tem- 
pore deductae videntur, sed Lystra aliquanto post Antiochiam. Cf. Pauly- 
Wissowa IV, 1 p. 550. 



537 Sarcophagus, in oppido Sevrihissar, quo allatus erat ex 
vicinis Pessinuntis ruderibus, quae vocantur Balahissar. Edd. 



538] Theodotus Theodoti f. Pessinuntius. 209 

Macdonald Kinneir Itin. p. 542 n. 9 (J. Franz Funf Inschriften und 
fiinf Stadte p. 21). G. J. Hamilton Researches in Asia minor II 
n. U7 (J. Franz C. I. G. 4085). J. Mordtmann Sitzungsber. der Kgl. 
Ak. zu Munchen \ 860 p. i 94 n. 7 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. 
pert. III p. 115 n. 226). 

f H ^ojuXrj xat 6 8^{io[<; | Ss^ajTTTjVuiv ToX 10x0^(0 ][yi(o]v Ileaai- 
5 vouvTioiv* l[T£i|a]Tjoev 6e(J5oTov 6£[o].o(^Tot> To5 Tupavvoo, apj- 

[$]avTa2 xal £ipTjvapj(Tja![av]Ta ^ ivod;(i>i; xal aYop[avo]|}j.7jaavTa 
10 TrX£iaTd(x)i^* [iv xaTe|7r]£iYouat xatpoT? xal Tojjoai; XEiToup^Y^ta? 

6ltz6 t[u)]v I iauTou^ 7r[p]o[&upL]u)(; T£[Xe]joavTa dvevSeoi;, Ttdoai? 

T[£i]j|jLaT? TEifiTjdevTa £v lxxA[Tj]|oiai;* ()t:6 T£ pouX^; xat j| 
15 87)}iou, dv8ptdvTU)v dv[aa]JTdo[£]at xat eJxdvuiv^ [dva]{&eoeot, 

dpeTrj; ev£x[ev] | (xal)* euvoiai; ttj? eJ? | [iauTou;]. 



Litterae 02nECD. < Cf. Strabo XII, 5,2 p. 567 ; ToXt«optDYiot 5e 

ofiopot Bt&uvoT; elat -xai t-j 'E-txrrjTu) xa)wOJt*.£v»] (t>p\jfi^. % 3 Ileooivoy; V 
doTtv ^|jiT:<iptov TdJv TaoTTQ [lifi^Tzo^i, titulum Mittb. des arch. Inst. in Athen 
XXII 1897 p. 43 n. 24, 4 2. i3: i^ PouXtj xai 6 otj^ixo;] Se^aSTTjVouv ToX[ta]To[P<u- 
Yttojv riEootvo-jvTfcuv et quae de Pessinunte Matrisque Deorum sacris attuli 
r. 540*. 2 Versus quintus apud Hamiltonum litteris AC finitur, cum 

Kinneir et Mordtmann in AP consentiant; v. 6 init. . ANTA Mordtmann 
5ANTAKAI Kinneir, . ZANTIKAI Hamilton. His lectionibus coUatis apparet, 
rectius Mordtmannum ap[$]avTa quam Franzium do[Tuvo{iT,](a)avTa restituisse. 
3 Cf. n. 550 2. 4 nAEICTAIC Mordtmann. nAEIEniE Kinneir RAEITA 

F-IC Hamilton. Consona y. lapicidae potius quam transcribentium neglegentia 
omissa videtur, 5 Cf. n. 529, 4 0. 29. 30. 6 De pronuntiandis publice 

per comitiorum tempora honoribus, cui rei quantum tribuerint veteres 
nemo fere ignorat, hic dici videtur potius, quam de decernendis. Nam illud 
\j-rj ~t ^0'jXf,; Ttai 0T,a&'j non de probuleumate et populiscito, quae ad unum 
eundemque honorem spectent, dicitur, sed separatim populum, separatim 
senatum Theodoto privilegia et ornamenta decrevisse enuntiat. Ex his vero 
ea, quae a senatu profecta sunt, non in comitiis facta sunt. 7 Cf. 

n. 33222. Hic sane non est cur non elrova picturam (eixova YpaTTTTjV ^v 
oTrXto, cf. n. 571* interpretemur. 8 E Ham. NE Kinn. TE Mordtmann. 

Videtur quadratarius KE incidere voluisse sed nescio quo pacto in priore 
littera peccasse. Nam soloecismum dperfji; — t£ ejvoia; (pro ap. xat euv.). 
vel huius aetatis homini imputare nolim, praesertim in formula qua nihil 
est usitatius. 



538 Lapis calcarius non laevigatus; litterae negl^enter incisae. 
Anno 1884 in coemeterio vici Deuer siti in ora meridionali lacus 

Dittenberger, Orientis gr. iliscr. II. 4 4 



210 ^ni. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [538 — 

Buldurensis invenit W. M. Ramsay et edidit Amer. journ. of ar- 
chaeology 11 (1 886) p. 1 28 n. X. Lapide iterum examinato versus 
4 5 et 16 pleniores exhibuit idem ibid. IV (1888) p. 267 (R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 145 n. 335). 

'E$ iiTioToXr|[?] &ejoui iSspacj^TJou | Fspjxavi^xou Kajioapo?^ | 
5 Kt^iVTOs neTpu)Vio||? 03[xP(ep)3 TrpeopeoTrj? | xai dvTioTpaTTjyo; 

Nep(o|[v]o(; KXaoSioo Kaioapo? | 2ePaoToG repfiavwoo, | [xat] 
10 Ao[6xi]o<; riooTrto? npai||oT([?^ iTrrJTpoTro? N[ep]a)VO(; | KXa[oB]ioo 

[K]aio[ap]o? 2e|[paoT]oo re[p][iavtxoo u)|poBeTr^oav Ta jjlsv Iv | 
15 8e$t^ elvai SayaXaooecov ^, || Ta 8e Iv dpioTep^ xtt)|[xrj; Top.- 



Litterae e9TTCCD. 1 Fuit NePCDNOC, sed memoria imperatoris 

damnata hae litterae erasae ac eeOY in earum locum substitutum est. 
2 Neronis igitur principatu (54 — 68 p. Chr. n.) hoc monumentum dedicatum 
est. Prima huius imperii initia (a. 54/55 p. Chr.) monstrat L. Pupii Prae- 
sentis procuratoris nomen (cf. not. 4). 3 OYMBOB. Emendavit Ramsay. 

Quod in Prosopographia imp. Rom. III p. 31 n. 238 praefertur emendatio 
Ou(JiP[ptvo;], id probare nequeo ; nara a scriptura quidem nullam habet commen- 
dationem, cum OB ex eP errore proclivi nasci potuerit. Sane duo noti 
sunt Petronii Umbrini, ex quibus alter consul anni 25 p. Chr. fuisse vide- 
tur (Prosopographia III p. 31 n. 236), alter 81 p. Chr. consulatu functus est 
(ibid. n. 237). His medius interiectus est quem hic habemus, ut summa cum 
probabilitate editores prosopographiae eum illius filium, huius patrem exi- 
stiment. At inde neutiquam sequitur, hunc quoque Umbrinum appellatum 
esse. Nam eiusmodi cognomina, qualia sunt Umber et TJmbrinus, haud raro 
in eadem stirpe alternare constat; cf. G. I. L. VI 1407 (all. Prosopogr. II p. 44. 
n. 13), ubi Q. Fabius Allobrogicinus Maximus est, homo sine dubio a Q. Fabio 
Maximo Allobrogico originem repetens. Sic decem gentes recensentur in 
Prosopographia III p. 139. 143, in quibus cognomina J?m/ms Gi Rufinus dJOiho 
usitata fuerint. 4 Cf. C. L G. 3991 (cum Addendis p. 1 108), 4 sqq.: [Ae]u- 

•xtov riou-iov A£u|[>.]io'j ulov Sapaxeiva | [IIjpataevTa, yeiXiap^^ov, | [tTr]Ttapyov 
ItttzIoov aX7][; | IlJeixevTeivYji;, d7riTpo|[-]ov Kataapo; 7:p6; o|^&at; Ttp^peo)?, irzi- 
Tpoj[7:]ov Tipepiou KXau5iou | [K]aiaapo; SePaoTou r£p|[fi.]avt7tou xai N£poavo; | 
[K]Xau5iou Kaioapo; [S]£[p]a[o|T]ou repfxavtxou [r]aXa|[T]tX7J; £[7t]ap^eia;. Versa- 
batur igitur L. Pupius Praesens in procuratura Galatica tum ipsum, cum 
principatus a Claudio in Neronem transiret, i. e. anno 54 p. Chr. n. Cave 
ad eundem hominem rettuleris titulum Iconiensem Journal of Hell. stud. XXII 
1902 p. 119 n. 44 : [K]aToap Se^aoTo; [AuToxp|a]T(up iTTOiTr^oev t[6 rpo|o]xT)viov t^ 
Tt6X(ei) ( [no]uziou Trpcop£[uTou]. Nam legatus senatorii ordinis est, procu- 
rator equestris, et appellatio principis quae illic«est, in Augustum quadrat, 
non in Claudium, ut monuit Mommsen. 5 Sagalassum oppidum Pisidiae 

sub imperio legati p. p. Galatiae fuisse testatur Strabo XII, 6, 5 p. 569 Cas. : 
T^^v }jt£v ouv Kpfjfjtvav aTTOtxot 'Poofxatouv lyouotv, •/] SayaXaoo^; o' loTtv br.h 
-rcjj auTU) i?iYefi,6vt tujv 'Poofjiaiwv, ucp' ^ xai i\ 'Afx6vTou PaotXeia Tiaoa. Quod 



539] Fines Sagalassensium. 211 

ppiavao3o[3. — ^ | Nsptovo; KXauSiou Kataapo? | [Sspaorou 
rjep[x[avixo5 ^j 



hoc titulo confirmatur. Nec alia fuit condicio Selgensium reliquaeque Pi- 
sidiae. Cf. Marquardt Rom. Staatsverwaltung I p. 359, not. 2; nam eam 
Arayntae fuisse testatur Appianus Civ. V, 75. 6 Ramsay hic nihil amplius 

scriptum fuisse sibi persuasit, ideoque N^pojvo; genetivum a x(6[jlt]; pendere 
statuit, ut vicum principis fuisse indicetur. Mihi muito probabilius vi- 
detur, nomen principis ad temporis significationem spectare, sive principatus 
annus numero ordinali indicatus fuit, qui mos sane non fere reperitur extra 
Aegyptum et Cyprum (n. 5822), sive, id quod magis placet, [iTzi] N^poovoc 
KXauSiou Kaiaapo; [SepaoTou r]ep(i[avtxo5 xat Aouxtou AvTiartou Ou^repo; uita- 
Ttnv] (55 p. Chr. n.) quondam lapide integro legebatar. 



539 Lapis insertus maceriae in via inter vicos BagtscM-hunar 
et TschaUy, quae transit per mediam arcem Hadrianopolis antiquae. 
Ed. G. Mendel BuU. de corr. Hell. XXV 4901 p. 9 n. U4 (R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. HI p. 61 n. 148). 

5 6etp I Nepoua | Kataapewv | npoaeiii(X)rjjjL|j.e|veiT(ovi | i^ PouX-?) | 
xal 6 8^1(101; ^apiv^. 



Litterae ATTZ. i AHMME. Emendavit Mendel. Cf. Ptolemaeus 

Geogr. V, 4, 8 p. 855, 6 ur.o hi Ta e(pr,(xdva IdvTj (Tolistobogios, Tectosagas, 

Trocmos) St-fixouoi npooetXT)(iL(xevrTai (jlsv ouvT,(j.[x£vot auTot;, 67:6 hk toutou; 

'O^iCti"'»'^ ^'^'i (A^po; Tfj; Auxaovta;, h 01; TioXei; aloe. Nomen idem est ac 

manifesto quidem significat incolas terrae, quae antiquae Galatiae postea 

adiecta est. At homines ipsi utrobique nequaquam eidem sunt. Nam Pto- 

lemaei Proseilemmenitas inter Galatas et fines Lycaoniae sedes habuisse, ut 

a meridie veteris Galatiae fines attingerent, geographi descriptio docet. Quod 

contra Hadrianopolis priusquam Galatiae adiungeretur, Bithyniae erat, quae 

illis a septentrionibus et occidente finitima erat. Adde quod apud geogra- 

phum nomen gentem regionemque significare videtur, cum tituli verbis 

•/) ^ouXt) xal 6 ofjuio; una civitas indicetur, cuius nomen proprium Kaioapeta 

fuisse videtur, npoaciAr,iA[A£VTj vero epitheton, quo ab aliis cognominibus di- 

stinguebatur. Ab Hadriano deinde nomen 'Aoptav6ro>a; accepit. Sane quae 

a Dione Chrysostomo aliisque scriptoribus comroemoratur Caesarea Bithy- 

niae (v. Ruge ap. Pauly-Wissowa IH, 1 p. 1288 n. 4), eadem atque Hadria- 

nopolis fuisse non potest; nam utut ceteroqui de illius Caesareae loco 

dissentitur, utique non longe a Prusa, i. e. in ea Bithyniae parte sita erat, 

quae maxime ad occidentem vergit. Cum ethnico npo3£t>.T][A[x£vt-T); a par- 

ticipio perfecti derivato iam editor Ptolemaei aptissime contulit Ka-axexau- 

(j.£vtTt];. Cf. etiam n. 445*. 2 Hoc nudum -/[d^i-^ 'gratiae referendae 

U* 



212 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. 539 — 

causa' insolitum quidem est, sed non inauditum. Cf. Papers of the Ame- 
rican school III p. 10 n. 151: fH]paxXeloTj? dTrsXeul&epos dveoxTjoev Md(jL|jj.£w 
KoCandou x^P'"^* Sane editor illic ((xvT|(i.rji;) addit, sed priorum versuum am- 
bitu comparato apparet spatium non sufficere neque omnino quicquam inter- 
cidisse, et hic verborum ordo ydpiv [jlv^[atj? non minus singularis est quam 
illud /dpiv sine genetivo usurpatum. Cf. etiam n. 585, 8 cum not. 4. 



640 Tabula marmorea, quae olim partem basis efFecisse vide- 
tur. Versus primi et postremi consulto deleti, reliqua perbene 
conservata. In litteris multifariam exstant vestigia coloris rubri. 
Pessinunte [Sivrihissar) in coemeterio Armeniorum. Ed. A. Koerte 
Mitth. des arch. Inst. in Athen XXII (1897) p. 38 n. 23 (R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 116 n. 230). 

I ipou ui|[6v K]up£iva 'Hpav^, Sixaxov 

5 \iera \ [t]ov dpj^iepea^, TrefiTTTov hk ra||XaTu)v^ 8id ^ioo lepsa 
MyjTpo? I Oeoiv [xeYaXr^? Iv IleoloivvouvTi* xal (M)£i8aeitj) ^, 



Litterae AEHSnzO. Extremae hastae apicibus ornatae. Multis locis 
vocabula virgulis distinentur, id quod singillatim indicare supervacaneum 
videtur. Tota litteratura titulum saeculo p. Chr. n. primo ad finem ver- 
genti vindicare videtur editori. 1 Sine dubio idem qui n. 541,2 pater 

sacerdotis recensetur. 2 Hic titulus et n. 541 docuerunt, Galatas ad 

sacerdotium Magnae Matris Pessinuntiae ita admissos esse, ut quinque prima 
loca in collegio Phrygibus reservarentur, quinque postrema Galatis relin- 
querentur, ita ut hic eundem hominem omnium post antistitem sacrorum. 
decimum, Galatarum vero quintum, n. 541 eius filium illorum nonum, horum 
quartum esse videamus. K. 3 Filius quidem (n. 541, 2) etiamtum no- 

mine originem Gallicam prodit, sed pater iam Graeco nomine utitur, quae 
res sine dubio illa aetate inter Gallograecos neutiquam rara fuit. 4 Du- 

plex V sine dubio recte ad meram lapicidae neglegentiam refert K. De 
Magnae Matris sacris Pessinuntiis cf. Polyb. XXI, 37, 5. Liv. XXIX, 10, 5. 
11,7. XXXVIII, 18, 9. Strabo X, 3, 12 p. 469. XII, 5, 3 p. 567: Ileaotvou; o 
^otIv l|X7:6piov Toiv Tadi-q iiifiaxo-i, lepov l^^ov tfjc MTjTpoj tiuv deoiv oepaofxoij 
{jieYdXou vjfydso-i' xaXouoi 5' aur?jv "Ay^iotiv. ol 6' {spei? to TraXatov jxev 
(cf. n. 315, 10. 27. 39) SuvdoTai Ttve; ^oav, UpcootSvTjv xapTroufjievot [t.efdKr^'^, 
vovt Se TOUTtuv fiev a\ TtfAot zoXu (jLefieituvTai, t6 Se ^(jnroptov oujjifxevei. Ad 
hanc honorum imminutionem id quoque pertinere videtur quod pro uno 
sacerdote eodemque principe iam collegium deceravirorum, cui sane prae- 
est unus antistes, hoc munere fungi videmus. Praeterea v. Appian. 
Hann. 56. Pausan. I, 4, 5. Herodian. I, 11,1 sqq. Ammian Marc. XXII, 9, 5. 
5 ZEIAAEIfl lapis, quem manifestum errorem emendavit Koerte, qui aduo- 
tat scripturam MiSdetov occurrere apud Strabonem XII, 8, 12 p. 576, Cassium 
Dionem XLIX, 18, 4, Stephanum Byzantium s. v. In inscriptionibus nondum 



40] Sacerdotium Magnae Matris. 213 

T(Juv \ T£ Ss^aatuiv i^dtxi; dp)riep£|a Toy xotvou Se^aTnivaiv 
10 raj;XaTU)v xat dYU)vo&£TT,v^, a^^aoJTo^dvTT^v tou vaoG To5 Iv 

IleajaivouvTi^ iepaod[xsvov 7cptoTo[v,] | -piivaotapj^TjaavTa xat 
15 iiriS^dJjaet? odvTo, STrapxov TireipTj? 'i 'iToopaitov ^, ot; •/s,iki<ip-/o'^ 

XsY^ejitovtav otio, StoSexdTT,? Kepauv[o] cpfJpou* xat TpiTTj^ KupTj- 

vatxf^?^', u[Tro] I Tuiv ^epaoruiv T£Tci}i.TjV£v[ov] j 5dpaTt xaOapui 
20 xat arecpdva) Te[i]j|;(txt{> *^, 'ATra^oxaoi ** ot Tuiv xrfi j deou |iu- 



comparaisse praeter C. I. Lat. III, 7000 col. II, 34, nbi Mommsenus manifesto 
recte Midaitanorum supplevisset. Sed quod idem propterea, quia Galata- 
rum sacerdotes Midaii fuerint, oppidum tum temporis provinciae Galatiae 
fnisse conicit, id quidem mibi non persuasit. Etenim primaria quidem 
horum sacrorum sedes Pessinus erat, oppidum sine controversia Galaticum; 
cum vero baec sacra nulla ex parte cum administratione provinciae Romanae 
coniuncta fuerint, non video cur non idem quod illic constitutum erat colle- 
gium etiam extra Galatiae fines eandem deam venerari potuerit. Certe 
Midaium Pbrygiae esse scriptores testantur, et conventum Synnadensem, 
in quo illud oppidum situm erat, praeter Ciceronis aetatem, qua aliquantisper 
Ciliciae adiunctus erat (n. 495'), Asiae pruvinciae partem fuisse constat. 
Ceterum sacra Matris Deorum Midaii fuisse etiam ex nonnullis eitis civi- 
tatis nummis apparere observat Koerte. 6 Apparet omnium Galatarum, 

non alicuius e\ tribus gentibus, sacerdotem communem eundemque ludorum 
praesidem indicari, quem non magis distinguendum esse consentaneum est 
a galatarcba quam summos sacerdotes provinciales .■V.siae ab asiarcbis aut 
Lyciae a lyciarcbis [cf. n. 4983. 5562}. 7 Provinciali sacerdotio adiungl- 

tur municipale Pessinuntiorum flamonium. K. 8 Satis multae fuerunt 

in exercitu Romano cohortes Ituraeorum, de qnibus singillatim exponit 
C. Cicborius ap. Pauly-Wissowa Realencyklopaedie IV 4 p. 303 sqq. Quae 
potissimum bic intellegatur, in medio relinquendum est. 9 Cf. n. 489^. 

4 Cf. n. 205*. Cum perraro tribuni ab altera legione in alteram transeant 
admodum arridet Koertii coniectura, id factum esse quo tempore bae duae 
legiones eodem loco agerent, id quod de beilo ludaico anni 70 p. Cbr. te- 
staretur Tacitus bist. V, h : tres eum [Titum) in hidaea legiones, qtiinta et 
deeuma et quinta deeuma, vetus Vespasiani miles, excepere; addidit e Suria 
duodeeumam et adductos Alexandria duoetricensimanos tertianosque; 
comitabantur viginti sociae cohortes. Cum igitur bello finito legio duode- 
cima, quae neutiquam laudabiliter se gesserat, in remotum Asiae angulum 
Meiitenen quasi relegaretur (losepb. Bell. VII, 4 8: fjLE^iivrjiisvo; oe xou Imht- 
•xaToy ToiYfAaTo;, oti Kesriou OTpaTTjoOvTo; ^vioooxav toT; 'louoaiots, tt,; fiev 
Supta; a*jTo TtavTo-asiv ^c^Xaoev (-^v •(o.p t6 ra).aiov ti "Paspavsat;), el; 5e rfiv 
MeX.iT7)VTjv xaXou{i£vT,v d-lsTetXe* -aod tov E'j!ppdTT,v iv [xe&optot; ttj; Apjie- 
via; i(rrl xai Kair-aSoxia;), Heram, quippe qui laudem et praemia haud exi- 
gua invenisset, Alexandriam ad legionem tertiam translatum esse. 1 i Cf. 

n. 560, H sqq. 4 2 Nominis prior pars a Koertio summa cum probabilitate 

refertur ad nomen 'Attt.;. Nam buius sacra a Matris deorum cultu Pessi- 



214 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. 540— 

oTr^ptcDV {iiSoT^ai lTstj|{X7joav t^v [eauTuiv cpiXov xal suepYe- 



nuntio non afuisse cum per se consentaneum est, tum ea re confirmatur, 
quod Pausanias eo loco quem attuli not. 4 Attin Pessinunte sepultum te- 
statur. 13 Supplevi ex n. 541, 9. lO. Ante ilium titulum inventum Koerte 
[|xuaTO(p^Tjv] supplere conatus erat. 



541 Tabula marmorea, in oppido Sivrihissar in coemeterio 
Armeniorum. Ed. A. Koerte Mitth. des arch. Inst. in Athen XXV 
1900 p. 437 n. 63 (Revue arch. Troisieme sMe XXXIX 1901 p. 463 
n. 1 60. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 1 1 5 n. 225). 

Tipipiov KXauStov "Attsi.v 1 tepea j 'Hpa^ ^[^v Kupeiva Arjid- 
Tapov^, evaJTov [xeTOt tov ap}(iepea*, TeTapJTov 8e FaXaTtov^, 
5 xat 81? dpj(te||pea Tuiv SePaoTuiv to5 xoi|vo5 Tuiv FaXaTuiv^ xai. 
oePao|T0cpdvTr^v '^ 'ATTaPoxaol^ 01 | Tuiv t^? ^eou fj,uoTr|piu>v | 
10 ouv[xuoTat, Tov eauTuiv <pi||Xov xai euepyeTriV, dpsTTJ? ejvexev xat 
euvota? T% ei? l|auTOu?, iTctjxeXrjOevToc Mdp|xou Mayiou Net- 
XTjcpdpou. 



Litteras accurate incisas testatur Koerte. e et tj formas E et H habere 
refert idem. 1 Nomen "Atti?, quod antiquorum illorum sacerdotum 

principum fuerat (n. 315, 10. 27. 39), post institutum decemvirorum collegium 
unicuique ex his (et sine dubio antistiti quoque) ita impositum est, ut 
vocabula "Atth lepEiJ; mediis interponerentur praenomini nominique gentili 
Romano et proprio nomini Graeco. K. 2 Cf. n. o40i. 3 Ex hoc no- 

mine Koertius collegit familiam, cuius Heras et Deiotarus fuissent, originem 
suam ab illo nobilissimo rege Deiotaro repetivisse. Quae sententia eo pro- 
babilior est, quia etiam aliis testimoniis constat eius progeniem vel ultra 
huius tituli aetatem in Gallograecia mansisse. Cf. n. 543, 2. 3. 544, 2. 3. 
Mordtmann Marm. Ancyran. p. 17 n. 5, 20 Fatou AYjioTapou SaPiviavoO. 
Etiam nomen AirjioTTjptavo; (n. 4958) eandem originem significare videtur. 
4 Cf. n. 5402. 5 Cf. n. 5403. e Cf. n. 5406. 7 cf. n. 540 ^. 

8 Cf. n. 54012. 



542 Marmor grande, Ancyrae in cella domus iuxta castellum 
sitae, ipsi castelli muro immissum. Ex ectypo chartaceo, quod 
miserat S. J. Walenta, ed. P. Wolters Mitth. des arch. Inst. in Athen 
XXI (1896) p. 468 n. 2 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 106 n. 194). 



)i%] Ti. aandius Procillianas. 215 

T'.(^ptov) K>.(a6Siov) npoxtAA,ia|vdv * "faXatdpj^jV *, Tt(Pepioo] 
5 KA(au8ioi;] B6x-/on^ Y*^*!'^?^®'* ^'^^^y •/^d.iapyi^aaMTOi C*, 
apxtjep^K f^t os^aoto^avltot), d-fcovoderoo, | irdoa; °^PX^^ 
10 x(al) XctTou[p]|7ia; xal hnh6aeii b^xjpk^pvytoi t^ icaTptSi, &ote 
Tou^ ; dr a^uivo^ oicepPaX^oOaty | Wov IXs{Sa t^; KOTpCSo^ 
£T£iuT(3[s] «puXtj o.' Mapoopa"pjvfj *, { T^v iaoT^^ eoepYerrjV. 



Litterae AZHSTTLTi. Perfirequentes litterarain ligaturae. Vs. 8 particula 
xai per compeadium F( indicata. i Hadriani principato in titalo Perga- 
meno inter ■!>[tv<pio6< 9eo5 ZePa^rou xa\ %tai 'Pdbfir^ recensetar Ti(P^toc) 
KXauoto; n&oxt)Atavd; Alterth. Ton Pergamon YIII, t p. S64 n. S74 A, S8. 
Qaem Haassoallier eandem esse qai hic habeatar existimat. At ille qaidem 
maaifesto Pergamenas est, hic vero .\nc>Tanas. Sane Frankeiios p. 363 etiam 
peregrinis aditum ad coUegiam hymnodoram patuisse samit certis con- 
dicionibus; sed quibus haec opinio nititur verbis n. 374 C, 4S. 43 ^Aawvt* 
hk ot iux&!7Td(i£vot i^arrtxot 'j^vtpoot ei; tix6sii roov Ze^oroov )( v', ea longe 
alio spectant. Etenim non peregrini a Pergamenis voce i^vrtxoi distinguuntur, 
sed ei quibus nullum est ios hereditariom a filiis priorum hymnodorum. 
Cf. Syll.- 737, 55 ubi distinguuntur io^xyou dSeXf^c et Uoo; tziU e^timxot. 
749,47, ubi com de filiorum et agnatorum successione.dictum sit pei^tor 
[ov] hi m lca>9ev ^oxi{xa[a&j^ 'jto rf,; ^cpo-jsia;. Sed ut largiar, qnod non 
concedo, non omnes h^inaodos necessario Pergamenos fnisse, tamen ntiqae 
pro>inciae Asiae esse debebant, quippe ad cuius sacra provincialia totum 
eorum ministerium spectaret. At Anc\Ta Galatiae fait. Quare fieri non 
potest, quin hunc Prociliianum ab illo distinguamus. 2 Redit haec ap- 

pellatio a 547, 15. 549, 3. Einsmodi honores in plerisque provinciis orien- 
talibos fuerunt n. 498 ^. 578^; videnturque ubique eiusdem generis faisse, 
ita ut qui eos gereret et concilio provinciali praesideret et summus per 
proviaciam sacrorum imperatoris antistes esset. Cf. 540 ^ 3 Editores 

conferunt C I. G. 4027, 3 (T)t(^6pio-ji Boxyo-j et Arch.-epigr. Mitth. aus Oester- 
reich IX 1 885 p. 4 1 9 n. 81 , 4 0, ubi Ti. Claudius Bocchus recensetur inter 
nonaginta duos homines qui monumentum Ancyrae posnerunt Antonino Pio, 
nt quidem videtur, principe. 4 Eundem hominem septiens tribunatu 

functum esseCagnat merito insolitum dicit; immo tres faisse militias eqaestres, 
sed aliquoties quaternas vel adeo quinas repperiri. 5 In tribubus An- 

cyranorum significandis numerus ordinalis ante nomen proprium aut post 
illud n. 544, 34. 35. 547, 4 3', nonnumquam adeo sine eo (n. 549, 9} poni solet. 
Tribus primae nomen praeterea in duobus titulis inventum est, ap. Mordtmann 
Marmor. Ancyr. p. 9 n. 20, 6. 7 ;BuIL de corr. HelL YH 4883 p. 49 n.«} 
^[•j/.T^] ; nc^aTTj M[npwf>]3jr[^ et C 1. G. 10, 4025 a, 43. 44 ^jX-rj Mapoufo- 
•pp>-?i Itei^itjSsn. SoIo numero eadem significatur infra n. 549, 9. De reli- 
quaram tribuum nomimbus cL Mordtmann p. 24sqq. 



216 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [545 

543 Ancyrae in castelli muro exteriore. Ed. Hamilton Rese- 
arches in Asia minor II n. 123 (J. Franz G. I. G. 4033). A. von 
Domaszewski Arch.-epigr. Mitth. aus Oesterreich IX (1885) p. 118 
n, 75 (R. Cagnat Inscr. Gr, ad res Rom. pert. III p. 100 n. 174). 

r(aiov) 'I[o6(Xiov)] 1 Seoo^pov^, | paoiXeoJv xat | Terpapj^uiv | 

5 aTidYOVov^, II (AeTa iraoa? Ta? Iv j Toii e&vet cpiXoTtixia?^ | xa- 

TaTayevTa el^ Toh[z] \ hri\i6ipy(ooz^ utco 0£o[5] | "^ABpiavou, Trpe- 

10 op£uoa[v]l|Ta iv 'Aoiai H lirioToX^i; x[at] | x(o6txiXXa>v deou 

'A8pta[vo5]^, I T^YSfAC^va Xeyeuivo? 8' 2x[o]|&tx^i;', StoixYjoavTa^ Ta 



Litterae GEnS . Perfrequentes litterarum vicinarum ligaturae. i Tl 
Hamilton, 11 Domazewski. Sed ex n. 544, 4. 545, 7. 8 apparet, nomen gen- 
tile lulius fuisse. Praenomen Oaim ex titulo C. I. G. 4029, \ cognoscitur. 
Nam quin ille r(aio;) 'louXto; r(aio'j) uio; C>aPia Ssou^^po; (cos. 155 p. Chr.) 
huius filius sit, non est dubium. Itaque Tl in lapide fuisse statuendum est, 
praesertim cum nomen gentile'Io6Xio? una littera {wTa indicari in universum 
quidem non usitatum sit, sed idem in aliis titulis Ancyranis inveniatur. Cf. 
C. I. G. 4018, 1 cf.uX'^ h' 'I(ouXtov) 'Ep[j(.fjv. Nam errare Franzium, qui cp-jXi?] St' 
'Ep(i.fjv legeret, Mordtmann Marm. Ancyr. p. 23 demonstravit monens non plus 
quam duodecim tribus Ancyrae fuisse (cf. n. 547 I2j. Item 'I(o'jXto;) 'Ep[ifj; 
est Annali dell' inst. arch. 1861 p. 185 n. 28, 28. Etiam extra Ancyram huius 
compendiosae scripturae exempla hic illic inveniri observat Mordtmann allatis 
C. I. G. 1950,2. 3545,3. 41896,1, 5708,2. 2 Cf. Prosopographia imp. 

Rom. II p. 215 n. 375. Distinguendum hunc esse ab illo Severo proconsule 
Asiae, quem commemoret Aristides or, XXVI, 12 (II p. 428, 19 Keil). § 71 
(p. 443, 10 K.), post titulum n. 544 repertum iam constat. Nam is hunc 
lulium Severum origine Ancyranum esse demonstrat, cum Aristides de suo 
Severo verbis tOjv aTto t'^; avou&ev OpuYt^; utatur. 3 Cf. n. 5442-5. 

4 Hae singillatim enumerantur n. 544, 1 4 sqq. De hoc vocis cptXoTtixta usu 
cf. Syll.2 4165, de consuetudine in titulis honorariis hominum nobilium pro- 
vincialium praedicandi, eos omnes in patria sua honores gessisse, n. 5311*. 

5 Rectius 8Tj[xapytico6;, ut scriptum est In titulo item Ancyrano Severi 
C. I. G. 4034, qui ceteroqui cum hoc ad verbum concinit, nisi quod alii 
dedicationis auctores subscribuntur TavtaXo; TavTaXcj xai Sdioco; 'j16[;] aiToii 
2ao'jaTp£t;. Similia de allectione inter tribunicios habes Bull. de corr. Hell. 
XVI p. 438 n. 77 (Inscr, Gr. ad res Rom. pert. III p. 157 n. 392), 5. 6 Toy- 
ft£vTt h STQ^xapytxoT;. 6 Legatus proconsulis provinciae Asiae intellegendus 
est; nam eiusmodi legati eligebantur quidem a proconsulibus, sed impera- 
tofis auctoritate creabantur. Cf. Th. Mommsen Rdm. Staatsrecht II p. 254 
not. 3, qui praeter hunc Severi titulum affert C. I. Lat. V, 4348, 7. 8, ubi 
eiusmodi legatus ex s. c. et ex auctorii[ate) Ti. Caesaris commemoratur, et 
testimonium Cassii Dionis LIII, 14,7: tol»; 5s 5-?) -aplSpo-j; auTo; iwzijf 
ExaoTo; (proconsul) aipeiTai, 2va (jiev ol iaTpaTTjYTjxoTe; ix twv Sjxoieov ocpiciv f, 
xal Ttnv woSeeaTepmv, Tpei; 5e ol uitaTeuxoTe; xai h. Ttuv 6(iOTt[j.a)v, o&; av xal 



5*3] C. lolios Severas. il7 

15 Iv i 2opiai TOT.-^y/tza i^yixa no!>^t|xio; MapxsAAo?* 6tdt xt^m 
xivTj |3iv Tijv 'Ioodaixi|V fierape^i^xE^i] ( Airo 2opia;**, dvdurarov 
'Ax^i^s;} ^p^? e' pd^Sooc «ef&fB^lTa e^; Bet&uvtav otop&mdjv 

20 xal XoYi<rrf|V^i &x& 9eoo *ASpt[a]|voo, lcapxov afpapioo too | 
Rp^voo ", SiraTov **, irovt{^ix[a,] | fcnusXTjTiiv IpyiDV 8i2p{o][a{cofv 

25 t5v iv TcojiTjt**, :^-fS|MJ2va" «psapsoTTjV AoTOxpdTo{poc Kaiaa- 



& a^xpamp SoxtfAas^. 7 Legio quarta Scythica Tiberii priocipata in 

Moesia tendebat, anno 54 p. Chr. n. in SjTiam translata est, obi medio saecolo 
secondo post Cbr. natum itemqoe Cassii Dioois (LV, 13, 3 -csTao-ro^v £xu%tx&« 
ir* £'jp(a) aetate etiamtom fait. Cf. I. Marqaardt Rom. Staatsverwaltang 

11 p. 447 not. 7. 8 Hoc in lapide esse testator Domaszewski, cam Hamilton 
KAIOIKHXANTA legerit. 9 Plcno nomioe C. Publicias Marcellus. Ct 
Prosopographia imp. Rom. III p. 107 n. 779. Praeter ea qaae hic titulos et 
geminos C I. G. 4034 de eo docuerant, scimus eum consulem soffectom foiaae 
mense Blaio anni 1 20 p. Chr. n. cum T. Rutilio Propinquo (Acta fratram arvaliom 
p. CLIX, «9 Henzen;. Cf. etiam Digest. I, 5, <8: «fei» (i. e. Clpianns libro 
vieenaimo zepHmo ad Sabinum. Lnperaior Badritmus I^Mieio Mc$reeBo 
re aer^U etc 40 lampriden homines docti pcf s pexe nm t, PoMiciam Mar- 
cellum sub seditionis ludaicae tempora i 32 — i 35 p. Chr. n.) legatum Augosti 
provinciae S^^riae foisse, insto post consolatom (not. 9) tempore, sed cum 
belli causa in ludaeam cum exercito transiret, Severam pro legato in Syria 
remansisse vicibusque iliius in provincia administranda functom esse. H De 
curatoribus rei poblicae f/.oTTTrai;) ab imperatore datis cL n. 4922. 599'. Hi 
com pleramqae singoli in singalas urbes mitterentor, fasces non habebant. 
At hic Severas simul legatus imperatoris ad corrigendam statom totias 
provinciae (otop8«Brf.;, iriavop^orrf,;) et omnium civitatium corator est, ideoqoe 
eundem lictoram numeram habet, ac legati pro pr. praesides provinciaram 
imperatoriarom. qui familiari sermone qiti$tgmefaseaies appellantor. Cf. 
Mommsen Rom. Staatsrechi P p. 386, et qoos ille afferi locos Cassii Di<mis 
LIII, 13,8: 6a^oo6yot< Ss h)[ r:tnt TuinKti biLVJoi ol drmstp^lnjjM jjtSmat, 
xal Ssoi "fs vj% tx. Tov vratrjxdTo» eisi, xat ^fvoftdCovTat is' aS>ro5 t«^ dptft- 
fjw>5 to6to«. LVn, 4 7, 7 rai^ ts iv r^ jA.3(^ soXeet xau &ko to5 seespou 
xaxcvdstsat; (n. 471*, aYf,p l5TpaTr,^prpta*; aiiv x^vcE ^^ouyot; rpoarrayiTj. 

12 Praefecti aerarii inde ab Augosti principato a senato ex praetorioram 
nomero creabantor. Cf. Tac Ann. XIII, 29. Cassius Dio LHI, 2, 1 . Soeton. 
Aog. 36. Tb. Mommsen Rom. Staatsrecht IP p. 557. Quod cam Claodios 
mutasset anno 44 p. Chr., Nero a. 56 Ulum magistratum praefectoram aerarii 
praetorioram restituit, ita tamen ut non amplius a senatu eligerentor, sed ab 
ipso principe nominarentar. Inde ab ea aetate, qoia etiam aerariom mili- 
tare praefectis praetoriis commissum erat, iUi accuratios praefeeti aerari 
Satumi appellantar, nt hic. Mommsen U^ p. 1012. 43 Soffectos fen 
anno 140 p. Chr. Cf. Prosopogr. L L 14 De coratoribos operam pobli- 
coram cf. Mommsen Rom. Staatsrecht II^p. 1031 sqq. 13 De huios rocis 
Yi atqoe oso ct quae adnotavi n. 561 *. Pleramque qoidem praeses pro- 



218 ^'III' Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [543 — 

po? TiTou AtXioo I 'ASpiavoG Avtwveivou 2e|paoTou EuaEpoui; 
?0 rep|iavtlac xr^c, xaTto, M(apxoc) 'louXio? || Euoj^i^jiov t6v lau- 
Tou I euepYeTT^v. 



vinciae' imperatoriae aut definite TrpecpeuTTj; SePaoxou xal dvxtaTpaTTQYo; aut 
appellatione latius patente ii-^e^im^ vocatur. Hic utrumque coniungitur, for- 
tasse ut haec legatio distinguatur ab ea quae supra v. 9sqq. commemo- 
rata erat. 



544 Lapis inaedificatus Ancyrae in moenibus castelli, inventus 
cum aedificium mensae argentariae Ottomanicae amplificaretur, sed 
nunc rursus structura recenti opertus. Ex apographo totius tituli 
et ectypis chartaceis sinistrae partis, quae omnia Pons vice con- 
sulis Francogallici fungens J. G. C. Andersono miserat, ab hoc sibi 
concessis ed. Th. Mommsen Sitzungsber. der Ak. der Wissensch. zu 
Berlin 1991 I, 24 sqq. (inde Revue arch^ologique Troisieme serie 
XXXIX 4 901 p. 149 n. 92). Th. Homolle Comptes rendus de Tacad. 
des inscriptions et belles lettres 1900 p. 704 sqq. (R. Cagnat Inscr. 
Gr. ad res Rom. pert. III p. 98 n. 173). Cf. quae de titulo com- 
mentatus est Th. Reinach Revue celtique XXII 1901 p. 1 sqq. 

^ [r(aiov) 'Iou]X(tov) Ssoufjpovi, | [ditdYojvov ^aaiXioic, | [AjTjio-d- 

5 pou2 xai 'AfiuvTou I Tou BpiyaTou^ xat 'AfxuvTou j| tou Au[t]i- 

(Xd)ou* TeTpap)(u)v | xai paotXeu)? 'Aoia? 'ATTdXou^, | dve^j^iov* 



Litterae 0ETTZ. Satis frequentes litterarum ligaturae. 1 Cf. n. 5432. 

2 Eum intellegi, qui cum bello civili a Pompei partibus stetisset, deinde a 
Caesare clementer habitus et in regno conservatus sit, rectissime statuit 
Reinach. Fuerunt sane etiam ex posteris eius complures, qui et nomine 
eodem et regia dignitate uterentur; sed quis credet horum aliquem in eximia 
maiorum nobilitate praedicanda commemorari, illum vero totius stirpis longe 
clarissimum silentio premi? Quod si recte observatum est, etiam illud apparet, 
non per aliquem ex his natu minoribus Deiotaris Severum ab iilo descendisse, 
sed per filiam; quod quoniam neutra ex duabus fiiiabus quarum memoria 
aetatem tulisset hic in censum veniret, acutissime Reinachius coniecit, a 
tertia filia ceteroqui ignota Deiotari Severum generis originem repetivisse. 

3 Neque pater neque fiiius aliunde notus, sed nomen vere Celticum, siqui- 
dem briga frequens est in nominum Gallicorum formatione neque minus 
usitata terminatio -atus [Ambigatus Liv. V, 34, 2). 4 Nomen perquam 
dubium. AVnAAOY apographum Ponsii, AYPIAAOY in ectypo dispicere sibi 
visus est Mommsenus, qui tamen plane certum nihil esse pronuntiat nisi 
duas hastas directas. Admodum acute Reinachius priorem nominis partem 



544] C. lulius Severus. 219 

uicanxtov 'looXiou | ts Ko8paTou' xat ^aaiXivn; | 'AXsSavSpou® 



confert cum A-jTe-jTo; apud Strabonem XII, 3, 85 p. 558, alteram vero AAOY 
potius quam AAOY fuisse conicit comparato nomine Domnilaus apud Cae- 
sarem B. C. III, 4, 5. Quod vero fortasse ipsum nomen Au((iv)iXaou restituen- 
dum esse dicit, id mihi minus probatur, quia sic pro iilis duabus bastis, 
quas certum est in lapide esse, quinque incisas aut certe incidendas fuisse 
sumendum esset. 5 Cum Mommsenus negasset definiri posse quis po- 

tissimum ex tribus Attalis regibus designaretur, Reinachius confidenter 
Attalum II Philadelphum (159 — 4 38 a. Chr. n.) agnovit. Nam primi quidem 
regis non tantas fuisse opes, ut recte Asiae regnum ei tribui posset, tertium 
vero omnino prolem habuisse nuilam. At quominus statueremus Attalo II ex 
Stratonice regina, quam post Eumenis fratris obitum in matrimonium duxisset 
(n. 303 2; filiam natam esse, cuius rursus filia aviae nomen gerens Deiotaro 
nupsisset (Plutarch. mulierum virt. p. 258CD: r.ipiT/e o' t?) raXaTia -/.ni 
STpaTOvtxTjV rf,v ATjioTapou xal Xtojjicxpav tt,v OpTtaYOVTo;, dSia; |xvT,[ATr]c 
pvaT^jca;), nihil obstare. Contra quem monuerim, Stratonicen cum Eumenes 
decederet non multo minus quam quinquaginta annos natam fuisse, qua 
aetate mulieres etiamtum parere non inauditum quidem, sed certe perrarum 
est. Ceteroqui sane perquam accommodala ad persuadendum est Reinachii 
sententia, sed neutiquam negare licet, etiam aliter rem se habere posse. 
Nam quod ille de Attalo I cogitare vetat propter verba ^aaO.itui 'Aaia;, 
manifesto nimium tribuit magnificis tituli honorarii verbis. Ab illo vero 
stirpem Severi derivari potuisse varia ratione in propatulo est. Nam, ut 
boc utar, Philetaerum et Athenaeum natu minimos ex Attali I et Apollonidis 
filiis (n. 2959. 296 W) masculi quidem sexus prolem non reliquisse constat. 
At neutrum ex his uxorem duxisse probari nequit, ita ut facile fieri possit 
ut filia alterius utrius hic in censum veniat. Porro neutiquam incredibile 
est, non liberos ex legitimo matrimonio procreatos respici, sed spurios. 
Denique ne illud quidem ulla ex parte improbabile est, non veram, sed 
vanitate posterorum fictam originem hic tangi, qua de re provocasse sufficiet 
ad exemplum Mithridatis Pergameni, quem necessarii adulterinum Mithridatis 
Eupatoris regis filium esse simulabant (Strabo XIII, 4, 3 p. 625). Quare 
recte rem in medio reliquisse videtur Mommsenus. 6 Minus accurate 

hic de consanguineis In universum usurpari nomen statuit Mommsen, cui 
recte obloquitur Reinach, quia ab his definite distinguantur Tjffe^^eii v. 41. 
Propria igitur vi usurpatur, sed tenendum est Graecos non distinguere fratres 
patrueles et consobrinos, sed utrosque aeque dveJ^toj; appellare. Si nomini- 
bus gentiliciis aliquid tribuendum est, lulium Quadratum et lulium Aquilam 
fratres patrueles Severi, Ciaudium Severum consobrinum existimaverim, 
7 C. Antius Aulus lulius A. f. Quadratus cos. 93. 4 05 p. Chr., de quo cf. 
n. 4861. 8 Cf. n. 428, 3sqq. Qui illic comemoratur paotXe-j; AX£;av5po;, 

aut idem est qui hic, aut illius nepos. Cum illius filius, huius pater rdio; 
lo-jXto; AfpiTr-a; appelletur, etiam Alexandrum luliae gentis fuisse consenta- 
neum est neque est cur eum distinguamus a C. lulio Alexandro Bereniciano 
proconsule Asiae fere 4 35 p.Chr.n. (Bull. de corr. Hell. I 4 877 p. 292 n. 80, 8). 



220 Vm- Imperii Romani provinciae orientales, 3. Galatia. [544 — 

10 xal 'louXiou 'A|xuAou^ xat KX(auBiou) DeouTjpoui^' xal | ouyysvtj 
ouYxXTjTtxuiv I 7rX£ioTu)v, dSeXcpov 'loujXtou 'A(i.uvTtavou, TrpoiTov | 

15 'EXXyjvu)V^^, dpxt£paoa[jLsvo[v^2j |[ j^o^l uTreppoXcJvTa iTriSoocotv | 
xat TaT? Xoi-Koic, cptXoTtfxiat? to[u;] | irtoTroTS Tr£cptXoT[t[x]7j|X£Vou? 
xal I Tuii auTuii ET£t xat IXato&£T7joav|Ta SiTjVExui? h T^t Tuiv 

20 o;(Xu>v 7rap(J||8u>i 13 xat osPaoTocpavTi^oavTa x(ai) }JicJvo[v] | xat 



At etsi Alexander quoque luliae gentis fuit, tamen is frater patruelis Severi 
fuisse non potest, quia hic quidem origine Ancyranus fuit, ille vero ex 
gente Herodis regis oriundus; quare hunc quidem consobrinum esse sumendum 
est. 9 Etsi genetivum 'AxuXa potius esse exspectaveris, tamen non recte 

Reinachium Ay.uX(i)ou emendare demonstravi n. 545 3. Homo ceteroqui ignotus. 
■1 Ne hunc quidem aliunde notum esse iudicat Mommsenus. Sed nescio an 
agnoscendus sit Cn. Claudius Severus Arabianus cos. i 46 p. Chr. n. (Pro- 
sopogr. imp. Rom. I p. 399 n. 813), quem E. Klebs sumraa cum veri simi- 
litudine eundem esse statuit ac Marci Aurelii praeceptorem Claudium Severum 
(Prosopogr. I p. 398 n. 808), patrem Cn. Claudii Severi cos. 162 aut 163 et 
173 a. Chr., quem habes infra n. 546, 2sqq. Ceterum ex particula xe v. 8 
init. iniuria collegit Momrasen, uTraxfitoJv ad proxiraum modo nominum par, 
'louXiou KoSpdxou et paaiXeu); 'AXe^dvopou, spectare, ita ut lulius Aquila et 
Claudius Severus magnae quidem nobilitalis homines fuisse, neque vero 
ad consulatum pervenisse existiraandi essent. Imrao plane ex aequo con- 
iunctionibus te — -/al — %ai — xai — quattuor nomina inter se colligantur. 
11 Cf. n. 528 "f. 12 Sumraus provinciae Galatiae sacerdos, non diversus 

ut quidem videtur a galatarcha. 13 Mommsenus confert titulos Ancy- 

ranum C. I. G. 4025, 9sqq. [jlovov tojv Ttpo autou oi' oXt); ^Xato&exTjoavTa ttjs 
-/)(A^pa; et Argivum C. I. G. 1 1 22, 1 3 sqq. t6 te eXatov 9£VT[a] Iv TtavTi Y^ixvaotq) 
Tcal paXavEtqj doew; drro Trptnia; «XP^'» '^Xiou S^oeoo; TravTi dXeuO^ptp xai SotJXip 
ix Twv ISttov. Vocem TrdpoBo; de pompa intellegendam esse recte negat 
idem. Sed quod id potius enuntiari statuit, unicuique cura intraret gym- 
nasium oleura datum esse, ne ipsum quidem plane accoraraodatum videtur 
verbis; immo maxime ex articulo t^ rrapootp non rationem dividendi olei, sed 
aliara rera, per cuius occasionem illud dividatur, innui colligo. Nec dubium 
erit quaenam ea fuerit, si contuleris titulum apud Mordtmann Marm. Ancyr. 
p. 6 n. 5, 8sqq. [St] oX[o]u 4'tou; d[iri] {xeYiOTOu Autoxpdtopo; Kaioapo; Tpaiavou 
'ASptavou Sepaotou [7rap]68(|) y.ai toiv aitou OTpateufxdttMV. Nara o^Xou; 
appellari milites a Polybio et recentioribus notum est. Cf. Polyb. I, 15, 4: 
5t6 xal ouv&etwpYjoavta; tou; i]~(ouii.houi auttbv dTroSeSetXtaxota; tou; oyXou« 
^ouXeuoao&at jxtj xptvetv Std fxdyT); Ta TrpdYfxaTa. 32, 8: ot OTpatYjYoi ouvtSovtes 
tou; SyXou; dvateftappTjxota; Trapaoo^ou; tai; 'j^uyai;. Etiam tempore tituli 
suppares sunt, nam hic quidem ad proficiscentem in bellum Parthicum Traiani 
auspiciis exercitum (a. 1 1 5 p. Chr. cf. not. 1 7) spectat, Mordtmannianus ad eun- 
dem inde redeuntem sub ipsa Hadriani initia (a. 117 p. Chr. n.). Per similli- 
mam occasionem oleum praebitura esse videmus Palmyrae ap. Lebas Inscr. 
111,2585, 5 d7riSY][Ata &eou 'ASpiavou txX(£)t(x[/.a Trapaoj^ovto; S^voi; te xat TcoXitat;, 



343] C lulius Severus. 221 

TcpairTojv ta^* di:' aidivo^ oepaaroca^vjrtixa j^pTjiAata ei? epTOV 

TT^t Tz^X&i I }(aptod(ievov xal fiTj auv5(pT^od(i£|vov ei? ~o eXaiov 
25 Tou"(p T»i ittJp[a)i *5, o)^ ;j ofj rpo auTou 7cdvT[e?,] xal dp^avxa | 

[xat 4]YtBV0i)£rf,3a'/T[a] xai d-;opavo [ji7;a]avTa xai ttjv 'jT>vatxa *• 

xttTaoTT, oavra dpj^iepetav xat aurfjv tnrep^[a]JAo3oav istS^oiv, 
30 dTCooe$djiev[dv] Te 0TpaTeu}iaTa Ta rapa^^etjxdoa^v^jro Iv t^ mJ- 

Xet xat TrpoTCe{i<{*avTa [to] j irapoSeoovTa i-\ tov zpo? nd[p]i&oo? 

TcdXefiov *^, CoivTd Te 8ixa[i']'a)? xat boTeifiu);'*, <po>.T; napaxa,|f- 
35 XtvTj e^(Sd(iT,) ^' Tov iStov euepYeTT^v, ci'j|Xap}(o5vTO^ Oudpou Ao- 

"fioo, IjTifiTjoev. 



f» rootv &rT]perf,aavw rj T[e tSv] «cpoicupuEToav 5irii5o)rg xrX., qnod testimoniam 
affert Mordtmam). 4 4 Maoifesto errore hoc pro ■zSrt incisum est Neqne 

enim SeTems eas pecunias, quae post hominum memoriam redierunt, civi- 
tati largitus est, sed quae per ipsius magistratum numeratae erant, et id 
quidem fecit primus omnium qui post hominum memoriam flamines 
Augustorum fuerunt. 4 5 Flamini Augusti {■ze^riTcozi^TrJ numerabantur 

pecuniae, ut Mommsenus quidem coniecit »a aerario civitatis, quibus sumptam 
olei dividendi toleraret, id quod omnes ante Severum fecerant. Is vero 
hanc impensam totam de sua re familiari fecit, illas vero pecunias ad opera 
poblica populo largitus est. 16 Cf. n.543. 47 Traiani bellum Parthi- 

cum (4 4 5 — 4 47 p. Chr. n.) M. Verbum -a^rr/ttfidaTm ad hiemem 44 4/445 
referendum esse apparet, quoniam imperatorem sub finem anni 4 4 4 ab urbe 
profectum vere anni 4 4 5 p. Chr. n., cum iam aliquantisper pngnatum esset, ad 
eiercitum pervenisse constat; cf. Mommsen Hist. Rom. V p. 398 sq. Cum 
rpor£p.4i<ivTa cf. Lebas-Wadd. Inscr. III, 44 77: Tapar^fi^tovn roC»; xup[o'>; otjfro- 
xpdropat xxu. to kpa ayrrov arpa-riftaTct. 48 Eadem vox redit in titulis 

Ancyranis C I. G. 4034,9. 4032,5. Maaifesto significat merita hominis virto- 
tesque non minores esse honoribus quibus afficiatur. 49 Supplevit 

Mommsen. sine dubio recte, etsi alibi tribuum .\ncyranarum numeri prae- 
mitti solent nominibns, non subiungi, neque primis vocabuli Utteris indicari, 
sed usitatis notis nameralibus. Cf. n. 547,13. 549,9. 



545 Ancyrae in mnro turris rotundae. Edd. Montfaucon Pa- 
laeogr. Gr. p. 160 ex schedis Toumeforti aeri incisum. Toumefort 
Itin. lU ep. 21 p. 320 (Muratori T. I p. CLXm, 1. J. Franz C I. G. 
4030. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. in p. 105 n. 190). 
Cf. quae disputavit Th. Reinach Revue celtique XXIl 1 901 p. 7 sq. 



Litterae QTFI; hm plerumque quidem volgarem formam habet, sed v. 2 
priore loco R est. Ys. 3 N et B, vs. 8 fl et P, vs. 9 N et E ligatae. 



222 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [545 — 

K(Xao8tav) 'AxoX(X)iav^ 1 dpj^ispsiav ^^ | a-K^-fo^o-^ palotXstov^, 

5 OuYalltipa T^? jxTjTpoJTtrJXsa)?*, Y^^<^^k°t 'looXtoo 2£|ooYjpoo^ too 

10 TrpcuJToo Tuiv 'EXXtj|Jv(uv^, 67rsp(P)a|[Xoooav s^rtScJosot' ] 



i KAPAKYAAIAN Tourneforti apographum. Quod nomen cum manifesto 
Graecum non sit, sed ne Celticum quidem esse videatur, iam pridem ad- 
dubitatum, sed ingeniosa I. Mordtmanni (Marm. Ancyra p. i 9 not.) emenda- 
tione demum sanatum est. Nomen AxuXXia etiam in alio lapide Ancyrano 
(ap. Perrot, Exploration de la Galatie et la Bithynie n. 133, 1) agnovit Mordt- 
mann p. 12. Compendiosa scriptura KAA facile in KAP abire potuit, alterum 
vero nomen lenissimo errore (A pro A) obscuratum est. Mulierem nobilissi- 
mam neque civitate Romana caruisse neque, si eam habebat, nomen gentile 
in titulo honorario ipsius omissum esse credibile est. Cf, etiam not. 3. 
2 Cf. n. 344, 27 ■a.oX ff]v ■^u-^avAa TcaxaatTjoavTa ap)ri£peiav, xa\ aiirrjv 6:i£pP[a]- 
XoSoav dTTiSotjeotv. 3 Haec regiae stirpis mentio coliatis n. 543, 2sqq. et 

544, 2 — 6 suspicionem movet, Claudiam Aquilliam ex eadera nobilissima 
familia ortam fuisse ac maritum eius Severum. Accuratius definiri parentelae 
ratio vix poterit. Si sequimur Mordtmanni (not. 1 ) correcturam in resti- 
tuendo nomine gentili KXa(u5tav), non improbabile est, ut Reinachius ob- 
servat, eam Claudio Severo, qui mariti frater patruelis aut consobrinus fuit 
(n. 544, 10) patre usam esse. Sed ipsi Reinachio magis placuit aha opinio, 
initio ['IouX](i)a(v) restituendum eamque eius qui n. 544, 9. 10 comme- 
moraretur flliam fuisse. Illum enim a Mommseno quidem lulium Aquilam 
vocari, at quia sic genetivus AxjXa, non 'A^jXou esse deberet, praestare 
'Ay.'jX(t)o'j emendare atque ita commodissime luliam Aquilliam lulii Aquil(l)ii 
filiam haberi. Quae ut sunt ingeniose excogitata, ita scrupulum movet emen- 
datio in verbis tituli 544, cuius fide dignissimum tenemus exemplum. Accedit 
quod cognomen, non nomen gentile illo loco desideramus; in mulieribus, 
quippe quae plerumque cognominibus caruerint, longe aliter res se habet. 
Denique volgarem genetivi formam, quae Reinachio offensioni fuit, in eodem 
nomine habent tituli item Ancyrani Bull. de corr. Hell. VII 1883 p. 20 n. 7 
(Arch.-epigr. Mitth. aus Oesterreich IX 1883 p. 123 n. 83), 3. 4 S£[x7:pojvta 
'Pco[j.ava, %u-{iTrip Se[j.7iptDvio'j AvcjXou. p. 127 n. 91, 3. 4 [<I)]iX6^£vo[i;] 'AxuXou. 
Mordtmann Marmor. Ancyran. p. 16 n. 3, 16: cpuXap-)(0'jvTcov K(Xau6(ou) 'AxuXou 
xtX. 4 Cf. n. 470 6. Papers of the American school at Athens III p. 416 

n. 612, 7. 8 SuYatepa toXsc»;. 5 Cf. n. 543. 344. 6 Cf. D. 544, 13. 14. 

7 Supplevi et emendavi ex n. 544, 28. 29. Lapis ex Tourneforti apographo 
habet YPEPPA, quod non attigerunt editores. 



546 Pompeiopoli {Tasch-Kopru). Edd. Etigene Bor6, Corr. et 
mem. d'un voyageur en Orient I p. 415 n. 2 (J. Franz C. I. G. 4154). 
Accuratius G. Doublet Bull. de corr. Hell. XIII 1889 p. 305 n. 13 
(R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 57 n. 135). 



546] Claadia Aqtiillia. Cn. Claadias Severos. 223 

'AYaBTji ttS)(T,t. \ rvialov) KXauoiov Ze^TJpov^, L^]U' i 'jzoetov, 
5 T:ovjjTi9ixa(i)*, Yaji^piv* , AuToxparofio? [ Kabopo; M(dp»K>) 

ASprjXioo 'Avt»veivoo Se^aaroo)*, | [t&v]* KaTp(«»)va' xot 
10 xrCjarr^v, i^ |n}Tpdxo^ ( t^ llwf>kar[wiaii | IIoiungttfKoJLic* 

Sia I n(oicX(oo) AofUTKM» AdTopetvoo | KXeoStoo KoX^fvoo | 
15 rpeoroo ap/ovto?*, T^ poij' STet**. 



Litterae STTCCDQ. PeifreqaeDtes litterarom ligaturae. Ys. 16 et ante 
TQ et post banc Tocolam foliolo, post Dotam numeralem puncto distiiigmtor. 
1 Cn. Claadjas Severas, filias Cn. Claadii Sereri .\rabiani cos. U6 p. Chr. b., 
ipse consal I saffectas 162 aat 163 p. Chr., cos. U a. (73 p. Chr. d. ordinariiis 
cnm Ti. Gaadio Pompeiano n (C L Lat. IX, 4976, 14). Cf. E. Klebs Prosopogr. 
imp. Rom. I p. 398 n. 811. S AIZ Bor6, sed Dooblet in lapide KAII 

esse asseverat. Id recte se habere non posse iadicat Klebs, qnod utiqne 
M. Aareliam genero cognomen qood est Caeaar imposoisse incredibile sit. 
Sane id ipse Doabletas sensit, sed quod conicit fortasse altemm Severi 
cognomen hic faisse, id ne ipsam qaidem ollam veri speciem habet, siqxii- 
dem neque qaicqaam hic deest, neque cognomeo quod inter omnia Severi 
nomina postremum locum tenebat per eosapendiam exaratam faisse potest. 
Quod quoniam Severam bls consalem faisse constat not. 1), quadratarium 
oU aut incidisse aat certe incidere driNiiSM certum existimo. 3 TI^IKAI 
lapis. Quod Doubletus emendat rovfctfptfu] xat, id etsi facilem erroris ex- 
plicationem habet, tamen mihi non probatar, nam cam consulis et ponti- 
ficis honores iTjvoiran componantnr, quomodo res diversissimae, sacerdotiam 
et affinitas cum imperatore, particula copulativa coniungi potuerunt? 

4 M. Aarelius Severo filiam Fadillam nomine uxorem dedit. Cf. Cassios 
Dio LX.\iX, 5, 4 Ta> oe o-f; Bassm (sc. lizii^ f^-i) 5n •prvatxa xai txrzpeTcf^ xol 
evfevq ctj^sv ' tou te fda Seour^pou (xo^) KXixu^ou xol toj AvtBiv t w u too M^pi»y^ 
iiiAfiinoi T^s. Ex boc matrimonio natus est TL Claadias Semtis Procolas 
coSw iOO p. Chr. n. CL E. Klebs Prosopogr. imp. Rom. I p. 399 n. 814. 

5 M. Aurelius (161— 180 p. Chr. n.:. 6 le^i\9thr*] Doublet. Sed com 
articule careri vix possit. hunc initio v. 9 repoaere ei Aogusti nomen per 
compendium scriptum statuere malui. 7 HATPoNA . 8 Pompeiopolis 
etiam in nummis metropolis Paphlagoniae appellatur. Cf. Eckhel D. N. 
in p. 389. Mionnet n p. 399 n. 67. SuppL IV p. 369 n. 108. Qai nommi 
eiusdem fere cum hoc titulo aetatis sunt, siquidem alter M. Aurebi impera- 
toris, alter Faustinae Augustae nomen inscriptum habet L Marquardt Rom. 
Staatsverwaltting I- p. 339 not 13. Aut igitur duas inde a Marci aetate 
metropoles habuit Paphlagonia (cf. n. 5325), aut in Gangrorum locam suc- 
cessit Pompeiopolis. 9 Cf. n. 492». 10 Plerumque homines docti 
(v. Kubitschek ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie I, 1 p. 645 et quos ille 
affert) Pompeiopolitanos ab a. 7 a. Chr. n. annos suos numerasse statuont. 
Sed sic hic titulus anno 171 p. Chr. vindicandus esset, cum tamen alterias 
consulatns (not. 2) mentio eum anno 173 p. Chr. non antiquiorem arguat. 



224 VII. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Galatia. [547 — 

54:7 Ancyrae in coemeterio Christianorum. Ex schedis Gosso- 
nianis ed. Gronovius Mem. Gosson. p. H\, IV (J. Franz G. I. G. 4017). 
Accuratius exscripsit A. D. Mordtmann, cuius exemplum edidit filius 
J. Mordtmann, Marmora Ancyrana, Diss. inaug. Berol. 1874, p. 4 n. III. 

'Aya&^i Tujcrjt*. | T(itov) OA^aoutov) ral'avo'v, lirirsa 'Pu)|xat{D[v2] j 
x(at) 81? TTjV 7tpu)Tr^v ap^^V ap^avJlTa^ x(at) 7roXetToypacpYj[oavTa* 
5 x(at) y'^] II TipsoPeuoavTa irapa [&sov 'AvTto^JvsTvov ^ x(at) aY«>- 
vo&s[T7joavTa] | St? tou ts xotvou tojv raXaT[«iv] | x(at) 8k Tuiv 
10 tspuiv a'^(iiV(}i'^ Tuiv [j,s|YaXu)v 'AoxXirjTrisiwv ioo7roBi||u)v ^ x(al) dp- 
/tspsa Tou xoivoGi Tuiv FajXaTuiv ^, '(aXaTa.pyr^^ ^, osPaoTocpavTr^v, | 
xTioTTrjv^** T^? fjLTjTpoTtdXso)? i^ 'AYXupa?, I cpuXr] Tj' ^2 KX(au8ia} 



Litterarum formas e©5(;)nca) habet exemplum Cossonianum. Mordt- 
mannus titulum minusculis modo litteris exhibet. i Ex basibus monu- 
mentorum, quae sine dubio omnes duodecira tribus Ancyranorum Gaiano 
erexerunt, quattuor aetatem tulerunt, praeter hanc C. I. G. 4016, Gruter 
p. CCCCX, 3 (quam Franzius, ut Mordtmannus perspexit, perperam pro alio 
huius tituli C. I. G. 4017 apographo habuit) et Mordtmann Marm. Ancyrana 
p. 5 n. IV, Sed dolendum est, nusquam praeter hunc titulum tribus nomen 
servatum esse. Quae v. 2—7 uncis inclusi, in antiquiore apographo sunt, 
sed a Mordtmanno patre non iam lecta sunt, angulo lapidis dextro superiore 
fracto. 2 Cf. n, 495 6. 3 Cf. n. 492». 4 Cf. n. 528 6. 3 Apud 

Mordtmannum haec non sunt (not. 1), in exemplo Cossoniano T est; sed 
veram lectionem servavit exemplum apud Gruterum p. CCCCX, 3, unde 
Franzius eam hic reposuit. 6 M. Aurelius Antoninus qui volgo Caracalla 

appellatur (a, 211 — 217 p.Chr. n.). 7 Cum antiquiores usque ad Franzium 

in lectione exempli Cossoniani lcenYGIflN compendium scripturae agno- 
scere sibi visi 'I(j&(p.i(uv) riu&toov supplevissent, Mordtmannus in omnibus 
lapidibus pro priore © litteram O exhibet, ita ut filius rectissime statuerit, 
looTruSicov legendum esse. Item in nummis Caracallae principatu Ancyrae 
cusis non IC©nY©IA esse, sed lCOnY©IA, ut ante Spanhemium recte lectum 
erat. NonnuIIa alia huius epitheti exempla attulit p. 6, ad quae proximis 
decenniis permulta accesserunt, ex quibus unum attulisse sufficiet ex quo 
vis ac notio vocis clarissime appareat, SyII.2 205,15 sqq. 206,9: OTzmi av dno- 
5eS[c[)]|J.£&a Tov dfia^a TOfi. [Ji£v [iouotxov io[o7:6&iov, tov Se yu]|[avix6v toovefxeov 
TotTc Te T]Xixtat; xat Tat? 'znj.aic. 8 Non diversum hoc officium ab eo quod 

statim subiungitur galatarchae, sed quia illud vocabulum proprie negotium 
sacra administrandi, hoc vero regimen concilii provincialis significat, tan- 
quam duae res discretae enumerari possunt. 9 .Cf. n. 3422. 40 Cf. 

n. 4925, 11 Cf. n. 5487. 43 || Exemplum Cossonianum, t^' emen- 

davit Franz, sed duodecim modo fuerunt Ancyranorum tribus (al Stuoexa 
cpuXal Mordtmann Marm. Ancyrana p, 1 6 n. 5, 1 5). lam cum Mordtmannus 
pater numeri septenarii notam H in lapide agnoverit, nihil dubii remanet. 



5*8] T. Flavius Gaianas. 225 

'A&r^vaia^ tov | iv Ttazi zptoTov x(ai) auT^? eu£p"^£TTjV, <po- 

15 Aapij(o5vTo? x(at) i7:i[}ji£A]ou}i£Vou noooToofxiou ^* \ fljooXiou 'Av- 

Tovivoo MaEifioo**, j ooAap)ro'jvTo; x(at) iTrijisAoo^jLivoo | 'Av- 

TQ>v{0U 'AvTa)V£lVOO **. 



13 KAAA@HNAIA Cosscn., cuius levis error Mordtmanni apographo 
sublatus est. 14 De lectione TTOYCTOYMIOY convenit inter Cossonum 

et Mordtmannum patrem. Sed Franzius cum hanc scripturam inauditam 
existimaret, IloufrXtou) (no)sToup.to'j emendare conatus est. At Mordtmannus 
filius etiam alias eiusmodi scripturas, a pronuntiatione volgari sine dubio 
profectas, ut ^Po-jpToyvaTo;, KojpvouTo;, xoupvouxXapto;, in titulis occurrere 
observavit, quibus addere licet KojppouXoDv {Corbulo) infra n. 629, 1 68, atque 
adeo acutissime ex alio titulo Ancyrano exemplum geminum attulit, cum 
C. I. G. 4027, 1, 2 in ir7TOYETO| . . lON nihil aliud ac (Tt)[^£ptov] no'j[a]To[6- 
]i.]io\ latere demonstraret. Quam recte iudicaverit, nunc aliis lapidibus, ubi 
hoc ipsum totidem litteris exaratum exstat, in lucem protractis cognoscitur. 
Cf. Mitth. des arch. Inst. in Athen XXIV 4 899 p. 444 n. 40 (Cagnat Inscr.Gr.ad 
res Rom. pert. III p. 4 7 n. 49) v. 2 n(6-Xto;) IIouaToupLto; «PiXtTxo;. v. 5. 6 11(0- 
tXiou) IIo'jaTO'ju.(ou 2£0'jT)peavou A-oXXodejxt^oc]. C. I. Att. III, 4 4 74, 29. 30 
A(o6xto;) nouTro-jftto; n6::Xto; MapaOoovioc. 4 5 Hic versus in exemplo 

Cossoniano non est. Vix aliter intellegi potest atque ut Postumius Iulitis An- 
ioninus Maximus unius bominis nomina esse statuamus. Quem duo gentilia, 
cognomina item duo, sed nullum praenomen gerere tertio p. Chr. n. saeculo 
nihil habet offensionis. 4 6 Ex reliquis tribus titulis unus (Mordtmann 

p. 3 n. II) infra mutilus est, unus [Mordtmann p. 5 n. IV) unnm phylarchum 
eundemque operis curatorem habet, tertius Mordtmann p. 2 n. I) separatim 
unum phylarchum et duos curatores recenset. Nulla igitur in hac re cer- 
nitur constantia, sed cur non simpliciter plurali c'jXap}(o6vT(Dv xal din|ieXou- 
[iivnv comprehendantur hi duo homines, latet. 



548 Ancyrae in coemeterio Ghristianorum ad stylobatem. Edd. 
G. Cuperus ad Lactant. de mort persec. p. 2i0. Montfaucon Pa- 
laeogr. Gr. p. 158 n. IV. (Ex his post alios J. Franz C. I. G. 40H. 
R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. peri;. III p. < 02 n. 1 80). 

KaAroopviov I npdxAov* ix aov|xAT^Tix«>v xal 6TcaTi|xo)v ', j^ei- 



Litterae ©nz. Perfrequentes litterarum ligaturae. Particula xat v. 4 2 
plene scripta, v. 3. 4 7 per compendium l^. 4 Cf. E. Klebs Prosopographia 

imp. Rom. I p. 288 n. 254. Plenum nomen L. Calpumius Proclus notum est 
ex titulo Bonnensi Korrespondenzblatt der westdeutschen Zeitschrift II 4883 
p. 7. Temporis indiciis certioribus caremus, sed litteratura finem alterius 
aut initinm tertii p. Chr. n. saeculi monstrare videtur. 2 Non unum ex 

numero senatorum et consularium, sed qui ab eius ordinis hominibus generis 

Ditteiiberger, OrieBtia gr. inscr. IL .45 



226 VIII. Imperii Romani proviaciae orientales. 3. Galatia. [548 — 

5 Xiap/ov 11 Iv Aaxia XsYtuivo; | ly' rsfxivr^^^, 67j|xap|)(ov, orpa-n;- 

10 Yov 'Pa>l{x(r/)?*, iTrtixsXr^OevTa 6|ou)v^, T^ysixdva XsYioiJlvoi; a' 

'AOr/vac ev r£[p|x]a|v(c|i^, dv&uTraTov 'Ayat\cL<;, Trpeo^eoTrjv xal 

15 dvTi<3TpdT|7iYov BeXYiXYJc, r^ [xr^Tpc;Tro]Xi<; t^? FaXaTia? SeSipaori] 

TexTooaYuiv AYJxupa'^, tov sauTfjC otoTTJlpa xal sucpYSTr^v. 



originem repetat significari certisslmum est, siquidem Proclus quo tempore 
titulus incisus est manifesto nondum consul fuerat. 3 Legio XIII Ger- 

manica anno 23 p. Chr. in Germania superiore tendebat (J. Marquardt Rdm. 
Staatsverwaltung II p. 446 not. 6), sed medio saeculo p. Chr. n. altero (inter 
4 20 — 4 70 p. Chr.) eam in Dacia stationem habuisse ex indice legionum qui 
lapidi incisus exstat (C. I. Lat. VI, 3492 a 5. Borghesi Oeuvres IV p. 239 sqq. 
Marquardt Rom. Staatsverwaltung II p. 431 not. 2) apparet. Ibidem etiam- 
tum Aiexandri Severi principatu fuisse testatur Cassius Dio LV, 23, 5: t6 te 
TpiTOV %ai os-iCaTOv (uTpaTOTreoov) t6 iv Aa%ia t6 oioujxov. 4 MNZ. 5 De 

curatoribus viarum cf. Mommsen Rom. Staatsrecht II, 43 p. 668 sqq. 4 077 sq., 
qui docet certe maiorum viarum curam principatus aetate non committi 
nisi senatorii ordinis hominibus ac plerumque quidem praetoriis, qualis hie 
est. 6 Legio I Minervia a Domitiano constituta in locum legionis bello 

Sarmatico deletae (Sueton. Domitian. 6. Tacitus Agricola 41. Eutrop. VII, 4 5), 
quae videtur V Alaudae fuisse (Marquardt Rom. Staatsverwaltung II p. 450 
not. 2) successit. Cf. Cassius Dio LV, 24, 3 Ao[xiTtav6« (auv^TaSev) t6 TrptuTov 
t6 AJhjvaiov t6 Iv repfxavfa t^ ■/.dzm. Ceterum in lapide est ENrE\A. 
7 Caput Tectosagum fuisse Ancyram et scriptores produnt (Polyb. XXI, 39, 4: 
Toiv Pcufxaituv — OTpaTOTteSeuovToav Tiepl t?jV "Afy-upav TioXtv — TtapaYtvovTai 
Tipeo^et; Tiapa tojv TexToaotYiuv. Liv. XXXVIII, 2 4, 4: supererat beUum integrum 
cum Tectosagis . ad eos profectus consul tertiis castris Aneyram, nohilem m 
illis locis urbem, pervenit. Strabo IV, 4, 4 3 p. 4 87: Tptwv ■^a.p ovtojv d&vwv gv 
i^ auToiv t6 Ttepi 'AYXupav TcoXtv TexTocdYt"v XeYETat. XII, 5,2 p. 567 TexT(5aaYec 
Se (e)^o'jat) Tot -p6; t^ (xeY^^^Tl ^P'JT'? "^fi ^-^^tA IleootvoDvTa xai 'Op>tadpy.o'j?' 
TO'jTa)v o' fjV cppoupiov "AYyjpa. Plin. Nat. hist. V, 4 46: oppida Tectosagum An- 
eyra, Trogmorum Tavium, Tolistobogiorum Pisinuus. Ptolemaeus Geogr. 
V, 4, 6 p. 852, 4 : [xe&' o'j; tbc 7rp6; dvaToXdc TexTosdYat, ^v ot; roXei; "AY^^Jpo 
fXTjTporoXt;. Etiamtum principatus aetate Ancyra non modo ut hic cogno- 
mento Augusta Tectosagum gloriatur, sed aliquando omisso proprio oppidi 
Domine simpliciter civitas Tectosagum appellatur. Cf. C. I.G. 404 0, 4 : i\ PouXfj 
%at 6 5^[xoi 2eBaoT7]vo)v TexToodYaJV. Metropolis Galatarum vocatur cum in 
nummis, qui exstant inde a Tiberio Caesare usque ad Saloninam Augustam 
(B.Head Historia Numm. p. 629), tum in titulis. Cf. n. 545, 5. 547, 4 2. 549,6. 
Inscr. Sic. et It. 4 078 (Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 58 n. 4 38), 6 sqq. 
G. Hirschfeld ap. Pauly-Wissowa I, 2 p. 2224 n. 4. 

549 Lapis inaedificatus Ancyrae in interiore muro castelli, ad- 
modum edito loco, ut titulus legi nequiverit nisi telescopi opi. 
Ed. W. M. Ramsay Bull. de corr. Hell.VII (1883) p.lG n.3 (R. Gagnat 



550] Calparnias Proclus. Caecilias Hermianus. 227 

Inscr. Gr. ad res Rom. pert. UI p. 102 n. 479. A. von Domaszewski 
Arch.-€pigr. Blitth. aus Oeslerreich IX 1 885 p. 4 23 not j. 

Tov xpaT(iaTov) KaixiX.(iov) 'Ep|uav<{v, j tov icpoTov rffi Irap- 
^rsioo ^, pouXoYpa^tTjOavTa) * t4 P', | itoXEiTojpatpfTjaavTa) * to i, ^a- 
5 XaTapjfTjV*, | x[Ti]an;v*, [icjaoav [ic]o>^iT]etav IvSf^^oK ji xai fieya- 
XoTrpa-ui? TCoXsiT^sojaafievov, ( icpooTOTijv* xrfi {Ai]TpoicoX(eaK) ' ^' 
vea)x<>p[oo*] | 'Avxopa?, ^aTspa xal icoicrov oovxX[tjt]i[xwv,] ( 8oox[Tj]- 
10 vo[pto]v hd oojaPooXiou too 2e^(aoTOo)*, [ ooXi] o' *• | tAv icarpojva. 



Litterae eHTTCGD, nonnullis locis ita evanidae, ut ex AAGT nihil restet 
nisi ACI, id qaod singiUatim indicandam non existimavi. 1 Cf. n. 5S8'. 

Femininam t. i-ia-/z<.r^i 'sc. ympa) pro usitatiore iT.aoysvi {provineia} etiam 
Inscr. Gr. Sic. et Ital. 914 (Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 132 
IL.403), 3. 3 i7Zt-ao7:vj9<rm iTzaoytWj BptTiweia? et Syll.' 421, 6. 1 ir* ^roui Tf|> 
teipytov eyep^crfiST/m legitur. 2 Censor ,;Tiu.T5rf,;) io Bithynia et aliquot 

vicinamm provinciarum ci%itatibas lectionem senatas habebat, quare tertio 
p. Chr. n. saecolo Ancyrae etiam ^ouXo^oaso; appellatus est. Cf. n. 528*. 
3 De hoc magistrata cf. n. 528». 4 Cf. n. 5422. 5 ct n. 492». 

6 Cf. n. 5313. 7 cf. n. 548^. 8 In nummis Valeriani '243 — 25« 

p. Chr. n.) et Gallieni (243 — 258 p. Chr. n.) ol; vsisxopov appellari Ancyram 
monet Ramsay. Qua cum re convenit testimonium titali honorarii Come- 
'liae Saloninae .\ugastae, Gallieni uxoris, Joumal of Hell. studies XIX 1899 
p. 107 n. 95 -fj }iT,-rc(6j:oXi;) rf,; Ta^.rdii ^ v£«nx6po; 'AfL-jyi. Medio igitur 
saeculo p. Chr. tertio ne hic qoidem Caecilii Hermiani titulns antiquior est. 
9 Consiliarius .Augusti dacenarios. CL E. Klebs Prosopographia imp. Rom. I 
p. 249 n. 33. 4 Cf. n. 542 5. 



550 In vico Phrygiae IMesch, in coemeterio. Ed. J. G. C. Ad- 

derson Journ. of HeU. stnd. XVffl (1898) p. 423 n.70 (Revue arch^I. 
Troisieme ser. XXXV 4899 p. 484 n. 79. R. Gagnat Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. III p. K 20 n. 240). 

Koo}ita>v xoptoo Kaioa[[p]o? odapva?*, etpTjjvapj^j?*, Ail Mel^t- 
5 OTtp [sd]i7^T,v. 



Litterae €EC (nisi quod v. \ fio. ^EA est) OD. 4 Frequenter nomen 

Latinum vema in titulis Graecis sine mutatione conservatur. Cf. C. I.G. 3095 
(Tei) ^^Xi^Spe ^pva yj^lr^Tzz yilaz. Mitth. des arch. Inst in Athen XHI 1888 
p. 242 n. 21 Kojfto; ouipva; iTTTreu; xat Aojiva i{ oufiPtoc. p. 242 n. 23, 1 
Mopxo; o-jlpvo;. p. 243 n. 24, 1 SlXrjxo; ou£pn«ac to5 SePasrou xavxsXXaptoc 
p. 243 n. 23 (Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert, III p. 122 n. 251), 1 
AsxXTjrtaSr,; ouEt>[v]a ■ztyj Se^^aoroO) AaxXij-taoij irorpL 2 Quaenam ratio 

intercederet inter irenarcham, cuius imperio subiuncti sint diogmitae (n. 511*^, 

15* 



228 VJII- Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [550 — 

et paraphylaces (4859), quibus praesto sunt paraphylacitae, pro certo de- 
finiri posse negat Anderson; certe utrumque magistratum municipalem fuisse, 
qui pacem et tranquillitatem custodiret. Quod fortasse irenarcham quidem 
summum eius rei per totum oppidum agrumque praefectum, paraphylacas 
vero singulorum pagorum partiumque custodes illius imperio subditos fuisse 
conicit, id certe non in omnia oppida aeque cadere potest; nam ex 
n. 476, 8. 9 discimus, Dorylaii quidem coUegium paraphylacum suum prin- 
cipem (dpyi7rapctc|>'jXax7.) habuisse. Sed si quis aut eundem aut certe similli- 
mum magistratum in aliis civitatibus dpyi7:apacp6Xav.a, in aliis elpTjvcxpyYjv 
appellatum existimet, nou absurde iudicare mihi videtur. Quod si probetur, 
vix fieri poterit quin etiam paraphylacitas et diogmitas eosdem iudicemus. 
Ceterum quod hic servum principis irenarchae officio fungi videmus, recte 
Anderson singulare existimat, sed non minus recte eo referre videtur, quod 
non civitatis, sed praedii imperatoris hic magistratus fuerit. De irenarchis 
cf. W. Liebenam Stadteverwaltung im rdmischen Kaiserreiche p. 358. 



4. Lycia et Pamphylia. 

551 Romae *^in area palatii Capitolini' (Boiss.). Ex Manutii, Citta- 
dini, Achillis Statii, Boissardi, Pighii, Sismondi exemplis manuscriptis 
post Gruterum Thes. i 009, 5 ediderunt J. Franz G. I. G. 5880. Th. 
Mommsen G. I. L. I, 589. W. Henzen G. I. L. VI, 372. G. Kaibel Inscr. 
Gr. Sic. et It. 986. (R. Gagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert, I p. 31 n. 61 ). 

[AJuxitov t6 xoivov, xofiiaafjLSVov ttjv TiaTpiov 67j[A[o]|xpaTtav ^, 



Litterae volgares praeter ilZ . Supra hunc titulum eadem sermone Latino 
exarata hunc in modum : [Ab co\muni restitutei in maiorum leibert[atem \ Lucei] 
Boma[m) lovei Gapitolino et poplo Eomano v[irtutis] | benevolentiae beneficique 
causa erga Lueios ab eomu[ni\. \ De titulis eiusdem monumenti reliquis, 
qui aetatem tulerunt, cf. n. 3756. Ex quorum argumento Mommsenus acutis- 
sime collegit, illud exstructum esse a legatis civitatum regumque Asiae, qui 
post Mithridatem a Sulla devietum Romam ad senatum venissent. Gf. Appian. 
Civ. I, 102: lOvTj T£ Y^P '^«'^TO "/-«l paatXitc 3aot aufjijjiayot xal "oXeis oiiy oaat 
fjiovov 'jzoteXcic, aXXd v,ai oaat sauTa; ^v£TC£)r£tp(x£cav ^-l ouvdTjxats Ivopxot, xai 
8aat otd oujji(Aa)[iav t] Ttva dp^TYjv aXkrp auTovofjiot t£ xat cpopoov f^aav dT^Xet;, 
T^Te Traoat auvTsXEiv d>teXe6ovTO xat uTraxouetv, ycupai t£ Ivtat xat Xtfjievtov xaTd 
ouv&Tfjxa? ocpiot o£So[ji£v(«v dcpTopouvro. Sed nonnuliis civitatibus, atque inter eas 
Lyciis, llbertatem tum redditam esse a Romanis refert idem Mithridat. 61 : 
auTTjV 0£ TY]v Aoiav xaOtaTdfAEvo; 'IXteac fA£v xaX Xtouc xat Auxtouc xai 'Pooi- 
ouc -/.al MaYV7]atav 7,ai Ttva? dJ^Xoui; (inter quos ^Laodicenses ad Lycum 
et Tabenos fuisse alii huius monumenti tituli docent) t\ oufipiaytas d[i.etpd- 
(jievo; (id quod in Lycios cadit) t\ tov 6td Tipo&u[xiav dreTiovSeoav ou evevta (ut 
Ilienses, cf, App. Mithr. 53) dXeu&epou; ■^cpi£t %.oX "Poup.at(uv dv^Ypacpe cptXou;. 
Th. Reinach Mithridates Eupator p. 204 vers. Germ. 



652] Aechmo Lyciorum nauarchus. 229 

T7]v 'Pa»}i,r|V Aii KaTTcTtoXitoi xat t«)i STjfjitoi. T«)[t] | 'Pcujxaicov, 
dpsT^? sv£X£v xal ^uvoia? xal £U£pY£3ta; | t^? ziz t6 xoivov 
t6 Auxitov. 



552 In parietinis Xanthi Lyciae, in anta dextra portae oppidi. 
Ex apographo Fellowsii ed. L. Ross Kleinasien und Deutschland p. 67 
(J. Franz C. L G. III Add. p. 1123 n. 4269 b, 1. Lebas-Waddington 
Inscr. III, 1251). Multo accuratius exscripsit et commentario doctri- 
nae et acuminis pleno illustravit 0. Benndorf, Beitr. zur alten Gesch., 
Festschrift fur 0. Hirschfeld p. 75 A. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. IH p. 223 n. 607 B. 

AixiKovi 'A[T:]oX>vo8dToo 2 ZapTnrj8dvto;3j j vauap)^Tjaa? xaTOt t,6- 
X£[i.ov ex TrdvTtov Auxfcov* | xai xaTavaufxaj^Tjaa; Trepl XeXtoo- 



Litterae A^FZ. < Nomen perrarum neque adhuc usquam nisi in 

Lycla inventum. Benndorf. Praeter hunc litulum occurrit C. L G. 41996, i 
(Telmessi). Bull. de corr. Hell, XVIII <894 p. 328 n. <5, 2 (Limyris). De 
flexione cf. n. 554 2. 2 Hoc quoque nomen in illis potissimum Asiae 

regionibus usitatum fuisse observavit Benndorf, provocans ad titulum I. Gr. 
Sept. I, 1760,24 'AroXX6ooTo; Air]jji£ou A6y.io; dzo Hav8o'j. 3 Idem demo- 

ticum (AvTiYEVTj; AzoXXwvtov) SapTrrjoovio;) in titulo a se in Tioensium op- 
pido exscripto inveniri testatur Benndorf p. 79 not. 8, qul idem monet om- 
nino pagorum (^ijkuv) nomina in Lycia ab heroibus illius regionis de- 
rivari consuevisse, ut Xanthi 'lopdteio; (C. I. G. 4269 d, 1. 2. 5. Benndorf et 
Niemann Reisen im siidw. Kleinasien I p. 93 n. 81, 4. 82, 1. p. 94 n. 85. 
Petersen et Luschan ibid. II p. 5 n. 1 3, 1 . 2), TIo BeXXepocpdvxeto; (C. I. G. 4235 6, 
14. 36), in ignotis civitatibus Glauci et Telephi pagos (Steph. Byz. rXa-jxou 
OTJfxo;, hi Auxla, d); AX^^avSpo; ^Tjaiv, diro D.auxou xou T^ptDo;. 6 5t)}x6tt]; 
rXauxooTjfiio;. — TTjXecpio; otjiao; xai Ttt^X^^oi» xp-rivT) Auxia; — xh £&vix6v 
TT]Xe(pto; 7j TTjXscpteu;). Sarpedoniorum pagum Benndorfius conicit eam 
potissimum partem oppidi Xanthiorum fuisse, in quo intra moenia urbis 
illius herois delubrum situm esset. Cf. Appian. Civ. IV, 78 xdvTaj^a twv 
fjiev c'j[A-X£%o(jiev(av a^^iot xpaToiivTe; (Romani qui in oppidum irruperant, sed 
portis clausis a reliquo exercitu interclusi erant), To|eu6fjievot oe yaXera; xat 
ouoev ly^ovTe; auTol t6;ov ifj dTC^VTiov, uapa t6 2ap7CTjo6vetov, iva p.-?] xuxXon^eTev, 
St£5pajJiov. 79 Sav&ituv 5e ouv lu-^aKri rdvu ^07) toT; d,a!pt t6 2ap-Tjo6vetov 
ouot 'Pm\i.iioii ^7rt&e6vT09v. 4 Quale bellum a communi Lyciorum gestum 

hic indicaretur, insigni doctrina et acumine expedivit Benndorf. Acprimum 
quidem quae de escensu in hostium terram post ipsum proelium navale ad 
Chelidonias insulas (not. 5) facto hic legerentur, ea indicio esse non contra 
nescio quem externum hostem bellatum esse, sed ipsius Lyciae orientaiem 
partem, circa Corycum, Olympum, Phaselin oppida, sedem belli foisse; 



230 VI^^- Imperii Romani provinciae orientales. 4, Lycia etc. [552 — 

oovia?^ Tou? UTCvavTioui; ^ | xal aTropa? £i? ttjv x^P°^^ auToiv 



id quod egregie confirmatur verbis tituli 553, 4 i~\ -wv ra dva^Jtia 7rpa|av- 
T(ov T(j) £i)v£t, qua circumlocutione pro simplici xtuv TroXefAtcov scriptorem ti- 
tuli usurum fuisse vix credibile est, cum de sociis infidis ac rebellibus 
haec apte et accurate dicantur. Quae cum ita sint, ad res initio primi 
a. Chr. saeculi gestas cum Benndorfio titulum referendum esse apparet. Quo 
tempore latrones Zeniceta duce cacumen montis Olympi prope ipsum maris 
iitus arduo ascensu editi, unde omnes regiones propinquas circumspicere 
eisque insidiari liceret, occupaverunt atque illis orientalibus Lyciae oppi- 
dis, quae itinerum difficultate et a reliqua Lycia et a Pamphylia separa- 
rentur, potiti erant. Cf. Strabo XIV, 5, 7 p. 67-1 : zatd oe tos dxpcopeiai; tou 
Ta'jpo'j t6 Zyjvixetou iretpaTTiptov doTiv 6 OXu[jnros, opo; te xat cppouptov 6fji(u- 
vufxov, dip oij xaT07rT£'J£Tat Traaa Au-/.ta xai IIa[xcpuXta xat IltotSta xat MtXud?. 
Sallust. Hist. fr. 1, 1 30 Maurenbrecher: Lyciae Pisidiaeque agros despeetantem. 
Cicero in Verr. IV, 10, 21 : Phaselis illa, quam cepit P. Servilius, nonfuerat 
urbs antea Cilicum atque praedonum: Lycii illam, Oraeci homines, incole- 
bant. Sed quod erat eiusmodi loco atque ita proiecta in altum, ut et ex- 
euntes e Cilicia praedones saepe ad eam necessario devenirent et eum se ex 
hisce loeis reciperent, eodem deferrentur, adsciverunt sibi illud oppidum pira- 
tae primo commercio, deinde etiam soeietate. Anno 78 a. Chr. n. P. Serviiius 
Vatia Isauricus Zenicetam, qui se adeo regem appellaverat (ZrjvixsTTrj paatXet 
Carapanos Dodone p. <07 tab. XXVI n. 8, 1) vicit, oppida Olympum et Pha- 
selida cepit ac diruit, ipsum denique desperantem incendio arcis suae sibi 
mortem consciscere coegit. Cf. Strabo 1. 1. dXovToc Se tou opouj utto tou 
'laauptxou ivETipTjaev lau-ov Tiavoixtov. toutou 6' ^v xal 6 K(6puxo? %a.\ •}] Oa- 
ar]Xli; xat TioXXd tojv IIa[;Lcp6X(uv /ojpia* irdvTa o' eiXev 6 'loaupfiCi);. Cicero in 
Verr. I, 21, 56: P. Servilim, vir clarissimus, maximis rebus gestis adest de 
te sententiam laturus: Olympum vi, copiis, consilio, virtute cepit, urbem 
antiqu<tm et omnibus rebus auetam et ornatam. Becens exemplum fortissimi 
viri profero. Nam postea Servilitis imperator populi Romani Olympum, 
urbem hostium, cepit, quam tu in isdem illis locis — oppida — diripienda 
ac vexanda curasti. De lege agraria II, 19, 50: iubet mnire quae Attalen- 
sium, quae Phaselitum, quae Olympenorum fuerint, agrumque Agerensetn 
et Oroandicum et Oedusanum. Haec P. Servilii imperio et victoria, ela- 
rissimi viri, vestra facta sunt. Pseudoasconius in Verr. p. 173, 26 Orelli: 
hic enim (P. Servilius) bellum in Cilicia gessit deque ea triumphavit capta 
Coryco, Olympo, Phaselide, tribus magnis eiiis terrae urbibus. Sallustius 
hist. fr. I, 128. 129. 131. 132 Maurenbr. Florus I, 41, 4. Eutropius VI, 3. 
Orosius V, 23, 22. Drumann Gesch. Roms IV p. 396. Maurenbrecher Sal- 
lustii historiarum fragmenta I p. 67 sq. Apud scriptores nusquam de Lycio- 
ru^ auxilio Romanis iato mentio fit, ut vice versa in his titulis nihil de 
Romanis legitur. At cum propter societatem paucis annis ante libertate 
Lyciis reddita redintegratam (n. 551) tum quia ipsorum vel maxime inter- 
erat socios rebelles subigere, non dubium est quin illi fortiter et strenue 
suis navibus suoque exercitu Romanos adiuverint. B. 5 Insulae sitae 



553] Aechmo Lyciorum naaarchus. 231 

5 xal xaTac&ctpa^ | /al rpU -apaTa^ausvo; \ xai vixTjOa? -aaai? 
ral? ^iiyai^, \ ZapirrjOdvi xal rXauxcp ^ Tjp<oot }<apiaT7i&tov*. 



e regione promantiirii Chelidonii, qaod Pamphyliam a Lycia dividebat. 
Cf. Scylacis peripl. 4 00 Geogr. Gr. min. I p. 74, 7 Miiller) eiTa XeXtodvtot, 
dx^mrr^r.10-^ xi\ vf,3ot Sjo. Strabo XI, <i, 8 p. 580 i^i^at hi coXa (Taams 
mons rrpdrxov xard tds XE)aooviai* avzai B' elai v^«<« wrcd ti^ ^pC* "^j» 
naa^uXmv raoaXtai. XIV, 2, \ p. 654 XiiViZi jAp ifxV "'"' "^*^ Toapou xi 
■jrepxei|xe>4a ^pTj Tor* XeXioovtcov xaXoj|*iv«ar* vf,3e9v, alicep ^ piedopup tTj^ Ilajji- 
fuXia; xai rij? A'Jxia? rpoxetvrat. XIV, 3, 8 p. 666: eW 'lepd oxpa xal al Xe- 
Xt&iviat, tpei; •vTJaot Tpayeiat, tzaptsot to pi^edo;, Saov T^bixz vraStotc «iXX^jXinv 
hxtjwiaau xffi hi ■ff,; d^eorasiv i^aTcahiv*. jjua V a'jTabv xat rpooop(&ov lyti. 
Liv. T?nmi, s«, s je^atos ad reyem (Antiochum MagDam) miaenmt (Romani) 
«M CSbeMdomii» — frommUurium CUieiae est, ineiuhan foedere amiiqiio 
Aihementium eum regHm» P ar aar um — tiqierarel. 44, 5. 6: oram Asiae 
legens (Antiochas rex) pervemt m Ljfciamy Paiariaque eognito vivere I^ole- 
maeum, navigandi quidem in Aeggptum o miuum eonsHittm est. Ogprum 
nihiio muma tendens, eum QuUdomarum promunitarium superasset, pau- 
lisper sedHione remigum est retentus «n Pamphylia. Etiam apad posterioris 
aetatis scriptores Graecos Latinosqae fireqpens est earam memoria. A. For- 
biger Handbach der alten Geographie II p. 263. Proeliam navaie comme- 
morat Floras I, 44 (III, 6), 4 missii»gue m eos (praedones) P. ServUius quam- 
vis leves et fugaees myoparonas grovi et Martia eiasse turbaret, non ineru- 
enta vietoria superat, sed locos eias et Lycioram in ea victoria partes ex 
hoc demam titalo innotaerant. 6 CL not. 4. 7 De sacris Sarpedonis 

cf. not. 3. 8 Monumenta ad quae hic titulas et n. 552 spectant, tro- 

paea fuisse summae portae planiciei imposita existimat Benndorfius, de hac 
collocandi ratione provocans ad Pausaniam perieg. I, 4 5, 4 : iojst oi rpoc rjjv 
OTodv fjv DotxiXTjV 6vopdCot>atv d7:o Tdrv ^paoorv larw *Ep(ii^ jakxioai xaXo6- 
|tevoc jA^opaio; xai ruXij rXijaioV IresTt oi ol Tporozion» Adijvousv hnui^jr^iq. 
xpaTTjadvTcrv IIXeiaTopyov, 8« ■zffi irnoy Kaaadvopoy xai xoO ^txou Tf,v i^'/r^ 
dSeXco; or< ^TreTSTparro. Titulos vero non alto loco sub ipso tropaeo, sed 
longe inferiore incisos esse, ut de plano commode legi possent, quia usus 
permagnarum litterarumquaeproculdispicerentur in aedificii^ monnmentisque 
antiquitus a Graecorum more plane alienus, etiam proximis a. Cbr. n. sae- 
culis etiamtum satis rarus, Romanorum demum aetate increbrescere coepisset, 
ut eo etiamtum abstinuisse Lycios Aechmonis temporibus non esset mirandunu 



553 Xanthi Lyciae in sinistra anta portae oppidi. Litteras 
paene evanidas primus invenit Benndorf, isqae ectypum charta- 
ceum confecit, cnius imaginem accurate delineatam deinde cum ipso 
lapide contulit et emendavit R. Heberdey. Ed. O. Benndorf Beitr. 
zur alten Gesch., Festschrift fur 0. Hirschfeld, p. 76 B. R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. m p. 222 n. 607 A. 



232 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [553 — 

Ai^^fxtov 'ATroXXoooTou I 2apTnj8dvioi;^, atpei^st; utto | Auxiov 
i-Ki Tou ouvax^svTO? oTpaToirsSoo^ | xat eirt Tuiv Ta ivavTia 
5 7:pa$avT(ov T(j) sdvsi^ || xat TtpoaxapTsprjaa; ravTa tov tri[<;] 
OTpaTsia? [ /p(Jvov cpiXoiuovw? xat cptXoxivSuvto?, | xaTaYtovioa- 
{Asvoi; Tou? UTrsvavTiou?, 'Ap<(j'* j(aptoTYjptov. 



Litterae HFZ. 1 Cf. n. 5521.2.3. 2 Cf. n. 552«. 3 Cf. 

n. 352*. Praepositionem im cum genetivo brevissimo spatio bis plane di- 
versa significatione jisurpari, praesertim cum drcl tujv — r.pa^d-^Tm^ pro 
litt Tou; — TrpdlavTa; per se gravem soloecismum haberet, recte negavit Benn- 
dorf. Sed quod idem hanc potius sententiam esse sibi persuasit, post do- 
mitas rebelles Lyciae orientalis civitates Aechmona a communi illis prae- 
fectum esse, nequeo cum eo facere. Nam sic naturalis ordo rerum gestarum 
plane everteretur, post haec demum illatis illis quae per belli tempora gesta 
erant, 7.ai 7:po<JxapTcp7]aai; — cpiXo-AivS'jvw;, y.aTaYwvtadiAevo; tou? uTisvavTioui;. 
Accedit quod tertia patet interpretationis via; nempe breviloquentia, satis 
dura sane, statuenda est, qua pro illo quod dici debebat i-nl toO TioXefi.ou 
Tou Ttpo; ToiJ? — 7:pd;avTa; scriptum est dirl twv — -pa^dvTujv. Admodum 
similem, quamvis paullo leniorem, brachylogiam habes apud Thucydidem 
I, 75, 2: ufAwv jx£v o'jx l&EXrjcdvTwv ::apa(X£tvat -p6; Tot UTioXoi-a tou jSap^dpo-j. 
Nam hic quoque 'ad relliquias barbarorum' dicitur pro eo quod debuerat 'ad 
bellum contra relliquias barbarorum gerendum'. Nam cum zapa[j.ervai ver- 
bum pugnandi vel belli gerendi non sit, profecto non licet ea vi accipere 
Ttpo;, quam habet in locutionibus ii.d'/£c%ai, zoXeiAstv r.poi Ttva, sed finalem 
notionem habere certum est, ut loco simillimo Thuc. III, 4 0,2 rapapietvdvTojv 
oe lx£iV(ov Tipo; Ta 'jzoXotTia twv epYtnv. 4 Tropaea more Graeco lovi 

consecrari, neque ipsos Lycios in ea re a Graecorum consuetudine discre- 
pare monet Benndorf allato tituli stelae nobilissimae Harpagidarum Xanthi 
in foro erectae (Jahreshefte des dsterr. arch. Inst. III p. <H, 'H) versu ZTjvt 
Se TrXeiaTa TpoTiata PpoTwv eaTTjoev d:rdvT(uv. Quid quod etiamtum principatus 
aetate Ai6; Tporatou/ou sacra reperiuntur apud Attalenses (Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 310 n. 779, 7. 17). Etiam p. 334 n. 860, < sqq. Atl Kcap^Jxtq» 
'ETttveixtto Tpo7:ato6)(o) est. At Romanos Marti eiusmodi monumenta sta- 
tuisse, quorum omnium primum in Graeco solo illud esse, quod Sulla post 
victoriam Chaeronensem dedicasset (Plut. SuIIa 19: 5i6 xat toi; TpoTiaioi; du^- 
Ypa'iiev 'Apt] -/al Ni-/CY)V xat 'AcppoBiTr^v, (b; o'j/ t^ttov e'JT'jyta xaTop&toaa; tj oet- 
voTTjTt xal Buvd;j.£t tov toXeijiov). Quod quoniam paucis post annis eidem 
deo Aechmo victoriae monumentum obtulisset, manifesto Romanos, quibus- 
cum una illud bellum gessisset, imitatum esse. 



554 Lapis humi iacens iuxta portam oppidi Xanthi Lyciae. 
Ex Fellowsii apographo ed, L. Ross Kleinasien und Deutschland 
p. 68 (J. Franz C. l. G. III Add. p. 1123 n. 4269 b^. Lebas-Wad- 
dington Inscr. III, 1252. R, Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 



555) Aechmo Lyciorum nauarchus. 233 

p. 226 n. 620). Ex R. Heberdeyi apographo et ectypo omnium 
accuratissime 0. Benndorf Beitr. zur alten Gesch., Festschrift fur 
0, Hirschfeld, p. 80. 

Of orpaTeooafievoi | xata -dXsfiov ev to» | vaonxcuti Aij^fiovt* | 
6 'A7:oXXoo(Jtoo j| Eavditoi^ vauapj^cot | Aoxuov r^puiiov*. 



Litterae volgares praeter ©ZI. 4 Cf. n. o5J«. 5532. 2 Cf. 

C. I. G. 44 99J, i Ar/fiovo; zo'j A'j Propter duorum titulorum in vocali 

correpta consensum nolui cum editoribus plerisque AT-/fi((D)vt emendare, 
sed persuasum habeo Lycios similitudine permultorum nominum in -|i.ojv 
cadentium, quae iegitimam brevem baberent, qualia sunt AifAOJv, 'Avopaiixwv, 
A-fjficav, Aa7i(i.a)V, Euoatfioov, EOxrrifiituv, Eip-^(xa)v, 'Hf7)fiOBV, Mv/ifxoov, Nof,fi.oov, 
IlaXaifxcov, noXy(ppa3fxoov, <I>tXf,fi,oov, XatpTjfjioov, adductos nomen sic flexisse. 
Plane geminam apud Aegyptios habes declinationem OtXafXfxojv, OtXo^fXfxovo;, 
de qua dixi n. 56". 3 In monumentis quae ipse Aechmo in patria sua 

Xanthi erexit, ex more demotico utitur (n. 552, 1. 553, 2), bic vero milites, 
qui totius Lyciae sunt (n. 553, 2. 3) non minus recte et usitate ethnicum 
ponunt. Benndorf. 4 Defuncto igitur demum Aechmone hoc monumen- 

tum dedicatum est, qua cum re convenil^^criptura aliquantum discrepans 
a D. 552. 553. 



565 Oenoandis. Edd. E. Petersen et F. v. Luschan, Reisen in 
Lykien p. i 80 n. 230 (R, Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. HI 
p. 181 n. 482). 

MdXr^C AtoYevooi; to5 Mo'Xt,Jto;^, 6 Eav^oo iictoraTfiJaa; tou 



Litterae A©EPnnZY. < Cf. loscr. Gr, ad res Rom. pert. III p. t90 

n. 500 IV, 9. 40: SifxrovioT,; Atofcvoy; TpU "ou MoXtjtoi; Oivoavosu;. Hunc 
hominem et nomina et ethnicum produnt eiusdem familiae esse atque eum 
quem hic babeamus. Ille Simonides vero in matrimonium duxisse dicitur Fla- 
viam Lyciam, quam ibidem v. < sqq. ex Baebia Anassa, filia Baebii Italici, 
natam esse legimus. Baebium Italicum si eundem esse sumemus, qui Do- 
mitiani principatu summis republicae Romanae honoribus functus sit (n. 560 2}, 
eius ex filia nepotem paullo ante medium saeculum a. Chr. n. secundum 
adulta aetate fuisse probabile est. Vix licebit eum Moleta, qui hoc monu- 
mentum dedicavit, eundem habere cum eo qui illic Simonidis abavus re- 
censetur. Immo duae fere aetates intercedere videntur, per quas item nomina 
Moles et Diogenes alternasse probabile est. Sln autem Baebiae Anassae 
patrem non ipsum illum provinciae Lyciae rectorem intellegimus, sed 
hominem provincialem nobilem qui ab illo civitatem Romanam impetra- 
verit ideoque eius nomen gentile et cognomen assumpserit (cf. n. 5602;, 
etiam maius fiet temporis intervallum inter hunc Moleta et illum. Alius 



234 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [555 — 

5 Kaioapoi; vaou^ | [x]al t<j5v £v xuii TT£pipdXu)[i] || TtavTwv ouv 
T(p 7i:£[pip](^X[u),] I xal UpaTsuoa? Katoapo?^, Hl"^'' Kaioapi xal 
8yj 1X0)1*. 



homo Oenoandensis Moles nomine est Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 4 69 
n. 449, 13. 14, quem eos de quibus dixi propinquitate attingere certum non 
est, quandoquidem per omnem Lyciam nomen MoXyj; perfrequens est; cf. 
C. I. G. 4319, 3, ubi pro MoXtitou procul dubio MoXtjto; emendandum est. 
4321 e, 1. 4321/; 1. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 171 n, 457, 3. 4. p. 182 
n. 487, 15. p. 251 n. 704, 15. BuU. de corr. Hell. XVI 1892 p. 214 n. 2, 1. 3. 
p. 215 n. 11, 1. p. 218 n. 31 bis, 4. p. 222 n. 56, 2. p. 224 n. 73, 3. Legitima 
eademque multo frequentissima forma MoXtj?, MoXyjtoc est; invenitur qui- 
dem etiam scriptura MwXy^c et flexio MoXeou?, MoXt], sed pierumque in titulis 
neglegentius scriptis. Idem nomen utique est, quia hae formae etiam in 
eisdem titulis eisdemque hominibus alternant. 2 Cum M. Brutus oppi- 

dum Xanthum a civibus acerrime defensum cepisset, illorum plerique se 
suosque interemerunt (Appian. Civ. IV, 80). Quo probabilius est, post victo- 
riam Philippensem C. Caesarem superstites benigne habuisse et civitatem quo- 
cumque poterat modo adiuvisse ac refovisse, eiusque rei gratiamXanthios delu- 
bro illius condito rettulisse. Sed iure editores mirati sunt sacerdotium eius 
fani homini Oenoandensi commissum esse, quippe quae civitas a Bruti parti- 
bus stetisset et contra Xanthios pugnasset; cf. Appian. Civ. IV, 78: Otvav5eic 
8e itvzoszi, Std t-^jv ^c tou? Sav&iouc ly&pav t" BpouTto oufAiJia^^ouvTec, 5ta twv 
xpTjfjivwv ^TTETpoPaTouv av(M. Quam difficultatem nescio an ita commodissime 
expediamus, fuisse Oenoandis etiam contrariam factionem; eam cum illi 
Bruto se applicavissent, exulasse, sed post Caesaris victoriam restitutam 
eique omnem reipublicae administrationem traditam esse. Huius principem 
fuisse Moleta. Structura Hav^ou dTitoTar/jaac tou Kaioapoc vaou pro dTrioTa- 
TT]oac Tou Katoapoc vaou tou ^v Hav&tp similibus exemplis defenditur; ita pro 
illo quod recte se habet et antiqua aetate unum usitatum fuit vtTt-rjoac Bap- 
pSXXeta Ttt h 'Ecplooj, haud raro legitur vtTf/joac "Ecpeoov BapPtXXcta, n^pYa(xov 
xotva j\oiac et similia. Etiam illud ol ^(xopYov AiYtaXTjv oIxouvtec (pro 
AX-^vxXr^-i T-^c 'AfAopYiac) aliquatenus simile est. 3 Post annum 42 p. Chr. 

haec scripta esse sponte patet (not. 2), ante 27 p. Chr. incisa certe maxime 
probabile est, quia C. Caesar natu minor nondum ScpaoToc appellatur. 
4 Cum Kaioapt xat Ttjj STQfAip scribendum esset, mera neglegentia particulam 
copulativam traiecisse videtur lapicida. 



556 In oppido Lyciae Tlo. Ex schedis instituti archaeologici 
Vindobonensis ed. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 209 
n. 563. 



556] Legatio Lyciorum Romam de libertate. 235 

ov^ oia rpoYOVcov UT:ap}(ovTa, | XoxiapjrTjaavTa^ tou 19- 

voui; I Ta? Tp^ejT? <3uvaYu>Ya? to5 xoijvoS^ xadapui; xal svSdSto? 

5 xai II ETTt ouficpipovTi Tou Iftvou? I xal 7:peop£U3avTa iTziToy&^ \ 

uTTsp T^<; iXeudspta; xat | Ttov v(J}mi)v* xal tepaTeuoav|Ta ^P<6- 



4 Nomen hominis, cuius hoc fuit monumentum, intercidit, sed ex loco 
ubi inventum est conieceris eum civem Tloensem fuisse. 2 Cf. Strabo 

XIV, 3, 3 p. 664: ebl Zi "cpeiz xal elxoot TioXetc al zf^i <]>Tj(pou [AeTe^ouoit • 
zo^iio^/jQs-zai 5e £$ ixdrrrfi TtoXeou? eU xotv6v ouveoptov, f,v ov 5oxi|id3tuot zoXiv 
eX6ji.evof twv oi riXctuv al fx^Y"^'" 1^^ xpt&v ^^^ffcov iorlv ixdoxT] xupla, ol 
hk (lioat SueTv, al S' oXXat txid;' dvd X^^ov oe xal td; elooopd; efocpepouot xal 
tdc d)vXa« XetToypfiai;. i; oe xd; (Ae^iOTa; lcpr] 6 'ApTefxiotDpo; HdvOov, IldTapa, 
Oivapa, OXujATiov, Mupo, TXwv, xoTd ttjv 'jTrepSeoiv tt,v ei; Kipupav xei[ji£vr)v. 
£v oe Tto ouve5pt<u rpwTov (tev XuxtdoyTj; olpeiTat, etT dXXat dpyal al tou o-jott)- 
piaTo;, 5txaoTf,ptd Te d-ooe(xvuTat xotv^. Hinc patet, lyciarcham esse summum 
e\. communibus Lyciae magistratibus, qui quotannis a concilio gentis electus 
ei praefuerit. Sed de ea re magna est inter homines doctos dissensio, utrum 
idem sit cum sacerdote Augusti provinciali an alius. At Th. Mommsen ex 
decretis honorificis Opramoae Rhodiapolitae (cf. Heberdey, Opranioas. Vindo- 
bonae 1897. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 265 n. 739) demon- 
stravit, unum idemque offlcium signiGcari tituiis XuxidpyT); et dpytepei; 
Ajxiojv tou xotvoiJ. Etenim per omnes has litteras modo hac modo illa 
appellatione signiflcatur honos, qui tamen ubique manifesto idem est. Semel 
adeo XIII, 35 legimus [dvaXa^]d)[v] tTjV Xuxtopyiav xai T-fjV twv Ser^aojTtov dp- 
yiepojouvTjV, cum tamen ex eis quae proxime sequuntur appareat, de uno 
offlcio dici, non de duobus. Cf. n. 4983. 3 Quotannis auctumno con- 

veniebat concilium Lyciorum (cf. G. Fougeres, de Lyciorum communi, 
Parisiis 1898, p. 58]. Sed hic de tribus deinceps annuis conventibus cogi- 
tari nequit propter articulum Td;. Immo cum Cagnato statuendum est per 
illa tempora periculosa et turbida ter per eundem annum Lycios convenisse 
ut de summis rebus suis ac maxime quidem de libertate conservanda (not. 4) 
consultarent. 4 Legatum ad Romanorum imperatorem iisse non est quod 
fusius demonstretur. Sed de tempore difflcillimum est iudicium. Cagnatus 
enim proximo ante a. 43 p. Chr. n. tempore haec incisa iudicat, quo anno 
Claudius Lyciis libertatem ademit. Cf. Cassius Dio LX, 17, 3: tou; Te Au- 
xiou; OTaoidoavTa;, &<ne xai 'Pcopiaiou; Ttvd; droxTervat, d^ouXwoaTo Te xat d; 
Tov TTj; Ilafx^uXta; vo[iov iuifpa^hs^. At quicunque haec nulla opinione prae- 
occupatus legerit, is profecto tum nullum fuisse tempus persuasum habe- 
bit, quo legatos Lyciorum Romam de libertate felici eventu iisse (v. 6 
rpeopeuoavTa d:iiTuy(b; urep tt,; sXcu&epia; xal twv vofjituv) in monumento 
honorario praedicaretur. Quare aut ad libertatem» quam tum Claudius su- 
stulerat, postea Lyciis restitutam referenda sunt tituli verba, qua de re sane 
nihil quod sciam memoriae proditum est, aut longe antiquiora haec habenda 
sunt et intellegenda. de eis, quae M. Antonius post victoriam Philippensem 
(42 a. Chr. n.) in Asia gessit. Tum enim Lyciis libertatem et immunitatem 



236 VIII- Imperii Romani provinciae orientales, 4. Lycia etc, [556 — 

10 [ir^? Auxiwv To5 xoi|jvou^ xata irsvTasTrjpiSa cptXoj8c)$a)? xal 
|ji£YaXo[xepa)i; | xai TajiisuoavTa to5 xoivou | xadapui? xal iTrio- 

15 OTaTYjoav|Ta |xsTa7r£[jLTrT(ov Stxa3[|Tr^piu)v^ xal ■jtpooTavTa t% 8(o|- 
oiBLXiac'^ loto? xat 8txat(oi; | [x]at Iv t^ XotTr^ tou Ptou tto- 
X£t|[T£]ta TToXXa xat ixsyaXa dv[ajX](i)oavTa et? ts tov t^? 
7t[o'X£(J)C ] 



concessum esse narrat. Appianus Civ. V, 7: TtapTjYopet oe xal twv Tt^Xeaav 
tds [jwxXtaTa oewa -aScjoa;, Auxtou; (jiev dTzkeii cpoptuv dtpieic xal Hdv&ov olxi- 
Ceiv -apatvoiv. Qua (ie re, priusquam perficeretur, per legatos agendum 
fuisse probabile est, nam etsi initio pertinaciter Bruto Cassioque restiterant 
Lycii et ab eis atrociter impugnati erant, tamen Xantho capta foedus cum 
eis fecerant eosque navibus et pecunia iuverant (Appian, Civ, IV, 82), ita ut 
triumviris victoribus in hostium numero habendi essent, ac precibus modo 
assiduis gentis et miseratione malorum quae perpessi erant donum libsrtatis 
iliis extorqueretur. 5 Ex tituto 551, 1 discimus, Lycios iam anno 81 

a. Chr. n. deae Romae imaginem in Capitolio dedicasse. Quando domi eius- 
dem deae sacerdotiuminstituerint,latet. AugustiTiberiiqueaetatenonnumquam 
hoc sacerdotium nondum cum principis sacris coniunctum in titulis Lyciis com- 
memoratur (kpaaafjtevou Auxiojv &£a; 'PcupiY]?, apiavxa xat Auxtoav tou /coivou 
[epwauvTjV Qeac 'PcufAT];). Cf. G. Foug^res de communi Lyciorum p, i04. 

6 Cf. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 244 n. 680, 7 (Tiberii principatu) xai 
l7:tooTaTT]3avTa tojv (ji£Ta7r£jji.i:TttJv oixaoTTjpiojv. p. 264 n. 736, 6 iTrtOTaTTjoavTa 
Twv fjL£TaT:£[u.TrT(uv StxaaTTjptojv]. Cagnatus communia Lyciorum iudicia apud 
Strabonem (not. 2) commemorari monuit, deque eorum natura provocavit 
ad G. Fougferes de communi Lyciae p. 31. Is lites inter civitates itemque inter 
privatos qui non eiusdem civitatis essent, ab his diiudicatas, fortasse etiam 
in contentionibus eiusdem populi civium appellationem a domesticis iudiciis 
ad illa communia legibus concessam fuisse. At neutrum genus voce (i.£TdT:£jjLrTa 
significari potuisse manifestum est. Immo cum haud raro ad lites dirimendas 
iudices arbitrosve peregre arcessi consuessent (n. 487 ^), Lycii statum et ordi- 
narium iudicum collegium habuisse, quod in unamquamque civitatem vocari 
ut ibi lites diiudicaret licebat, ex his tribus inscriptionibus apparet. 

7 Cf. n. 335 30. 



557 In loco veteris Tloensium oppidi. Ex Loewii apographo 
ed. J. Franz G. I. G. mod. Barth Mus. Rhen. VII (1850) p. 256 
(C. I. G. m add. p. 14 22. Lebas-Waddington Inscr. III, 1245. 
R. Gagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 205 n. 547). 

l.oivo)^ [Tt]p£pt(|) Kaioapt^, ouv|£OTa{i£vrj ^ 81 xat 



Litterae SQZnS (paucis locis C). 1 iIINniiREPia 2 Ut hic, 

etiam alibi simpliciter TtP^pio? Kaisop scribi, omisso Augusti nomine, 



J58] Ladi in oppido Tlo a Lyciis institnti. 237 

ZijSaoToiv I 7ivo? xara oiaooyTTjv tspoTdj-njv ^scov szi^avaiv 
5 oixov ij a^^&apTov xal d&dvatov si? | tov asl )^pdvov. Auxiot 

oe [sujjas^ouvTs; £i? ttjV &£&[v xcjixpixaoiv £7:iT£X£l3&o[t ev 
10 TXcp] j T:o}i7:d? xat 8u3ia; xai [d-foiva;] £i? tov d£'. )rpdvov, 

[T^jPj[a]d{i£voi -«Jaiv t£[pdv tivat] j tTjV TXcoituv, d7[a&«iv dv- 

opoiv] • Y£voi £/ou3av [xat ev TravTi] j xatpoi Tjpt3T£y[xo'Tcuv*, -^s- 
15 vojji]pvTjV er( jisv — { xat 7:i<TT£t [xat <piX(ai 

T^i*] I icpo? TTj[v 'Ptooaimv TrdXiv 5t£V£ptoooav — •] 



observavit Waddington allatis Lebas Inscr. III, 4 494, 2. I2S4, «6. 17. 3 Sub- 
iectum aut T6-/t^ aut ricovoia esse existimat Franzius, cui assentiuntur Wad- 
dington et Cagnat. Manifestum est eandem esse, quae t. 7 voce rr,v deo[v] 
indicetur. Sed pompam, sacrificia, certamina sacra \. 9. tOj Pro^identiae 
deae habita esse sine exemplo est ; de Fortuna, cuius sacra latissime patebant 
Romana aetate, id non praefracte negaverim. Utique etiam de alia dea apud 
Lycios summo honore habita cogitare licet. .\tque in compluribus iilius 
regionis urbibus panegj-rin ludosque fuisse deae quae 'E)^j9£oa vel 'EXcu- 
8cpia appellaretur tituli docent; cL Inscr. Gr. ad res Rom. pert 111 p. t70 
n. 454, t. p. 250 n. 70», I. p. 852 n.704lIA,9. p. 258 n. 714, U. p. 384 
n. 739 XUl, 40 df<Bvo[8]eT^oac t^ |««v Mupsaiv r6).£i nvrtjifjovt ftEa; 'ETXsu- 
[dl]f>a< xat to-i xvplou a&roxparopoc. Sed de TIo nullumdum horum sacrorum 
testimonium comparuit. 4 Supplevi. ■h^^iazvjyrjia.'*] editores priores, sed 

etsi sic dici potuisse non est negandum, tamen aptius ad dvopoiN referri 
videtur participium. 5 Supplevi. 6 SuppIevL Baec incerta esse me 

non fusit. 



558 Oenoandis. Edd. M. Holleaux et P. Paris BuU. de corr. 
HeU. X (1886) p. 247 d. 2 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert ffl 
p. 484 n. 486). 

[rdi]ov Atxiviov Mooxt|av]<5v 1, ;cpeop£OTT,v [Nepoivo;'] [ KXai>- 
5 0100 Kataapo^ Z£^a(iTo[o] j FepjAavtxoo dvTioaTpdi;Tii70v', | 



Litterae ATTZ. 1 C Licinias Mucianus cos. I sufifectas anno incerto 

Neronis principatn, II item sn£fectus 70 p. Chr., 111 cum T. Flavio Sabino II 
a. 72 p. Chr., homo nobilissimns, inprimis Vespasiani, quem adiuvit cnm 
rerum potiretur, amicitia celebratus. De eo v. H. Dessau Prosopogr. imp. 
Rom, II p. 280 n. <47. 2 Neronis imperatoris (54 — 68 p. Chr. n.) nomen 

consulto deletum. 3 Cf. Plinius Nat. hist XII, 9 : Liemuis MMteianus 

ter eonstd et nuper propineiae eius ;Lyciae; legaius. XIll, 88: pnuierea Mur 
eiamts ter eos. prodidii nuper se legisse, eum praesiderel Lyeiae, Sarpedonis 
ab Troia seriptam tn quodam iemplo epistulae ehartam. Cum homines 
docti inde a losto Lipsio Taciti verba Hist. 1, 10: snspaia etiam Ciaudii 



238 ^'^III- Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [558— 

Epfxaio? 2tXX£ou, cpuasi | Ss Aioysvooc, tov £aoTo[5] ] suep- 
YeTYjv. 



iracundia in secreiiim Asiae sepositus tam prope ab exule fuit qtiam postea 
a prineipe, ad hanc Lyciae legationem rettulissent eamque Claudii princi- 
patui vindicassent, Borghesius Oeuvres IV p. 349 sqq. refutata hac opinione 
Muciaqum potius Nerone imperatore, fere a. 57 p. Chr. n. Eprio Marcello 
(n. 4763) in illa provincia successisse demonstravit. Quae sententia hoc 
titulo invento in summa rei comprobata est. H. et P. 



559 Xanthi Lyciae, in basi muro inserta. Ed. Fellows Itin. As. 
min. append. p. 410 n. 162 (J. Franz C. I. G. 4272). Lebas-Wad- 
dington Inscr. II, 1256 (R. Gagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 225 n. 616). 

ratov 'lou/dov 2aToup|vTvov, u-aTtxdv^, rjY£{id|va2 y.al ttj? 71(J.£- 
5 T£pa? I £7rap)(£ia? "^zwiizw^, jj apiaTov xaTa zaaav ap£|r^v, 
Eav&itov T^? I [jLTjTpoTrdXsu); 3 xou Aujxttov lOvou? r| j3ouXyj xat | 
6 8^jj.o?. 



Litterae ©EnZW. 1 Cave hunc post consulatum demum ad admi- 

nistrationem provinciae pervenisse existimaveris. Immo ut Mettius Modestus 
(n. 561) etiam Saturninus praetorius legationem gessisse videtur. Nam illud 
xal TTj; ■/jjxETEpac ^-apyeia; indicio est non per ipsum tempus quo pro- 
vinciam administrabat hoc monumentum dedicatum esse. 2 Cf. n. 564*, 

unde apparet hunc quoque titulum annorum 74 et 135 p. Chr. n. terminis 
contineri. 3 Antiquissima et nobilissima Lyciorum metropolis fuit Xan- 
thus, ita ut perraulta exstent eius tituli testimonia, quae singillatim enume- 
rare longum est. Sed praeter eam principatus aetate eodem honore usae 
sunt civitates Patarensium (C.I. G. 4281. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 239 
n. 664, 6. p. 252 n. 704 II B, 25. 46), Myrensium (ibid. p. 184 n. 492, 6. p. 251 
n.704 II A, 2. 19. p. 258 n. 714, 2. 3), Tloensium (ibid. p. 184 n. 492, 7. Avv-tot 
T/vto£t? [XYjTpo-oXeixai BuU. de corr. Hell. XIV 1890 p. 621 n. 19, 1 sqq.). Quae 
omnes sunt inter sex potentissimos populos, quos Strabo terna suffragia in 
concilio habuisse refert (Hdv&ov, IldTapa, Ilwapa, "OX'j[i.T:ov, Mupa, TXcbv, cf. 
n. 5562); quare nescio an mero casu factum sit, ut de Pinaris et Olympo 
metropolis dignitate ornatis nullum exstet testimonium. Cf. G. Fougeres 
de communi Lyciorum p. 26. 



560 Tlo in oppido Lyciae. Ed. E. Ritterling Korrespondenz- 
blatt der westdeutschen Zeitschrift XVI 1897 p. 60 (R. Cagnat 
Inscr, Gr. ad res Rom. pert. III p. 206 n. 551). 



560] C. lulius Saturniaus. P. Baebius Italicus. 239 

rioTrXicp Bai^itp IloTrXtou | utu) QcpcVTeiva ^ 'kaAixw^j ] xajxia 

5 KuTrpou, or^\i.dpyjio, \ Tzpza^zur^ raX>a'a; Napljpcttv^oc^^ o]TpaTrj<u, 

Trpsc^l^lcUT^ XcJ-^stiivo; to' Aioui[(XT^i; 'Apsja? Nstxr^tix^*, | [TeTcipijr^- 

10 {jiv({> h Tw I [xaTot rep][iavtov T:oXe}i.(|>* || [utco tou 2]epaoToG' 



Litterae ZTT. < Cf. n. 4802. j Duos alios titulos eiusdem hominis 
in Lycia repertos tenemus, Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 203 n. 548 
(Tlo): [AuTO-icpaTopi Kataapi AoixETiavto Se^aaTtp repfjiavtxijj, OTj]{jiap[yixfj; | d^oa]- 
oto; t6 6 , I [auTOxpdtToJpt t6 0', | [7:aTpt TtaTpiJoo?, ynal^Tu,) t6 ta', | oia Il(o- 
zXtou) BatPiou 'IjTaXixou | Trpeo^eyToiJ xat (iv[TtoTpaTi?lYoy] | Auxioov t6 xotv6v, 
unde apparet anno 85 p. Chr. Italicum provinciam Lyciam et Pamphyliam 

administrasse (not. <4), et ibid. p. 206 n. 552 (Tlo) [ rpeo^euTiQ XeYewvo; 

i6' At6'j[xT;;j ApT,io'J Ne|[tx7]Ttx-^;, Te]Tet}i7][x£v(i) | ['jtto A'JT]oxpaTopo; | Kaioapo; | 

[AofieTtavoii SepaoTou repixovtxou | Iv tw tt^;] repfjiavia; | ["oXeixtp ]. 

Hominem, cuius nusquam alibi mentio fiat, in illo magno numero senatorum 
a Vespasiano lectorum (Sueton. Vespas. 9) fuisse probabiliter statuit Ritter- 
ling. Lycium origine fuisse conieceris propter titulum Oenoandensem 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. p. 190 n. 500 III, 80. IV, < sqq. i-o tou OXoouiou 
TtTtovou Ko-iTcuvo; xot BotPio; AvaooTj; noTopioo;, ^uYOTpo; BotPtou 'ItoXixou. 
Sed fieri etiam potest, ut ibi homo Patarensis, qui impetrata beneficio 
praesidis civitate Roinana illius nomen gentile et cognomen assumpserit, de- 
jignetur. Cuius rei exempla in Lycia haud pauca exstant. A Sex. Marcio 
Prisco legato pr. pr. (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 244 n. 678, 5; 
nomina Mapxio; et Mapxto, frequentia illa quidem in nobilibus eius gentis fami- 
liis, a C. Licinio Muciano (n. 558, i} Atxtwto; et Atxtwia persaepe, sed etiam 
cognomen Mojxiovo; nonnumquam ad homines indigenas transiit (Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. III p. 188 n. 500 II, 39. p. 227 n. 623, i); item ad Mettii Mo- 
desti (n. 562, 2) legationem manifesto redeunt nomina MsTTto; (ibid. p. 190 
n. 500 V, 7. 8. p. <96 n. 517, 4. p. 28« n. 739 XII, 17), MetTio (ibid. p. 190 
n. 500 V, 5. 6. 10. 14) et Mooeoto; (ibid. p. 312 n. 786, 1. 2. 10. Journal of Hell. 
stud. X 1889 p. 71 n. 23, 2. 3). 3 Sic, non ut solet NopP(nv[r,ota;] scrip- 

tum fuisse et ex spatii rationibus et ex certis litterae O vestigiis post N 
servatis collegit Ritterling. 4 Legio quarta decima Gemina Martia Victrix 

cum anno 83 p. Chr. (not. 5) bello Chattorum interfuisset atque, ut ex hoc 
titulo cognoscitur, bene rem gessisset, in eis regionibus quae ab utraque 
parte Moeni fluminis proximae Rhenum sunt stationem habuit, ubi plures eius 
tegulae inventae sunt quam ullius praeter vigesimam alteram Primigeniam. 
Latinum cognomen Martia eodem modo atque hic Graece redditur et in altero 
Baebii Italici titulo Tloensi (not. 1) et apud Appianum Civ. III, 43. 66. R. 
5 Cum ante legationem 'Lyciae, qua a. 85 p. Chr. functus est, bello Ger- 
manico interfuerit Baebius Italicus, apparet de altero Domitiani adversus 
Germanos bello, quod a. 90 p. Chr. erupit, hic non esse cogitandum, sed de 
expeditione contra Chattos anno 83 p. Chr. suscepta dici (Sueton. Domit. 6. 
Cassius Dio LXVII, 3, 3. 4, 1). Ritterling. 6 Domitianus (81—96 p. Chr,). 

Cf. not. 11. 



240 Ylll. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [560 — 

OTS(pa|[v({) )(puaj«> xal TrupYtotu)'^ | [xal ouaXJXapto)^ xai 8opa|[at 

15 xa9a]poT? Y xal orj[Ji,£|[iat<;^ Y^^i TrpJsapeuT^ AuToxpaJI^Topos 

Kjaioapo!; [Ao{xsTi|avou SsJPaoTou [r£p}xavt|xouii xai] dvTtoTpa- 

TTjYw Au|[xta? xajl na|x(puXiac, xffi | [suspYSJTifj xat xTtorjg 

20 xai II [SixaioJS^^Tifj dYV(|), | [TX(o]s(j)v 6 o^}io;. 



7 Corona murali. Cf. Polyb. VI, 39, 5 : xoti; 5e rzoXemi %a~ix'Kai>.^a- 
\0[t.viTfi TTpwTot; £7ti x6 TEiyo; d-vajSaJw ypyooDv Siocosi oteccovov. Gellius N. A. 
V, 6, 16: muralis est corona, qua donatur ab imperaiore, qui primus 
murum subiit inque oppidum hostium per vim ascendit; idcirco quasimuri 
pinnis decorata est et quae alia testimonia attulit Marquardt Rdm. Staats- 
verwaltung 11 p. 577 not. 4. 8 Cf. Gell. N. A. V, 6, 17: easirensis est 

corona, qua donat imperator eum qui primus hostium castra pugnans in- 
troivit; ea corona insigne valli habet. Inde vallaris corona dicitur, ut in 
hoc titulo, apud Valerium Maximum I, 8, 6 et constanter in inscriptionibus 
Latinis (Wilmanns Exempla 635,5. 636,8. 636 a, 7. 638,8. 1146,6. 1147,11. 
1148, 10. 1149, 8. 1150, 13. 11 60 a, 8. 1161, 12. 1172, 7. 1248, 3. 1589, 8. 
1 607, 5). Cf. Marquardt Rom. Staatsverwaltung II p. 577 not. 5. 9 Vexillis. 

Editores arii).t[ioic], quod item ferri potest. Sed de signis militaribus in- 
feriore aetate usitatissimum est nomen femininum, quod sane in omnibus 
exemplaribus typis expressis 0Tj[j.ata scribitur, sed perperam. Nam et anti- 
quissimi ac fide dignissimi codices, ut Polybii Vaticanus, constanter ar^iida 
exhibent, et inscriptiones nullam noverunt sci'ipturam nisi OTj}x.£ta, OYjtJirja, 
OTjiAsa. Atque has duas ex OT]fx£ta prodiisse eadem ratione ac TtoXiT^a ex 
7ioXt-£ta et TeXeo? ex TsXetoc (SyU.s III p. 225. 226) manifestum est. Quod 
contra ex o-^jpia forma aYj[j.ata non nata est nisi eadem infimae aetatis bar- 
barie, qua identidem in libris manuscriptis dTrtv-aipa); pro £7rt -/cepoo; vel 
dvaiOT]v pro dv^OT]v legitur. 1 Aut sic aut ^' supplendum, sed ternarium 

numerum praeferendum, quia ipsis Flaviorum principum temporibus etiam 
alibi ternae hastae purae una cum ternis vexillis legatis legionis aut eius- 
dem dignitatis hominibus donatae occurrerent (C. I. Lat. III, 6818, 11. 12. 
XI, 1834, 6. 7. 5210, 11. 12. 5211, 8) observavit Ritterling. 11 Cum 

scriptura titulum primo p. Chr. n. saeculo vindicari testetur Benndorf apud 
Ritterlingium, nomen vero principis consulto deletum sit, neminem praeter 
Domitianum in censum venire observavit R. Etenim ex illius saeculi im- 
peratoribus, quorum memoria damnata esset, in hunc unum quadrare ap- 
pellationes Imperator Caesar (v. 14. 15) reliquis nominibus praemissas. Ac- 
cedit quod in altero Italici titulo (not. 2) quarta tribunicia potestas cum 
nona salutatione imperatoria coniungitur, quod item in unum Domitianuni 
(a. 85 p. Chr. n.) cadit. 



561 Pataris in porta. Ed. Fellows Itin. Lyc. append. p. 417 
n. 170. Ex hoc exemplo et schedis Loewii et Muelleri J. Franz 
C.LG. 4279 (R.Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p.241 n.668). 



569] Mettius Rafus Mettii Modesti pater. 241 

[MiT](Ti)ov* ToGi^ov^, I [-riv] iraTspa M£ttio['j] [ Mooaorou* 
5 7i'(e\\i6yoi*f Aux{a>v | tA xoiv^v. 



Litterae volgares praeter nz, si modo apographis fides habenda est. 
1 nON apographa. 3 Eiusdem hominis monameati a Patarensiam civi- 

tate dedicati titalam, foede sane a Beaafortio in exscribendo corroptam, 
habes C. I. G. 4280. Neqae ab eo distiaguendas videtar Mettias Rafus prae- 
fectus Aegypti, cuias frequens est in papyris mentio. Cf. OxjThynchos 
pap. I p. »35 n. LXXII, 8 sqq. 'a. 90 p. Chr. n.) xn-a -i brzh toj ■xuotou -Jj^e- 
ftovo; Me— 'o-j 'Po6^o'j T.aoTzz-aiiUyi. Eadem [nisi quod x^a-isro-j pro xuptoy 
est] redeunt Oiyr. pap. 11 p. 498 n. CCXLVII, 14sqq. Praeterea cf. Oxyr. 
pap. II p. 454 n. CCXXXVII coL FV, 37 xaTaxoXoa*T;*xyro< MeTtiou To6?ou 
oiaTtifjjiaTt. coL VIII, 25 MiTTtov 'Poj^on -'■■' ■'-•■r"--*a^ — Irapyov. v. 87. 38 
Mdpxo; Mimo; 'PoO^o; f^rap^o^ Al-juir: .\mherst pap^^ri n p. 81 

n. LXVni, 69. Cf. etiam BulL de corr. heii. aa 1896 p. 247 n. 7, 3. Noli 
oCTendi exiguo temporis intervallo inter patris filiique honores. Nam in 
familia, quae ex equestri demum ordine in senatorinm ascendit, probabile 
est multo provectiorem aetate patrem ad praefecturam Aeg^pti pervenisse 
qaam filium ad legationem Lyciae et Pampbyliae. 3 METTIO. MOAEZTO. 
Loewe. MEMT Fellows, Miiller. De Mettio Modesto ct Prosopogr. imp. 
Rom. II p. 373 n. 404. Legatus Augusti pro praetore Lyciae et Pvmphyliae 
not. 4) fuit aut Domitiani imperio, aut, ut Waddingtonns opinatur, sub 
Traiani initia, anno 100 vel 4 01 p. Chr. n., consul soffectus anno incerto 
Traiano principe, proconsul Asiae aut snb finem eiusdem principatus aut 
per proiimi initia (W. H. Waddington Fastes des prov. Asiat. de Temp. Rom. 
n. 4 24;. Parentes praesidum a provincialibns statuae honore affici solitos 
esse videmus etiam n. 468. 4 I. e. legati Augusti pro praetore. Per 

se nomen quod est %e(i.iDv nnumquemque provinciae sive senatoriae sive 
imperatoriae praesidem significat. Sed ut fere fit, ut qui in genere ali- 
qao minoris dignitatis locum obtinent, vocabolo totum geoos indicante ati 
malint, ei vero qui saperiorem gradum occupaveront, proprium eias honoris 
vocabolam praeferant, sic ^^ifieov in titulis honorariis haod infteqoenter 
pro Tzozz^z-rrrfi xat dvTtTrpaTTjoc, raro pro dv^jraTo; legitor. Lycia et Pam- 
phylia vero provincia imperatoria erat inde a Vespasiano osque ad Hadria- 
num (a. 74 — 4 35 p. Chr.), in quod spatiom Mettii Modesti administratio otiqoe 
incidit. 



562 Lydis in oppido Lyciae, cuius parietinae exstant in clivo 
montis Smivelah in paeneinsnla quae Glaucum sinum terminat ab 
occidente et meridie et excurrit in promunturiuHi Artemisium (hodie 
Cap Souvdah]. Lapis inventus prope forum oppidi antiqui. Ex 
ectypo chartaceo ed. E. L. Hicks Journal of Hellenic studies X i 889 
p. 74 n. 27. 

Dittenberger, QrieBtis gt^imKt. IL |C 



242 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [562 — 

[r]a[iov^ Tp]£pa)vi[ov n.pd]|xXov MexTiov [M(J]|&eaTov2, tov ato- 

5 [T^]Ipa xal suepYeTTjV || xoCi^ tvjc T^[i.£T£pac | t:A£[«>]? xal xoi- 

v^ I y.at xa[T]' iSiav T:<(i)av|T(i)v AuoaTuiv* | i^ pooX-rj xal 6 

10 S^^li-O? II £U)^apiOTia? j £V£X£V. 



Litterae ATTSS^, i .A..I Hicks. Qui si spatia recte indicavit, vix 

aliud suppleri licebit. 2 Praenomen Mettii Modesti nusquam tradilum est; 
patri sane Mareus Mettius Rufus nomen fuit, Cf. n. 561 2. Sed fieri potest 
ut filius praenomen eidem homini acceptum tuierit, cui etiam nomina 
Trebonius Proculus, quae ex hoc demum titulo innotuerunt, debebat. Ni 
fallor aut M. Mettii Rufi filius germanus erat, C. Trebonii Proculi adoptivus, 
aut vice versa. Etsi, qui erat illius aetatis mos, potest etiam materna origo 
hic in censum venire. Ceterum de Mettii Modesti rebus cf. n. 561 3. 3 Hoc 
xal 'etlam' significat; cum Mettius Modestus totius provinciae civitatium 
saluti prospexerit, Lydatae se quoque eius beneficiorum participes fuisse 
praedicant. Si v.al — xat — xal inter se respondere statueremus, tria nabe 
remus membra, ex quibus primum et alterum re vera unum idemque es- 
sent. 4 In titulis, qui inter rudera veteris Lydatarum oppidi inventi 

sunt, ethnica AuSaTr]; et Auoa-i; identidem recurrunt. Agri significationem 
habes Journal of Hell. stud. X 1889 p. 63 n. 16, 7. 8 dv Tij) Ap'j|xa^d«uv o-rjpicij 
T-^; AuoaTiSo?, ipsius urbis nomen proximo versu oia tojv iv Ajoat? dpxeiojv, 
Quibus omnibus testimoniis Hicks monet dirimi litem de lectione nominis 
apud Ptolemaeum geographum, qui V, 3, 2 p. 839, 5 oppidum recte et ac- 
curate inter Calindam et Crya enumerat. Memoria librorum fluctuat inter 
A6oat, Xuoai, XXiioat. Sed nunc apparet, A lineis forte fortuna ultra anguli 
verticem prolongatis in X abiisse, deinde vero ex correctura aut varia 
lectione supra scripta XA natum esse. In stadiasmo maris magni § 260 
(Geogr. Gr. min. I p. 495, 2, 3 Miiller) i% KXuSoav ^Tit to IlTfjBaXtov axpturfjptov 
oTdtStot X' prava nominis forma ex scriptura praepositionis EKK, quae etiam 
alibi occurrit, nata videtur. Cf. Syll.2 197, 40. 536, 7. 935, 24. Nam cave eam 
proxime superiore paragrapho (259) confirmari putaveris. Illic eningi e!« Td« 
KXuBa? mera G. Miilleri coniectura repositum est pro tradito et? tov KoyXia^. 



663 Lapides duo, qui quondam unius basis partes erant, 
Gadyandis Lyciae. Edd. G, Gousin et Gh, Diehl Bull, de corr. Hell. 
X (1886) p. 48 n. 8 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 195 n. 513). Gf. quae adnotavit H. Dessau Prosopographia imp. 
Rom. m p. 146 n. 151. 

£U? K[<^lVTOV I 0u£lXl]0V, KoiVTOU Ou£lX[lOu] | Uldv, 

5 Ou£XX£iva TiTiavov | ITaTapEa *, ■KQXiXBn6\iewo[^ h] \\ TaT? xaTct 



Litterae AQHTTZri. Haud infrequentes litterarum binarum (maxime H 
cum MNT) ligaturae. 1 De aetate tituli certiores nos facit alter ab huius 



563] Mettios Modestus legatus pr. pr. 243 

Auxiav TrdXsot Tc[a|oaii;2,] {ieYa^<^9pova, iTpa)Te[u |ovta toS] 
eOvou?^, Sivov [A(ex{ioo) j 'Pou^tciXiou^ SeuTjpou xai cpiXov | [x]ai 



hominis filia positus Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 239 n. 664: AuTovtpd- 
TopiKaioapt, deoO 'ASptavoj ultij, Oeoii Tpaiovoij j napdixoO ultov»!), 8eo5 Nepoua i-^- 
•]f6v(p, TiTip AlXitp A5ptav(u I AvTtnveivw ^e^asToj Ejsepei, dpytepel (xeYiSTtp, ST;|xap- 
^''^'^'^li I ^Souoia; t6 6, \J7:dxw t6 o {a. H? p. Cbr. n.), TraTpi raTptSoj, -xai 8eot« | 
Se^aOToI; >tai toi; uaTptpoi; SeoTi; xai t^ "j^uxuTtiTTQ | raTptoi, ttq IlaTapftuv roXee, 
TTJ (XTjTpoTr^Xet Toii | A-Jxitnv l&vou;, OuetXla Ko[tvTOu) OueiXiou TtTiavoii 8uYar»jp | 
ripcJxXa IlaTapi; civ^&ifjxev ; xai xaStcptuaev z6 Te itpooxTjVtov, 8 xaTeaxeuaoev | i% 
OejjteXitov 6 raTifjp auTf,; K^Ctvro;) OuetXio; TtTiov<5c, | xai t6v ^v ouTtj) xoopiov xoi 
T(i Ttepi auT6 xai rJjv tSv | dvBptdvToov xai dfo.Xit.arm-^ dvaEoTooiv | xoi rfjv Toii Xo- 
Yelou xoTaoxeu^fjV xai | zXdx(uot[v], 5 inoiTjoev o'jt7]* t6 Se [ivjS^xoTov | [tou 6eu- 
T^p]ou 5taC«u[Ji.aTo; ^d9pov xai to PtjXo | Toii SedTpou xaTaoxeuaoBlvra bz6 Te tou | 
TTOTpo; auTfj; xai ut:' aurfj; | 7:poaveT£37] xai zapeooftr) xotA zd ur.o r^; xpoTi^TT); ( 
^ouX'^; £'^TjCfi3|x£va. Cur Vilia Procla non modo quae ipsa facienda curaverat, 
sed etiam nonnulla quae pater aedificaverat, dedicaverit, non liquet. Nam 
cave existimaveris hic de mortuo patre dici. Etenim titulus in quo interpre- 
tando versamur, illo anni 147 p. Chr. aliquot annis recentior est (cf. not. 4). 
Ceterum hunc Q. Villum Titianum inter nobilissimos quidem domi Lycios 
fuisse, sed ad maiores reipublicae Romanae magistratus non pervenisse et 
ipsius et filiae titulus docet, ut appareat ab els distinguendos esse Ti. Clau- 
dium Flavianum Titianum Quintum Vilium Proculum Lucium Marcium 
Celerem Marcum Calpurnium Longum eiusque filiam Claudiam Viliam Pro- 
culam (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 210 n. 567, 5. p. 240 n. 665, 5. H. 
42. 17. 18. 667, 1 sqq. Prosopographia imp. Rom. I p. 372 n. 696. III p. 434 
n. 436). Utique hi illos proxima necessitudine attingunt, neque reliqui Titiani, 
qui variis nominibus gentilibus praediti in titulis Lyciis occurrunt ('looXio; 
TtTtavo; Inscr. ad res Rom. pert. III p, 251 n. 704 I, 9. KXauoto; TtTtavtS; 
p. 189 n. 500 III, 17. 18. KXauoio Ttriavi?) p. 228 n. 627, 3. Mdpxio; TtTiovtS; 
p. 189 n. 500 III, 28. p. 212 n. 576, 4. 5. TiTO; OXdouto; TtTtav6; KaTtiTov 
p. 190 n. 500 111,75. 80. IV, 1. V, 3. 4. OXaouio; TiTtav6; 6 xai 'AXxtptdSoov 
p. 190 n. 300 IV, 4. 5) ab hac parentela alieni esse videntur. 2 Perfre- 

quenter hoc legitur in titulis hominum Lyciorum nobilium honorariis. Cf. 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 198 n.524, 3. p.199 n.527, 4 (Lydis). p.203 
n. 539, 4. 17 (Telmessi). p. 221 n. 603, 7 (Xanthi). p. 228 n. 628, 3. 6. p. 230 
n. 635, 4. p.241 n.670, 4. 5 (Pataris). p.244 n.679, 6. p.249 n.695, 2. p.252 
n. 704 III A, 1. p. 261 n. 726, 3. 3 Cf. n. 528'. In Lycia frequentius 

\ patriae urbis principatus hominibus nobilibus tribuitur (Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 216 n. 584, 1 TtpojTov r^; TroXeco; -(e-jo-iora), id quod etiam 
ibi intellegendum videtur, ubi verbum zptnTeuetv genetivo caret (-pi»Te6ovTa 
p. 213 n. 583, 18. iv. xib-i 7:pajTeuadvT(uv p. 248 n. 693, 5],, rarius totius gentis 
provinciaeque. Ac de maioribus quidem p. 1 86 n. 493, 1 3 legitur rpooTeu- 
odvT(»v ToiJ e^vou;, in cive superstite vero veriti esse videntur, ne illum 
UDum supra omnes reliquos extollere iudicarentur. Cf. p. 186 n. 495, 3 
Tij; fiev [r]aT[pi]5o; YSVfSfjtevo^v r]p[fij]TOv, ouSevo; Se ttov Iv ttq ^[r]apy_eia Seurepov. 

16* 



244 yiU. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [563 — 

10 ^ivov ■^•^z\i.6^(o'^ xal iTTijJTptJTrtuv, av5pa osjxvov xal | fiSYaXd- 
cppova xal Tt6iG-(i apslt^ Xdycov xat Tj&uiv 5iacp£pov|Ta, TeTeijxifj- 

15 {xevov xat uiro | [AJoxitov tou xotvou xai Tuiv || [irJXetoTcov ird- 
Xeojv^, TrpoydlvcDV xat Yovetov ivSd^wv | xal dpj^tepeov^ xal 
TToXXa I xat fxeYaXa T(j> e&vet xat t^ Trd|[X]et xal toT? xaO' fva 

20 i:apeo||[)(]r^}A£Vov, 'ATreXXa? ''EX^XrJvo? KaSuavBeu? xat | ["EXXjrjv 
xai 'AireXXSi; ot 'A|[7reXXa]. 



p. 235 n. 649, 3 sqq. dvTjp Y^vet xat d|[a 7rp{uTo[s] Tfji; 7:6Xe[cu]s, d7r[or;[j.o; 5e xal 
dv T(p £&vei. p. 178 n. 474, << SiarpsTrojv dv t^ d[7r]a[p]y£[a. p. 232 n. 640, 4. 2 
[av]5pa iv. T<«[v | T:p]ajT£'j6vTwv iv toj e&vei. Quae ut sunt laudes non exiguae, 
ita tamen nulla ex eis enuntiatur neminem per totam provinciam parem ha- 
bere eum de quo haec praedicentur. 4 Cousin et Diehl cum hunc unum 

nominatim efferri, omnes vero praesides et procuratores provinciae Lyciae 
una comprehendi (v. 9. 10) observarent, inde collegerunt hominem illos digni- 
tate longe superantem indicari ideoque [A(o'jx[ou) Ka]-t>.io'j suppleverunt. 
Etenim L. Catilium Severum cos. II •120 p. Chr. n. [Prosopographia imp. 
Rom. I p. 319 n. 463) cum annis 117 — 120 p. Chr. legatus Augusti pro prae- 
tore Syriae fuisset, in itinere quod inde Romam faciebat, Cadyanda ve- 
nisse et cum propter nobilitatem et rerum gestarum laudem tum propter 
egregium favorem principis honorificentissime exceptum esse. At id propter 
temporum rationes (not. 1) neutiquam probabile est; immo multo aptius 
Dessau D. Rupilii Severi nomen reposuit, quem annis 149 — 151 p. Chr. n. 
legatum Augusti pro praetore provinciae Lyciae fuisse ex titulis mausolei 
Opramoae (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p.280 sq. n.739 XII, 1. 14. 18. 31. 44. 
56. 65. 76. XIX, 50. 51) cognitum est. Quod a praesidibus provinciae discerni 
videtur, id ad consuetudinem sermonis Graeci referendum est, in quo si 
uni aut pluribus generis cuiuspiam hominibus vel rebus nominatim com- 
memoratis subiunguntur reliqui, vox aXXot frequenter non additur; quod 
vero huius unius nomen proprium ponitur, non ad maiorem dignitatem 
referendum est, sed simpliciter inde repetendum, quod Rupilius Severus tum 
ipsum cum hi honores decernebantur provinciae praeerat. 5 Simillima 

leguntur Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 199 n. 526, 15. p. 200 n. 527, 25. 
Alibi patria modo urbs una cum gente Lyciorum commemoratur (ibid. 
p. 217 n. 586, 14. p. 218 n. 592, 6. p. 245 n. 680, 5), nonnumquam gens una 
(T£T£[p.Yi[jL£vov ut:6 Toii £&vo'j; p. 185 n. 494, 5. 6). 6 Ambigua vox, siqui- 

dem et de flamonio municipali Patarensium et de summo totius provinciae 
sacerdotio accipi potest. Sed ea ipsa de causa, quia consentaneum est 
maiorem honorem provincialem distinctiore voce, veluti Xuxtapyuiv, indica- 
turum fuisse qui titulum composuit, de sacerdotio civitatis interpretari 
praestat. 



564 Basis inventa una cum aliis multis eiusdem generis, quae 
per duos ordines dispositae viam latam utrimque cingebant, in 



365] Terentias Marcianus legatus pr. pr. 245 

snperiore parte oppidi Termessi Pisidiae. Ed, G. Cousin Bull. de 
corr. Hell. XXin (1899) p. 292 n. 6 (Revue arch^ologique Troisieme 
s^rie XXXVII, 1900 p. 488 n. 128. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. 
pert. III p. 166 n. 434). 

Tiv 8ia3T,}i<JTajtov r^-^zii^va^ \ Auxia? lla\L(^oki\ai^ Tepevrtov | 
5 Mapxiavov* j f^ po-jXi; xat 6 5r,l}io?, tov TaTpmlya xa\ euep- 



Litterae Anio. < Cf. n. 56<*. 2 Cf. n. 5644. 3 aHos eius- 

dem hominis titalas Sagalassensis editas est Bull. de corr. Hell. YII p. 268 
n. 4 2. XI p. 222 n. 4 7. Sane illic cum prior editor Ttoi^-zio-* Mapxtavov 
dedisset, alter Teosvtiov 'A;ctxavov potius in lapide esse asseveravit, cui haud 
inepte fidem habendam existimavit editor Prosopographiae imp. Rom. III 
p. 300 n. 49. At lapide Termessio invento tamen antiquius exemplum 
rectius se habere intellesitur. 



565 Oenoandis. Edd. M. Holleaax et P. Paris Bull. de corr. 
HeU. X (1886) p 224 n. 7 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. 
pert. ffl p. 182 n. 488). 

A::oXXa>vioi> tUK j Aoxieuv TO xoiviv iTsiuTjjaev j^poaw 0T8<pavq> 

5 xat s?[xdvt "(paTrc^^ xal eJx^vi X^^"'*^ Mapxov AoprfjXtov 

'AtcoXX<o[viov ATToXXtoviou To5 xal ] OtXtoTou 'AxoXXo>v{oo 'Opda- 

10 Y<Jpou OivoavSsa^, YSV^ue;vov rprfTspov jiev lepea | Beou Fla- 

Tp<pou 'Ak^JXXcovo^ j Aoxtcuv Tou xoivou*, (icTa TaiiJTa 8e dp- 



Litterae AQ^LQ. i Hic versos in margine prominente superiore 

incisus brevem argamenti indicem habet, ut Buil. de corr. Hell. X p. S24 
n. 6, 4 [Mip^xoj) Ajp(T,Xtoj) Atov]u3to'j. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 4 97 
n. 34 9, 4 K)-eo^o-jX[o'j 2ap^J5o[vo«]. Hic mos antiquns est Cf. SyII.2 33, 4 
MedwaitDV Ix niep[ta;]. 4 54, 4 [Ejot15a]o-j nXaxafJicj;]. 2 Cf. n. 574*. 

* Cum hic Oenoandensis appelletur, M. Aureiius Artemo vero n. 566, 6 a 
civitate Termessensium prope Oenoanda sine ethnico commemoretur, ita ut 
eum ipsoram civem esse appareat, dubitaveris num hi homines re vera 
eiusdem familiae sint. At originis descriptio tam accurate concinit, ut tamen 
cognomines modo homines utrobique recenseri vix credibile sit, praesertim 
si reputaveris quam frequenter in Lycia eosdem homines complurium aut 
adeo omnium eius regionis urbium cives 'n. 363 2) ijjveniamus. 4 Cf. 

Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 4 75 n. 473, 3. 4 [Up]£a Ilaxpinoj [9eou Ait6X- 
Xaiv]o^ V. 4 6 lepaaotfxevo- -re dv zai i1'A-tzi i"i A-Jxiaav [t]oj xotvou Seoa Ila- 
Tptpo-j 'A-oXXar>o;, unde apparet annnum fuisse sacerdotium. Quod haec 
antiqua sacra principatus aetate ita conservata statuit Beurlier Culte des 



246 yUl. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [565 

XicpuXax7)oavTa5 Iv | r^ Ttpo? t& Kpa-j-tp^ ouvTsX[etcf ^] j xat 
15 [xsta TTaor^? sipTjVTj? ^ x[atj {i suaspsiai; rrjv apjcJjv ixTs|XloavTa, 



empereurs p. 130, ut unus idemque homo imperatoris et Apollinis Patroi 
sacerdotium gereret, id titulorum testimoniis refelli observavit Foug^res de 
comm. Lyc. p. 104. Immo utrumque honorem perfrequenter quidem com- 
memorari, sed nunquam coniunctum. Sacerdotem Apollinis inter dSviy.ou; 
ap/ovTa; recenseri, sed ita ut tamen dignitate cederet flamini Augusti. 

5 Cf. Fougeres de communi Lyciae p. H 4 sqq. Archiphylacis officium fla- 
monio provinciae inferius, sed sacerdotio Apollinis honorificentius fuisse 
tituli docent; ipsum quoque annuum fuit. Ab archiphylace totius societatis 
Lyciorum, cuius munus Inscr. Gr. III p. 219 n. 593, 1. 2 dpyi[cp]'jXay.£iaj tt^; 
|ji£YaXT); nomine indicatur, hic distinguitur cuius negotia ad partem modo 
regionis circa Cragum montem sitam spectant. Sed hunc quoque dQvtxov 
ap)^ov-a esse, i. e. a totius gentis concilio electum, apparet. Nam aliter 
ei honori in hoc omnium Lyciorum decreto honorario locus non esset. 

6 Montem (KpaYO?' opo; Ayxia; Steph. Byz.), non oppidum (Strabo XIV, 3, 5 
p. 665 6 KpdtYo;, eyoov axpa; ^vtTcb xal roXtv 6p.a)V'j(iov) designari certum est, 
cum quia id oppidum huius tituli aetate iam antiquo nomine abiecto Sidyma 
appellabatur, tum propter articulum z(^ praemissum. Cf. Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 216 n. 585, 9. 10: xaxaXtnovTa tt^ 7r«5Xei (Sidymorum) TtdvTa 
Ta repi tov Kpdyov •^sfO^iOTa autoii yoopta hi wv i\it-o Sta9rj7.tbv. 7 Quod 
primis editoribus in mentem venit, fortasse de conventu communi Lyciorum 
in oppido Crago habito, per quem Apollonius archiphylax creatus esset, hic 
dici, id et propterea probari nequit, quia Cragus hic montis nomen est (not. 6) 
neque cuiquam in mentem venire potuit locum conventus verbis 'prope 
montem Cragum' indicare, neque auvTeXeta unquam idem sibi vult ac ouv- 
o5o;. Probabilius de parte quadani Lyciae arctioris foederis vinculo conexa 
cogitaverunt eideni; quam sententiam Fougeres p. 42. 118 haud mediocriter 
confirmavit, cum moneret pridem ex nuramis notam esse urbium Crago 
vicinarum coniunctionem, cui interfuissent Aperlitae, Myrenses, Patarenses, 
Telmessii, Tloenses, Xanthii, neque dubitandum, quin haec ipsa esset ^ rcpbi 
Tqj KpaYtp ouvTeXeta. Quod ita probo, ut tamen nuUum hic arctioris agnos- 
cam foederis vestigium, quod sua concilia suosque magistratus horum suf- 
fragio electos habuerit separatim a Lyciorum communi. Certe archiphylaca 
huius synteliae a totius gentis concilio electum vidimus not. 5. At in com- 
plures regiones [Distrikte, Bexirke), per quas magistratuum eiusdem generis 
iura et officia dividerentur, totam Lyciam descriptam fuisse probabile est, 
praesertim quia etiam in aliis foederibus eiusmodi institutum vocabulis 
TsXo; et GuvTeXeta sign'ficatur. Cf. Polyb. V, 94, 1 5id t6 toutov i»7:o3TpdTr;Yov 
elvat T^Te t^; ouvTeXeta; rffi IlaTptx-r);. "Wescher-Fpucart Inscr. rec. h Del- 
phes 405 (Sammlung Gr. Dialektinschriften 2070) ^ouXap/e6vTo; toO AoxptxoO 
TeXeo; AapioT^Xeo; Ouoxeo;. 8 In archiphylacum laudibus haec vox etiam 
alibi occurrit. Cf. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 266 n. 739 II, 55 [djpyt- 
(puXa^ AuxitBV (Opraraoas Rhodiapolita) tt^v [aev dpyJjv iTZ£iY.wi [xat aejpivtt»; 



665] ApoUonius Oenoandensis. 247 

rXr^ptoaavTa xal [s??] | t6 lepwTaTov TafisTov^ tou? | ispou? cpd- 
20 pou?^*> xai TTjv TcpaStv j rotrjoajxsvov irsixuii;!! xal || TSt{j,r|Ti- 



XU)^ 



13 



xeX-fi T^; re eipTjNT]; xai t-^? e'jft7)[v(a]? fxero rdffT]? «ppovxiSo? rpovoo6fievo[c]. 
IV, 65 Tuj Te xotvip Ti»v Auxioov dp^j^i'^ uXa]xiav [TeTeX]ex£v — t-^ zepl Ti,v eipi]- 
vTjV lrt[ji.eXeia 5[ta](fep6[vTcu;]. Similiter ibid. V, 27. Apparet igitur, id quod 
cum origine appellationis optime convenit, hunc magistratum paci et secu- 
ritati pubiicae tutandae operam dedisse. Quod simul pietas (euol^eia) elus 
praedicatur, id sine dubio eo spectat, quod illo suo officio potissimum per 
festos deorum communium dies, quibus magna hominum multitudo undi- 
que ex tota Lycia confluere solebat, fungebatur. Sed cum hoc quidem 
nomine eius munus non admodum diversura esset a paraphylacibus (n. 485^), 
longe alia eaque gravissima negotia ad rem pecuniariam spectantia cum eo 
coniuncta fuisse ex titulis discimus. Cf. not. 9. <0. G. Fougferes de communi 
Lyciorum p. 4 1 7 sqq. 9 In fiscum Caesaris. Neque enim usquam per 

illa tempora aliud quicquam significat to [£p(6TaTov Tafxeiov, et ipso Latino 
vocabulo in eadem re utitur titulus Opramoae Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 266 n. 739 II, 58: [T]a Be dvaX(u[AaT[aj ys^faKoi^^^r/mi u'^iaTa[Tai] r^jV rpo; Tiiv 
<pi[o]7cov UTiep Toii Idvoy; e[u](j£peiav ixi:XTjp[a)]v £v oi; roteiTai rpo(3)[£]i(ioS[i]aa[jioTc 
i-/. Tuiv [l]Sttuv, unde apparet, non modo laborem et molestias hoc officium 
archipbylaci attulisse, sed etiam haud exiguum sumptum, quia in anteces- 
sum ex sua re familiari dare debebat vectigalia, quorum partem recuperare 
aut propter debitorum egestatem non poterat aut munificentia et indulgentia 
erga cives nolebat. iO I. e. vectigalia quae fisco Caesaris debentur. 

Non superlativum teptuTaTo; modo, sed etiam positivum lep6; de eis usurpari, 
quae Caesaris sint, apparet ex Syll.2 44 5, 4 lep^i ■^rjd^ii.n-zri. U Eadem 

scriptura recurrit Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 226 n, 621, 6. p. 235 
n. 649, 4 2. p. 266 n. 739 II, 56. III, 73. XVII, 8. 9. XIX, 60. 64. 73. XX, 33. 
Bull. de corr. Hell. XX 4 896 p. 4 24 n. 2, 44. Sine dubio redit ad pronuntiatio- 
nem, qua vocales ti in unam productam coaluerant, ut et hic v. 4 7 et alibi 
sescenties TOfieiov scribitur pro TafAteiov. Neque aliter iudicandum est de 
Tafifai; pro Tafxteiat;, quod legitur Inscr. Gr. ad res Rom. pert. lil p. 235 
n. 649, 7. 4 2 1. e. ita ut eos, a quibus vectigalia exigebat, debito honore 
non fraudaret nullaque ignominia afficeret. Etiam alibi indulgentia et libera- 
litas archiphylacis in cogendis eis quae de suo dederat praedicantur. Cf. 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 266 n. 739 II, 62 ttj 5e dvoTtpalei fAe[T]a Traar]; 
9tXav&pt»-i[a; o]'j[v]ap)^6ijievo; [7r]poolp^ea9at. III, 86 dvaoe;afjievo; 5e xai iv 
T(ji l&vet TTjv (xpytcpuXaxiav -ctvTO oefxvdj; xal (ptXoYddoa; xa\ cpiXoTeifAt»; 8t' 8Xt); 
TT); dp-/f); dTeXeoev to'j; Te cp6pou; ur.epetooStdoa; (i. e. br.kp tojv 6cpetX6vToov 
elooStdoa;) xojj.iCeTai |i.eypt tou 7:e[pt6vTo;], ubi postremi vocabuli supplemen- 
tum perquam dubium est, sed hic quoque nescio curus in exactionibus re- 
strictionis et moderationis mentionem fuisse apparet. 



248 ^III- Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [566 

566 Basis statuae, Oenoandis. Edd. M. HoUeaux et P. Paris 
Bull. de corr. Hell. X (1886) p. 219 n, 3 (R. Gagnat Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. HI p. 183 n. 489). 

TspfjL-irjaoetov xffiv ^[po? Oi]lvoav8oi?i tj PouXyj [xal 6] | o^jio? 

5 xat ri Yepouot[a iT£t]|fi7jO£v xaT? 7rp£Trouoa[t? T^tJlitAaT? xai av- 

SpiavTOi; dvao[Tda£i] | tov d$ioXoYtt»TaTov Mapxo[v | A]up7jXt.ov 

'ApT£[i(ova 8U 'A7r[b]X.]X(uvtou to5 ApTSfxwvo? [ATio^XXcDViou 8U 

10 'Op&aYdpoo^, Ysv[£t] II otaitpEirovTa, dp^avTa 7raa[av] | dpj^^v 
xat XEtToupyiav dT:i<pa[v(0(;] | xal {A^YaXocppdvo)?, T:apoLoy6\t[s\- 
v]dv T£ xat iv T"^ oEiToBsicf £?% T[d | 7i:]dvTa TtSv ItcIT7j8(£)iO)V 

15 ToTi; TToX^t^^llTat? zic. EUSTTjpiaV Xai £V Ttp £l}v[£t] I Tr^[l«)V TsXi- 

oavTa uTcocpoXaxia[v^] j xai dp}(tcpoXaxiav* xat tov xad' [d'ira]|vTa 
£u iroiouvTa^, dv8pa cptXc^TraTpiv, | j(aptod{i£Vov ouv t'^ y'^^^^''^'^ ^^T 

20 Tou xat ouoT7jod[X£Vov £1? TcdvTa I Tov aJuiva TcavTQYupiv dYwvcov | 
Ou[x£Xtxou xal Y^i[J^vixou ix TcdvJTtov Aoxiojv, xaXeoavTa xal Td? | 

25 Xa[X7rpd? tti^X^k; Tfip^nfjooov || T% Ila^xcpuXta?^ ttjV dvixa&sv | oov- 



Litterae ©ZTTZQ. i Cf. Stephanus Byz. T£p(X7)ao6?' 116X1; ntotSta? 

(cf. not. 6). eoTt %a\ aXXTj Ta6TTj<; aroixo?, xat auTTj IltaiSia;, X£yo[x^vtj [xixpot, 
(us if] upoTspa jxeJCoJV. Hanc minorem Termessum a Strabone cum illa ma- 
iore et multo notiore confusam esse conlecit Waddington ad Lebas Inscr. 
III, 1232. Etenim quae ille haberet XIII, 4, 16 p. 631 -/j oe T£p[x7]3a6; ^oti 
IltotStxTi TioXt? T] [jiaXtaTa xai if-jif^ra U7t£py.£i|x£vTj ttj? Ktpupa?, ex ipsius qui- 
dem mente ad Termessum maiorem referenda esse, sed re vera non qua- 
drare nisi in minorem. Cuius situs et hic et in aliquot aliis titulis (Lebas- 
Waddington Inscr, III 1232, 1. 2. Buli. de corr. X 1886 p. 222 n. 4, 2. 
n. 5, 1. 2. p. 224 n. 6, 2. 3. p. 227 n. 8, 7. 8) Oenoandorum vicinia definitur. 
Eam Lyciorum foederi interfuisse ex his titulis discimus. 2 Nisi 

nominum similitudines plane fallunt, hic est pronepos fratris illius 
M. Aurelii Apollonii quem habes n. 565, 5 sqq. 3 Hypophylax magi- 

stratus erat simili iure et officio atque archiphylax, sed illo inferior digni- 
tate eiusque potestati subditus; quare primum illo, deinde hoc honore 
functus est M. Aurelius Artemo, et plerumque idem temporum ordo obser- 
vabatur. Cf. Fougeres de communi Lyciorum p. 119 not. 2. 4 Cf. 

n. 5655. 9. 5 Soloecismus utique hic irrepsit. Nam si intellegas 'et 

omnibus in rebus bene facientem', ita ut hoc ad Artemona referatur, articulus 
Tov praeter leges sermonis additur, sin vero t6v •xa&' aravTa obiectum parti- 
cipii esse statuas, permire et barbare 6 xatf aTiavTa dicitur pro SxaoTo; 
aut Tai. 6 Oppidum Pisidiae cognomento (XEtCoav ab illo altero minore 

distingui testatur Stephanus Byzantius (v. not. 1), coinprobant tituli Lebas- 
Waddington III, 358, 2. 3 T£pfXT]ao^(uv twv (xetC6vtuv a6Tov6[X(»v xai ouvYevfiiv 
MuXaa£(uv. 1202, 5 ■}] XajxTTpa TepfXTjoadtuv twv {i.£tC6v(uv 1:6X15, et nummi 
alterius tertiique p. Chr. saeculorum, quos Waddington afifert, cum inscrip- 



566] M. Aurelius Artemo Teimessensis. 249 

^£vi5a' xat tTjV Kaiaapiuiv ; Kt^upaTuiv rr^^ 'Aoia? r(JMv®, [ hzt dv- 

30 Spiaotv xat dsfiaaiv xa"ajXiAofn(>ta xai vojia; roT? :ro lAsiTai? iv to) 

j(prJv«> TTj? zavTj-; upsoc, d[Ya)vo&]iTT,v otd ^ioo, j [eovjoia? £V£X£v. 



tione T6PMHCCecUN M6IZON(DN . Latine iam in lege Antonia anni 71 a. Chr., 
qua illi civitati aatonomia conceditor (C I. Lat. I, SOi. Bruns Fontes^ p. 94 
u. 14), identidem Termeses maiores Pigidae appellantar. In Pisidia sitnm 
fuisse oppidum com hac lege Romana consentientes scriptores testantur 
Strabo XJI, 7, 3 p. 370 ^Tjai 6' ^hfiTtfJilmpoi tbw Iltitoa» c6Xei; thai SeX-pjv, 
SaYoXaoaov, — Tappaasov, TEp|jii]90^. XIV, 8, 9 p. 666 Ttpitr^saii^ IltaiStx-?! 
it<5Xt; ir.ixe.iaivT^ roi; T:vi6ii, Si d*v un^ppasi; ^arr* ei; •djv MtXudKku Arrianus 
Anabasis I, 27, 5 f,v Ss airui ropeia rapd Tepfj.r,33ov r6Xtv, ol hz ovdpmrot 
'■/jTot To fiiv Tivo? ritatSat ebi ^dp^apot. Stepbanus Byz. s. v. (ct not 4). 
Inter Cabaliae oppida recenset Ptolemaeus Geogr. Y, 3, 5 p. 863, i 0. At at 
ia hoc titulo, Pamphyliae esse dicitor a Polybio XXI, 35, 3 sqq.: an oioxo-joa; 
6 Fvatoc — irotetro rfjv itopelov eb< i^i ttjJ Ilaf&^jXta^ 6 ^ Fvaioc «uveyyiaai 
r^ T£pu.r,33(^, -p^ fiev Tourot)? ouv£drro ^tXiav Xa^div TXVTfjXovra tdXavTa, ra- 
viTCXT,3ttD5 oe xai Kpo; AsrevStous* drooegipievoi 2= Ttai Toi; rapd toiv d/AoDv 
-iXeoiv rpea^jrdc xard rfjv naa<p'jXtav xtX. Quae flactoatio simplicissimam 
babet explicationem, siqaidem principatus^aetate Pisidia Pamphyliae pars 
existimabatur, dum a Coastantino Magno provincia separata constitueretor. 
Cf. A. Forbiger Handbuch der alten Geogr. II p. 323. H.Kiepert Lehrbuch der 
alten Geogr. p. 427, quos aCTerunt primi editores. 7 Termessum prope 

Oenoanda coloniam Termessi maioris fuisse referl Stephanus Byz. TEpu.T,a5oj 
(cf. not. 1). Feminina Tjj^eVii et euyevi;, damnata iila qaidem iure meritoque 
ab Atticistis (cf. Phrynichus p. 451 Lobeck], tamen in titalis principatus aetate 
incisis perfrequentia sunk 8 Antiquae civitatium necessitudinis memor 

bomo Termessius praeter Lycios et Termessios Pamphyliae etiam unum 
provinciae Asiae popnlam, Cibyratas, ludorum a se institutoram participem 
esse volebat. Cf. Strabo XUI, 4, 17 p. 631 tj-jS^&t] oe (Cibyratarum civitas) 
o:d Trjv euvofxtav, xai ai xobf&at rape^lTeivov dzo Iltat^tac xai rffi 6[Mpou Mt- 
).jdoo; ?<o; A'jxia; xai t^; PoSunv Tcepaio^* TCpo9fevo(i£vcav 5e Tpimv :c6Xe3>v 
c,_u.op«nv, Bou^tovo;, BaX^o-jpcov, OivodvioBV, TerpdicoXt; xi suorr^jia fatXi^BTj, [«ov 
ixdsxTfi «{/fjfov ir/o\>(3Tfi, 86o oe Tij; Kt^upa;* f^ceXXe ^dp aSrrj iteC^v piv Tpei; 
uijptdoa;, l--iai 5e StoytXiot);* irjpaweiTO o' det, aes^povoa; o' Z\uai' ItA Mo- 
a^erou o ii rjoo-ivi; tsXo; soye, xaTaX6oavTo; aaTTjv Moaprjva xai A'Jxiot? rp&3- 
optsavTo; Tx BdX^o-jpa -xai Tf,v Bo^j^oB-^a fa. 82 a. Chr. n.). Quid tam Oeno- 
andis factum sit, Strabo dicere oblitus est. Sed ea quoque Lyciae attri- 
buta esse tituli docent. Cibyra vero, nisi quod Ciceronis tempore per 
aliquot annos ad Ciliciam translata est (cf. n. 495 1), inde ab iilo Murenae 
instituto semper provinciae Asiae fuit. De Termesso prope Oenoanda in 
hoc toto negotio nusquam mentio fuit, propterea ni fallor qaia antiquiore 
>3mpore non sui iuris fuit, sed partem reipublicae Oenoandensis efficiebat. 
Ltique hic antiquae conianctionis Termessiorum cum Cibyratis in illa Sbra- 
bonis tetrapoli memoriam posterorum pietate recoli apparet. 



250 \lll. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [567 — 

667 Attaliae {Adalia) basis inaedificata in muro. Edd. G. Radet 
et P. Paris Bull. de corr. Hell. X (1886) p. 148 n. 1 (R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 309 n. 778). 

M(apxov) raooiov, A(ouxtou) u(idv,) raXXixd^v*,] | Upsa oia 

^ioo SsPaolT^? NeixYjc^^ apj^iepsa | rcov rpiuiv 7tevTaeT7jp[t]||- 

5 xoiv aYtovtov^ xat dY«)vo|(>eTrjV Ttov TrevTaeTrjpi|x«)v ix tojv JSitov, 

10 TeTei|[xyj|jievov utto tou ^epaa|Tou itzth^ 8r|[xooi({) Iv 'P(o||[x^ *, iTri- 
Xsxtov xpir/jv Ix | tc5v dv 'Ptoixifj Sexoopiuiv*, | oovrjYopov xat 

15 Trpo^^yopov | t^? iraTptSo; Strjvexr^^, | teTeifjirjfjLevov T:oXetT[e]t||ai? 
xai dvSpiaotv xai. T:po|e8piat<; utto Te Tuiv iv j na[i<puXia' TrdXetov 
xat Toiv I Iv Aoxicf xat t«)v b) 'Aoicji j lirt re oovr^Yopiai? xat 

20 oe|||xvdTyjTt, hu^ ts xoXtove[t]{tov xat 8rj[j.tov iXeo^iptov^, | ttoXXou; 
UTtep T^? 7raTpi|8oc xai ndXetov irXetoTtov | aYtova? eipTjxdTa Itt'! 



Litterae ATTSn. Frequentes lilterarum ligaturae. Vs. \ post M et A 
et r singulis punctis distinguitur, v. 27 post primas litteras TQN unius 
litterae spatium vacuum relictum est. \ Hunc necessitudine sanguinis 

attingere duos M. Gavios Squillas Gallicanos coss. 127 et 150 p. Chr. n. 
(cf. n. 5123. Prosopographia imp. Rom II p. 113 n. 66. 67) probabilis est 
Cagnati coniectura. 2 Cf. C. L G. 3886, 6 sqq. [[^pea AY^^i&oiJ] 5ai[i.ovo; 

xal £[6]5£p[£;oTdT-ric 1z]^a9Tf\<i E{p-/]VT)?. Vol. IU Add. p. 1062 n, 3831^15^10 
SepaaTT]; Ilpovoia?. Radet et Paris. Etiam infra n. 621, 2 SePaoT-^; etpTjVTj; 
legitur, sed illic quidem elpfjVT]; nomenappellativum esse apparet. Similli- 
mum vero eius quod hic habemus est BuII. de corr. Hell. XVII 1893 p. 97 
n. XIV, 1 : lep^co; Tu/y]; SepaoTfj?. 3 Gavius Gallicus flamen municipalis 

Augusti et simul agonotheta ludorum qui ei celebrabantur fuisse videtur. 
Cf. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 310 n. 780, 11 dYtovo&sTii^aavTa tou? 
[ASYdXouc TtevTaexTjpfKou; dYwvac xal tou; Xo[t]7ioui; itdvta; ^v ttJ TETpaeTia. 

p. 311 n. 781, 5 dp^iepea tojv Sepaarwv xai a.^^m^o^ivrp twv Lebas- 

Waddington III, 1367, 5 Scooei [T:p]6[oTcttji]ov el; toi»; TrevTae-TrjpiTcoij; d[Y](I)v[a]; 
X acs'. Quae sacra qui tribus deinceps quinquenniis a Gavio peracta sta- 
tuit Cagnat, verum vidisse existimandus est maxime propter titulum civi- 
tatis item Pamphylicae Pergae Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 314 
n. 796, 11 dp[^t]£paodjj.£vov Tpl; r.oX dYCDvo&£T[Y]]oavTa T[pt]oiv dY[i6v]rov SePaoTwv, 
etsi illic multo distinctius et rectius id enuntiatur quam hic, ubi articulum tu>v 
Tpitbv — dYfuvcuv gravi soloecismo laborare non est negandum. 4 Hinc 

discimus, ab imperatore, qui censoriam potestatem habebat, equo publico 
dato homines provinciales in ordinem equestrem ^receptos esse. R. et P. 
5 Cf. n. 4994. 6 Cf. n. 528 4. 7 Quia Attalenses Pamphyliae sunt, 

haec provincia primo loco commemoratur. 8 Populi liberi provinciis non 

continentur, quare hic separatim eorum mentio fit; idem in colouias cadere 
videtur. 



56«] M. Gavius Gallicns. Ti. Pollenias Peregriiras. 251 

25 TE t Twv SsPaoTwv xat tmv i^-feQxj^vcuv, Irap/ov te^^Vi'. twv *, 
M[5pxo?i raouio? EtpTjvaTo? tiv iautou 7Ta-p<o|va xai fjz^ixT^^^t. 



9 Cf. n. *945. Plenimqae iTrapyo^ r e/^w ri &v sermone Graeco appeUatur 
praefectas fabromm; BaiL de corr. HeiLXIX 4895 p. 1 <3 n. 1 ^, a iTzn^it^ dLp- 
/'.TSXTOvwv To5 5x^0.00 'Poi{jiotar> est. 



568 Ara quadrata lapidis calcarii, inventa in xtrbe antiqoa 
Tloensium ab E. Hula. Ed. A. Stein Arch.-epigr. Mitth, aus Oester- 
reichXL^ (<896] p. 149 n. 2 (Revue archeol. Troisieme s^r. XXXI 
\ 897 p. 437 n. 79. R. Cagnat Inscr Gr. ad res Rom. pert III 

p. 207 n. 556). 

[T]4v Xa}jiitp<!jTaTo[v] | Ti^(ipiov) n«>X>.T|Viov j^{ti]|vtov Ilspe- 

5 YpsTvo[v *,] j T^v edfeveotaxov | opStvaptov Sratov' | xa\ brfi- 

srraTov dvd(uTCOTov) *, { t$ xocv^ 5^Y|iaTt tou | Xa(XKporaToo 

10 Tmv Au[xtoiv Idvoo^ M(apxo<) Adp(iQXto<) | Atovootof 6 Xoxtapj- 

/T,?*, xafti bt T^ xot|voPooiA.tiip iroojt^eJiTO*. 



Litterae 6TTPZn. 4 Eiusdem bominis nomen tam sagaciter qoam 

probabiliter Steinias sapplevit in titaio Xantbio filiae Arcb.-epigr. Mittb. 
aas Oesterreicb XIX p. 447 n. 4 (Inscr. 6r. ad res Rom. p«rt. III p. 225 
n. «48) [noXXij<»(a}v ^Ovoponr», irf6vi][v] | ^X{ao'jbo) AaTpawKwo» 6CTTtxo5, | 
Ktmi^WH, Itkpfv» 'P«^u]c, { [•atyt Afwoxo; bmtaea B(M)Tavviac AlooCac, 
Aaxta$, STCaivta;, ti Jjtt^ 2ePew{c]o5 Sot^wrrcoc, Trpo€x-j<SvTp# A5an|xec ixap' 
Ttxo5, iv^jrraTou | A^ptxj^c fatdEpxoo dDletfjt^fTwm Axrfo; xat ^Xa|tn{i]ac | tp«C 
xjtvoexefioutpou, 6* | X""?? X^aUTBbr* Ofrpj^vro«, &iMi-nxou AoXptclac, | 9tr|«c£pa 

T'.p eptooj norX).7p*to'j] I Appi[evio'J IlepeYpeivofj ]. Daplcx noniai gentfle 

idem ad adoptiooem refert neqae improbabile existimat, banc esse filiam 
germanam Armenii Peregrini, qai anno 24 3 p. Chr. n. praetor et frater ar- 
valis (C. I. Lat. VI, i086, 2. 3. 24 04, »6. 2406, 6. Prosopogr. imp. Rom. I p. 435 
n. 868) fait, adoptatum a Pollenio Aaspice, qai Commodo et Severo im- 
peratoribus fiorait. Cf. Prosopograpbia imp. Rom. III p. 60 n. 4 to. 2 Anno 

244 p. Cbr. cum Fulvio Aemiliano. Ceterum raro appellatio consulis ordi- 
narii in titulis occurrit. Habes eam tamen in eiasdem bomiois inscriptioae 
Latina C I. Lat. YI, 4 354, 3 et in Graeco Pomponii Bassi monomento ap. 
Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 58 n. 4 37, 3, qaod boc etiam ali- 
qaot decenniis receatius est. 3 Proconsolato Lyciae praetorius fanctos 

erat Peregrinus, sed in consulata demum stataae bonorem" nactus est, qaod 
vix credibile esset, nisi consalatos proconsalatum e vestigio excepisset. 
4 Ct n. 5562. 5 Cf. n. 490 ^. Vocabulum xotvoPouXtov videtur magis 

famiiiaris sermonis quam sollennis actoram et legam linguae fuisse, certe 
apad Lycios. Nam in permagno litterarum de Opramoae laudibas niunero 



252 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [568 — 

plerumque pouXif] aut d7.xX7](j[a totius gentis commemoratur, duobus modo 
locis (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 272 n. 739 VI, 6< [xax ItJoc dv tu> 
y.owoPou>a(i). p. 294 XX, 10 [iv tw] vuv xoivo^ou^Xijw) illa vox comparet. 

569 Arycandae Lyciae invenit E. Hiila, cuius ex ectypo char- 
taceo ed. Th. Mommsen Arch.-epigr. Mitth. aus Oesterreich XVI 
(1893) p. 93. Cf. quae editores illius ephemeridis 0. Benndorf et 
E. Bormann exposuerunt ibidem p. 108. 

[ quamcunque 7mmific]entiam^ vol[u&ritis pro koc 

vestro I rdigioso p7'oposito pet]ere. lam nunc ho\c fa/i&re 
atque acci\pere constituite, scili\cet impetraturi ea[m sine 
mora. Quae \ data vobis in aeternum t]am nostram iuxta 
5 deos i[mmortales religilpsam pietatem testabi]tur qmm vero 
condigna pra[emia vitae \ rationis vos a nostra cl]ementia 
consecutos liberis ac p[osteris \ vestris declarabit.] 

[ToT? ocDT^poiv To5 ou|x]7ravT0? dvdp(i):t«)v e&vou? xat ysvoo? | 
[deoti; SsjSaoToTi;! Kafjoapoiv raX£p(t(p) OdaXep^iti)) Maiijxetvqj^ 



Litterae A^e0XlZTTC<|>CU. Versus lineis horizontalibus distinentur, 
inter Latina et Graeca duorum versuum spatium vacuum relictum est. 
Supplevit Mommsen adiutus hic illic a Gebhardto, Harnackio, Wilamowitzio. 
Sed cum viderentur aliorum versuum relliquiae maiorem, aliorum minorem 
deletae partis latitudinem indicare, Mommsenus quidem in restituendo.eorum 
versuum exemplum, qui breviore supplemento redintegrari poterant, ubique 
secutus est. Vice versa Benndorfius et Bormannus lapidem paullo latiorem 
fuisse sumpserunt, quam ille existimaverat, ideoque eius supplementa ali- 
quantum amplificaverunt; quos verum vidisse existimo. Quae vero ad 
illustrandum tituli argumentum hic afferuntur, ea ad unum omnia viro immor- 
talis raemoriae accepta fero, ita ut singulis eius inclutum nomen ascribere 
supervacaneum sit. 1 Cum Maximinus Daia (not. 2), Constantinus, Lici- 

nius imperatores adeantur, apparet has preces post mortem Galerii, qui 
obiit non multo post diem 30. mensis Aprilis a. 31 1 p. Chr. n., scriptas esse, 
sed ante discordiam inter hos principes exortam, id quod nuptiis Licinii 
cum Constantini sorore hieme 312/3 p. Chr. conciliatis factum esse con- 
stat. Itaque anno 311 aut 312 haec exarata sunt, sed probabilius ad hunc 
quam ad illum referuntur. Quod Maximinus primum, non ut Galerius 
iusserat (De mortibus persecutorum 32. 43) et ordo temporum quo Augusti 
appeilati erant ferebat, tertium locum inter eos tgnet, id ad pactum ad 
Hellespontum cum Licinio factum referendum est, in quo illius arrogantia 
pervicit, ut primus locus ipsi concederetur. Cf. De mort. persec. 44: primi 
nominis titulum — sibi Maximinus vindicabat. Euseb. hist. eccl. IX, 10: 
ToXfjiav &p[i.7jT0 — TtpttJTOv dauTov Tai; Tt[i.ar« dvaYOpeuetv, quae testimonia 



569] Litterae Lyciorum ad principem de Christianis. 253 

10 xal^ [OX(a^i(p) OuaX£p{i'q)j KtBjTa^/Tsivtp] xal OtjaAip(t(p) A'.- 
xivviavai Aixivvicp* :rapa tou | [narou Auxitov xai IljavcpuXtov^ 
Idvoo;* OET^ati; xal Ixsaia'. IpYoi? dTcol^BsSeiYpivtov osl T]a>v 



moDumeDtis epigraphicis orientis et occidentis a Mommseno aliatis coofir- 
mantur. 2 In ectypo primam MAZIMIANQ agnoscere sibi videbantur 

homines docti. Sed accuratius examinatis litteris magnopere detritis 
Mommsenus tamen arcum elementi 6 distincte dispexit. Utique Maximinus 
Daia, non Maximianus i. e. Galerius, hic commemoratus fuit. 3 Post 

hanc particulam spatium aliquot litterarum vacuum est. Mommsenus de rasura 
cogitaverat, sed Benndorfius et Bormannus ectypis diligenter perlustratis 
testantur nihil unquam illic scriptum fuisse. lam Mommsenus cum lapidem 
angustiorem fuisse quam ut totum Constantini nomen initio proximi versus 
locum haberet sibi persuasisset, bominem orientalem qui praenomina Con- 
stantini ignoraret, eis supplendis hic spatium reliquisse sumpsit. Quod 
contra illi pro sua de lapidis latitudine sententia ,'v. supra} integrum nomen 
V. 4 initio restituerunt. 4 Hic puncto distinguunt Mommsen, Benndorf, 

Bormann. Sed ni fallor dativi nominum a o£T,^t; xai Ixssia v. H pendent. 
Cf. not. 7. 5 Non solos Pamphylos, sed etiam Lycios hic commemoratos 
fuisse Mommsenus inde collegit, qaod lapls non in Pamphylia, sed in media 
Lycia erutus esset; atque unam provinciam tum temporis, ut antea per 
aliquot saecula fuerat, mansisse probavit allato rescripto anni 31 3 p. Chr. n. 
dato ad Etisebium v. p. praesidem Lyeiae et Pamphyliae Cod. Theod. 
XIII, 4 0, 10. Cod. lust XI, 49, \. Quod Mommseni supplemento Benndorfius 
et Bormannus initio adiecerunt adiectivum riTcov, id ad dissensionem de 
lapidis latitudine (v. supra) spectat. 6 Necessario Lycios et Pamphylos, 

ut Ponticos et Bithynos, coniunctos unum l^vo; unamque drapyiav appellari 
a Romanis, ({uia uni praesidi pareant, adnotat Mommsen. De nomine drapyia 
{provineia) id in universum manifesto verum est (cf. n. 535, 4), etsi non- 
Duntpiam ab hoc more deflectitur (ct tcbv Tpim-^ iTzapjeiSrt KtXixiac, 'Isaupta;, 
Auxaovia; n. 378, 9. -psa^ejTfjV dvTtaTptfrryjov irap^etrov Kt>.tx'.a?, 'laauoia;, 
A'jxaovia; n. 576, 5), at l&vo; perfrequenter appellantur Lycii vel BitL^-ni 
separatim, quia suum concilium (xotNov) habebant. Sed tam conexae inter 
se sunt provinciae et nationis appeilationes, ut nihil molesti habeat etiam 
Lycios et Pamphylos conitmctos alitjuando singulari numero edvo« dici. 
7 Cf. Syll. 44 8, 4 sqq. AjToxpatopt Kaioapt Mdpxoj 'Avrojvitp ropStovtp — 
SeTjot; ^rapd xooarjmv SxaTrroropT^vrov et huius coUectionis n. 519, 5 A&roxpd- 
Topt Kataapi Mapxta 'loyXitp OtXtrruj — OET,^t; rapd AjpTjXtou 'EyX^xtou. Ad 
hanc petitlonem responderunt principes litteris Latinis, quarum relliqfuiae 
exstant v. 4 — 7. Sed neutiquam sua sponte Lycii et Pamphyli cum his 
precibus imperatores adierant. Immo cum Maximinus defuncto Galerio 
Asia minore usque ad Hellespontom potitus esset et illic"cum Licinio con- 
venisset, Christianos, quos Galerii edicto obsecutus ipse quoque paullo ante 
a magistratibus vexari vetuerat, denuo persequi constituit, sed quo hone- 
stiore specie id faceret, civitatibus ut id a se peterent persuasit. Cf. De 
mort. persec. 36 indulgentiam ChrigUanis eommuni iihdo daiam toUit sub- 



254 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [569 — 

O-soiv Tuiv 6}jL0Y£Vu>v ufioiv cpiXav&pwTrCai; | [Traoiv, di iTrtcpave- 
aJTaroi paoiXelc, oi? t] Opr^oxeia {lejxeXifjTai | [oTrouoaio); uirep 
15 T^]<; ufjiuiv Tuiv TravTa v£ixu>VTu>v SeoTroTuiv | [t^j}jl(ov aiwviou ow]- 
TTjpta? ^, xaXui? EX^tv £8oxi[xaoa}JL£v xaTacpuy^Tv | [irpo? rfjv 
u[jLu>v d{)av]aTov^ PaoiXsiav*'* xal SsT/O^vat tou? TrdXai | [oTa- 
otdCovTa?!^ Xpi]oTiavou? xal e?? Seupo^^ -^^^^ auTTjv vc>oov | 
[SiacpuXdTTOv-d]? ttots Treirauo&at xal [xr^SejjLt^ oxat^ Tivt xat[- 
[voup^icf TTjv TifjLTjv] TTjv ToT? OeoT? 6cpetXo[jL6vr^v ^^ TrapaPai- 



omatis legationibus eivitatum, quae peterent, ne intra eivitates suas Christia- 
ms eonventieida exstruere lieeret, ut quasi coaetus et impulsus faoere vide- 
retur quod erat sponte faeturus. Euseb. Hist. eccl. IX, 4 irocvTec totv iv 
T^Xei Ta; uz6 t^jv «•jtyjv ap^Tjv TioXet; oivcoiivTSs ttjV 6fioiav tbpfJLwvTO ^i^^^ov 
7roi'/i(Jao9ai, rpoocptXs; o eivat touto ^aotXEi tojv xaT £7rap-/iav •^Y£[j.6vtuv ouve- 
copaxoTtov y.ai tout' auTO oia-pasao&ai toT; ur7]x6oi; 'JTTOpe^XTjxoTtuv, (5v o-?) xat 
auTojv Toi; tJ^Tjcptojxaoi 8i txvTtYpa^'^; dopieveoTaTa dTTiveuoavTos tou Tupotvvou 
a38i; i^ ^TtapyTi; 6 xatf Tf][xujv dvecfiXeYe'^0 8tt)0Y[x6c. IX, 9: dlva [xeoa; -{i TOi 
Totc Tr6Xet{, 8 (X7)5e dtXXoTe TioTe, f^r](f[<:iii.a-:a TioXetuv xa&' Tf)(Xtt)V xai paotXtxtuv 
TTpo; TauTa StaTot^etuv civTtYpacpai OTTjXat; IvTeTUTrtufx^va )^aXxatc civfnp8oJVTO. 
Deinde exemplum huius rei imperatoris ad Tyrios rescriptura exhibet, et 
addit TaijTa O] ■/.aff -rjtxtbv xaTot zaoav dTiapyiav ctv£3T7]XiT£'jTo. 8 Vs. ^4 — 4 5 

supplevit Wilamowitz ap. Mommsenum, pauca mutaverunt Benndorf et Bor- 
mann. Ut hae litterae proficiscuntur ab emolumentis et commodis, quibus 
piam antiquorum deorum venerationem remuneratum esset eorum numen, 
sic ex responso Tyriis dato (not. 7) idem de argumento epistulae petitoriae 
illorum colligi observavit Harnack ap. M. Omnino hae petitiones inter se 
simillimae fuisse videntur. 9 Suppleverunt A. Harnack et S. Reinach 

ap. Mommsenum, collatis v. 24 xfii at(nvto'j xai d'f&otpTOj paotXetac. Concil, 
Chalcedon. p. 1537 C Colet: -f] &eta -/.ai d&dvaToi; 7.op'jcp-/i (de imperatore). ibid. 
p. 828 A 6cpeiXo(xev y*P "^^ dftavaTtu TioXet vsfjietv dv Traot Tot TrptuTeTo. 
iO Cum huius enuntiati verbis et sententia Mommsenus comparat Maxi- 
mini ad Tyrios edictum ap. Euseb. Hist, eccl. IX, 7, 5 if) upteT^pa T:6Xtc — 
OTe TidXtv -^o&eTO to'j; Tfj; ^TiapdTCj [xaTatoTTjTo; Y^TfO''^''^'*^ Spireiv dpyeo&at — 
e'j&£tu; Tipo; T'?)^ '^[xeTlpav euo^Petav — xaTecpuY^v. ii [xavi%o'j; Gebhardt ap. 

Mommsen. OTaotdCovTa; Benndorf et Bormann. 4 2 Adverbium oeupo iam 

apud Atticos de tempore usurpatur in formula Seup' d£t et alibi, sed eI; Seupo 
principatus demum temporibus usurpari coeptum est. Hanc distinctionem tem- 
porum (-dXat — et; oeupo) omnino in illius aetatis edictis de Christiana religione 
aut toleranda aut oppriraenda raagni momenti esse monet Harnack ap. M. 
•1 3 Etiam in versibus 1 8—20 restituendisHarnackii et Gebhardti auxilio se usum 
profitetur Mcmmsen. Ceterum et verbum et sententiam redire in edicto 
ad Tyrios Euseb. IX, 9, 7: [xeTd tou 6cpetXo[xdvou o£pda[jiaTo; t-^ &pT]ox£ia xal 
TaT; lEpoSp^rjoxeiat; tcov dSavdTtuv Qeojv Ttpoot^vat, § 42 [itra. tou 6cp£tXo- 
(x£vou o£pdo(xaTo; itemque in rescripto praefecti praetorio ad praesides pro- 
vinciarum apud Eusebium Hist. eccl. IX, 1,3, ubi praedicatur imperatorem 



570] LiUerae Lycioram ad principem de Christianis. 255 

20 vsiv* [8 Srj av {xaXioTa ei;] epYov acixoiTo, ei uiiste^pu) deio> 
xal a{a)vi(p j [veujxatt -avrd^ijaaiv xataoTair, a-sipf,a&ai jjiv 
xal xextoXuaQai | [tT|V xaxoupftajv r^; Tuiv d&stov^* dirs}(&o'j; 
l:rtTr^5suaeu)? **, | [SiaTSTaj^Oai 8s t]^ ^^ Tuiv 6{ioysvu>v ^' u^jlwv 
deuiv OpTjOxsia oyoXd'[Csiv iutisvui; uirsp]*® zr^i aiwvioo xal 

25 dcOdpToo ^aaiXsia; ujiuiv, ^:tsp j [rXsTrcov ^aov aujjL]c)epetv *• 
icaotv ToT? 6{ieTepoi<;** dv&ptoTtot? i:p^ST,Xrfv | lanv. 



curasse tva xat ol (i)J.OTpta "PeoaaCow suvTj&elqc dixoXou&eiv Soxoyvrs^ toc dcpet- 
)o|A£va; SpTjSxeta; toT; dftavd-roi; deoT; ^ztTsXoTev. 4 4 Opprobriam qaod 

Christianis identidem obiciebatur. Cf. Mommsen ap. Sybel Hist. Ztschr. 
LXIV 4 890 p. 407. Euseb. Hist. eccL IX, 4 0, 4» rap' «p je (Maximino) (xtxptp 
rooo^ev SuaaePeT; dooxoJiiev xai a8eoi xai ravTOC <»X£8poi tou Piou. 4 5 Dici- 

tur hoc enuntiato de tollenda licentia caerimonias religionis Christianae 
peragendi; de hac licentia edictum Galerii bis (Euseb. hist. VIII, 4 7, 9. 4 0) 
nomine a-jf/aifT^-zi^, illud Constantini vero compluribus locis [X, 5, 2. 3. 7. 8) 
voce l$o'j3ia uti observavit Harnack apud M., cuius coniecturam secutus 
Mommsen [i^j3ia]v scripsit v. 22 init. At non modo articulus addendus 
fuit, sed omnino xa>).6etv i$oua'.av num Gr«ecum sit dubium, draYope-jeiv 
£;ou3iav vero profecto non est; in illo obiecto potius f^p9a' vel zezajs&ai 
dicendum fuit. Quare non dubitavi Benndorfii et Bormanni supplementum 
'tt,v xaxojp7'.a]v recipere. Cogitaveris etiam de dxoXaoiav aliave similis no- 
tionis voce. 4 6 Supplevit Wilamowitz apud M. 4 7 Dei imperatorum 

lo^eveT; vocantur, quia Diocletianus et Maximianus cognominibus lovius 
ot Herculius assumptis originem suam ad deos rettulerant, aetate minores 
vero Augusti adoptione in illorum stirpem recepti erant; SylL* 420, 24 
de Maximino Daia scribitur toj dr,TTf,T0'j Se^aSTOj 'lopiou Ma$t{i.tvou. 
4 8 Supplevit Wilamowitz ap. M. 4 9 Sapplevit Hamack ap. M. 20 Cont 
Maximini edictum ap. Euseb. Hist. eccl. IX, 4 0, 9: oisTa^etv touc -^{ierepouc 
dvdpdjTroj; —epl Td TrpoTrd^fiJLaTa Td ■^jU.eTepa. 



570 Basis fracta, inventa in delta fluvii Xanthi Lyciae, ubi 
putatur fuisse castellum Xanthiorum. Ed. Fellows Itin. Lyc. p. <64 
(J. Franz C. L G. 4267. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert III 
p. 223 n. 608). 

5 [n]oos[i]i8uivt * I su;^ I MauatujjXou* dXal^dpj^ou '. 



Litterae eCo). 4 Versu primo OCC exhibet Fellows.' 2 Nomen 

ex Cariae vicinae rebus notissimum principatus temporibus in Lycia usi- 
tatum fuisse docent tituii Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 231 n. 704 
I, 20. 24 Ma'J3(nX«p 'Idaovo;. p. 256 n. 706, 4 [im dpyiepioi twv Se^asToajv 
Mouo[t»Xou] xou [' Ijdoovo;. v. 6. 7 MauswXou tou 'Idoovo;. Vides constanter 



256 ^'^^- Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [570 

nomen illo tempore in Lycia consonas o et X simplices habere, cum antiqui 
illius Cariae dynastae nomen in raonumentis aequalibus MaucGcuXXo; scribatur 
(Syll.2 95, 2 sqq. 96, 3. i07, 2, 15. <60, 6). 3 De alabarchis per tria proxi- 

ma saecula permulta scripta sunt, sed pleraque nunc neglegi possunt quia 
proficiscuntur ab errore manifesto. Etenim persuaserant sibi homines 
docti, ab losepho hoc nomine significari principem (iOvapyrjv) ludaeorum in 
Aegypto habitantium. At hoc refutavit E. Schiirer Zeitschrift fiir wissen- 
schaftliche Theologie XVIII 1875 p. 13sqq., cum demonstraret de officii 
natura quidem nihil omnino enuntiare scriptorem; quod vero nonnullos 
ludaeos eo functos esse testaretur (Alexandrum Ant. XVIII, 4 59. 259. 

XIX, 276. XX, 100, Demetrium Ant. XX, 147), nullius momenti esse, siquidem 
ludaeos etiam aliunde constaret interfuisse administrationi publicarum 
rerum in Aegypto ac maxime quidem pecuniariarum. Eiusmodi vero ma- 
gistratum fuisse alabarchiam, quippe quae ad vectigalia mercium quae im- 
portarentur vel exportarentur cogenda spectaret, apparere ex lustiniani edicto 
XI, 2 : dXXd xai dvdY"/^T]v l^cjai Traoav yopTjYeiv ypuoiov touto [xev Ttp te Trapd 
AXe^avSpeuoiv auYoyoTaXttp xai Tot? xaTd xaipiv eyouoi ttjv dpy-^v ^tiI TaT; 
ouvei&tO(i.cvati; iy,7ro(jnrar?, touto hk tcu Te vuv xaTd xaipov dXapdpyTj] TtJ) Te 
•npaiTrootTtp Tcbv Qetcuv ■/jfi.ojv &T)oaupa)v ouSev Stdcpopov uTrcp dPpuCifji; TtavTeXuJ; 
%o[j.tC6[ji.evoi. c. 3 oTi 7C£p ei Tt cpaveiev uTiep 6^p6^rii dzatTr^&^VTe; iq oi twv 
&eiojv ■/jtAwv TTpoeoTtuTec dXaPapytoiv 7] 6 tojv Oeiajv -^[jlojv XapYtTtwvwv -patTro- 
oiTo?, o^vcoSev xaTa&7]oouot. Idem probat rescriptum Gratiani et Valentiniani 
et Theodosii Augustorum anni 381 p. Chr. Cod. Theodos. IV, 12, 9. Cod. 
lust. IV, 61, 9: tcsurpationem totim licentiae submovemus eirca vectigal ala- 
hareliiae per Aegyptum atque Augustamnicam constitutum, nihUque super 
transductione animalium, quae sine praebitione solita minime permittenda 
est, temeritate per licentiam vindicari coneedimus. Quibuscum perbene 
convenit, quod alabarcharum aliquando per contemptum mentio fit, ut sole- 
bant qui vectigalia exigebant invisi et simul despecti esse (luvenal Sat. 
I, 130) et ingentes eorum divitiae plus semel tanguntur (loseph. XVIII, 159: 
ev&a AXe^dvSpou SeiTai tou dXo^dpyou jxupidSa; eixoot Sdvetov auTo^J Souvat. 

XX, 100 'AXe^avopo; AXe^dvopou ■JTai; tou xal dXaPapyifjoavTo; dv AXe^avBpetqt 
Ysvet Te xai 7:Xo'JTip TrpojTeuoavTo; tojv dxci xa8-' auTOv. H7 Maptd[>.}XYj — ouvip- 
XYjOC ATj[Ji.T)Tpti[) Toiv dv AXe5av5p£ia 'louSatoov TrpwTcuovTt ^^''et tc xat TrXouTtp. 
Palladas Anthol. Pal. XI, 383, 3. 4 i^6Te -(a.p xat toutov ovov yaXcTio; ypovo; 
eoyev, il dXapapyeiT); fpaiiii.azir.oij -jef^sf^, i. e. ditissimum dominum pau- 
perrimo mutavit). Iniuria sane mancipem vel redemptorem [Zoll-Pdchter) 
alabarcham dicit Schiirer p. 36; nam magistratum potius ab imperatore in- 
stitutum fuisse edictum lustiniani demonstrat atque ipse Sch. agnoscit p. 32. 
Sed ne fiscus periclitaretur, principes locupletissimum quemque hominem 
alabarcham nominasse consentaneum est. lam quaenam ratio inter hunc et 
arabarcham intercedat, quos alii (Lumbroso Recherches p. 214 sqq. 0. Seeck 
ap. Pauly-Wissowa Realenc. I, 1 p. 1271) distinxerunt, cum alii (Mahaffy 
the emp. of the Ptol. p. 357 not. 2. Wilcken Gr. Ostraka I p. 350) idem utra- 
que voce officium indicari censerent, titulo n. 674 invento non amplius du- 
bium est. Etenim verissime Wilckenus observavit, eius argumentum cum 
rescripto Gratiani et Valentiniani et Theodosii, quod supra commemoravi, 



570] Alabarcbae magistratus. 257 

ita concinere ac potissimum quidem praebMonem toUktm in transdueiitme 
animaiium tam bene quadrare in a-t^rdXwft (v. 4) xa{i.T;}.iDv ;v. 21) ivoo 
(v. S7), ut idem esse negotium arabarchae et alabarcbae iam pateret. Quod 
etiam nomine comprobatur. Xam de origine vocis iXa^dpyT,; multae qui- 
dem propositae sunt opiniones; sed pieraeque, quas composuit Lumbroso 
1. I., itemqne quam ipse novam excogitavit, iam propterea reici debent, 
quia bybridam vocem ex Hebraeo et Graeco sermone conflatain esse volunt. 
Quod neque uUius alius magistratus appellatione defenditur et plane 
corruit cum illa de ofBcii natura ad ludaeorum gentem spectante sententia, 
quae refutata est. Restat Cuiacii coniectura vocem ad nomen d>.d^T, quod 
atramentum significat Hesycb. snb v.) referentis, quae nuper etiam proba- 
bilis visa est Seeckio. At cum in Aegypto permagnus fnerit numems ma- 
gistratuum quorum officii pars praecipua sita esset in tabulis conficiendis 
aliisque litteris conscribendis, quo taodem pacto eum potissimum qui por- 
toria cogeret ab illo negotio nomen accepisse credibile est? Quod contra 
p in X mutatum dissimilationis causa, quia eadem consona in proxima 
syilaba redibat, frequentissimis et Graeci et Coptici qnem dicunt sermonis 
exemplis defenditur: cf. Schiirer p. 34 et praeter eos quos iile affert libros 
(Lobcck Paralipomena gramm. Graec. p. 45. A. F. Pott Etymol. Forschnngen H* 
p. 94. L. Meyer vergl. Gramm. I p. 279.^ Angermann, Die Erscheinungen 
der Dissimilation im Griechischen, Meissen 1873 p. 40. Schwartze, Koptische 
Grammatik ed. Steinthal p. 84sq.) G. Meyer Gr. Grammatik 3 p. 391 §304. 
Denique quod in universum quidem dcapdpyr^; antiquiorem, dXapdpyT,? re- 
centiorem formam esse, sed tamen aliquantisper fluctuatum esse ex titulorum 
scriptorumque memoria apparet, id cum hac originis explicatione egregie 
convenit. At uno nomine tamen errare apparet Schiirerum, quod omnibus 
aetatibus plane eandem mansisse sibi persuasit vim officii, cum tamen 
certe locorum regionumque ambitum quae ei subicerentur magis magisque 
prolatum esse appareat. Nam initio ad portoria eanim regionum quae 
inter Thebaida et mare rubrum interiecta sunt arabarcbae officinm specta- 
bat, id quod demonstratur titulo n. 674 et confirmatnr monnmento Claudii 
Gemini n. 685, 2, ubi hic magistratus cum epistrategia Thebaidis coniungitur; 
neque multo aliter iudicandum est de n. 202, 9, ubi nescio an difficultas, 
quam not. 7 indicavi, simplicissime ita tollatur nt dpa^pyr,? nihil nisi 
breviorem appellationem eius, qui sollenni titulo ::apa).T,nm]; tt,; 'Epvdpo; 
&aXda3T;; audit, esse statuamus. .\t apud losephum XX, 4 00 tou xai dXapap- 
yr;3avTo; iv A).£;av5p£ia legitur, et in illo Gratiani Valeriani Tbeodosiique 
rescripto ad Aegyptwn atque Augustamnieam eorum curam spectare indi- 
catur. Hanc difficnltatem Scbiirems satis artificiosa coniectura expedire 
conatus est, cum statueret Arabiae nomen in huius appellationis origine ex- 
plicanda referendum esse ad illam opinionem, ex qua tota Aegyptns Nili cursn 
in Arabiam et Libyam divideretur (Strabo XVII, 4, 30 p. 806). Qui igitur 
illius partis vectigalia coUigeret, arabarcham, qui huius, libyarcham voca- 
tum esse. At primum qnidem illa opinio geograpboram est, in rebus publi- 
cis vero, in terrae partibns, quibus singulis singnli magistratus praesint, nnn- 
quam ne tenuissimum quidem eius vestigium comparet. Deinde vero illa 
qua ipse nititur nominum dpa^dpyr,; et XiSudpyT,; analogia, tota eius sen- 
Dittenberger, Orioitis gr^ inscr. IL 47 



258 VIII, Imperii Romani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [570 — 

tentia evertitur. Etenim quo uno loco apud scriptorem Graecum libyarchae 
mentio fit, Polyb. XV, 25, 12 T.oiT]oaz ajTfjv Xt^oap-^^TjV toiv y.a-ra Kup-f]V7]v 
ToKtuv, is non ad Aegypti partem dimidiam occidentalem eum magistratum 
spectare probat, ut etiam dpapapyTjv a deserto potius tractu, qui ab oriente 
vallem Nili attingit ab Arabibus vagis occupatus, denominatum esse pro- 
babile sit. Sed postea regionis certae designatio in oblivionem venit, ut 
omnino de portoriorum exactore usurparetur, qua in mutatione nescio an 
multum valuerit origo obscurata propter consonam p in X conversam. 
Accedit quod vel extra Aegyptum eadem vi nomen usurpari coeptum est. 
Nam quod Schiirerus p. 39 sq. praefracte negat, hoc titulo demonstrari 
«tiam in Lycia illud officium fuisse, ideoque sumit Mausolum quendam, 
qui in Aegypto alabarchia fungeretur, casu nescio quo in littus Lyciae dela- 
tum hanc dedicationem fecisse, id luculentissime redarguitur eis quae not. 2 
de nomine ipso eiusque orthographia adnotavi. Et accessit nuper testimo- 
nium de Euboea insula BuU. de corr. Hell. XVI 4 892 p. 119 n. 44: [Mvy]- 
|xaTa] 6['J]o 8|[ia]9^povTa 'Avao|Taoio'j Toii euXalPsaTdTOU dv(a)Yv(a))|aTO'j y.tX dXa- 
pdp|5^o'j xal TTji to'j|to'j fa\j.£Ti]i n£|Tp(ovia; ttj; xoo|jjLia)TdT7]C. Ceterum moneo 
me ab hac quaestione plane segregasse locum Ciceronis Ep. ad. Att. II, 17, 3, 
quo Cn. Pompeius per irrisionem arabarches appellatur. Nam cum Th. Momm- 
seno aliisque persuasum habeo, nullum illic innui magistratum, sed phylar- 
chum vel regulum Arabum nomadum, quales complures in Syriae finibus 
vicerat Pompeius. Cuius generis erant lamblichus (Cic. ad fam. XV, 1, 2) 
et Sampsiceramus Emesenus, cuius nomine proprio eodem modo Cicero ad 
cavillandum Pompeium abutitur ad Att. 11,14,1. 16,2. 17,2. 23,3. Cf. 
n. 6041. 



571 Basis inventa Gadyandis Lyciae. Edd. G. Gousin et Gh.Diehl 
BuU. de corr. Hell. X (1886) p. 51 n. 9 (R. Gagnat Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 196 n. 515). 

Auxitov t6 xoiviv^ lT£i|}XTf]0£v XP'^^*P 0Tecpa|v(p2 j[Q(l etxcJvt ^aX- 
5 x'^^ xat I eixovt yparT^ l7rtxpu||ot[)* MeXeaypov^ 8' Ka|8uav- 
hia^, t6v d$idv|Ta^ uTroYpa|x[xaTea | Auxiwv tou xotvou^. 



Litterae ASnzn. Post versum ultimum itemque, quod mireris, post 
v. 5, ubi ne verbi quidem finis est, signum ¥:. 1 Ubi foederis Lycii 

civitates enumerantur, nusquam Cadyandenses (not. 6) ei interfuisse legimus, 
etsi et ex hoc titulo id apparet et confirmatur alia inscriptione item inter 
Cadyandorum parietinas reperta Bull. de corr. Hell. VIII p. 54 n. 10, 4sqq. 
20 sq. 'TT:£pT]vopa KXeo^o^jXo^j KaouavSea — UTrocpuXaxT^aavxa Toij Auziojv IH- 
vouc Cousin et Diehi. 2 Cum in universum tres honorum gradus, 

TtpuJTai, 5e'jTepai, TpiTai Tifiai in titulis Lyciae honorariis distinguantur, in 
nulio ex his enumeratur corona aurea, sed hanc extra illum ordinem fuisse 
apparet. C. et D. 3 Cf. Lebas-W^addington Inscr. III, 1221, 27 Auxitwv 



571] Meieagri Cadyandensls lionores. 259 

[rjo xoi'v6v iT£iW,J3r< [']ili rpobta'.; Tii^jLai;, e[(x6vt] i-typjouj y.ii av5pidv[T]o[; 
dlvaJTaaet], unde apparet primos honores etiam Meleagro Cadyandensi de- 
cretos esse, nam etsi nonnumquam avopia; et e^/ouv, etiam ubi haec vox ma- 
nifesto non picturam sed statuam significat, distinguuntur (cf. n. 505 ^;, tamen 
hic quin etxtuv yaXvtf, tituli Cadyandensis et avootd; inscriptionis Balburensis 
eandem rem significent, nemo facile dubitabit. C. et 0. 4 Praeter titu- 

lum Balburensem (not. 3) cf. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p.869 n.739. IV, 85. 
V, 46 '/^0'jZfL OTe^dvip xal elxovt /aXxig xal e(xovt -ffniTZ^ drt/pjffu). C. I. G. 
2879, 8 (Mileti) e(x(5vt Yparr^ drtyp-jo^w]. Vol. II Add. p. 4 410 n. 2775 c, 8. 9. 
rf, 9. 10 Wphrodisiade) elx^va; yP»'"^»* ^'' orXot; Irtyp'j30t«. Bull. de corr. Hell. 
XVI 1892 p. 320 n. 3, S [elx6]vt TfpazrQ iv orXtn ^Trtypjstp. Quibus locis cum 
eadem effigies et fpaz-ri] et criypuoo; dicatur, apparet non de statua inaurata 
cogitandum esse. Idem in titulum C. I. G. 2771, 10. II (Aphrodisiade; cadit, 
ubi manifesto eix(6)vo9V re dv SrXot; iriypuoot; dvadeoeot legendum est; nam 
si cum Boeckhio ivorXot; adiectivum agnosceremus, consecrationes (dvad£- 
Oci;) IvorXot et irfyp-joot dicerentur, quae metonymia ab eiusmodi actorum 
sermone plane abhorret. Quae cum ita sint, ne simplicem quidem locutio- 
nem eixtuv irr/p'j?o;, etsi per se ambigua est, ubi in titulis honorariis oc- 
currit (C. I. G. 2060, 30. 31. 4315«, 7. 4315 5,8, quae exempla afferunt C. et 
D.), de statua intellexerim. Immo clypeus rotundus inauratus intellegendus 
est, in quo picta erat imago viri, qua <IS re docte et sagaciter exposuit 
Boeckhius ad C. I. G. 3068. Multo accuratius igitur in aiiis titulis adiecti- 
vum ertypuso; ad clypeum refertur, quam hic ad imaginem. 5 Nomen 

frequens in Lycia. Cf. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 173 n. 462, II. 
p. 175 n. 467, 12. p. 177 n. 474, 9. 15. Bull. de corr. Hell. XVI 1892 p. 438 
n. 81, 1. 2. p. 440 n. 88. Omnino memorabile est, aetate Romanorum nobiles 
buius gentis homines egregie adamasse nomina ex veteribus heroum fa- 
bulis non modo suae nationis (£apr7]^v, 'Irr6Xo^oc) vicinarumque regionum 
(D.TjroXepio;), sed totins Graeciae repetita, ut Atopf/jST];, 'EX^vtj, 'Idooov, 'Ir- 
r6XjTo;, Karaveu; ;Bu1I. de corr. Heli. X 1886 p. 217 n. 1, 5), Kdoroop, Aaip- 
T7];, MeviXao;, 'OpeoTT;;, rioXuoejxTji;, TT//.£ixayo;, TT,Xe:po;, TpcoO.o;, TrepTjvojp. 
6 Civitas quae apud scriptores nusquam commemoratur, sed in titulis qui 
ex ruderibus oppidi protracti sunt, haud raro eius nomen legitur. Praeter 
hanc inscrlptionem et eam cuius not. 1 mentionem feci cf. BuII. de corr. 
Hell. X p. 59 n. 11, 1. 5. n. 12, 1. 5. 6. p. 60 n. 4 3, 4. 5. p. 62 n. 4 4, 4. 3. 4. 
n. 4 3, 2. n. 16, 3. 4. p. 63 n. 4 8, 4. 2. 7 De eo, qui magistratu abit, legi- 

timum et usitatum est verbum d;tevai. Quod C. et D. quidem comparant 
Iv Tu) £;'.6vTt ivta-jToj apud Lebas-Waddington Inscr. III, 4 224, 4 6, id paullo 
alius generis est. Sed plane geminum exemplum habes Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 267 n. 739 III, 59: ['Oizpa]\t6ai — 6 rpoe;t(bv dpyttpyXoS Av»- 
xi«B'v]. 103.4 04 Tov rpo£?'.6vTa dpy icpOXaxa Auxioov, et iam in titulo antiquis- 
simo Milesio (Sitzungsber. der Kgl. pr. Akademie d. W. 4 904 XIX p. 623, 42) 
legitur 6 i;!obv aio'j}i.vT,TTi;. 8 Cum yP»{ah-«~£'-»? tou xotvoj twv A'jxioov in 

compluribus aliis monumentis occurrat, uroYpapijMtTeos ex hoc demum titulo 
innotuit. C. et D. 



47^ 



260 VIII. Imperii Roraani provinciae orientales. 4. Lycia etc. [572 

572 Myris Lyciae columella Dorica in platea veteris fori. Edd. 
Bailie Fasc. inscr. III p. 61. 64 ex schedis suis et Rossii de Bladens- 
burg. L. Ross Kleinasien u. Deutschl. p.29. Texier Descr. As. min. III 
p. 240. H. Barth Mus. Rh. VII p. 257 n. 39 (J. Franz G. I. G. III 
add. p. 1136 p. 4302 a. Lebas-Waddington Inscr. III, 1311). 

'AYa&^ '^OX^- I "ESo^s vq j3ouA^ | xai tip 87j[J.«>^, | Trporavscuv 

5 YVcojjfiYj • liret 8ia t6 | fjLV] £;eupi'o|x£iv ttjv iizi At|[jLopa 7rop0fjii|- 

10 X7]V oiVYjv^ TTjV d^ijiav oovpaivei £{Xa)o|aooa&ai^ Td? 7rpoo|o8oo<;, 

15 }JL7] e^eTvai | iTepov* ■jrapa7rop|{)(xeooat [xvjSev j| fXTjTe dTco t^? 

Aao^et^Jjai;^ \ir^TZ diri too OTo'jfxaTo; t^? Xiftvif];^ | r^ OLTtb 'Av- 
20 Spiaxf^?', j YJ dcpetXrjaei^ X(h SYjlJfxo) OTrep exdoToo | irXoo?^ X 
25 aT'^'^, i|oo|oiav e/ovTo? o(T)£[p(r^)oivii diroYpdcpeoj&at j| too ttjv 



De litterarum forma res satis incerta, siquidem pars apographorum AOE, 
alia A09S exhibent. De TTZ tamen inter omnes convenit. Ligaturas haud 
paucas inesse constat, etsi singillatim hac quoque in re multifariam dissen- 
tiunt exempla. Vs. 12 post rpoooooi); signo >— { distinguitur. Alterius aut 
tertii post Chr. saeculi esse videtur titulus. -1 Myrensium Lyciae. 

2 lus nave Myris Limyra traiciendi a civitate Myrensium locatum erat. Sed 
quia multi homines invito conductore traiecerant, iam multo minorem pe- 
cuniae summam liceri audebant qui de integro conducturi erant. Cui aerarii 
publici iacturae ut mederetur populus Myrensis haec decrevit. Paulo in- 
usitatius if] iizi Ai[x'jpa rop&[jii7.Tj tb^-/] dicitur pro i\ ibv:^ ttjs i-\ Ai|xupa 7iop&- 
fAeiac 3 EN Barth. Bailie. ENZ reliqui. Apparet N ex AA errore 

proclivi natum esse. 4 Non neutrum ad [).rfii-^ v. H relatum, sed mas- 

culinum est: 'quemquam alium' praeter conductorem et eos, quibus ille 
permiserit (v. 33 sqq.). 5 Keilius apud Rossium Aao^ATjpjac supplevit 

provocans ad Etym. M. 249, i 5 Aa3Xr,pa (ovo[xa Se toDto XifxvTjc). Sed Rossius 
supplevit Aaa[£]as, quia tribus litteris spatium non sufficeret. Cui argu- 
mento Franz alterum adiunxit, cum statim commemoraretur lacus pro- 
prio nomine non addito, hic illud scriptum fuisse non esse probabile. 
Immo appellationem loci fuisse, quae eum arboribus consitum significaret. 
Utrum £ an et scribendum sit, vix diiudices. 6 Lacus aqu&e salsae inter 

Myra et Limyra est prope ipsum littus maris, quem admodum probabiliter 
hic agnoscit Ross. 7 Cf. Appian. Civ. IV, 82 T4) 0' auxuj xpovw xal AevtAo?, 

iTrnreixcc&ei; Av8piay.7i Mup^tuv ^Ttiveiw, t-Zjv tc aXuaiv ipprfie toO Xija^vo; xai ii 
Mopa dv7i'et. Plin. Nat. hist. V, lOO iuxta tnare Limyra — et mons Masicytm, 
Andriaca (E2, andria codd. reliqui) civitas, Myra. Ptolemaeus Geogr. V, 3, 2 
p. 840, 8 'Av5ptaxTj in littore Lyciae inter Antiphellum et Aperlas. Hodie quo- 
que Andraki appellatur; a Myris, quorum portus erat, fere triginta stadiorum 
intervallo ad occidentem et meridiem distabat. F. W. 8 Cf. not. 4. 

9 Cf. n. 483 28, \Q Summa perquam dubia est propter discrepantias 



5'i] MyreDsiam decretum de navigatione. 261 

30 a> VTjv Ijrov to; toj ts tcXoiJou xal To»v oxsolov adrou. -/.susei 
35 Ss ii,fiOva Ta aro Yi7?^}A}*£va i icA.oIa xal oi? | av aovytooT, otq 

6 Tijv (ovTjv 2/u>v, Xaji^aivovto?" xovtoc ( vauXou to o' { 
40 xai twv dv^aX Aouivwv. iin | S^ n^ aST^3To|Xov *^ vaoXoTig, | 
45 xpoo^vstT» I xac dio^m tovt&c | too vauXoo t^ S', | i^ 6zo- 

xsiosTai T^ { icpoYSYpa}i(»ev<p | xpo9TEi(i(p. 



apographoram: nAOOZIA ETETOY R. de Blad., nAOOITATEZOY 

L. Ross, nAOOIXATHEaOY Tei., HAOOI . . . NEIOY Barth, nAQIIAN 

ETEPOY Bailie. 44 Supplevi et emendavi. IE[PEIIN Barth, 

lEIIEIAI L. Ross, lEjtEIIN Tex., IE|TEIiN R. de Blad., H|MIIH Bailie. 
Quod Franzius reposuit L'T|['^i}^t''7 ><! ^^ longius recedit a traditis quam 
meum, nec sententiae convenit. Nam navem eius, qni in illicita naviga- 
tione deprebensus erat, quaerere profecto oon opus erat. At eum nave 
eiusque instrumento privari poena erat accommodatissima, atqae ipsam 
erbum STepssdat in eo genere soUenne est. Cf. n. 483, I7S zSn te xnjvw* 
^a> lu.aT{iBv xat tmv 9X£'jSn srt^ia^ai. 179 ov (t£y i* 1}^, vcepioS». Syll.^ 
546, 17 TXfiijpezm. 6 (lev dbcoSoftcvos ou av^dxeSaTU, i hi Kpiifievoc oG av 
-.'At^-11. 937, 34 9zefiia%m twv ^jXoiv xat tou xspda.o-j xit rSn tupatfuEtinv. 
Nomen Tci^^r^aii sic legitar apod Pseadoaristotelem Oeconom. II, 2 p. 1346 b, 25 
erifMp &e oix f,v oi#evi olr: dro5o38at iriom ojte rpiasSat rap^erepou" ei o; 
(i-q, oriffTflii '^v. Cam vero conductori, homini privato, non liceat ipsi illam 
re sua privare, sed res ad magistratum vel iudicium publicam deferenda 
sit, dicitar STepTjatv dzo-fpd^a&ot. CL Demosth. XLLU, 54 droipasem ^e tov 
(xtj TEotojvrx Ta^a 6 ^ouXofievoc xpi« xin» £p)^ovTa. Mediam vero in hoc verbo 
vel apud Atticos paene promiscae usarpatur cum activo, nedum huias 
tituli aetate quicqxiam habeat offensionis. Genetivos toj rXoivj xal Tctv 
at£'jm^ a TzioT^iis, non ab d»T;> pendere vix est qaod moneatur. Qaod con- 
doctori permittitur qaidem nt illi navem adimat, neqne vero imperatar, eo 
rettalerim, qiiod legislator banc quidem poenam illis potissimnm infligeDdam 
existimaverit, qni multam v. 19 propter inopiam persolvere non possoit. 
It Anacoluthia manifesta sed neatiqoam intolerabili hoc ad & ttiV ibvijv 
t/ar* referri vidit Franz. Conductor qaartam partem %'ectarae accipit; at 
xat Toiv iu^aXXo(t£v(Dv non intellego. Nam de quarta parte rerum in navem 
impositarum hic, ubi non de poena, sed de mercede legitimae navigationis 
dicitar, cogitari non licere sponte patet. 13 Qai neque navem in later- 

culo condactoris inscriptam (dKoi|eypfli{t{ievov rXoTov v. 32] habet neqoe ab 
illo veniam petivit [n. 34. 33), sed saa sponte navem cnipiam locavit, is 
si tamen hoc peracto negotio statim illom adibit et profitebitor, eandem 
quartam partem vecturae dabit, qoam reliqui. .\t si profiteri neglexerit, 
multa V. 19 proposita afficietor. 



262 ^'I^I- Imperii Romani provinciae orientales. 5. Cilicia. [573 



5. Cilicia. 

573 Titulus incisus in rupe prope templum de quo dixi ad 
n. 579. Ex ectypo, quod J. Th. Bent confecerat, ed. E. L. Hicks 
Journal of Hell. stud. XH (1891) p. 233 n. 16. 

^'E8o$e ToTc STaipot?^ xal 2apPa|TioTat?2 Oeou [euvjoiai 2!appa- 



Litterae AeGZTTC. Titulura Augusti aetate utique non multo recentio- 
rem probabiliter iudicat editor. In aversa tabulae parte alius similis fuit, 
sed adeo detritus est ut pauca modo vocabula (v. not. 2) agnoscantur. 
1 Decretum collegii sacrorum causa constitutl hic haberi perspexit Hicks. 
At quidnam discriminis inter j-atpoj; et Sct^patiaTa; intercedat neque ille 
dicit neque pro certo definire licet. Sed probabile certe est, qui sodalitati 
perpetuae et certis legibus astrictae interessent, e-aipou; appellatos esse, qui 
praeter eos sacris interesse solerent, cum illis Sap^aTtaxav nomine compre- 
hensos. De discrimine inter eos qui origine ludaei sint et proselytas hic 
vix cogitandum est. 2 In aversa lapidis planicie (v. supra) 2a[jiPaTiaTai 

legitur. Quae scriptura Hicksio, qui veri simillimum existimat, collegium 
sacra ludaea obiisse et a sabbato nomen accepisse, tanien scrupulum haud 
levem movet. Nam eam admonere dicit nominum propriorum Sav^aTto;, 
S^ix^aTt;, Sa[ji^aT£t;, quae a Sabazii dei nomine deriventur. Qua in re 
egregie fallitur. Immo haec omnia nomina item a sabbato ludaeorum de- 
scendunt, consonarum pp et (x^ vicissitudine neutiquam rara. Similiter 
prophetae nomen Habbakuk in Graeca versione Veteris Testamenti 'A|i.pa- 
■/oj[jL scribitur (cf. Hermae VI p. 250 sqq.). Idem fere cadit in Syriacam op- 
pidi Hierapoleos appellationem {Mabbttg, Ba(Ap6-/Y]) et in nomen proprium 
viri inde derivatum Ma^pOYaio;, MafxpoYato; (cf. n. 4262), MafXfAOYai; n. 660, 
22. 23. Illius vero generis nomina inferiore aetate perfrequentia sunt cum 
alibi (praeter exempla Hicksii cf. SaapaTto; vel la\^dzioi BuII. de corr. Hell. 
Vn 1883 p. 238 n. 8, 1. Sav^axo; C. I. G. 4074, i. Sa(i.pa&erov, sacellum Ut 
videtur quale id ubi hic titulus erutus est, C. I. G. 3509, 1) tum vero in 
Aegypto, ubi permultos ludaeos consedisse et nomina Semitica perfrequentia 
esse constat (2a[j.paTto; Berl. gr. Urk. I p. 185 n. 194, 8. Sepa-ta; ■/) xai laa- 
PaSoij; ibid. p. 158 n. 141 II, 6. 2a[jiPa&aro; ap. Kenyon Catal. of Greek 
papyri in the Brit. mus. II p. 1 0, 9). Alia exempla affert U. Wilcken Gr. 
Ostraka I p. 523. Archiv fiir Papyrusforschung I 1900 p. 13S, qui iure haec 
omnia, utut inter [a^ et pp, inter & et t, inter i ei at fluctuetur, ad unum 
idemque nomen Hebraeum, hominem per sabbatum natum significans, refert, 
monetque id nomen etiam in vetere Testamento (Esdr. 10, 15. Nehem. 8, 7. 
11, 16) itemque bis in indice septuaginta interpretum apud Aristeam (Sa^- 
paTaio; § 48 p. 16, 16. § 49 p. 16, 18 Wendl.) inveniri. NuIIa igitur ex parte 
dubium est, quin sodalitatis quae sabbata celebrabat decretum teneamus. 
Nomen ad exemplurn Graecorum qualia sunt 5£-/aotoTai (cf. Pauly-Wissowa 
Realencyklopadie IV, 2 p. 2413), dxahtZi, navaSTfjvaioxai formatum est. 



573] Sabbatistanun coDegiiim. 263 



T'.3Tou-^ TjvT,-;uivo'.^* TTjV sr'." o^ r^i' /.'p^^ivTa? uTjSsva ixj- 
5 pov roir,3ai"'. Tui', os zoi7;3av ti i'3T(Ux_'.y dvvsia*. sav ti? 

dsATQ n I dyddefia deivat, tcbi d^ovfn dvd8s|ta delvat ^orat. | 
10 IIpantK Xe^Ei*' aTS<pavoa|9dat (A)i(8)tPi^iov ' -civ oova[Y«rfla*. 

tnv tk ova&ejidrwv | xoiv Svtwv Iv xe toT; vaoic | xat tdbv 
15 iict76ypa(&)t6v<Dv* ev | te TaTc oriQXat; xat tok dva9^|M|oiv 



3 ladaei dei sai Domra tacere debebant; sed nt eias propriam oomen 
hic Bon osorpari coasentaneom est, sic miretar qaispiam appeUationem 
"Safl^amTcifi. At teneadom est bic qaoqae caltores consaetadinem smnonis, 
qumB in eiosmodi collegiis Graecis oblliMbatt seqnL Etenim Graeoos haod 
raro ritas caerimoniasqne, qaibas coltoies deomm eos proseqoantar, qoo- 
dammodo deis ipsis tribaere ab eisqae inxX-^onc deomm derivare constat 
Sic Cy-prii lorem, quia epalis sacris (cOlaichvtc) eolebatar, EiX«Kr»«a7fi« 
appellabant (.\thenaeos IV p. 174 a xiv K&icp^ U f^ Ti{iaai«a Tlil jeitpo c 
6 AeAso; Aia Lika-znaTri^ -wai £sX«|](vot<|M«), coi oognomento accoratisnme 
respondet Romanomm h ipp it a ' Mjptdo (G. Wissowa Itdigion ond Coltos der 
ROmer p. 4 05 not. 6), similiter Athenis sodalitas, qnae qaia vigesimo coios- 
qae mensis die conveniebat tixniiwn nomen sibi imposaerat, heroa epony- 
mnm EtTca^ Tocabat (C I. Att. II, €09,^. 4 Hicks rij* harjparfij* ad 

novum indicem sodalium lapidi incidendam refert. Sed qnalis inscriptio 
indicetar, definiri nequit, etsi non iniuria IL certe hanc ipsam tabalam 
innai negavit. .\t qaod idem u.Tfii^i accusativum obiecti esse existimat et 
interdici indicat ne qais per illam occasionem novi laterculi conficiendi ex 
sodalitate eiciatur, probare nequeo. Nam ix-jor.s rotEiv pro kx^ldiJum nemo 
anquam Graecus dlxit. Immo levissima est anacoluthia, cum praecipiatar, 
ut sodalitas titulum inscribendum curet neve coiqaam sodalium eum toUere 
liceat. 5 Qoi id qaod enuntiato proxime superiore vetitam est, tamoi 

fecerit, caerimoniis sollennibas expiandus est. H. 6 Additamentum de- 

creti prioris boc esse observat H. Sane ut in edictis magistratuum Roma- 
noram praeseos Ksrjet, sic in n^ationibos psephismatum Graecoram aoristos 
zlrzs legitimus est. At bomines semibarbaros, quales totius inscriptionis sermo 
prodit, hoc discrimen non corasse nemo mirabitar. 7 AICIBHAION lapis, 
qoem hoc loco ita detritam esse testator editor, ut in medio relinqaendam 
sit utram aut Br^XtGN an A^.St^.Xtov an Si; 'I^Xtov scribendum sit lUnd 
akt magoopere dispUcet, neque admodom probabile videtur, bis corona 
omari hominem ; quare nomen ab H. propositam recepi, incntam esse non 
ignorans. 8 Princeps coUegii, cuius ius et officiom est sodales convo- 

care et eoram conventoi praeesse. 9 Substantive hoc dictum est, nt 

primum de donis deo oblatis, deinde de inscriptionibns dicator. Nam si 
&rcm<i et iTXftripa^pi:<nrt particula copalativa inter se conexa ad zSn dva- 
^sfurrmv referremns, conianctio vocabolomm qoam vel hoic homini vix 
imputaveris, t«bv dNa9c|utiwv — xmn £7:rjrfpa|k|ft£vwv ev — roti i!r«fte|»aow 
nasceretur. Vel sic hiulcns et soloecus manet sermo, cnm et -s v. U praTO 
addatur et desit p.T|Oev, a qao manifesto pendent genetivi partitiTi "cm «iva- 
^|uitcw — xat Twv {iecfejpia{ftfi£v«Brv. 



264 VIII- Imperii Romani provinciae orientales. 5. Cilicia. [573 — 

[xrjSevi e^saToi^i) [xtjte aT:a\kzX^o.i }xtjte d}(psa)oai [xyjts [xsxaj- 
pai. dav 8s ti? irapsY^a? 7roi7jai[j Yj | [d][xapTr(i to^'' e?? tov 

20 Oeov Tov 2ap|[3aTiaT7jv, xai^^ diroTsioaTa) si? | tov Oeov tov 
2apPaTioTyjV | xai toT; l.a^^^aiiaxaXz^^ •<• p' xal t^ Tz6X{e)i^^ j 
•<• p' xat SuvdoTr^t^* •<• p'. ioz(o(i) 8' ii ottjXtj d[TT]]o[xooia 
xaT loov }xr;8sva uTroSsjSao&ai to ^^[xap^^ 6taipeiTa)(t) ^^ 5' 

25 6 isjlpsuc Ta (e)tocpsp(5[xsva Tuit Ostiut et? xaTa|oxeo-}]V tou 
tcJttoo. 



iO Exspectaveris potius ti. Etiam illud rotTjOTj r^ «[xapTTj non ab omni 
parte placet, sed obiectum verbi T:oif,aifj desideres. Sed in ea re fortasse 
sermonis imperitia peccavit scriptor tituli. H Hinc manifesto incipit apo- 

dosis, ita ut xai cum sermonis legibus pugnet; aut igitur perperam additum 
est, aut quod magis placet, prior pars apodoseos de dei ira, veluti v.tyoXvi- 
[x£vov e;ei xov &£6v tov Sa^PaTiarVjv, propter 6[aoiot£X£utov lapicidae neglegentia 
excidit. M "Vides non modo ei; c. acc. recentiorum Graecorum more 

pro dativo usurpari, sed etiam haec sic inter se copulari tanquam si unus 
idemque esset casus. 13 In monte sito iuxta parietinas templi, in quibus 

hic lapis inventus est, Bentius repperit rudera oppidi antiqui, cuius nomen 
ignoratur. H. 14 Cf. Strabo XII, 1, 4 p. 535 to]j o' ApyeXdio (jrpooeY^veTo) 

xai fj "zpayeXa 7:epi'EXaiouoaav KiXixia %a\ Tiaoa i] xd TOipaTTjpta ouoTTjoafx^VT). 
2, 7 p. 537 is T7] Tpa)^£ia KtXixia, ^v tq t:?;v 'EXaiouooav vtjoiov euxapTcov ouv- 
exTtoev 'ApyeXao; «5^0X6^«« xai t6 rXiov dvTau&a SieTptPev. XIV, 5, 6 p. 671. 
Post Archelai regis mortem (17 p. Chr. n.) reliquo eius regno in provinciae 
formam redacto illa Ciliciae regio filio Archelao relicta est, sed sine regio 
nomine (cf. n. 362). Eum Hicks hic o-jvdoTYjv appellari statuit perquam pro- 
babiliter, De articulo contra leges sermonis Graeci omisso cf. n. 3838. 
1 5 Stelam in reliquum tempus monumentum futurum esse sodalitatis cuius 
socii iureiurando se obstrinxissent, se per diem sollennium sacrorum nullos 
hospites domo recepturos esse, intellegit Hicks. Sed neque xaT' Toov sic com- 
modam habet explicationem neque omnino pro certo dici posse mihi vide- 
tur, quid hoc loco sibi voluerit homo Graece balbutiens. 16 Exspecta- 

veris potius dvaXtoxiTcu. Sed verbum notionem distribuendae pecuniae in 
diversas expensas quibus opus sit habere videtur, ut Graeci perfrequenter 
in hoc negotio vocabulo (xepiCetv, nos ipsi vero disponendi verbo uti so- 
lemus. 



574 Basis cubi figura sine ornamentis, marmoris Pentelici, 
eruta Athenis extra peribolum Olympiei a septentrionali parte. 
Ed. St. A. Kumanudis 'ApxatoX. Icp7][x. 1889 p. 63 n. 9. Cf. quae 
disputaverunt J. N. Svoronos ibid. p. 67 sq. et A. Wilhelm Arch.- 
epigr. Mitth. aus Oesterreich XVII 1894 p. 1 sqq. 



• 73] Coropissas Cietarum metropolis. 265 

AuToxpdtTopa Tpaiiavov } 'A5piaviv Kaioapa isl^aoxov 'OX-jji- 

5 -lov^ I KopoTTiaaitov 2 ttj[c] !| KiTjTtov^ jAT^TpoTrdJAwStu? Tj (SouXt; 

xai 6 I 8^uo; Sia -piO^suJTuiv Fatou Nivviou [ xat A^^vicuvo; 

10 KXTjlluevTo? * Tou xal Aoxijoxou, ini ispio); KX(au5t'oo) j 'At- 



Litterae eCGQ. < Neque ante Olympieum dedicatum (129 p. Chr.' 

neque post Hadriani mortem (die <0 m. lulii a. 4 38 p. Chr.J monumentum 
erectum esse apparet. 2 Sic nomen scribitur in nummis (Svoronos p. 67), 

cum media vocalis a sit apud Strabonem XII, 6, 1 p. 568: Auxaovmv re xi\ 
Kazraooxdiv 8pi<5v izzi to fJtSTa^u Kopora33o5, xobjjiTj; Auxaivcov, xal rapea8'j- 
po)v, TroXt/vioy KairraSoxfiiv. XIV, 2, 29 p. 663 : tW i^ Auxaovia fi-ixpi Kopo- 
Kaoaou 5ia Aao5'.x£ia; rij? xaTaxexautitVT,; 6x^1x61101 TeTuapdxovta • Ix 5e Ko- 
poraaooj rii; Auxaovia; e(; Fapoaoupa, roXiyviov tt,; KarzaSoxia;, Irt twv 
JpiDv aurf,; l^pufxivov, dxarov etxostv. Sed hac in re librarios potius quam 
scriptorem errasse probabiliter coniecit Kumanudis. 3 Nummos Coro- 

pissensium, quorum inscriptiones Mionnet aliique superioris aetatis homines 
docti minus recte legerant, Kopojrtaseoov tt,; KTj-rtbv lATjTporoXeco; habent, 
1n uno vero, qui in museo Berolinensi est, adeo plane ut hic Kit.twv scriptum 
est. Cf. V. Sallet Zlschr. f Numism. XIII 1885 p. 74. Svoronos. At Wilhelmus 
demum perspexit, ne a scriptoribus quidem huius gentis memoriam plane 
aiienam esse. Cf. Tac. Ann. VI, 41: per idem tempm Oietarum natio Cappa- 
doei Arehelao subiecta, quia nostrum in modum deferre eensus, pati tributa 
adigebatur, in iuga Tauri montis abseessit loeorumque ingenio sese eontra 
imbelles regis copias tutabatur. XII, 55: nec multo post agrestium OUicum 
nationes, quibus Clitarum cognomentum, saepe et alias eommotae, tunc 
Troxobore duce montes asperos castris eepere. Editores sane ex hoc loco 
etiam ilio superiore Clitarum reponunt, sed vice versa hunc ex illo emen- 
dandum esse demonstravit Wilhelm cum tituli quem hic edimus tum num- 
morum testimoniis usus. Quod nummi inter KHTQN et KIHTQN variant 
fortasse iam ad recentiorem.vocalis t, pronuntiationem referendum est, in 
qua ti facillime In simplicem vocalem productam i abire poterat. Cf. 
isroTjoi n. 521, 25 cum not. 17. Num recte huc rettulerit Svoronos Ktjtioo; 
terrae mentionem in nummis Philadelphensium et Olbensium sane dubites. 
4 Articulus Toii neglegentia omissus. 5 Ti. Claudius Atticus Herodes 

Marathonius cos. 143 p. Chr. n. 



575 Romae. *In aedibus posterioribus cardinalis della Valle 
in marmore praegrandi' Smetius. Ex apographo Smetii ed. Gruter 
Thes. 255, 4 (J. Franz C. I. G. 5885). Adhibitis etiam exempUs 
duobus Metelli quae in bibliotheca Vaticana sunt et uno Accursii 
quod in Ambrosiana asservatur G. Kaibel Inscr. Gr. Sic. et Ital. 1051 
(R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 54 n. <21). 



266 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 3. Cilicia. [575 — 

AuToxpaTopt, Kaioapi, | [&e]o5 'ASptavou oi{p, [Oejou | Tpaiavou 
Ilap&txou uitovu), [&s]ou | Nspoua IxYC^vtp, TtTtp AJXitp ASpt- 
5 av(j> Ij 'AvT(uv£ivu> 2epaoTu) EuoePeT, | dpj^tepeT }X£YioTa), or^- 
fAap}(tx% i^ouoia? | xi) ^ \ uTraTu) t6 y'> ^^(aTpl) 7r(aTpi'8o?), T(p 
euepYeTTfj xai | otoTr^pi 'ASptavfj? Mo«{^oueoTia?2 trj^ | KtXtxia?, 
10 lepa? xal IX^uOepa?^ xal douXou j| xal auTov(5fiou xat 91X7]? xal 
ou|X}jLdj(ou I To)[jiai(ov, -^ ^ouXtj xal 6 8f^}j,oi; 8id t^? [ beiaq au- 
Tou StxaiSooia? Pspata | TT^pTjoavTOi; auT^ Td 1$ dpj^fj? Sixata. 



Litterae ©ZnZ. i Anno 4 40 p. Chr. n. 2 Mopsuhestia oppidum 

nobile ad utramque ripam Pyrami fluminis situm commemoratur a Cicerone 
ad Fam. III, 8, 1 : cum castra haberem in agro Mopsuhestiae. Strab. XIV, 3, 1 9 
p. 676 Cas. Theopomp. ap. Photium Bibl. cod. 176 p. 120b 10 Bk. Ptole- 
maeus Geogr. V, 7, 7 p. 900, 3. Hierocles Synecd. 705, 3. Apud Plinium 
(not. 3) simpliciter Moij^o? vocatur, recentiore aetate nomen varias corruptelas 
expertum est, quas commemorat Forbiger Handbuch der alten Geographie 
II p. 285 not. 42. 3 Cf. Plinius Nat. hist. V, 91 : eampi Alei, oppida 

Casyponis, Mopsos liberum Pyramo impositum, Tyros, Zephyrium, Anehiale. 



576 Lapis inventus in me(iiis parietinis oppidi Isaurorum, 
horae intervallo a vico hocJierno Hadschilar. Ed(J. G. Radet et 
P. Paris Bull. de corr. Hell. IX (1885) p. 433 n. I. Ex apographo 
et ectypo suo J. R. Sterret Papers of the American school at 
Athens III p. i 1 5 n. 1 90 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 131 n. 290). 

r(dtov) 'ETpetXiov 'PifjYtXXov | Aaj3eptov IlpeToxov, irpeo|P(£UT7)v) 

5 AuToxpdTopo? Kaioa|po<; TtTou AiXiou 'ASptavou || Avtu)V£ivou 

EuoePou?, I Tc(aTp6(;) Tr^aTpioo?)^, dvTtoTpdTTjyov eiraplj^etuiv Kt- 

Xtxiac, 'loaupioc, Auxalovia^^, uTiaTov^, 'loaupecuv^ | t^ PouXyj 



Litterae ATTin. luxta hanc basin alia inventa est cum titulo eodem, 
nisi quod postrema verba ibi sunt [5id ^7Til|(i.£XY]Toii 'Upaxo; xoii (I)iXt^|tou 
Tou A['j(Ji]ou. Cf. Sterret p. 1 1 4 n. 89. Cagnat not. 2. 1 Antoninus Pius 

(138 — 161 p. Chr. n.). 2 Cum Cilicia aliquamdiu cum Syria coniuncta 

fuisset, Hadrianus provinciam, quae a legato Augusti propraetore admini- 
straretur, restituit. Cf. J. Marquardt Rdm. Staatsverwaltung I p. 388 not. 1. 
Isauria et Lycaonia, quae Amyntae regis fuerant, ,eo defuncto (23 a. Chr. n.) 
cum reliqua eius terra in Romanorum ditionem redactae partem provinciae 
Galatiae efficiebant, dum ab ea separatae cum Cilicia coniungerentur. Quod 
cum aliquando factum esse ex n. 578 innotuisset, ad Septimii Severi aetatem 
relatum est a Marquardtio Rom. Staatsverw. I p. 388. Sed hic titulus docet. 



577] C. Etrilius Regillus Laberius Priscus. 267 

10 xat 6 8f^{xo? t6v j; 4aoTu)v suspYerr^v | 8ia litifieXr^Tou Ylaoioi'- 
vo? KaXXi|ia}(oy. 



iam ADtonini Pii principatu hanc mutationem perfectam fuisse. Quare mihi 
quidem simplicissimum videtur statuere ipsum Hadrianum, cum Ciiiciam pro- 
vinciam imperatoriam restitueret, ei cum Cilicia Trachea etiam Isauriam et 
Lycaoniam adiunxisse. Ceterum praeter hos titulus etiam nummos huius 
coniunctionis testes cum titulo KOINOC TflN TPIQN ETTAPXinN {Mionnet 
III p. 634 n. 478) aetatem tulisse monet Marquardt. Scrupuium movet titulus 
BuU. de corr. Hell. XI 4 887 p. 348 n. 5, 4 2. 13 Kapmvtoo ASriVavopoj, dvftj- 
-A-0'j Auxfa? xaX flavcp-jXCa; xai 'laa-jpia;, e.\ quo editor M. Clerc collegit, 
Isauriam a Commodo cum Lycia et Pamphylia coniunctam sed iam a 
Septimio Severo Ciliciae praesidi redditam esse. 3 Suffectus anno in- 

certc. 4 In nummis (Eckhel D. N. III p. 29. Mionnet III p. 534 n. 6. 

Suppl. VII p. 4 44 n. 2) oppidum Isaura (at,tp<5zoXi; 'loa-jpsoiv appellatur, de 
qua re monet Marquardt Rdm. Staatsverwaltung I p. 364 not. 5. 



577 Cippus parvus marmoreus repertus Romae in Esquiliis, 
exstat ibidem in aedibus Conservatorum. Edd. W. Henzen Bullettino 
municip. III (1875) p. 98. C. I. L. VI, 2823. G. Kaibel Inscr. Gr. Sic. 
et Ital. 991 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 33 n. 72). 

Ail 'OXu^pt((p)i I Tou KtXixcDV [ ldvoo?2 T^^ | X(a(x7rpoTaTTj<;) 
5 }i(T^Tpo::dX£(D?) 'AvaCapll^stov 3 Aup(T/io;) | Mapxo; oTaTtop* j 
euy% /dpiv. 



Litterae 6290(1). Vs. 6 fin. QD et P ligatae. Verba Romano more singulis 
puDCtis dirimuntur. 4 Cf. Stephanus Byz. s. v. "Aoava • laxi 6e 6 "ASovoc 

Ffj; xat Oupavoj -ai;, -/al'0(rra5oc %i\ Sdvoi); xal Kp6vo; xal 'Pii xat 'la-eroc 
xai "OXufippo;. Qno loco quin non recte Salmasius 'OXuul-o; pro 'OXujxPpos 
emendaverit, nemo iam dubitabit postqnam Kaibelius hnnc titulnm cum 
Stephani testimonio contulit. 2 Stmctura ea esse videtur, ut a dei no- 

mine pendeat genetivus rfj; — [jLT,Tpo-6>.£tn; Ava^appsojv, a fxTj-rpoTToXeoo; 
rursus too KiXivttuv Iftvou;. Incommodus sane verborum ordo, sed nnllam 
video aliam interpretationem qnae non mnlto maiores etiam molestias habeat. 
3 Anazarba vel Anazarbus (v. G. Hirschfeld ap. Pauly-Wissowa Realency- 
klopadie I, 2 p. 24 04) oppidum in ea campi Ciliciae parte situm, quae maxime 
ad septentriones vergit, ad medium Pyraml Quminis cursum, hodie Anavarxa. 
Eam metropolin Ciliciae itemque liberam (a-jtovofio;, eXsjO^pa) in nummis 
appellari observat Waddington ad Lebas Inscr. III, 1480. Cf. etiam milia- 
rium Inscr. Gr. ad res Rora. pert. III p. 342 n. 898: At:o Ava^apflo-j t^; 
(ATjTpoz6).£a>; — Ttat ^' veojxopo-j. Primo p. Chr. n. saeculo aliqnantisper 
Kaiadpsta fj -po; AvaCap^w nominata est (Plin. Nat. hist. V, 93 Anaxarbeni 
qui nunc Caesarea. Ptolemaeus V, 7, 7 p. 900, 4) sed mox antiquum nomen 



268 ^'^m- Imperii Romani provinciae orieatales. 5. Cilicia. [577 — 

rediit, nec quod lustinianus ei imposuit lustinianopolis diu mansit. Cf. 
Hirschfeld 1. 1. 4 Statores sunt officiales vel apparitores, quorum nego- 

tium est sistere homines, i. e. adducere ad magistratum aut iudicium. Ma- 
xime quidem in provinciarum administratione hoc ministrorum genus occurrit. 
Probe ab eis distinguendi stratores. Cf. n. 61 4, 5. 



578 Tarsi Ciliciae in pariete balnei novi [Jeni-hmnmam) prope 
templum Oln^djami. Edd. Langlois Inscr. 46. Ex Gilleti consulis 
Francogalli exemplo Ph. Lebas Journal de Tinstruction publique 
mens. April. 1854. Lebas-Waddington Inscr. III, 1480. Omnium 
accuratissime ex Duchesnii apographo W. H. Waddington Bull. de 
corr. Hell. VH (1 883) p. 282 n. 2 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. 
pert. m p. 338 n. 880). 

[Yttsp acanrjpia? xai aiwviou BiafAov?^; tou xoptoo Aotjojxpa- 

Topo? [M(dpxoo) Aopr^Xioo] | 2(£)oo(yjp)o[o1 AXE$dv8|poo] E6- 

5 os^oo? 'EoTo[)(oo? 2J II 'AXe^avSpiavfj [SsooTjpiaJvrj | AvToiVciviavrj 

['ASpiavrj] I TdpoO(;3j ^^ TTpconr] x[at ^^-^izxr^ \ xat xaXX{oT7j 

10 |j.[yjTpdTroXic] | Ttov y' izapj(£iu)v ^, [KtXtxia?,] I| 'loaopta?, Aoxao- 



Litterae ZTTZ . 1 ZTOYOTO. Duchesne, cum Gillet rectius ZEOY le- 

gisset. Sed reliquis omnibus locis Duchesnii exemplum plenius et accu- 
ratius est, ut discrepantes antiquioris apographi lectiones enotare super- 
vacaneum videatur. Ceterum alium titulum paene ad verbum consentientem 
cum hoc edidit Waddington Bull. de corr. Hell. VII ^883 p. 281 n. 1, ex quo 
nonnulla in hoc exemplo certius restitui licuit. 2 Alexandri Severi 

(222 — 235 p. Chr. n.) nomen certum est, cum quia in altero exemplo (not. \) 
litterae initiales cognominis AAE conservatae sunt, tum quod Tarsus hic 
nomen AXs^avoptavT] gerlt. 3 Ex nummis, ut Waddington exposuit, dis- 

cimus Tarsensium civitatem primo appellationem 'AopiavYj sibi imposuisse 
eamque usque ad Maximini Thracis principatum retinuisse. Deinde Com- 
modi imperio accessisse Ko[j.p.o5iavf) neque vero ultra eius necem mansisse. 
Quod contra Seour^ptav/j Septimii Severi, AvTtovtvtavTj Caracallae aetate 
assumpta cum illo 'ASptav-q ad Maximini usque principatum mansisse. Per 
brevissimum Macrini principatum comparere Ma7.pivtavTi, Elagabalo regnante 
omnia id genus cognoraina aboleri, sed redire illa tria Alexandro imperante 
et novum accedere AXe|av6ptavTi. Sed post huius mortem omnia in per- 
petuum abici. 4 Medium ex tribus adiectivis |j.£yi<JT7] esse cum Wadding- 

ton iam in commentario collectionis Lebasianae definite pronuntiasset, postea 
gemino titulo Tarsensi invento (cf. not. \) luculentissime comprobatum est; 
nam ibi v. 4. 5 integra exstant tTj -p((i))T7j -/.at ^Lt-^io-f] -/at xaXXiaTTj. Litteras 
A . M . K, quae inde a Caracallae principatu legerentur in nummis Tarsen- 
sium et Anazarbensium (n. 577 3), haec ipsa adiectiva significare perspexit 



578] Tarsus trium provinciarum metropolis. 269 

vta? [7rpoxa]|0sCo}Jt£VTj 5 xat |3' v£a>x(>p[o?«,] | [xdvrj TeTeifiTjfievrj 
8r^[i.[i]|oup-|'iat?' xe xat xtXixapxi[ai?^] | dTtapj^txuiv ^ xai IXeu- 
15 Osp(j) x[oi]::voPooXia> !<> xat e-epai; TrXe[i]|oTat? xat {xeYioTat? xal 
ISai|peToi(; SwpsaT;. 



W. Ceterum de coniunctione trium provinciarum cf. n. 5762. Et illic et ia 
titulo Tarsensi Bull. VII p. 281 n. 4, 7 tria nomina integra exstant, qua re 
hic comprobatur Waddingtoni supplementum [KtXtxias]. 5 Hoc parti- 

cipio oppidum caput provinciae esse enuntiatur, cuius rei Waddington testi- 
monium attulit exVita S.ThecIae a Basilio, Seleuciae ad Calycadnum episcopo, 
conscripta hoc: -0X1; oi do-t SiXeuy-eia xu»'; -rf,; iu)ii 6pla>v is zpooi|A{u) xzi- 
fxe<v7], rpoeopejousa os xat rpoTcaSeCou-ivTQ TrdoT]; 'loauptSo; Tr^Xeoj;. Primo de 
singulis hominibus pro rpoeopEiijiv usurpari coeptum est verbum, ut Papers 
of the American school of Athens III p. 408 n. 600, 9 sqq. dYt»vo[9e]Toyvto« 
[xa]i 7rpoy.ai>£[C]o[i.£vov> otd plou xai ^^[vJo-j; KX(au5{ou) Tp£[P«)viavoO]. De oppido, 
ut hic, legitur Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 342 n. 898 : 07:6 'AvaCdp- 
pou I [T]fj[;] (XTjTpoTtoXetu; | twv f' irapyettuv T:po|-ita9e!;o|j.£vr|; xrn \ p' vccuxopou. 
Enuntiati structuram commodissime sic expedias, ut genetivum twv f' ir.i^- 
yetoiv a fir;Tpo-oXt;, nomina propria KtXtxia;, 'loaupta;, Auxaovia; vero a Trpo- 
xafteCopi^vrj pendere statuas. 6 Prima Bflocoria Tarsensium notatur in 

nummis Hadriani cum effigie Antinoi, altera in nummis Commodi princi- 
patu cusis. W. 7 Magistratus publicos Tarsensium or.aioupYOj; fuisse 

etiam Dio Chrysostomus tradit XXXIV, 3i (I p. 324, 21 v. Arnim) 7.0.1 ^ ti; 
^ufAvaoiapyo;, rj orjfjnoupfo; ti;. 8 Praesides concilii provincialis Ciliciae 

eosdemque sacerdotes Augustorum eligi homines nobilissimos (not. 9) etiam 
ad honorem Tarsensium pertinebat, quia ibi concilium provinciale (not. i 0) 
sedem habebat. Voce xtXivcop/ia enim officium asiarchiae (n. 498 3), bitby- 
niarchiae (n. 528, 10), pontarchiae (n. 529, 6), galatarchiae (n. 542, 2), lyci- 
archiae (n. 556, 2), phoenicarchiae (n. 396, 2), armeniarchiae (n. 652, 5. 6) si- 
Duile significari et a Waddingtono observatur et omnino omnium certissimum 
est. 9 Cum antiquitus EITAPXIKnN lectum esset idque Waddingtonus 

in ('j7t)a(T)ix(«v mutandum censuisset et hoc titulo a Duchesnio accuratius ex- 
scripto et illo gemino (not. 4) eruto de dTrapytxtuv nihil dubii relinquitur, 
idque recte interpretatur Waddington. Etenim homines sunt functi officio 
praefecti (iiidpyou). Qui cum inter nobilissimos ordinis equestris homines 
essent, incolae provinciae eiusmodl homines non aspernari honores pro- 
vinciales et municipales magnopere laetabantur. 10 Cf. n. 490, 12. 

528, 3. 368, 11, unde apparet xotvopouXtov esse concilium provinciae. Id 
IXe'j9£pov appellari, quia sua sponte convenire et deliberare ei liceret neque 
venia a praeside provinciae data opus esset, adnotavit Waddington. Quod 
hoc quoque quasi donum quoddam quo civitas Tarsensium aSecta sit 
praedicatur, nihil miri habet, siquidem re vera permultum Tarsensium inter- 
fuisse consentaneum est, apud se potissimum hos conventus haberi. Simi- 
liter de conventu iuridico a Caracalla Thyatiris constituto dicitur n. 51 7, 6 

6Tt6T£ i0(u[p]-/]0aT0 TY) TiaTptSl ^^fJliuV [t]tjV d^Opdv TtUV 5tX(I)V. 



270 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 5. Cilicia. [579 — 

579 Tribus fere miliariis Anglicis a Ganygelide oppido Giliciae 
occidentalis sito inter KizU-Oren et Kixil^Bagh, repertae sunt 
reliquiae templi antiqui, cuius in muro, iuxta ipsum cellae intro- 
itum a dextra, titulus exstat, quem ex Th. Bentii ectypo ed. E. L. 
Hicks Journal of HeU. stud. XH (1891) p. 332 n. 12 (R. Gagnat 
Inscr. Gr, ad res Rom. pert. HI p. 335 n. 864). 

''ESoSev^* lav tk; | eupcO^ KtXixtcp [AslTpq) [xsTpoiv, d7r[o8(i)0£i 
5 (s)?? Tov (pioxl|ov Srjvdpta sixoot ] ttsvte. [xsTpsTv 8s | [jLeTpot€ 

Ot? Tj TrdXlt?^ VOfltT£U£T(at) ^. 



Litterae Ae©Z(Sr)nCCD. 1 Decretum civitatis hoc esse perspexit 

Hicks, etsi mireris dativum omitti; neque ea de re dubitari licet quia 
V. 4. 5 praecipitur ut multa in fiscum Caesaris redigatur. 2 Editor hic 

praecipi sibi persuasit ut mensuris Romanis utantur cives. Quae opinio 
etsi primo aspectu arridet, tamen si accuratius perpendas ferri vix poterit. 
Nam quo pacto in decreto municipali, quale hoc esse etiam Hicksius per- 
suasum habet, in illa regione et illa aetate Roma simpliciter Yj toXh ap- 
pellari potuerit, non video. Neque Romanos a populis subditis exegisse ut 
pondera mensurasque Romanas adoptarent, H. concedit provocans ad 
Th. Mommseni Rom. Staatsrecht III, i p. 758 not. 2. Quare facere non 
possum quin rj r.oXiz ad civitatera referam, cuius hoc decretum est. Nam 
etiam in eadem provincia singulos populos diversis mensuris uti consue- 
visse locus Epiphanii de medimnis Salaminiorum et Paphiorum (p. 261 
Hultsch) a Mommseno allatus docet. 3 eTS lapis. De verbo cf. n. 339 22. 

Ceterum et in illo titulo et in papyris Aegyptiis quos attuli passivum de 
ipsis nummis usurpatur, ita ut de urbe potius vofAiTeuei exspectes. Sed hoc 
sermonis discrimen ad temporis potissimum intervallum, fortasse etiam 
ad regionum differentiam, redire videtur. 



580 In loco qui vocatur Chok-Oren, in littore Giliciae occi- 
dentalis, fere quinque miliariis Anglicis a Ghorghos meridiem versus. 
Ed. Beaufort Karaman. p. 230 (ed. sec. p. 239). Inde et ex schedis 
Muelleri Beaufortianis J. Franz G. I. G. 4430. Plenius et accuratius 
ex ectypo ab J. Th. Bentio confecto E. L. Hicks Journal of Hell. 
stud. XII (1891) p. 258 n. 31. Gf. quae disputavit Letronne Journal 
des savants Jul. 1819 n. 390 sq. 

'EttI xr^c, paotX(£)ia? Tuiv 8£07roTu)v iF^fx&v | OuaX£VTtvtavo5 xat 
OudXEVTO? xat rpaTtavo(u) | Tuiv aicuvtaiv AuyouoTtov^ | OX^d- 



Litterae A©2nC¥YW. 1 A. 367— 375 p. Chr. n. 



581] Corasium a Fl. Uranio restitutam. 271 

5 ^to;) Oupavio;;, 6 Xa{j.7:p<>Taro; ap^rcov •' rJ;? 'laatiptov irap/ia;*, 
Tov t^Jtcov j Tou Kopaoiou', -poTspov dYvooiS}AiVov j xal SpT|}tOV 
ovTO, a o{x(s)ttov* irtvoiaiv si; touto to ^X^iH^ "^Ya^sv dx 
&6fisX((i>v I arav to spYov xaTaoxsoaoa;. 



i Isauria cutn prioribus principatos temporibus Galatiae, inde ab Hadriani 
aetate Ciliciae adiuncta fuisset fn. 576^, nova imperii divisione a Diocletiano 
instituta provincia facta est. Sed praeter mediterraneam et montuosam re- 
gionem quam Isauri incolebant etiam partem orae Ciliciae occidentaiis in ea 
provincia fuisse apparet ex Hierocle, qui cum Synecd. p. 708, 4 indicem 
ir.irtyii' Isvjoiii 'jro fj£ti6va, r6Xet; xv habeat, inter has urbes v. ♦ Aveao-Jptov 
oppidum ad promunturium eiusdem nominis in Ciliciae littore situm recen- 
set, itemque v. 2 ItXvjxv.i fAr^rooroXt;. Prope quam urbem (v. not. 3) situs 
erat locus de quo hic dicitur. 3 Cf. Steph. Byz. VeySoxocd^iov, at7ia>.o; 

fieva; fjL€Ta;'j Koopixou [xal] rr,; SsXe-Jxebs zffi rap' 'laojpoi; (not. 2;. Aots- 
(iCStnpoc t^dxtp Tobv retDYpa^oyjxl^ifDv '— apaW.d^vxt 5e TauTtjv alYKi^-o; dOJ.o; 
ix8i^6Tai TcaSiojv Tpiobv, (iTjVOeiOT,; xai S^op^o;, xoXoupievo^ T£t>5oxo&d3iov. 
Quo nomen cum 'l^euoo; compositum spectet, obscurum est. Sed id ex titnlo 
apparet, fuisse quondam in illo littore delubrum Proserpinae, sed id non 
modo deletum esse, sed adeo locum quo situm esset plane in oblivionem 
venisse. Quem aedificio de integro exstructo exornavit Flavius Iranius, id 
quod in praeside qui provinciam administravit auspiciis imperatorum Cbri- 
stianornm, sane memorabile est. Kocd^io-^ pro antiquiore Kopetov natum 
videtur ei similitudine aliorum eiusmodi nominum, ut ATpoibtov, ApTeai- 
3tov, in quibus sibila ex finali stirpis consona nata est. 4 OIKIHN . 

Emendavit Hicks. Franzius. qui otxtojv retinuit, quomodo verba tituli inter- 
pretatus sit, non intellego. Manifesto significant 'sua ipsius consilia secutus', 
'sua sponte'. 



e. Cyprus. 

681 In loco KukUa insulae Cjrpri, ubi fuit delubrum Veneris 
Paphiae, in ecclesia semiruta S. Epiphanii ad aram. Post alios ed. 
Boeckh C. I. G. 2629 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. ffl 
p. 356 n. 939). Cf. quae adnotavit E. Oberhummer Sitzungsber. 
der Kgl. Akademie zu Mimchen 1888 p. 325. 

Mapxiat^ ^tXtTrroti' doYaTpi, dv£t{;iai | Kaisapoi; deou 2e- 



Litterae A0ZZ . 4 Praedicatur ab Ovidio Fast. VI, 803 sq., comme- 

moratur in titulis servorum C. I. Lat. VI, 7884, 1. 929So, 2. 9534, 2. 23822, 4. 4, 
quae testimonia attulit H. Dessau Prosopogr. imp. Rom. H p. 340 n. <84. 
2 L. Marcius Philippus cos. 38 a. Chr. n. suffectus cum P. Comelio Scipione 



272 'VlU. Imperii Romani provinciae orientales. 6. Cyprus. [S81 — 

PaoTou^, Y^^vatxt | IlaiSXou Oapioo MaSijxou^, Hspaox^? | Ila- 
<pou^ Yj pouXrj xat 6 S^ixo?. 



(C. I. Lat, 12 p, 65), qui ex Hispania triumphavit anno 33 a. Chr. n. (Fasti 
triumphales C. I. Lat. 12 p. 77), aede Herculis Musarum (Sueton. Aug. 29. 
Ovid. Fast. VI, 801. Tac, Ann. III, 72) et porticu, quae ipsius nomine 
appellari solebat (Plin. Nat. hist. XXXV, 66. -lU, U4, Martial. V, 49, 12) ex- 
structis nobilis; cf. Prosopogr. imp. Rom. II p. 338 n. 173. 3 Cf. Ovid. 

Fast. VI, 809: nupta fuit quondam matertera Gaesaris illi (Philippo). Fuit 
igitur Philippi cos. 38 a. Chr. n. uxor, Marciae mater, soror germana Atiae 
illius, quae primum C. Octavio nupta Augustum pepererat, deinde altero 
matrimonio cum L, Marcio Philippo coniuncta erat. Hunc Augusti vitricum 
sane probabile est patrem illius minoris L. Marcii Philippi fuisse, sed ap- 
paret hunc non materteram suam in matrimonium duxisse; immo ipsum 
ex alio priore Philippi maioris matrimonio procreatum fuisse consentaneum 
est. 4 Cf. Tac. Ann. I, 5 : quippe rumor ineesserat paucos ante menses 

Augustiim eleetis consciis et comite uno Fabio Maximo Planasiam vectum 
ad visendum Agrippam; multas illic utrimque lacrimas et signa caritatis 
spemque ex eo fore ut iuvenis penatibus avi redderetur. Quod Maximum 
uxori Marciae aperuisse, illam Liviae; gnarum id Caesari, neque multo 
post exstincto Maximo, dubium, an quaesita morte, auditos in funere eitcs 
Marciae gemitus semet ineusantis, quod causa exitii marito fuisset. De 
ipso PauUo Fabio Maximo cos. Il a, Chr. n. cf. n. 45831. 5 Cognomen 

urbi impositum anno 15 a. Chr. n, Waddington et Oberhummer observaverunt 
allato Cass. Dion. LIV, 23, 7: x6xz §£ (Augustus) ttoXeu ev te t^ FaXaTia xoX 
£v T-ji 'ipTjpia auyvdc aTiwxioe, xat KuJ^iXYjvoi; r?]v ^Xeudepiav dTieoojxe, Ilaifiot? 
TE 0£iOfxt|) Tiov/joaot xoX ^p'/j[j.aTa t/o.^iQo.ro xal ttjv tioXiv AuYOuoTav xaXeiv TcaTd 
SoYfAa ^TieTpe^^e. Praeter hunc titulum SePaoTTj Ildcpo? etiara ap. Oberh. 
p, 324 n. 13 et Lebas-Waddington Inscr. III, 2792, 4 est; postea Sepao--?] 
KXauSia (JJXaouta appellatur Lebas-Waddington Inscr. III, 2785, 5. 2806,26. 



582 In aversa parte basis, quae in fronte habet alium titulum 
antiquiorem. Litterae paene evanidae. Ed. H. A. Tubbs Journal of 
Hell. stud. Xn (1891) p. i95 n. 53 (R. Cagnat Inscr, Gr. ad res Rom. 
pert. m p. 368 n. 994). Cf. Journ. of Hell. stud. XH p. 118. 

'H -jrdXt? I ^rXXov "TXXou, yu[xvaotap|;(TjoavTa irpotxa ^ L Xy' ^ 



Litterarum formae, quantum quidem in scriptura quae paene tota eva- 
nuit cognoscere licet, volgares praeter FZ et semel (v. 6 sub finem) P pro P. 
1 Cf. n. 4799. 2 Aeram provinciae Cypri agnoscunt primi editores. 

Atque ad hunc quidem titulum adnotant, numerari annos a provincia ab 
Augusto restituta et senatui tradita, ita ut hic titulus anno 1 1 p. Chr. vin- 
dicandus sit, qua in re Cagnatus eis assensus est. Quod contra ad titulum 



582] Hyllus sacerdos provincialis Augusti. 273 



xal I dp}(i£peuaaix£vov tt^? j| Kurpoo to-j Ss^acrrou [ Bsou Kat- 
apoc 



arrnfic 3. 



Journ. of Hell. stud. XH p. <9< n. 44, 4 ambigere se fatentur, utrum nonus qui 
iliic habetur annus a prima provinciae Romanae origine 55 a. Chr.) an ab illo 
Augcsti instituto nuraerandus sit, ita ut aut 47 aut 14 a. Chr. n. incisus sit 
titulus. Item de hoc inter annos 23 a. Chr. et H p. Chr. dubius haerere 
debebat, si omnino iliud de aera Cypriorum faut Paphiorum, ut vult Cagnat 
ad Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 338 n. 950, 12 not. 2) recte se haberet. 
.\t non ita est; immo Romanorum principatu in Cypro nusquam comparet 
aerae provincialis vel tennissimum vestigium, sed ut Aegyptii, quorum sub 
regibus per aliquot saecula fuerant, annos imperatorum numeraverunt. 
Habemus Tiberii annum sextumdecimum infra n. 583, 15, Claudii vel Neronis 
vel Vespasiani octavum Lebas-Waddington Inscr. III, 2801 , 12 (Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p. 338 n. 9501, Claudii decimum Lebas-Waddington 2823, 1 
(Inscr. Gr. ad r. Rom. p. III p. 364 n. 974), Traiani tertium Lebas-Waddington 
2755, 3 (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 366 n. 987), Septimii Severi septi- 
inum Lebas-Waddington 2806, 26 (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 361 n. 967). 
Sed etiam illos titulos, qui non definite anni numero adiungunt imperatoris 
nomen (t6 zptuTov Ito; Journal of Hell. stud. XII 1891 p. 176 n. 4, 3. Lo' 
ibid. p. 171 n. (4), 1. t6 Ixtov [Ito;] Lebas-Waddington 2785, 7 (Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. III p. 355 n. 937) t6 %'l Journ. of Hell. stud. XII 1891 p. 191 
n. 44, 4 (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 367 n. 993). Ito-j; t^' C. L G. 
2632 (Inscr, Gr. ad res Rom. pert. III p. 363 n. 971;, 7. Lio' Joum. of Hell. 
st. XII p. 178 n. 8, 3 (Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 367 n. 992), eadem 
ratione interpretandos esse facile est demonstratu. Nam primum quidem 
plerique ex eis, ut ex illis prioribus, etiam alio nomine contra reliquarum 
provinciarum consuetudinem cum Aegyptio more consentiunt, signo L pro 
nomine Ito-j; usurpato. Deinde vero, si aeram hic haberemus, quo tandem 
pacto factum esse credibile est, ut nullus annus quartodecimo recentior hic 
reperiretur, praesertim cum nonnulli ex his titulis manifesto semisaeculo aut 
adeo maiore temporis intervallo a provincia et instituta et ab Augasto in- 
staurata distent? Quod quoniam certum est, hunc titulum trigesimo tertio 
imperatoris cuiuspiam anno incisum esse, simul apparet neminem praeter 
Augustum in censum venire, quia nemo eum annorum imperii numerum 
attigit. Anno igitur 4 p. Chr. n. Hyllus gymnasiarcha fuit eoque officio per- 
acto huius monumenti honore affectus est. 3 Titulum Augusto super- 

stite scriptum, de qua re editores primi etiamtum dubitanter locuti sunt, 
iam certissima ratione demonstratum est (not. 3). Quo tempore Osov ap- 
pellari principem sane severae legi titulorum Latinorum non est accommo- 
datum. Sed Graecos hac in re minus diligentes fuisse constat, ac ne sic 
quidem plane idem est appellationis genus, atque in mortuo. Nam is quidem 
simpliciter &£6; 1t^'x--6i Divus Augmhts) vocatur, cum hic et ordo duorum 
vocabulorum inversus sit et tertium accedat Kaisao. Eandem appellationem 
habes apud Lebas-Waddington Inscr. III 2772 (Lapethi): Iz^io-.o'^ 8£oOKabapoc. 

Dittenberger. Orientis Gr. inser. IL 18 



274 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 6. Cyprus. [583 — 

683 Basis lapidis asbesti inventa anno 1861 in insula Cypro 
inter rudera Lapethi veteris. Ed. Demetrius Pieridis 'Ecp. a^y^. tts- 
pio8o? p' n. 227, tab. XXXVII. Ex suo apographo W. H. Wadding- 
ton ap. Lebas Inscr. III, 2773 (Palma di Cesnola Cyprus p. 419 
n. 15. R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 354 n. 933). 

TiPepicoi, Kaiaapi. SsPaaTuit Osuii, &£oGi 2sPaoTo5 uiuit, | auTo- 
xpaTopt, ap)(tspsT \i.z^iaxiaij 8y][xap}(tx^? I^ouoia? | t6 Xa'*, 
km Asuxiou 'A^iou Naou)vo(; av&UTratou^ xal Mapxou | 'ETpst- 
Xiou AouTTspxou TrpsoPcUTou xal Fatou ^Xa^ioij (l>r(Xoo Ta- 
5 [xta(t) II ASpaoTo? 'ASpaoTou cptAoxaToap, 6 dvysvtxoc^ ispsu? 
Tou I Iv T(j) YU|j-vaoia)t xaTeox£uao[jtsvou UTto auTou ix tou 
?oiou* I Ttpspiou Katoapo? HepaoTou vaou xat dYocA|jLaTo?, 
6 cptX(JuaTpti; I xat TravdpeTo? xai ScDpsdv xal au&aipsTo;^ 
YUjxvaoiap)(o? xat j ispeui; Toiv sv ^'^[•«•vaoioDt Osuiv^, xaTsoxsu- 

10 aoev t6v vaov xal || t6 a^aX^ia i5tot; dvaXcofjLaotv Ttot aTou 
Oe(ot '^, icpvjjBap/ouvTO? | Atovuotou tou Aiovuoiou tou xat 'At:oX- 
XoScJtou cptXoxatoapo;. j 'ASpaoTo? 'ASpdoTou cptXoxaToap xa{)t£- 
pu)oev, ouvxaOtepouvTo; | xai tou uiou auTou 'ASpdoTou cptXo- 
xaioapoc, tou xai auTou 8u)pedv | xat au^^atpeTou YUjJtvaotdpyou 

15 Tuiv TTaiScov, Tr^t -ysvsoiti) || Tt^epiou L t;', 'ATroyovtxou x5'^. 



Litterae AGHTTZQ. Hastae extremae apicibus ornatae. Expressi 
Waddingtoni exemplum, a quo Pieridis non discrepat nisi in paucissimis 
iisdemque levisslmis rebus quas singillatim enotare non attinet. 1 Anno 

29/30 p. Chr. n., qui idem est sextus decimus principatus Tiberii (v. 15). 
De die cf. not. 8. 2 Neque hic proconsul neque qui deinceps comme- 

morantur legatus et quaestor aliunde noti. 3 Significari videtur sacer- 

dotium ab Adrasto constitutum ea condicione, ut primum quidem ipse id 
gereret, deinde vero in illius progenie hereditarium esset. 4 Cf. n. 476 5. 

5 Gratis (otupeotv) gymnasiarchiam gessisse, i. e. praecipue oleum eis qui in 
gymnasio exercerentur suis impensis praebuisse magna laus est neque in- 
frequens in titulis. Cf. n. 479 9- 10. Hic altera accedit quod non exspectaverit, 
dum a civitate rogaretur, sed ultro munificentiam populo obtulerit (rjSct- 
pexoc). 6 Mercurii et Herculis. 7 Tiberio Caesari. Cf. n. 4 95,3.4 

t6v eauTou &£6v %ai eueo^ixip. De scriptura dtoij cf. Meisterhans-Schwyzer 
Grammatilc der att. Inschr.3 p. 61 not. 516. p. 4 54 not. 1318. E. Schweizer 
Grammatilc der pergamen. Inschr. p. 91 not. 1. 8 Apogonicus secundus 

est mensis fastorum provincialium Cypri, quorum annus a die natali Augusti 
incipit, pertinens ille quidem a vigesimo quarto mensis Octobris die ad (# 
vigesimum alterum mensis Novembris (Ideler Handbuch der Chronologie I > 
p. 427). Itaque deducimur in sextumdecimum diem mensis Novembris, 
quem re vera Tiberii Caesaris natalem esse aliunde constat. Cf. Suetor 



.n.\ 



585] Ti. Caesaris Augusti sacra. 275 

Tib. 5. Cassios Dio LVII. \ s, 2. Waddington. Idem observat Epiphanium, 
Salaminis Cypri episcopum saeculo p. Chr. n. quarto, adv. haer. LI, 21, ubi 
.Apogonici diem sextumdecimum eundem cum octavo m. Novembris indieet, 
eandem plane quae in hemerologio apud Idelerum sit fastorum Cyprionun 
rationem sequi. 



684 Fragmentum tabulae marmoreae inventum Qtii {Lamakdjj 
unde Voguei dono Parisios in museum publicum [Louvre) pervenit 
Ed. W. H. Waddington ad Lebas Inscr. m, 2726 (R. Cagnat Inscr. 
Gr. ad res Rom. pert. m p. 365 n. 979). 

Tt(pipio?) KAajv.o; iojvxo?* | dv&u-aTo? ki';tf^ ; OiXoSoopoo 
5 T»jv e?? "djv iroJTptSa cpiXoTei(i{av xal 8i' [{ oiv IxiraXai a^TfjV 

£USpY^![TT,3£V ] 



Litterae AAeSTTCO}. Vs. 1 post Tl puncto distinguitur. 1 Recte 

E. Klebs Prosopographia imp. Rom. I p. 383^ n. 7i9 bunc a reliquis homini- 
bus notis, quibus luncus cognomen fuerit, distinguit. Nam consul suffectus 
anni 127 p. Cbr. n., ad quem Waddingtonus hoc edictum rettulerat, Aemilins 
luncus fuit. Cf. n. 387, 6. 2 SoIIennis formula in edictis cum imperato- 

rum tum magistratuum. Cf. Th.Mommsen Rdm. Staatsrecbt P p. 205 noL i. 



585 Basis marmoris caerulei; angulus sinister superior fractus. 
In delubro Veneris Paphiae. Edd. E. A. Gardner, D. G. Hogarth, 
M. R. James Journal of HeU. stud. IV (1888) p. 437 n. 40 (R. Cagnat 
Inscr. Gr. ad res Rom. pert. ffl p. 364 n. 962}. 

l\©[po8]t[T]TQ Ilactsf [ [t^] xotvAv KiMrpicttv j 'ATCoXXmviav Kpa- 

Tepou xal Tov TaoTTj? avSpa [ IlaTpoxXsa IlaxpoxXeoo?, too? 

5 xTiTra; to3 | Tu)raioo* xal dpy^t^peTs oia ^ioo tt,? Toj^?* [ 



Litterae ITEW. h Hoc ■r^p.sNixov, legitime formatum illud quidem ut 

A^,vatov, 'Epu.aiov, N6fispiiov, cum unnm MougeIov diversam rationem sequa- 
tur, redit in titulo Cilicio Journal of Hell. stud. XII 4 891 p. 264 n. 51 et apud 
scriptores Nicolaum rhetora (Rhet. Gr. I p. 408, 4 \] et Cassium Dionem, qui eo 
XLIII, 21, \. L, 10, 2 de aede Fortunae Romana utitur. Etiam T-j/atov opo? 
apud Stephanum Byz. s. v. Tu/t, ab eiusmodi delubro nomen habuisse vide- 
tur ex more in promimtnriis potissimum usitato. 2 Cum iam Pindarus 

ap. Pausaniam IV, 30, 6 et Plutarchum de fort. Rom. 10 p. 322 C (rfjv Ik 
Tj/t,v xot ol {JL£T Ixsivov I&a6fta3av paatXei? o»^ — poiro-oXtv xat Ti9T}viv wti 
'oepsTroXiv' -vffi 'P(D5i.7j« dXTjSfi»; xaxA Iltvoapov) urbes Fortunae deae cordi esse 

48* 



276 ^^^^^- Imperii Romani provinciae orientales. 6. Cyprus. [585 — 

xf/? [XTjTpoTrdXeox; Ilacpoo^j uTCsp x^? [s.)h ttjv | eTrapxetav cpt- 
Xoxzi\Liac. zai xr^? Trpo? tyjv | TiaTptSa euvota? j^dpiv*. 



praedicasset, Macedonum magisque etiam Romanorum aetate per omnes 
hominum Graecorum civitates propagata sunt sacra, quibus suam quisque 
populus Fortunam venerabatur. Qua in re indicanda perfrequenter nomen 
proprium oppidi adiungitur, ut [Tjjyjj 0aaou Syll.2 788, 2. 3. M£y«>^''] T-jyTj 
MuTtX-rjvif)? Inscr. Gr. ins. II p. 70 n. 270. Tuyrj "PajfXT)?. Atl K[a7:£]|T(uXuu. 
T6yT[) 2TpaTov[i]-/.ia;. T6/7j 'AvTioysi^a;] Bull. de corr. Hell. XII 1888 p. 272 
n. 58, 2. Alibi appellativo utuntur, ut tspea TuyjQc t-^c r.oXzwi ota piou 
(Selgae) Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 155 n. 382, 8. 9. Memorabile est, 
in Opramoae titulo Inscr. III p. 290 n. 739, XIX, 18 legi dv£aT-r)a£v os y.at 
aYaXji.a Tu/oTidXeo; y,£ypuou)[j.£vu)v, ubi manifesto Tu/o-oXt; pro Tu/t) tt)? 
TroXeo); dicitur, in quo nomine ordo stirpium ex quibus compositum est non 
minus cum antiqua et legitima sermonis ratione pugnat quam in ovaYpo; 
ex ovo; aYpto; et fmroTr6Tajj.o; ex Trro; iroTdEij.toc nato. Sed manifesto eadem 
dea, quae in titulis quos attuli Stratonicensi et Selgensi harum civitatum 
esse praedicatur, BuII. XII p. 272 n. 59, 8 (Stratoniceae). Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert. III p.156 n. 383,8. 9 (Selgae) simpliciter Tu/rj audit, itemque Philo- 
stratus quidem Vit. soph. II, 1 , 5 dicit t6 oe i~i ddtTepa tou OTaotou v£(u; ir.iyei 
Tu/TjS xa.i a.yxt.\).'x IXccpdEvTtvov (u? xupe pvtoaT)? TiavTa, at SyII.2 397, 4 sqq. 
legitur t£paaa[A£vY)v TrpcoTTjv rric TuyYj; tt]? TroXetai;, cum tamen manifesto 
utrobique de eisdem sacris ab Herode Attico institutis dicatur (cf. illic 
not. 3). Quae cum ita sint, pleraque delubra quae in titulis vel apud 
scriptores simpliciter Tuyr|; esse dicuntur, non tam ad illam omnium rerum 
humanarum dominam quam ad huius potissimum urbis populique Fortu- 
nam referenda existimo, ut Bull. XIII 1889 p. 488 n. 3, 17. 18 (Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. III p. 316 n. 800, Syllii Pamphyliae) -fjTt; %aTeay,£uaoc — xai 
t6 Tf); TuyT); iepov d-ycpcXccpavTtvov ^Triypuoov. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 290 n. 739, XIX, 3 ['Po]5ia7roXeiT<uv 8e t^ iroXei (ou)pYjadu.evov) fJ.£[T]d [-aa]av 
dp-^-^jV -icat cptXoTettAtav S6o va[ou; T]'jy7); y,at N£!J.£a£cw;, et quae apud Preller- 
Robert Gr. Myth. I p. 540 not. 3 afferuntur de Fortunae sacris Argivis, Eleis, 
Sicyoniis, Smyrnaeis, Thebanis. De antiquioribus quibusdam sane dubita- 
veris, an latius patuerit numinis vis, ut de illo Syracusano apud Cic. in 
Verr. IV, 53, 119, si modo unquam fuit (cf. Lupus Die Stadt Syrakus im 
Alterthum p. 110). 3 Cf. Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 355 n. 937, 5 

[2e]^(aaTTj) KX(7,u8ta) OX(aou(a) Ildcpo; [t?j Upd ,ar|Tp6-o]Xt; tojv xaTa Ku[7tpov 
7:6Xec«v]. Eadem fuerunt p. 357 n. 947, 3. p. 362 n. 967, 24. 4 Si cptXo- 

T£t[Aia; ab uTi^p, euvoia; vero a ydpiv pendere statuas, perquam inepta 
fuerit haec particularum idem significantium vicissitudo. Quare nescio 
an praestet utrumque genetivum ad praepositionem u-ip referre, ydpiv 
vero absolute 'gratiae referendae causa' interpretari, ut n. 539, 9. Cf. ibi 
not. 2. 



586] C. Plinius Secundus. 277 

7. Syria. 
a. Syria Phoenice et Palaestina. 

586 In insula Arado. Ex schedis lulii de Bertow ed. Secchi 
Iscrizioni Greche trovate in .\rado p. 30 n. V (J. Franz G. I. G. III 
Add. p. WIS n. 4536 /".). W. M. Thompson Tour from Beiinit to 
Aleppo 1845 in Bibliotheca sacra and theological Review V 1848 
p. 253. Cf. quae de titulo disputavenmt Th. Mommsen Hermae XIX 
p. 644 sqq. 0. Hirschfeld Mitth. des arch. Instituts Rom. Abt. H i 887 
p. 152. P. von Rohden Prosopographia imp. Rom. III p. 51 p. 373. 

fx\pa8ia)v] r, PouX[7] xal 6 8^|io^ | ratov IlXJiviov* Ssxouv- 

[oov, I srapjyrov oitsipr^? [8]pa[xu)v | 7rp](o-n;;*, sxapj^ov^v) 

5 (s)fiXr,^ i BaTaoujtov^, dvTsriTpo[TTov * TipS|pio]o 'looXioo *AX[s]- 



Litterae volgares praeter ilZ, si modo apographo fides habenda est. 
Thorapsoni exemplum, cuius discrepantes lectiones cum Mommseno com- 
municavit S. Brandt, non ex ipso lapide exceptum est, sed ex Bertowiano 
ita transscriptum ut duobus locis neglegentia aliquid mutaretur: vs. 4 
BOYAIII B., BOYAII Th. v. 5 nNANTER-iTPO B., INANTFniTPO Th. 
4 Supplevit Mommsen, cum C. Plinium natu maiorem (23 — 79 p. Chr. n.) 
agnosceret. Dubiam esse hanc coniecturara pronuntiaverunt Hirschfeld et 
Rohden, argumentis non allatis, sed utique perquam probabilis est. 2 De 

cohorte I Thracum cf. C. Cichorius ap. Pauly-Wissowa IV, 1 p. 333 sqq., qui 
monet in titulis et diplomatis militaribus eam tam frequenter tamque di- 
versis locis occurrere, ut plures uno eodemque tempore eundem numerum 
idemque nomen gessisse in propatulo esset. Cum Plinium in Germania 
militasse constet (not. 3), maxirae probabile est aut cohortem I Thracum c. 
R. Germanicam, quae tum ad Rhenum tendebat (cf. Cichorius 1. 1.), aut eam 
quae in Germania inferiore stationem habebat (Cichorius p. 338) hic innui. 
De praefectura cohortis nihil defioite traditura est, sed eqttesfribus miliins 
indiistrie functum Piiniura narrat vita Suetoniana. 3 ET7APXONN0 

apographo. Emendavit et supplevit Mommsen. © lenissimo errore pro 6 
iectum, N vero ab ipso lapicida nisi fallor geminatum, ut n. 201, 24 et eis 
locis, quos ibi attuli not. 34. Batavorum potissimum nomen reponendum 
esse minime certum videtur Mommseno. Praefectum alae fuisse avunculum 
refert Plinius minor Ep. III, 5, 3, in Germania militasse § 4. Ipse se Chau- 
corum terram adiisse testatur Nat. hist. XVI, 2, unde homines docti proba- 
biliter coUegerunt eum Domitii Corbulonis adversus illam gentera expeditioni 
(Tac. Ann. XI, 4 8; anno 47 p. Chr. interfuisse. Sed haec omnia de Germanica 
Plinii militia utrum ad cohortis an ad alae praefecturam an ad utramque 
spectent, in medio relinquendum est. 4 Voci dvTeriTooTo; Latine non 

tam subprocuraior quam rice pi-oeuratoris respondisse conicit Mommsen. 
.\t in titulo Ephesio bilingui n. 480, 5 Graecum exemplum dvTeirtTporo; 



278 yill. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [586 — 

S[av8pou^ I i7r]ap^ou [t]ou 'louoat[xou atpaTou^, | l7riT]poTcov 
10 2up[ia?'', £T:ap}(ov Iv | A^yuttt^col^ XsYEuivo; e[JxooT^i; || 8sut^- 
pa?]8. 



habet, Latinum subprocurator. Adiutor et vicarius Ti. lulii Alexandri (not. 5. 6) 
fuit Plinius bello ludaico, quo manifesto spectat Nat. hist. praef. § 3, ubi 
Titum alloquens exclamat et nobis quidem qualis in castrensi contubernio! M. 

5 Cf. n. 669, 2. 3 cum notis. Prosopographia imp. Rom. II p. ie^ n. 92. 

6 Supplevit Mommsen, cum Franzius de procuratoris officio, quo Alexander 
anno 46 p. Chr. n. functus erat (losephus Ant. XX, iOO. Bell. II, 220. 309), 
cogitans xoij 'Iouoai[-/.oiJ e&vo'j;] restituisset. Si quando bellum gerendum 
erat maiore exercitu, cui non ipse princeps, sed homo senatorii ordinis 
praeerat, imperatores ei adiunxisse equitem Romanum rei militaris peritum, 
qui eum simul adiuvaret et observaret, et ex hoc titulo apparet et ex narratione 
losephi, ubi is de ratione inter Titum Caesarem et Tiberium Alexandrum 
verba facit. Cf. Bell. V, 46 Ti^spio? 'AXIcavopo; — Toxe — tcuv OTpaTeujjLaTtuv 
apyujv. VI, 237 Ttpeptou t£ AXe|dvSpou tou TidvTtov tojv GTpaTe'j[j.dTtuv drdpyov- 
To?, ubi in usu verbi compositi fortasse memoria appellationis e-ap/o; 
{praefectus), quam hic habemus, valuit. Nec aliter accipiendum, quod eundem 
Ti. Alexandrum Tacitus Ann. XV, 28, cum Corbulo contra Parthos mittere- 
tur anno 63 p. Chr. n., ministrum bello datum a Nerone refert. Mommsen 
Eph, epigr. V p. 578. 7 Procurationes splendidissimas gessisse Plinium 
in vita Suetoniana legitur, unam ex eis Hispaniensem fuisse Plinius minor 
testatur (Ep. III, 5, 17 cum procuraret in Hispania). Sed nec haec nec uUa 
alia praeter Syriacam hic commemoratur. Qua observatione cave abutaris ad 
Mommseni titulum ad Plinium referentis sententiam refutandam. Nam sive 
Plinius fuit sive alius qui huius tituli honore afficitur, utique incredibile 
est eum nulla functum esse procuratione provinclali praeter illam quae 
omnium nobilissima erat, ita ut C. I. Lat. III, 6C34, 1 quasi fastigium columen- 
que sit longae seriei officiorum equestrium. Omissum igitur hic esse maio- 
rem minoremve eius generis magistratuum numerum apparet. 8 Sup- 
plevit Mommsen; nam hoc loco alium ac praefecti legionis gradum scriptum 
non fuisse certum est. Atqui legiones tum temporis in universum quidem 
senatorii ordinis legatis parebant, sed eas quae in Aegypto coUocatae erant, 
quippe quam ne intrare quidem liceret senatori (Tac. Ann. II, 39), praefecti 
equestris ordinis ducebant. 9 Supplevit Mommsen. Praeter duoetvice- 
simam Deiotarianam in censum venit tertia Cyrenaica. Nam hae duae tum 
in Aegypto stationem habebant. Cf. n. 205 ^. Sed littera initialis servata 
suadet ut illam potius intellegamus. 



587 Basis marmoris Pentelici inventa in arce Athenarmn orien- 
tem versus a Parthenone. Edd. Pittakis 'Ecp. dpj(. 363. C. Bursian 
Ber. der sachs. Ges. der Wissensch. 1860 p. 218. Ex Koehleri colla- 
tione W. Dittenberger G. I. A. III, 622. Gf. Ephemeris epigr. I p. 245. 



587] Tripolis Phoenices. 279 

TpiTToAiTuiv TT^; I <I)oiV£ix7;ci, TTJ? ispS? xttl d|ouXoo xai 

5 auTovd|j.ou I xai vauopyioo?"^ oi ap^^ovjJTe; xal t^ ^ouX^ xal 

6 8f^}io; I AJjiiXtov 'louYxov^, Trp£op£u|TYjv 2ej3aoTou xai dv- 

TtoTpd|TT^Yov*, T^v lauTcuv 7roXei|Tr^v xal euepyeTr^v, £U}(apio|[- 



Litterae volgares praeter ©TTZ. i Cf. Diodor. XVI, 41, 1: xata r?jv 

OoivixTjV iatl iT($Xtc <i5i(5XoYO? fivoixa TpiTOXtc, oJxeiav lyouaa ttq ^uaet r^jv 
TTpoaTjYopiav • Tpeic y^P ^^'^^'^ ^"^ "'^"^^ TroXetc aTaotatov dn dXX/iXtuv eyouaai 
otaarrjfjta' dTrixaXeiTat 8e toutouv i^ [xev Apaotoov, -^ oe StSooviojv, i?) 5^ Tupfoov. 
dctojaa o' lyet (ieYtaTov aurr] Tfiiv xaTa r?jv OotvtXTjv roXeoav, dv ^ ouvl^atve 
Touc Ootvtxac auvloptov lyetv xat PouXeueadat repl twv (AeYtoTcov. Primum 
commemoratur in periplo Scylacls qui fertur c. 4 04 (Geogr. Gr. I p. 78, 10 
Muller), deinde apud geographos Strabonem XVI, 2, 4 5 p. 754. 4 6 p. 755 et 
Melam I, 4 2, 67 et apud Plinium N. hist. V, 78. VI, 24 3, denique apud Hie- 
roclem Synecd. 74 6, 2. Ex oppidi casibus et vicissitudinibus maxime me- 
morabile est quod losephus narrat, Pompeium Dionysio tyranno necato 
civitati libertatem reddidisse. Cf. Ant. XIV, 39: xal r?)v IlToXefjiatou tou 
Mevvaiou yoopav xaTev^rjaev (Pompeius), dvSp6; Ttovrjpou xal ouSev IXdtaaovoc 
Atovuatou Tou TptroXiTou tou TreXextadlvToc Quare ab anno 64 a. Chr. n. 
Tripolitani annos numerabant. Cf. Eckhel D7TJ. III p. 373. 377. J. Marquardt 
Rdm. Staatsverwaltung I p. 394 not. 7. 2 Haec quattuor vocabula 

n. 603, 4. 5 redeunt de Laodicea ad mare. De autonomia cf. not. 4. Appella- 
tio vauapyt; in nummis quidem Tripolitanorum non invenitur ante Eiagabali 
principatum (Eckhel D. N. III p. 375); quod hic videmus iam saeculo ante 
civitatem ea usam esse, nihil habet miri, praesertim cum idem de Laodicea 
quoque usu veniat, quae n. 603, 5 id nomen gerit, cum nummi, qui exstant 
totius aetatis quae est inter Augusti et Caracallae imperium, nullum eius 
exemplum praebeant. Primi omnium Sidonii eum honorem nacti videntur, 
-quorum io nummis iam commemoratur imperatore Domitiano a. 85 p. Chr. 
(Eckhel D. N. III p. 368), tum Hadriani imperio (4 4 7—138 p. Chr.) aliae ac- 
cesserunt, inter quas Tripolitanos et Laodicenses fuisse hi tituli docent. Cf. 
Eckhel IV p. 309. 3 Cf. E. Klebs Prosopogr. imp. Rom. I p. 28 n. 235. 

L. Aemilium luncum consulem suffectum fuisse a. 127 p. Chr. cum Sex. 
lulio Severo constat (Digest. XL, 5, 28, 4: factum est sencUusconsuUum 
Aemilio lunco et hdio Severo eonsulibus. XL, 5, 51, 8 senatusconsulto lun- 
ciano. Diplom. militare Ephem. epigr. IV p. 181). Etiam luvenal. XV, 27 
nuper consule lunco ad eum spectare videtur. Proconsulatum Asiae testa- 
tur titulus Thyatirenus BuII. de corr. Hell. XI 1 887 p. 99 n. 22, 6 dvftjraTw 
Al|xtXiu) 'louvxip, (ATj(v6;) 3av5txou 6xTooxaioexdT7]. 4 De hac legatione tres 

prolatae sunt sententiae: Cum Borghesius Oeuvres V p. 70 legatum procon- 
sulis Achaiae intellexisset, id quod propter additum 2c3aoTou mihi non pro- 
batum est, ipse Ephem. epigr. I p. 245 demonstrare conatus sum, luncum 
legatum a principe ad corrigendum statum liberarum civitatium in Achaiam 
missum esse. Hoc rursus Th. Mommsen Rdm. Staatsrecht II 3 p. 838 not. 2 
luculenter refutavit usus titulo Laconico manifesto ad eundem hominem 
spectante C.I. G. 4 346, 8 sqq. xadd xat 6 fteioTaTo; Au-oxpdTwp Kaiaap Tpotavoc 



280 YIU. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [587 — 

10 Tia? ivexsv 5ia TipsopeoTou [ ratou 'Ioo>wioo rTpoxXr/iavoo j 
dve&T^xav, iT:i'|r^cptoa[i-£Virj(; | t% H 'Apsioo iraYoo pooX^? | xal 

15 Tf^? PooXyJ? Toiv cp' xal Tou II Si^iioo Ttov 'A&rjVatcDV. | iirl 
ispeia? <I>X(aooiac) OatvapsTTjc. 



'ASptavo; Ee^asTo? xai AlfJitXioc 'Iouyxo; 6 oty.aioo6TTf]? Tiepl «'jtoii iTrloTeiXav. 
Etenim illud genus magistratuum extraordinariorum a iurisdictione alienum, 
uni administrationi rerum civitatis praefectum fuisse. Quod Mommsenus 
ipse statuit, Achaiam provinciam tum temporis aliquantisper a senatu ad 
principem translatam esse, ut medio saeculo p. Clir. primo sub diuturna 
P. Memmii Reguli legatione fuerat, in eo, ut in re obscurissima, acquiescen- 
dum videtur, etsl sic quoque mirum est, in titulo Laconico non TrpsopeuTTjv 
aut ii-^eiJ.6^oi, sed multo minus definita et usitata appellatione ontaioooTTjv dici. 



588 Cippus cum duobus titulis, Graeco et Palmyreno, Parisiis 
in museo [Louvre). Inscriptionem Graecam ed. L. Heuzey Comptes 
rendus de Tacad^mie des inscr. 1886 p. 447, Palmyrenam Ledrain 
Revue d'Assyriologie et d'archeoIogie orientale 1888 II p. 26 sq. 
Utramque repetivit et interpretatus est Ch. Clermont-Ganneau Re- 
cueil d'arch6ol. orientale I 1888 p. 300. 

5 Mapxo? I 'looXio? j MdEi{xo? j 'ApioTeiSTrji;, || xo'Xoiv * | Br^po- 
Ttoc, I ■jraTTjp Aoo|xiXXrj? Yo|vatxos IlspTivaxo?. 



i Berytus nobilis Phoenices urbs cum a Tryphone qui regnum Syriae 
occupaverat deleta esset, a Romanis restituta est. Cf. Strabo XVI, 2, \ 9 
p. 753. 56 eiy 6 A'jxo; -oTafios xal Bt]P'jt6;' auTT] 5e xaTcOTtaaST) p.£V uto 
Tp'JCCwvo;, dv£X-/)^&7] Se vOv utto 'P(»|i.aituv, os^ajxdvT] 660 xd-{\ii-fx, a ?Sp'jaev 
AYpiTTTTa; ^VTau&a. Id factum videtur anno 13 a. Chr. n. (Eusebius II p. U2 m 
ed. Schoene colonia est deducta Berytum et Patras vers. Armen. ATroixta; 
ei; IldETpa; xai Btjp'jt6v Twpiaroi d;^r£tnLav Syncellus p. 593, 4 7) ; inde ab eo 
tempore Colonia lulia Augusta Felix Berytus appellabatur. Cf. Benzinger 
ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie III, 1 p. 321 sq. Graecos ut Latinum 
patroiius in nomen tertiae quam dicimus declinationis raTptuv converterint, 
sic etiam pro colomis scripsisse et pronuntiasse x6Xtuv hic titulus docet. 
Aliud exemplum in laterculo victorum Thespiensi I. G. Sept. I, 1 776, 23. 33 
agnoscendum est. Nam illic quin Mapxo; AupTjXto; SeTiTifAioi; Nefj-eoiavo; 
AvTf^eviOTj; v.6X(»v Avtio/^-j; (Antiochia Pisidiae oriundus, cf. n. 536 ^) legen- 
dum sit, post titulum Berytium inventum dubium^ non est, etsi Boeckhii 
opinio, quam ipse cum reliquis editoribus secutus eram, ethnicum composi- 
tum KoXtuvavTtoye'j;, a -/.oXtuvta AvTi6y£ta repetitum ut MeYaXoTioXiTT]; a IsU-^al.T^ 
r6Xi;, illic haberi, per se non absurda est. Simili vicissitudine vel pro 
Graeco nomine otdxovo; in titulis Christianis invenitur 6td%(uv (BuU. de corr. 



590] Res Berytioram. 2S1 

Hell. XVII 4 893 p. 289 n. 96, 2, p. 290 n. 98, 3. accusativus otaxova Mordt- 
mann Monum. Ancyran. p. 22 n. 44, 5. uzoocaxmv Journai of Hell. stud. XII 
4894 p. 260 n. 37, 4}. 



589 Cippus fere metri Gallici altitudine cum tituJo satis negle- 
genter inciso, in monasterio Maronitico Deir el-Kata duarum hora- 
rum spatio orientem et meridiem versus a Beryto [Beiruf). Ex 
ectypis et apographis a Loytvedo transmissis ed. Ch. Qermont- 
Ganneau Recueil d'arch6ologie orientale I 1888 p. 94. 

5 [Kujptcui* [Tl^^li^^^M** BaAliiapxuiSt' | t^ xat MT,r]fptv*, 
10 xa[T]a i x£Xcuat[v] ( Osou 'A{p£|ji&T|jvo5* Ma;iao? [ eti/aptTr oiv 
dvsjftTjxa. 



Litterae AAeOillCU). 4 \IP4(D. Hoc dedicationis exordinm respon- 

dere Semitico /' 'adon, quod nominibus deorum in eiusmodi titulis praemitti 
soleat, adnotat C.-G. 2 Hic merum epitbeton omans recte*agnoscit 

Clermont-Ganneau, etsi sane fuisse etiam dcam qui proprio nomine r^^^NaTo; 
appellaretur constet (cf. Damascii Yita Isidori p. 203 et titulum n. 637, 4}. 

3 Cbi hic lapis repertus esset, quondam dei Bal-markod delubrum fuisse 
iam ex aliis titulis pridem erutis innotuerat. Cf. Lebas-Waddington Inscr. III 

4 835,7. 4 836,3. 4 837, I. Eum praecipue choris et saltationibus praeesse 
visum esse cum cognominis marqod (a radice rdqad, saltare) significatio tum 
titulus Lebas III 4 853, 8. 9 demonstrat, ubi allocutionem xoipave xtuiiwr* 
legimus. 4 Nomen, cuius originem et vim plane obscuram esse fatetur 
Clermont-Ganneau, proprium et antiquissimum dei fuisse haud improbabi- 

.liter statuit idem, cui postea ut eius vis ac natura planius exponeretur, ad- 
iunctam appellationem 'dominus saltationis'. 5 Nomen vere Semiticum, 

sed aliunde non notum, loci alicuius !A.piU.9a subesse observavit C.-G. Si- 
millima esse Apip.adata et Apafiadd, quod dc oppido aliquo Galaaditidis 
legeretur apud losephum Ant. VIU, 399. 444. 44 7. IX, 4 05. 4 06. 442 (var. lect, 
'Apa{Ac»8a). Cf. etiam n. 594 f. 



590 Eodem loco ac n. 588. Ed. Ronzevalle Revue arch. Qua- 
trieme serie 11 4903 p. 29 sq. Cf. quae disputavit Ch. Clermont- 
Ganneau ibid. p. 225 sqq. 



Litterae eGTTCOD. Vs. 3 post CIMA et v. 4 post K singulis punctis 
distinguitur. Supra hunc titulum Latinus mirum in modum per compendia 
scriptus hic l-O-MB-E-IREISEC-S-QAE | V-L A-S- Cuius priorem 
quidem versum manifesto recte sic suppleverunt Ronzevalle et Clermont- 
Ganneau: Hpvi) O^ptimo] M[aanmo] B{almareodi] e{(] ^unoni) B{eginae) c(<) 



282 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [590 — 

©e^ aYiip BaXi | xal Oe^ "Hpqi x(a)t2 bs[^.] \ J.i[io^^ xal veo- 
5 T£pa I '^Hpq:'* K(oivToc) 'Avj^apTilvo;^ Eutu/t^? X^^^X^IxoupfY)©;^ 
xal 6 {x[a|arjT]-Ji?7 naufXo?]»^ 



I[Unoni) S{tmae) e[t) Gicislesti) S{ohaemiae) Qiuinitis) A{neharenus) Mutyches). 
Sed alterius versus litterae quid sibi velint latet. Certe extremis Graecae 
inscriptionis versibus (7. 8), utut eos suppleveris, respondere non videntur. 
i Clermont-Ganneau, qui non sine ratione miratur appellationem dei bar- 
baram nuUa adiuncta Graeca terminatione, B^/A[[j.apv,(u5i] supplevit, cum 
sumeret scripturam ultra angulum in planicie laterali dextra continuatam 
fuisse. Id aliquando accidisse constat, sed hic improbabile est id factum 
esse in uno versu, cum reliqui ad unum omnes integri in fronte exarati 
sint. Quare malui simplex nomen retinere. Eundem sane intellegi deura 
ac n. 589, 2 ([Kupjtu) [Y]£[v]vaio) BaXij.apxu)5i) sponte patet. 2 KAI. luno 

in titulo Graeco cognomine caret, in Latino I{unoni) R{eginae) recte sup- 
plent editores. 3 De hac dea fusius disputavit Ronzevalle, qui eam 

in titulo Latino C. I. Lat. III, 159, 2 et in Graeco terrae Emesenae Revue arch, 
Troisienae serie XXXII 1898 p. 39, ubi nomen Ir^ixia scriberetur, comme- 
morari observavit. Ad idem nomen haud pauca nomina hominum Syriaca, 
veluti A^eScifjito; C. I. G. 9892, 2. 3, AaacjoTjfjLia Mitth. des d. Palastina-Ver- 
eins V 1899 p. 59 n. 21, 1. 2, Su[j.aTo; Lebas-Waddington Inscr. III, 2070 c, 
revocat Ronzevalle; quo iure, peritioribus diiudicandum relinquo. 4 Quin 
haec sit mulier domus Augustae honoribus divinis affecta, permulta eius- 
dem generis exempla dubitari non sinunt. luliam Soaemiada potissimum 
(cf. Prosopogr. imp. Rom. II p. 230 n. 457) intellegendam probabilis est Ronze- 
vallii coniectura, quae Latini tituli litteris nititur. Qui si verum vidit, Ela- 
gabali principatu (a. 218 — 222 p. Chr.) haec incisa sunt. 5 Nomen ex 

titulo Latino C. I. L. III, 2709, 1 T. Aticharenus notum esse, femininum [A]n- 
charena ibid. III, 6789, 1.2 legi monet Clermont-Ganneau. Quam saepe cogno- 
mina in -anns et -enus terminata nominum gentilium vicibus fungantur, in 
volgus notum est. 6 XAN|KOYPIOC lapis, quod cum Xavxouptos legeret 

Ronzevalle, pro ethnico ceteroqui ignoto habuit. At felicissime ya(X)v.oup- 
(y)6; emendavit Clermont-Ganneau. 7 Supplevi. Ronzevalle haec non 

attigit, Clermont-Ganneau fortasse xal o(i ulol dvsa)TY]sa(N) scriptum fuisse con- 
iecit admodum violenta mutatione. In meo supplemento omnes litterarum 
ductus religiose conservati sunt, nisi quod M .|l///////;////HC enotavit Ronzevalle, 
in qua lectione hasta directa initio versus septimi neglegenda est. Neque 
quisquam mirabitur fabrum aerarium opus artis suae dedicare una cum 
discipulo. 8 Supplevi. 



591 Basis statuae eruta Deli. In superficie excavatio immitten- 
dae statuae destinata; litterae non profunde incisae. Ed. S. Reinach 
Bull. de corr. Hell. VII (1883) p. 465 n. \. Totum titulum repetivit 



59<] Sodalitas Berytiorum mercatorum. 283 

et versuum 6. 7 imaginem accurate delineatam proposuit E. Loewy 
Inschriften gr. Bildhauer p. 485 n. 256. 

'P(uar,v Ocav* ajspYsriv | ri xoivov BtjPuticuv IlosEiotBviaoTiov* | 

l[xro'pu)V xal vauxATjpu)v xal i-^hoyioi^*^ | euvoia; evsxsv t^? 

5 £i; To xoivov xai ttjv iraTpiSo, {j dpj(idtaatT£uovTo? * t6 Ssore- 



Litterae volgares praeter GFZ. Extremae hastae lioeolis transversis 
ornatae. O et © reliquis minores. i Primum deae Romae templum se 

dedicasse gloriabantur Smyrnaei; cf. Tac. Ann. IV, 56: se primum tempium 
urbis Romae statuisse M. Poreio consule (<93 a. Chr. n.). Aliquanto post 
(a. 4 70 a. Chr. n.) idem factum esse ab Alabandensibus docet Livii narratio 
XLIII, 6, 5: Alabandenses templum urbis Romae se fecisse commemoravere 
ludosque anniversarios ei divae instituisse. Deinde haec sacra sensim per 
regiones Graecas orientis propagata sunt. Hunc titulum scriptura arguit 
saeculi a. Chr. n. primi ineuntis esse. Certe temporibus Mitbridaticis utique 
non est recentior. Statua deae servata est, capite et superiore pectoris 
parte deleta. Quod Reinachius totum templum, in quo hic titulus cum aliis 
synodi eiusdem repertus est, ita ut ab ipsa sodalitate conditum esse 
constet, Deae Romae esse conicit, id nititu? titulo BuU. de corr. HelL VII 
p. 471 n. 5: T6 xotvov BtjP'jti<»v j Iloaetocnviocrrrav j ifjiropoov inX vau|xXT^pojv 
xit iyiv/ion \ 'PflbfiTj;, | apyi8taaiT£'J0VT0? | Atovuaio-j toj 2oo3trdTpou. At 
ille nudus genetivus 'Ptu;i.T,;, cuius sane nullam video probabilem explica- 
tionem, etiam in illa Reiaachii sententia manet permirus, neque quod soda- 
litas Berytiorum mercatorum, qui se ipsi Posidoniastas nominabant, Deli 
aedificabant templum mihi videtur alius dei fuisse atque eius a quo nomen 
habebant, Neptuni. In alterius dei delubro alterius simulacrum dedicari 
nihil habet insoliti. 2 Venerabantur Ber^tii, qui Deli mercaturam facie- 

l>ant, principalem patriae suae deum, cuius nomen Phoenicium ignoramus, 
sed eundem cum Neptuno Graeco habitum esse docent nummi Berytil 
(Eckhel D. N. III p. 356), qui dei caput cum tridente, aut ipsum vectum 
hippocampis aut stantem cum patera exhibent. Similiter Tyrii deum, qui 
ipsorum lingua Melqarth appellabatur, Graece Herculem vocabant, eique a 
mercatoribus eius civitatis Deli synodus Heracleistarum constituta est. Cf. 
BuII. de corr. Hell. IV p. 223. 3 Hi erant, quorum opera inter mer- 

catores et na>ium dominos de vectura mercium conveniebat. Cf. n. 440'^. 
In synodi titulis, qui haud pauci in illo templo eruti sunt, semper haec 
tria nomina coniunguntur modo addita noictorovtaarmv appellatione, ut hic 
et n. 5 (v. not. i). p. 470 n. 3, 4. p. 472 n. 7, <. 8, 2, p. 473 n. 3, 4, modo 
omissa ut p. 472 n. 6, 1. 2. p. 474 n. 2, 4. 2. p. 475 n. 4, 4. 2. 4 Cf^titu- 

lum eiusdem delubri Bull. VII p. 471 n. 5, 6. 7 dp-/t&taaiT£'Jovco5 Atovuaiou 
Tou ScoatTraTpoj. p. 472 n. 6, 2. 3 dpyt&taaiTT,; Y£v6[xevoc — tov ^oa^fijov [ivs- 
OTjTtev]. Praeterea sacerdotem habebat sodalitas, qui una cum archithia- 
sita commemoratur p. 470 n. 4 dpytfttaoiTeuovTo; | ATjaoxXioo; toO AT^fAO-yWvJTo? 
cjepTffrou, I i-l Upetn; ok AroXXoS<npou | tou ATCoXXocpdvou euepY^TOu, sine illo 
p. 469 n. 2, 9. 



284 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [591 — 

pov I Mvaasou to5 Aiovuoiou euspYSTOu^ | MsXavo? 'AOTjvaio? 

Ittoisi ^. 



5 Cf. Bull. VII p. 473 n.l: Mv[ao£as AiJovusIod eu^epY^XTf]? 8]£oTs iraTpt^oi;]. 
p. 474 n. 2: [Mvaaeas Atovu]a(ou euepY^tY]'; -/.otvwi BripuTtcuv d[fJiTr]op(uv xat vau- 
x[X]Tjpcnv xai lYSo^^tuv t-^jv otoav dv£9rj7.£v. Etiam aliis hominibus de soda- 
litate bene meritis appellatio sijepY^TYjc tribuitur non modo in titulis hono- 
rariis (p. 469 n. 2, 3. 4. p. 470 n. 3, 4 tov t\jsrj'iiTq^}, in quibus ubique 
terrarum frequentissima est, sed etiam alibi (p. 469 n. 2, 9. p. 470 n. 4, 3. 5) 
ac quod maxime mireris, in operum ab ipsis dedicatorum inscriptionibus 
(p. 472 n. 6, 1. p. 475 n. 4, 1). Propter hunc plane singularem morem rec- 
tissime Reinachius titulum Oxoniensem, cuius de origine nihil traditum est, 
C. I. G. 4533: Atovuatos ZtjVcuvoc tou ©sooojpou B-^puTto; vjtrj-^ixrii ■&£oic Tta- 
Tptotc, Delo vindicavit. 6 Statuarius aliunde non notus. 



592 Stela picta, inventa Sidone Phoenices, exstat ibidem in domo 
privata. Ed. H. Lammens Revue arch^ol. Troisieme serie XXXIII 

1898 p. 109. Gf. quae de titulo disputavit P. Perdrizet ibid. XXXV 

1899 p. 42sqq. 

Kauvi{a))vi t6 TroXiTsujxa^ 'Itt^tc ] 1 y.at 'A7roXX(a))vi8Trjv3 

'Epfxay^dpa,] | ZrjVtova Z:^va>vo?, . e | ZrjVoivoi;, 'lai- 

5 8u)pov 'A9[7]Vo6u)pou,] II 'EpjxoivaxTa 'ApTSfii8|[(opou,] | tou; auTuiv 

[Tro]XtT[ac]4. 



Litterae Z0TTIY. 1 KAYNION. 2 Caunios qui Sidone conse- 

dissent corpus quoddam quod suis legibus uteretur effecisse observavit 
Perdr. Simili vi appellationem 7:oAtTeu[jia usurpari supra n. 4 92, 5 (cf. Ad- 
denda vol. I p. 653) de nescio quibus peregrinis qui in insula Co habita- 
rent, n. 658, 3 de Phrygibus in aliquo Aegypti oppido commorantibus, 
C. I. G. 5362 de ludaeis qui Berenicae Cyrenaicae essent, monuit idem, et 
ad huiusmodi institutum rettulit quae leguntur apud losephum Ant. XIV, -H^ 
T£TTapec («puXat) o' f^oav ^v ty] noXei twv KupTjvaicav, t] Te twv roXtTwv y.ai ifj twv 
YecopYwv, TpiTT] 5' •/] Toiv p.eT0iy.cuv xat TETapTT] i\ twv 'louBaitov. Alia, sed item 
non propria vi nomen :ro>a'Teu[Aa usurpatur in titulis Stratonicensibus Bull. 
de corr. Hell. X <891 p. 182 n. 123, 4 sqq. tlprja Ila^rtatva MeveoMooC i-zaXeaev 
Se xai t6 T:oX[i]Teu[Aa tojv Yuva[t]x(«v. p. 205 n. 145, 3. 4 [o£|]ajjtevo; 5e xat t6 
7roXeiTeu(i.a twv Y^Jvatxoiv dv toi; 'Hpaioii;. 3 AFIOAAONIAHN. 

4 AYTQN r////AIT'////. 



593 Titulus incisus in sepulcro subterraneo, quod excavatum 
est in rupe inter parietinas quae appellantur Tell-Sandahajinah 
exiguo intervallo meridiem versus ab Eleutheropoli {Beit-Djebrtn) 



\ 



594] Res Sidoniorum. 285 

Palaestinae. Exscripserunt Bliss et Macalister, quorum exemplum 
editum est Comptes rendus de Tacademie des inscriptions 1 902 p. 500. 

'ATToXXofpdtvrj; 2ea[iaioui, ap$a; Tuiv Iv MapiOTji^ 2 tStov ia)v ^ 
£T7j Tpiaxovta xal Tpta xal vojiioOsl; j ravTtov tu>v xai)' auTov 
/pr^oTtJTaTo? xat cpiXotxsidTaToc, aTreOavsv 8e pitooa? eTrj | i,3- 
oojiTjXovTa xat Tsooapa Iv 



1 Nomen Phoenicium, quod redit in titulo Cyprio n. 17, 5. IUic sane 
iota non est et genetivus in -ao; cadit; tamen non est cum dubitetur, quin 
unum idemque nomen sit. 2 Antiquum nomen oppidi eo loco siti, qui 

nunc Tell Sandahanna appellatur. 3 Colonia Sidoniorum in mediterra- 

neum oppidum Marisam missa. Similis, etsi non plane eadem ratio, aliorum 
titulorum esse videtur, ubi cum etbnicis civitatum Phoeniciarum coniungitur 
loci alicuius, unde civis oriundus sit, appellatio. Cf. BuII. de corr. Hell. XI 
4887 p. 273 ad n. 35, 1, 2 KXeo-aTpav OiXooTpaTou Apaotav tojv 6.Tzh Mapddou. 
XXII 1898 p. 409, 1. 2 'HXto^ocoprai A]tONU3ioa StSoovttui i-^ BapuTdo'j. 



594 Puteolis prope portam Herculeam eruta tabula marmoris 
albi fracta in partes duas. Non ab omni parte accurate ed. 
F. Halbherr Notizie degli scavi 1891 n. 167. Deinde cum in Ame- 
ricam in museum civitatis Michigan delatus esset lapis, W. Dennison 
ectypiun chartaceum confecit, ex quo titulum edidit R. Gagnat 
Comptes rendus de Tacad. des inscr. 1901 p. 192. Gf. quae ad- 
notaverunt Ph. Berger ibid. p. 196 et Gh. Clermont-Ganneau p. 200 
(repetitus est titulus Revue arch^ologique Troisieme s6rie XXXIX 
1901 p. 461 n. 151 et ap. R. Gagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I 
p.137 n.420). V. etiam Gh. Clermont-Ganneau Recueil d'archeologie 
orientale IV 1901 p. 226 § 45. Fr. Cumont ap. Pauly-Wissowa 
Realencyklopadie Suppl. I p. 125. 

Eirt UTCaTouv Aouxioo Kaioe[vv{ou xai Il^oirXiou) KaXoutoiou *] | 



Litterae ©nCCD. Praeter primum versum ubique in Graecis et Latinis 
vocabula singulis punctis distinguuntur; in numerorum notis adeo v. 2 -L-C-A', 

V 3 -l-A- est. \ Cum Halbherr Aou-aiou -ital Ss legisset, Cagnat 

rectissime monet neque nudo praenomine Aouxiou consulem significari posse 
neque spatii rationibus convenire illud supplementum; immo sine dublo 
KAIZE nominis gentilis initium esse. lam cum de tituli aetate plane constet 
(not. 2j, sponte se offerre L. lunium Caesennium Paetum, quem consulem suf- 
fectum fuisse cum P. Calvisio Rusone ex triptycho Pompeiano ap. Th. Momm- 
sen Hermae XXIII p. 159 notum sit. Annum adhuc ignorabamus, sed unum 



286 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [594 — 

xal Tupioi? Loo'2j [}i.](7j)voi;3 'ApT[£fi]|ioiou^ ta', xaTSTrXsooev 
5 a[7:6] I Tupou &h noTi[d]Xoi(;S 0e6s [''HXJjio?* 'ApeTCTT)vd[? ', 
•J^JYaYSV [Se] | 'HXelii-S xaT iTriTo[X7jV tou Oeou.] ] 

Pro sal{ute) l7np{e7'atoris) Vomitiani [Aug^usti)] \ l{ocus) 
c{oncessu^) d{ecreto) . 



ex postremis principatus Vespasiani fuisse inde collegerant homines docti, 
quod P. Calvisium Rusonem Domitiani imperio proconsulem Asiae fuisse 
constat. Cf. Waddington Fastes des prov. Asiatiques n. 106. lure meritoque 
Caesennii Paeti quoque proconsulatum Asianum ad eiusdem principis aeta- 
tem retulerunt Waddington Fastes n. 107 et E. Klebs Prosopographia imp. 
Rom. l p. 263 n. 138. 2 Annos numerandi initium Tyrii faciebant a 

mense Octobre anni 126 a. Chr. n. (Kubitschek ap. Pauly-Wissowa 1, 1 p. 647); 
itaque annus ducentesimus quartus est 78/9 p. Chr. Hinc apparet, titulum 
Latinum biennio aut adeo raaiore intervallo post Graecum incisum esse; 
nam Domitianus anno 81 p. Chr. demum rerum potitus est. Scilicet anno 
79 deus Puteolos advectus, a. 81 hoc eius rei monumentum constitutum est. 
3 IINOZ. 4 Septimus mensis anni Macedonici. Apud Tyrios eum tri- 

ginta dierum fuisse et pertinuisse a die undevigesimo m. Maii ad d. duodevi- 
gesimum m. lunii discimus ex hemerologiis. Cf. Ideler Handbuch der Chrono- 
logie I p. 433. Kubitschek ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie II, 2 p. 1443. 
Hic igitur d. 29 m. Maii a. 79 p. Chr. n. indicatur. 5 Pro IIotioXou; solita 

illa aetate casuum confusione. 6 Cum iam Cagnatus ambigi posse dixisset, 
utrum hic dei et v. 6 hominis nomen fuisset, an vice versa, tamen illud 
praetulit et 0£o? ['HX]io? restituit. Cui oblocutus Clermont-Ganneau 0eo- 
o[£p]jto; scripsit, quod supplementum assensum tulit Cumonti. Sed fugit 
homines doctos, anno 79 p. Chr. n. neminem Seoaiptov appellatum esse posse, 
quoniam eiusmodi cognomina vel ut proprie dicuntur signa, qualia sunt 
EuXoYto:, E-joE^to;, rprjYopto;, AvaxoXto; multo recentiore demum tempore 
usurpari coepta sunt. Quod argumentum cum non modo in Clermont- 
Ganneauii inventum cadat, sed in omnia nomina humana quae quispiam ex 
relliquiis ectypi ope certissime repraesentatis elicere conetur, ad Cagnati sen- 
tentiam redeundum est. Puteolis statio Tyriorum erat (n. 595); quare nihil 
miri habet, deum ex Phoenice illuc migrasse, i. e. sacra eius ex patria in 
coloniam translata esse ope eius hominis, cuius nomen v. 6 agnoscendum 
est. Berger sane non tam de translatis sacris cogitat quam de itinere vel 
visitatione dei, qui brevi Puteolis In antiquam patriam redierit, et provocat 
ad titulorum in parietinis Tell-el-Amarna repertorum de deae Astartes in 
Aegyptum itinere et reditu testimonium. Sed nescio an verbum composi- 
tum 'f.axin).tM'Sf^ illi interpretationi magis faveat. 7 Proclivem esse con- 

iecturam, hoc littera initiali propter finalem proximae vocis errore omissa 
pro Sap£7tr^v6« scriptum esse, ut ad Sareptam oppidum in litore inter Tyrum 
et Sidona referretur, adnotavit Cagnat. Cf. ClermDnt-Ganneau Recueil d'arch. 
orient. II 1898 p. 230: Ssoowpo; | 6 xat 'IaxooP|o; Sapecf |i}t]v6;. Sed cum 
inter lOZ et APE punctum in lapide dlstinguatur, hanc mutationem tamen 



395] T\Tionim mercatonun statio Poteolana. 2S7 

satis audacem esse. Praeterea Tero Artfa nomen oppidi per illas r^ones 
in Notitia dignitatam Or. XXXII, 39 legi, einsdem fortasse qnod apud lose- 
phum Bell. III, 57 Aori appeUaretor. Qaam deriTationem ethnici traditi 
Berger eo magis etiam stabiliTit, quod obsenraTit hoc ethnicnm apnd in- 
digenas legitime Arefati sonoisse, nnde consona t in Graecam formam per- 
manasset. Qoare Tix recte feceront Clermont-Gannean et Comoni, qnod 
tamen la^trrrr^iii emendare malaerunt Nam Apcjidijvo^ n. 589, 7 idem 
nomen sit, iare dabitaTeris. Cf. ibi not. 3. 8 Nomen hominis sane non 

ositatam, sed ab eo qaod est 'D.->a2; Diodor. XX, 17, 1. 18, 3; nolla fere 
re discrepans nisi qaod barbarae TO<a scriptor Graecns Graecam termina- 
lionem adianxit, titali aactor barbams non item. Sane si r. 4. 5 hominem 
agnoscere liceret, admodam probabiie esset hoc loco ploralem Hebraeo 
BiSkim respondentem, qai etiam singalaris Tices gerere et deam signl- 
ficare possrt, oocarrere. 



595 Tabula marmorea inYenta Pateolis, trandata Romam, nbi 
nimc est in moseo Capitolino. Post Grateram Thes. 4 1 05, 3 alios- 
que ex sno apographo ed. J. Franz JC^L G. 5853. Ex Mommseni 
exemplo, qood Henzenus et Kaibelias denuo com lapide contolerant, 
G. Kaibel Inscr. Gr. Sic. et Ital. 830 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res 
Rom. pert I p. 1 38 n. 43 1 ). Cf. qaae de titalo di^atavenmt IgDaira 
de palaestra p. 278. Th. Mommsen Berichte der K^. Gesdlsdialt 
der Wissensch. zu Leipzig n 1 850 p. 57 sqq. 

I Tn. rTo/.lj ypa^etoa t^ K^Xei. 

Tjpiw/ rr^: iEoac /a' dr j.oo tax aStoy^(ioo (njTpoEdXsaK ^oi- 
vcixT,^ xai a>i.mv miiu^otv^ xdl vaoop}fi5os' apxooat Poo^^ 



litterae eencO); |t t. 36 ^ ist, reliqais locis Q,. Continet lapis 

I (t. 1 — 19) epistalam mercatomm Tyriorom qoi Poteolis consedernnt ad 

patriae nrbis magistratos senatam popaiamqae. II (t. !• — 44} r^tionem 

de eis qoae Tyri ia senatu de hac caosa decreta «ant, ex actis senatos 

exscripta at illis Pateolos transmitteretar iblqae ab eis lapldi inf^a. 

K Tyrionim ciTitas kpd xai dTjX«>s dicitnr in nammis 'ct MlonnefcSappL'?in 

p. 299 n. i94. 3 ; de aatonomia Strabo XYI, S, 33 p. 757 haec habtXi tAj 

hiali Tnr* ^aaHkkm ^ IxptSijo» a&tdvo{toi pmow (Tuptot|, iiXa. rM. xnA "zm 'Pm- 

uauBv. Qoae de Caesare Avgo^ r^ert Casslas Dio LIY, 7, 6 'eo6« ice KoCt- 

xT,vij; — ioojXpjraro. xoi 'nmo tmu to^c Top«»s 'to»5 te SiSomfea; Sti ^? 

z-Aztt^ i-rAr^z-',, k^ -r^ Zupt^ 7e«o](£v«>{, IIs non est car fides non babeatar, 

^ed brcTi post eis libertas reddita Tidetur. » CL n. 5872. Metropolis 

r hoenices dignitatem Tyrii iam Strabonis aetate aSectabant. Ct XVI, % SS 

. 756: (ifLCorE{>at o ou"^ (Sidon et Tyrns) ev4<^oi xad i.aa^jm xal ■sak/tt xat viv 

- -izTi V w* Ttfi efroi {iijtposolln ^omxeBW, Ipic t« <i{fcfOEifseus lom. Sed ab 



288 \IU. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [595 

h-i]\u^ xat tf^? xupia; iraxpiSoc^ oi h IIoTidAoi? | xaToixouvre? 

5 j^aipeiv II 8ia xohc, Oeou? xal ttjv tou xupioo Tjfiuiv auToxpa- 

Topo; TU}(7]V ei xai xic, aXX-t] aTaTi|(ov* Iotiv ev lloxi6Xoic. 



Hadriano demum principe eum honorem impetraverunt. Cf. Suidas s. v. 
riaijXos Tupio?* ^'/jToop, Y^Y^"^*"» xara $iX(u-va tov BupXiov, 8? ^tcI "Aopiavou toj 
^aaikioii Ttpsopsucas (jiirjTpoTtoXiv ttjv Tupov dTtolTjoev. Ceterum recte Franz mo- 
net, addito xal aXXcuv TroXetov ad antiquiorem illam nominis [ATjTpoTtoXti vim 
respici; nam Tyrii ingenti coloniarum numero gloriabantur. Cf. Strabo 1. 1. 
al o' eii TTjV At^urjV v.at ttjv 'I^T^ptav d-oixiat (xd)^pt xai £;co 2tt]X(uv Tr,v Tupov 
ttXIov diuixvoiiat {[ji.aXXov). 3 Importunissime haec hic interponi apparet, ut 

non inepte Franzius iudicaverit ea post vauapytSo; inserenda fuisse, sed 
lapicidae incuria illic omissa animadversoque errore hic adiuncta esse ad- 
dita insuper prave particula %at. Sed fieri etiam potest, ut simpliciter gene- 
tivus soloecismo tunc usitatissimo pro dativo y.at ttq xupta TtaTpiSt positus sit. 
Nam praeter magistratus, ssnatum, populum insuper totam patriam civi- 
tatem commemorari illo tempore nullam habet offensionem, etsi per se 
sane minus recte se habet, quia populi nomine iam tota civitas continetur, 
4 Nomen Latinum quod est statio inferiore aetate haud raro in titulis Graecis 
occurrit. Gum Graecus sermo nulla novisset nomina in -teov cadentia femi- 
nini generis, praeter ^iiuv quod non uno nomine a reliquorum similitudine 
abhorret, videmus nonnunquam eos aut alia terminatione adiuncta flexionem 
generi feminino accommodasse (oTaTtcbvav Inscr. Gr. ad res Rom. pert. III 
p. 30'1 n. 748, 4) aut adeo ipsum genus mutasse (6 OTaTtwv infra n. 755, 4). Sed 
plerumque tamen Tj aTaTtwv dixerunt. De notissima illa militari huius no- 
minis vi hic non esse cogitandum sponte patet. Sed significasse id etiam 
loca quo homines otiosi convenirent ut confabularentur (X£oya<;) apparet ex 
Plinii locis a Mommseno allatis Ep. I, 1 3, 2 pl&rique in stationibus sedent. 
II, 9, 5 domos stationesque circumeo. Eiusmodi vero loca Romae habuisse 
civitates municipiaque, ut qui domo in urbem venirent illic populares suos 
videre et cum iis colloqui possent, apparere videtur ex Suetonio Neron. 37 
Salvidieno Orfito obiectum est quod tabernas tres de domo sua circa forum 
eivitatibus ad stationem locasset. Plin. Nat. hist. XVI, 236 radices eim (arboris) 
in forum usque Gaesaris per stationes munieipiorum penetrant. Sagacissime 
ab his testimoniis profectus est Mommsenus in titulo Puteolano interpretando, 
sed ea una in re opinio eum fefellisse videtur, quod illarum stationum eum 
potissimum usum fuisse existimat, ut si quando aliquid magnifici in foro per- 
ageretur, illinc spectare possent municipales. Quod primum quidem in 
Romam caput orbis magis quadrat, quam in Puteolos. Tum vero hic 
lapis monstrare mihi videtur, multo maiorem fuisse vim stationis in omni- 
bus rebus mercatorum Tyriorum Puteolis habitantium, quam ut illa Momm- 
seni sententia recte se habere possit. Sane quod Ignarra sibi persuasit et 
Franzius probavit, stationes nihil aliud esse atque d[A7ropt-/a; -/.aTotxtas Phoe- 
nicum, quarum Strabo XVII, 3, 2 p. 825 mentionem faceret, incredibile est. 
An putabimus totam oppidi partem, quam Tyrii habitarent, denariorum du- 
centorum quinquaginta pretio (v. 14) conductam esse? Quod Tyriorum 



595] Tyriorum statio Puteolana. 289 

(«)<;* ot ic/.etoo; ufiuiv loaat, xai [ii\ f|;i£Tspa iortv xat x^ofup xal | 
^fibzi Tuiv oAXtuv 8ia<p£pouaa. Taunj? TaA.at «isv i-£jieA.o5vTO 
01 ev rioTidXoi? xa|Totxo5vT£; Tuptot (ot) roXXot ovTe^ xat 
::Xouaioi' vov 5s e?s dXiYou? tjjxa; iceptecrnj tov | dpt&{idv, xoi 
dvaXiaxovT=; su Tc &u3ta? xat dpTjOxeia; tu>v iraTpioftv '^^pAv 
iO i^euiv Sv&dj^oe d^oiatwjjLevmv iv vaoT^ oux euTovoujiev t^v |uo- 
&0V* TTj? oTaTia^vo^ Tiapeyeiv xaT sto« Xov' |idXi(Tra ^ xal 
To dvaXo>p.aTa eU tov dYuiva tov iv OoTtdXot? ttj? ^oodoo- 
ota^^ I T^tietv zpoaeTsfh;. oerJjjLeda ouv TrpovofjOai ujid? Too 5ia- 



statioDem satis magaam fuisse dicit, quippe apothecis, privatis publicisqae 
aedificiis, templis insignem, siae dubio perperam ivddoe v. 9. 4 0, hL£l \.H 
iaterpretatas est hi t^ Tzi-iani, cum manifesto potius i^ llo-i6Xoii intelie- 
gendum sit. Non igitur urbis pars a Tyriis habitata indicatur, sed unum 
aedificinm in quo conveatus suos babere solebat collegium Tyriorum mer- 
catorum qui Puteolis coosederaot. Atque hic quoque factum esse, quod in 
hoc geaere perfreqnens est, ut nomen loci ad ipsum hominum illic comme- 
antium corpos transferretur, apparet. Nam v. 10. 14. 23. 28. 35. (4 mani- 
festum est de aedificio dici, v. i i. 39 utraque vis inesse potest, at v. 4 7 uti- 
que ipsi homines ioteiieguntur, quoniam dativo t^ Tzi-^iwn infra v. 34. 33, 
ubi Tyrii argumentum iitterarum petitoriarum a mercatoribus missarum 
repetunt, prooomen ajtot; respondet. Item in titoio Inscr. Gr. ad res Rom. 
pert. I p. 41 n. 111 IsuTjVo; 'Ioot,voj -Abi Ti^ipisi; t^ oTaTtoo-n corpus quod- 
dam hominum, non locum quo cooveniant intellegi manifestimi esL Com 
igitur Tratiojv etiam collegii nomen sit, participes eius Trattaivaptot appel- 
lantur v. 22. 32. 34. 39). 3 OC. 6 Idem quod hic et v. 25 fjiis&o;, 

V. 13 }ib&oo3t; est. Hoc {xeroixtov quoddam esse sibi persuasit Fraozius, at 
manifesto vocabulum hic idem significat quod alibi, nempe pretium quo 
aedificium coUegio Tyriorum locatum est. Non igitur ipsi domini fuerunt; 
qois fuerit, latet, sed veri simillimum certe eiistimo, populi Puteolanorum 
fuisse et hoc aedificium et alia aliis peregrinis civitatibus in eundem osom 
locata (v. 7 twv a)Acnv}. Sane quo argumeoto Mommseous haoc seoteotiam 
fulcire cooatus est, id probare nequeo ,cf. not. 11}. 7 Yocem a ^ou&uota 

non differre nisi prava proouotiatioae et scriptura apparet. Ignarra de tau- 
rorum veoatiooe io amphitheatro habita dici sibi persuasit, at certe, si 
omnino geoetivTis certamiais geoeri definiendo inserviret, sumendum esset 
boves immolando certatum esse, quod nemo facile credet. Quare equidem 
pro certo habeo, tov df&^a t^« Pou&ouoia; noo dici ut tov d-ywva to5 Spos^cj, 
sed ut Tov dYoiva zm-i Ilava&T^vaioov, i. e. caerimoniam aliquam fuisse quae 
propter sacrificium taurorum, quae gravissima et antiquissima eius pars erat, 
quasi proprio nomine ^ojS-jsia appellaretur, cum ea vero ludos sacros coo- 
iunctos fuisse. Quare nequeo cum Kaibelio facere certamina ab Aatonino 
Pio in memoriam Hadriaoi instituta hic agnoscente, quae proprio nomine 
Eiae^sia b* IloTtoXo'; appellantur. Ex testimoniis a Franzio allatis proxime 
ad huius loci sententiam accedit titulus Tenius C. I. G. 2336, 9 sqq. iva ix 
Dittenber^er Orientis gr. iascr. n. 19 



290 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [595 

{jievEiv aet ttjv oTaTicDva* 8{e)ia[i.£v|eT 8e, eav 7:p(Jvoiav xuiv 
xax ETO? BiSojievojv si? rJjV [jlio&cuolv Xov' TroiYjoao&e^. Ta 
yap eTe|pa dvaXwjjLaTa xal toc ■^eiv6\).e'^oi et? iTrioxeuTjv^ zr^c, 
15 oTaTioivo? et? Ta? lepd? i^jxepa? to5 || xopioo auToxpaTopo; ^^ 
oovTreoouo^Tj)?!! eaoToT? iXoYiodjxe&a, iva |j.yj tyjv T:6ki\ jSapoi- 
[lev. I oTrofxijxvYjoxofiev 8e Ofxa? oTt od8e{j.ta TrpdooSoi; yeiveTai 
ooTs Tiapd vaoxXrjpuiV | ooTe Trapd l|X7rdpu)V t^ Iv0d8e oTa- 
Tiu)vi^2 f^^ i^ ■^■^ (paot8t) paoiXi8t 'PtujXTrji^- TtapaxaXoofxev | 



Toii Toxoj a'jT[tt)]v (quinque milium denariorum quae Satyrus Philini f. populo 
donaverat) bi ttj xffi pou&uoia; eopTi^ xaT Itoc 5i5(»Tat toi; eu(«y_r|8[7]](io(X£vot; 
^v TuJ lepip dXe'j&£pot; Tyjvioi; 7.aT' avopa SiQvaptov. 8 Utrum de rofr]ay]o8e 

an de 7toiT)oe(j8e cogitaverit qui titulum conscripsit, in medio relinquendum 
est; nam soloeca particulae £av cum ind. futuri coniunctio illa aetate vix 
offensioni esse potest. 9 Non est quod aliud hic in nomine iTiioxe-jT) 

inesse sumamus, atque alibi, ubi et ipsa et verbum dzioxeudCeiv semper de 
reficiendis quae laesa aut vetustate collapsa sunt operibus usurpatur. Cf. 
not. 41. ■10 Recte diem natalem et diem imperii intellexit Franz. Cf. 

n. 524, 8. 9. •14 necOYCNC lapis. Apparet N errore incisum, sed statim 

emendatum esse. lure a Franzio, qui et hic et v. 28. 29 o'j|x7Teoouo(a); emendavit, 
dissentiunt Mommsenus et Kaibelius. Sed quod eidem id indicari sibi persua- 
serunt, obtigisse hanc stationem Tyriis, probare nequeo. Etenim o'jv7reoou- 
OTj; la-JTOi; (auTot;) coniungi non licet, quia dXofiod[xe8a (dXoYioavTo) hoc 
dativo carens nullam aptam habet sententiam. At nudum ouvTreoouoT]; sic 
accipi, ut Mommsenus voluit, non licet, praesertim cum ne dativo addito 
quidem oufxTitTrceiv hac notione usurpari videatur. Quod contra antiquus et 
pervulgatus est huius verbi usus de aedificiis collapsis. Cf. Thucyd. 
VIII, 41, 2 TTfjV Te TToXtv aTeiytoTov ouoav xat ut:6 oeiO[xou — $u;x7:e7:Tcu7.utav. 
Ea vero interpretatio etiam nominis iz[o-/euT; usu (not. 9) confirmatur. 
Damnum igitur acceperat aedificium quod ante dies sacros principis sarcien- 
dum, ut statim per sollennia commode uti possent, de sua pecunia cura- 
verant stationarii. Manifesto tt]v 7t6?av ad Tyriorum, non Puteolanorum 
civitatem spectat. 12 I. e. collegio. Cf. not. 4. 13 De Romana 

Tyriorum statione testimonium exstare sibi persuaslt Cagnat, cum titulum 
urbanum a se editum Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 57 n. 132 (Bullettino 
comunale 1899 p. 242, Revue arch^ol. Troisi^me s6rie XXXVII 1900 p. 362 
n. 84) sic suppleret: OTaxirov | [tojv Tu]pte(uv Ttuv xal KXauot07toXetTfi)v Supia 
naX(ai)[a]Teiv{j, atque inde collegit Tyrum aliquando Claudiopolin appellatam 
esset. Sed v. 2 initio articulus contra sermonis leges additur, ut longius 
fuisse nomen civitatis appareat; deinde Tyri unum ethnicum T'jpio; novit 
antiquitas, Tupte'j; barbarum est atque inauditum^. Denique Tyrus Syriae 
Phoenices est, non Palaestinae. Quare nullus dubito quin illic \Ji^t]piioi\ 
potius restituendum sit. Haec ut hic exprimuntur scripseram cum edita 
est W. Kubitschekii commentatio Jahreshefte des dsterr. arch. Inst. VI 1903 
p. 80 n. 3, in qua plane eadem de titulo exposita cum gaudio vidi; sed is 



595] Tyriorum statio Puteolona. 291 

ouv xal he6\uba ujiuiv ttj? T6'/r^i^* 9povTioaa(8ai)^* to5 Trpd- 
YfxaTo;. i-^^atfr^ ev noTij(JXoii; irpd i' xoXavouiv AuYouaToov 
roXXoj xal <]^XdxxtD KoovrXiavu) uTrdToiv**. |j 
1120 'Airi axTmv pouXT)? a.yjiziar^<; xa' Aioo*' to5 Itoo; t' **, i(^r^- 
}isp(o3)vTo? r(aioo) i^ OoaXspioo j KaXXixpaToo?, Ilaoaavioo 
irpoiSpoo" j Ave-fvaKJ&r^ iTriTToXrj Toptoiv 0TaTtu)vapiu>v2^, dva- 

allatis Dummis cum inscriptionibus Ti^epuosv KXauSio(roXtTc»v] et Tip(ept£cDv) 
KX(o-joiozoXiTd>v) 2v)p(iai;) Ila).(ataTEivT,;) supplementum tituli insigniter con- 
firmavit. Cf. etiam titulum Ismeni Tiberiensis commemoratum supra not. 4. 
Alius civitatis, cuius ex nomine nihil nisi -tavtuv aetatem tulit, statio Romae 
est Inscr. Gr. Sic. et It. 1064, 4 ;Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 56 n. 4 31). 
1 4 Putaverim hunc genetivum a «ppovrtsoodat (not. i 5) pendere atque ipsum 
rursus regere alterum genetivum -roii r.pdfiJ.aTOi. 15 .\dmodum lubrica 

est quaestio, quid hic sibi voluerit quadratarios, cum ♦PONTICACTE in- 
cideret. Franzius et Kaibelius ^povTioaft) ts emendaverunt; qood ut soller- 
ter excogitatum est, sic mihi displicet quia ita non possis non coniungere 
Tfjc Tuyr,; re to") TipdYptaTo; ut sit idem ac xfj; t'J-/t,; xat tou T.pdfii.a-^n. 
Quem usum particulae t£ ne huic quidem aetati ut obtrudam a me im- 
petrare possum. Quod ipse scripsi cpovTtaao^i^a'.; in eo CTS pro C9AI scrip- 
tum ne levissimam quidem habet offensionem. Sed etiam medium pro 
activo usurpatum inter frequentissima est inferioris aetatis vitia. 1 6 Anno 

474 p. Chr. 17 Primus mensis anni antiqui lunisolaris Macedonum ab 

aequinoctio autumnali incipientis. Apod Tyrios aetate Romanorum, ut 
hemerologia testantur, a die 4 8 m. Novembris ad d. 4 7 m. Decembris per- 
tinebat. Itaque haec in senatu Tyriorom acta sunt die 8 m. Decembris. 
Cum epistula I Puteolis data slt die 23 m. lulii (v. 49), apparet 4 37 dierum 
spatium interiectum fuisse. 4 8 Aerae Tyriorum annum quadringentesi- 

mum alterum esse secundum Probi imperatoris, i. e. 277 p. Chr. n. testatur 
Eusebii chron. ab Hieronymi vers. II p. 4 85 n Schoene. Initium igitur haec 
numerandi ratio capit ab anno 4 26/5 a. Chr. n. Cf. Ideler Handbuch der 
Chronologie I p. 474 sqq., qui demonstravit Eusebii testimonium confirmari 
duabus temporum definitionibus quae essent in actis conciliorum Chalcedonii 
et Constantinopolitani. Itaque trecentesimus Tyriorum annus a mense 
Octobre 4 74 p. Chr. ad idem proximi anni luliani tempus pertinebat. 
4 9 e<t»HMeP9NTOC lapis, quod utrum d^T,u,£pouvTo; an icT^iiepe-jovToc esset 
dubii haeserunt editores. Nam hoc commendat sermonis usus, illud faci- 
litas mutationis et fluctuatio inter TrposTaTeiv, irtJTaTeiv et -poTraTeueiv, 
irtcrraTeietv sim. De utroque dubitare videtur Kaibelius, cum adnotet rem 
ipsam sibl quidem novam esse. Sed si reputaveris, etiam Athenis summum 
comitiorum et senatus praesidem, £rt3TaTT,v tSv roDTavecov, per unum diem 
in officio fuisse, et magistratum eiusmodi eodem iure is-rjjjiepov appellari 
potuisse quo simile negotium in haud paucis civitatibus appellatione Irt- 
fjifjVioi; appellaretur, non est quod hoc nomine offendaris. 20 Cf. not. 4. 

^ Idem vocabnlum in titulo Graeco, sane de militari statione usurpatum, habes 

I .nscr. Gr. ad res Rom. pert. III p. 323 n. 842, 5. 

4 9* 



292 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [595 — 

SoOeToa^i ^^^ Xayr^zoc, \ hbq. auToiv, h -^ TjEtoiv*^ icpdvoiav 
7i:oi7]oaadai auxoTi; Xov'^^ et<; te duota? | xai dprjoxeia? tcuv 

25 TraTpicDV Trj[jLU)v &£o>v Ix£t24 acpa)ot,«){jLev(ov dv vaoT? || xat fiT) 
euTovelv^^ tov |xto&6v r^? oTaTtojvo? uapej^etv xaT Ito? 
[Xov',] 1 xai Ta avaXtofiaTa eii; tov aYuiva tov Iv [loTttoXot? 
T^? PooB-ouotat;^^ au|Tot; TrpooTe^^vai. Tuiv "(O.^ kxiptov dvaAti)- 
jxdToiV (xat Tuiv^'') Y^tvojxevwv ei? iTrtjoxsuTjv ttji; oTaTiwvoi; ets; 
Ttt? lepd? yj|xipa? tou xupiou auToxpdTopo<; o[uv]|TCeoouoYj?28 
auTot? IXoytoavTo, Tva [xtj ttjv Tr(5Xtv ^apuiotv, xat U7re}xi(xvyj|joxov 

30 5x1 ouSejxta itpdooSo; '^zivzxci.i auToTi; ouTe irapd vauxXrjpwv ouTe | 
Tcapd ijxi:(Jpu)v u); iv T^ ^aotX^St 'Pmjx-;;]. [xeO' ^v dvd-j-vwotv ^i- 
XoxX% Ato|8u)pou etTrev* oi Iv 'P<t){xTfj oTaTiu)vdpioi e{)o; et}(ov 
dei iroTe iS uiv auToi Xa|x'pdvouotv irape)(£tv toT? ev IIoTto^Xot; 
Xov'* d^touot xai vuv ot ev IloTttJXot; | oTaTtu)vdptot auTd TauTa 

35 auToT? TrjpeTo^at, r^ ei [xrj ^ouXovTai oi iv'Pu>[nfj au||ToT? Tiape- 
)(£tv, auTot dva8£)(0VTai Td<; 8uo oraTiwva; im t^ auT^ atpe- 
a(e)i2*. iirlecpwvyjaav^"' ^xaXui;^! etTiev OtXoxX^?. Sixata d^ttoot^^ 



21 Cf. n. 43723. 22 HZIOIN lapis, qui potest merus error lapicidae 

esse, sed fieri etiam potest, ut formarum dltoi; d^ioi similitudine nata sit illa 
prava flexio. 23 I. e. STjvapiojv oiaxoaicuv TrevxTjxovTa. Nam nisi genetivo 

casu legas quae his notis indicantur, non constet structura. 24 Vs. 9. 10 

dv&dSe, i.e. Puteolis. Cf. not.4. 25 Idem quod 86vaa&at. Cum proprie ab- 

soiute 'valere, robustum esse' significet, inferiore aetate etiam cum infinitivo 
coniungitur. Cf. Plutarch de vitioso pudore 5 p. 531 B oux euTovcuv etTreTv 
'o^l^ofxai 0' aij&t?, vuv 0' o'j oyoXdCo)'. 12 p. 533 E (xtj ^o'jX6(x£Vot (xtjo' e-jTOvoijv- 
TEi elTOiv 'o!jx olSev -/jixas 6 paotXeu;, dXX' et^pou; 6pa ij.aXXov\ 26 Cf. 

not. 7. 27 Verba lapicidae neglegentia omissa supplevit Franz. 28 Cf. 

not. 11. 29 Prius Tyrii Romae consistentes suam ipsorum stationem 

conduxerant et illius quae Puteolis erat mercedem colleglo illic constituto 
numeraverant. lam eadem condicione utramque stationem in se recipere 
parati sunt qui Puteolis habitant. Nempe ita etiam reditus stationis Roma- 
nae (v. 30. 31) in ipsorum arcam redigentur, unde utriusque stationis pre- 
tium se numerare posse confidunt. Nomen aip^aei eo referri videtur, quod 
stationarii Puteolani hanc se praeoptare (alpeioftat) condicionem fatentur, 
si illam priorem restituere nolint Romani. 30 Cf. n. 51 53^. SyII.2 607 ■?. 

73711. 31 Hic Kaibelii distinctio manifesto praestat ei quam Franz habet: 

xaXtu;" £i::ev OtXoxXfjc" oixata d|tcuao'jatv. Nam illa 5i7tata "atX. manifesto 
non Philocles dixit, sed senatores succlamaverunt. Illi %aXa»; eiTiev OtXoxX^rjc 
accuratissime respondent quae habes Syll.2 60t, 16 dp^oTjcav) oi o'jve5pof 
'nafxcpiXtj) xaX'?i -^ (eio^T^fTjai;'. 32 Hoc in lapide esse, pravo sermonis 

usu pro d^tojat, nunc constat. Gruteri AEIOYCI et Blanchini AEIODCOYCIy^ 
quod Franzius recepit, emendationes pro arbltrio adhibitae sunt. 



596] Tyriorum statio Puteolana. 293 

01 iv rioTlCyXot?. a£t j OUTUX; ^'(Ei^^BTO. Xttl VUV OUTW? ^etv£- 

oOu). toCto t'^ Tz6kzi oofi.'f£p£i. cpuXaj^iHjiTu) T^ ouvT)&£ia . av- 
£-(^(oobr^ T:tTTaxiov33 Sof^ev to^^ utto Aa^ijTO? npet}i.0Ye|veia?'* 
xal 'AYa&d7ro8o? oiou aoTou Topteuv OTaTiwvapitov oTaTiwvo? 
40 Toptalx^? TT^; ev xoXtovicf Sspaor^ '^ IIoTtdXot?, ev (I) iSTjXoov 
7rap£j(£tv37 rfjv rjfAETEpav j TraTpioa oTaTtujva? 8uo, ttjv [jtev Iv 
T^ PaOlXtSt 'Pu>[i[t[J, TTjV tk ]. 



33 Cf. Polyb. XXXI, H, 9: fpd^ai (ipse Polybius) Ppaxu r.irzdxios %o.\ 
cifpofi5a(ji.£vo; Tzi\i.Tzei r.ap ouToii Totoa ouaTtoTaCovTo; apTi TO\i Seov, ouvtcxSoc 
ix7toX£3ap.evov tov olvo/iSov Toij AT][XT)Tp[ou (Seleuci IV Philopatoris filii, qui 
tum Romae obses veisabatur, postea regnavit a. <62 — <50 a. Chr. n.) ooiivai 
t6 mTTdxiov. 34 Articulum hoc loco scriptum esse constat, ut Franzii 

lectio So&ev [b]m, simplicissima illa quidem, vera non sit. Sed utrum ooDev 
t6 pro t6 SoS^v (Kaibel) an pro ooSev TOTe (Mommsen, errore exaratum sit, 
in medio relinquendum. 35 Mulieris nomen hic nullum habere locum, 

ut utique aliquid turbatum videatur, observavit Kaibel. 36 Colonia 

civium Romanorum Dicaearchiam Campaniae, quod oppidum inde ab illo 
tempore Latino nomine Puteoli appellabatuP, deducta est iam anno <97 
a. Chr. n. Cf. Liv. XXXII, 29, 3. XXXIV, 42, 6. Veileius I, 4 5, 3. Strabo 
V, 4, 6 p. 245. Plin. Nat. hist. III, 61. Sed Augustus veteranos eo deduxisse 
videtur, unde colonia nomen quod est Augusta (SepaaTT)) traxit. Cf. C. I. L. 
VIII, 7939. E. Kornemann ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie IV, i p.521 
n. 14. p. 537. 37 Hoc me non intellegere ingenue profiteor. Nam quod 

Franzius volt, pugillares a Lachete ad stationarios missos esse Puteolos, ut 
illi certiores fierent senatum Tyriorum petitione suae morem gessisse et 
utramque stationem, Puteolanam et Romanam, ad illos transferri iussisse, 
multis nominibus cum verbis tituli pugnat. Immo post epistulam I etiam 
ilios pugillares Tyri in senatu recitatos esse, ut haec etiam pars sit eorum 
quae ex actis senatus in hunc lapidem transscripta sint, apparet. Sed quo- 
modo illi homines ex numero stationariorum Puteolanorum Tyriorum senatui 
scribere poterant, patriam mercatoribus stationes praebere, quasi vero id 
non omnium optlme scirent senatores patriae Tyri? Quare nescio an in- 
finitivus Trap^/eiv non ab ipso dS-qXouv pendeat, sed ab alio infinitivo, veluti 
Seiv, ypfjvai, dvoYXoTov elvot, peX-iov eivoi, qui post v. 41 interciderit. Utique 
-ape^etv nihil aliud est ac sumptum stationum conducendarum in se recipere. 



j 596 Basis marmoris Pentelici eruta Eleusine in templo Gereris 

j et Proserpinae. Edd. Skias 'EcpTj^xepl? ap/. 1894 p. 210, P. Per- 
drizet Revue archeologique Troisieme ser. XXXV (1899) p. 37. 

Litterae AezeAlinca). Vs. 8 in voce oefjivoTaToi littera initialis C supra 
, e scripta ; apparet primo errore omissam, deinde supra versum additam esse. 



294 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [596 — 

IlToXejxaTov 2s|pYjVoo cpotvixdcpj^ooi | uiov FaCaTov xal aX|Xa>v 
5 7rdA.£(ov uoXiTrjv, || euvoia? Ivexev t% e?? tyjv | itdXtv xat dpe- 
T% xal T^? ^[sJIp'^ Xdyoo; doxrjoea)? d[iEt|pd[X£Vot dveoTTjoav oi 
10 o£[Avd|TaTot 'Ap£OTraYTTat Tiapd TaT? || OeaT?. 



1 Cf. God. lust. V, 27, -1 (a. 336 p. Chr.) : senatores seu perfeetissimos, 
vel quos in civitatibus duumviralitas vel sacerdotii, id est phoenicarehias 
vel syriarchiae, ornamenta condecorant. Novell. LXXXIX, 4 5 p. 444, <8: 
tpoivixap^^tbv Y^P ^*'i oupiapySv xal OTpaTT;Yoiv xal BiaoifjfjioTaTajv {A^fAVTjTai xal 
XafxupoTaTcov (sc. KcovoTavTivos Iv Tfj irpos rpTjYopiov 5iaTa|£i). In titulo 
M. Aurelii Maronis Geraseno, Revue biblique iSDS p. 386, item cpoiv£[i%]ap- 
yTjoavTa legi monet Perdrizet, qui hunc titulum tertio p. Ghr. n. saeculo vin- 
dicat. Nam a Septimio Severo demum Syriam Phoenicen separatam a 
reliqua Syria (maiore vel Coele) provinciam constitutam esse. J. Marquardt 
Rom. Staatsverwaltung I p. 422 sqq. 



597 Gippus inventus inter parietinas templi magni siti in vico 
Qalaat Fagra in monte Libano. Ed. P. Ronzevalle Comptes 
rendus de Tacad^mie des inscr. 1901 p. 48i. 



5 Att 'H|Xt07ro|>a'T^ ^ | Trapd 'EpHfn 



Litterae eTT; o reliquis multo minor. h Cf. n. 6073. 2 Etsi 

dedicationis formula paullo inusitatior est, tamen quin 'Ep(i.f]c hic non dei, 
sed hominis nomen, neutiquam inauditura illud quidem recentiore aetate, sit, 
non videtur dubitandum. 



598 Lapis calcarius durissimus, quod lapidis genus indigenae 
Mix^-Jahudi appellant, rectangulus, quem Clermont-Ganneau rep- 
perit muro imraissum, ita ut versus scripturae deorsum currerent, 
et maxima ex parte in terra latentem in schola [medresse) parva 
deserta et paene dilapsa in oppido Hierosolymis prope viam dolo- 
rosam quam dicunt. Ed. Ch. Clermont-Ganneau Athenaeum 8. Jul. 
1871. Revue archeologique Nouvelle s6rie XXIII (1872) p. 214 sqq. 
290 sqq. cum im.agine accuratissime delineata tab. X (cf. etiam 
p. 133. 267). Postea lapis Constantinopolin in museum publicum 
delatus est. Cf. quae adnotaverunt Th. Mommsen Rom. Gesch. V 
p. 513 not. 1 et B. Haussoullier Revue de phil. XXHI 1899 p. 19 
not. 3. ^, 

1 



599] Templam Hierosolymitanam. 295 

MTjOiva dy^>0Y£vf, ^ siszo osustidat ivro? toG rs pl ~.h Uoov 

5 tpucpaxtou- xat ; rcp'.^<JXou *. 8? 8* ov XtjJ^p&^, ^auttot atTio? 
lajTat 8idl tA i^axoXou|&eTv ddvaTov. 



Litterae volgares praeter AGZnZ, indsae accoratissime. 1 L e. 

qoi noa sit ludaeos. Cf. loseph. BelL Y, 493: iid to^ttou (tou &ica(9(Mu} 
-coiov-:o»v drn to ^itepon^ Upov op'j<paxTO« «ept^^Xij^To XlVtvoc, xphcijjfwc (tev 
3!<o;, Trovu Ss yapiircaK 8«ipxaofiivo« • 4v o^&ra ii elffr/pteaov i? foou Sioon^- 
;jLXTo; OTiiXat tov xffi dpetac icpotfiytatvouoot v6(«>v, al {lev 'EXXiptxotc at &e 
'Pcofiatxou Tp<£|*{jwatv, piT)S^ diXX6^Xov £vt6< to5 dbfiou xoptivat* t6 -fap 
^E^Tf pov Upov OTtov ^xoXeito. VI, 4 S4 : Tfroc ie uicepi M >i^gac «rfXtv i^nveCStCe 
rois repi tov 'Icbowt^v Xfjar* 'ip' o6y 'V^U, & |Map<btatOf, xiv Sp6faxT0v to5- 
-ov rpoepoXes&e twv ^7(0^; ou^ &{ietc 8« tAc iv o&r^ «r^XaiC SuocijoaTe, ^pdfk- 
aatv "EXXTjvtxot; xat -J);ieTipoti; xe)^apaf{ifMtc, (iT]Mva tA ^etoiov &iteppa{vetv 
-apcpfYiXXetv; o-i/ ''luei; oe tou« &iKp^dvTac ^{aiv dvatpetv igt tp ^ i j wytcv, xSv 
Poou.aT<i; Ttc ^; Ant. XV, *t7: fr» (^<Mp Se dri-/oBV 06 «oXu Sekepoc {ii«p(PoXoc), 
-'.os^aT^C ^adpitstv dXiyatc, 8v icepteiyev ipxiov Xtftivou SfM^dxtou 7pa<p:g xaXuov 
£i3t£vai Tov dXXoe&vf, ^ovaTtxfjC d;:etXo'J{xivT}; tt^; C^ifwac. A Romanis, com 
anno 6 p. Chr. n. ladaeam in provinciae formam redigerent, has inscriptio- 
nes inscalptas esse cum Titi verba apad losepham docent, tum exempliun 
Latinam Graeco appositum, caias instituti hercle, si regum indigenanun 
hoc esset mandatum, nullam excogitaveris probabilem rationem. Mommsen. 
Ceteram mireris, vocabalum to dfiov, cuius de vi losephas titulum inter- 
pretans verba facit, in ipsa inscriptione non legi, sed to Upov, caius notio 
manifesto multo latius patet. 2 Apad losephum, at plerumqae in litteris 

Graecis, op-js-axToc per mediam scrlbitar. Sed tenuem habes etiam in titnlo 
Mylasensi Jonrnal of Hell. stud. XVI 1896 p. 234 n. 33, 3: rotf.aat oe xat 
^•jpcjaa xai TOjcaxTov t»i TpoS6(i.iBt tou vao5 xai ^(»{x6v. AUas inscriptiones, 
Deliam et Oropiam, affert Kiihner-BIass Gr. Gramm. I, 4 p. 6*0. Hanc adeo 
~ legitimam formam existimare videtur Herodianus Technicus II p. 595, A Tp-i- 
xxTo;* fvioi 5id ToO 5* Sp-ic -ydp t6 SuXov. Kx Sp6opaxToc natnm haad ab- 
-arde indicat Etym. M. 288$ 48, neqae haec origo vocis vetat eam ad saepes 
lapideas transferri. Sed quia tenuem in mediam abiisse probabilius est 
quam vice versa, nescio an praeferenda sit eoram ratio qui vocem a bre- 
vissima numeri quaternarii forma derivent ut Tp-jcd>.£ia- 3 Nisi eandem 

notionem duobus verbis enantiatam agnoscere velis, TpycpaxTov ipsam sae- 
pem, -£p'.^3oXov spatium quod ea circumdetur esse statuendnm erit. 



599 In sepulcro prope Hierosolyma. Infra hnnc titulnzn alius 
brevior Hebraica lingua et scriptura exaratus. Ex apographo, 
quod transmiserat Miss Gladys Dickson, ed. Ch. aermont-(janneau 
Recueil d'archeologie orient. V 4 903 p. 334 § 53. Imago tituli 
proposita est Palestine exploralion fund \ 903 p. K 26. Cf. quae ad- 
notantur ibidem p. 331. 



296 yiU. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [599 — 

'Oata Tuivi tou NEixa|vopO(;2 'AXsiavSpstoi; ^^ j TrotrjoavTo? tcx? 
Oupa?*. 



Litterae A6iAS9AnC0D. |i Z est, sed nescio an llneola transversa 
evanuerit. 1 Eiusmodi plurales in titulis sepulcralibus, orientis potis- 

simum, familiam vel posteros eius cuius nomen proprium genetivo casu 
subiungatur, significare solere observat Clermont-Ganneau, testimoniis allatis 
Lebas-Waddington Inscr. III, 2251, 1. 2258, 1. 2339. 2348. Sed ea omnia ab 
hoc titulo eo nomine differunt, quod ibi genetivus pluralis rursus a nomine 
proprio pendet (n. 2348 'Pot>a.oc npoxXiujvo;, tujv Movaixeiodvou, eusepltuv 
dve8Ti7t£v) ut manifesto partitivus sit: Rufus Proclionis f. de gente Monaeci- 
dani. Longe durior haec cum appellativo 6ata coniunctio. Accedit, id quod 
ipse Glermont-Ganneau sensit, quod ossuarium quale hoc vix plus unius 
defuncti ossibus recipiendls sufficiebat, et quod titulus Hebraeus (not. 2. 3) 
unius Nicanoris nomen habet. Quare quam ille non nisi timide et dubi- 
tanter proposuit interpretationem, ut genetivus partitivus indicet partem 
modo ossium Nicanoris hic conditam esse, ea mihi quidem longe praeferenda 
esse videtur. Quod C.-G. contra monet, hanc Insoiitam tituli sepulcralis 
formam esse, recte se habet; sed iniuria eam Graeci sermonis legibus accom- 
modatam esse negat idem. Immo hoc 6aTd xtuv Nr/tdvopoc 'ossa quae sunt 
ex (ossibus) Nicanoris' bene et legitime enuntiatum est. 2 Hebraea 

lingua Niqdmr Alaksd subscriptum est. 3 Cum Graeca inscriptio mani- 

festo ethnicum habeat, in Hebraea paternum nomen genetivo casu enuntia- 
tum agnoscendum videtur. Utro loco erratum sit, latet. Sed baec ita con- 
iungere, ut plenum nomen Nixdvtop AXe^a 'AXecavopeu; fuisse sumamus, 
lubricum mihi videtur. 4 Portam maximam et ornatissimam ex omnibus 

quae in templo Hierosolymitano fuissent hic designari eximio acumine per- 
spexit Clermont-Ganneau. Quam ab losepho Bell. V, 201 sqq. VI, 293 de- 
scribi, in libris ludaicis vero qui nomine Talmud appellari solent Nieanoris 
portam appellari atque adeo miraculosam narrationem illic repperiri de 
Nicanore quodam, qui Alexandria navi advexisset pretiosas valvas iliius 
portae, sed per tempestatis discrimen alteram in mare iactam a nautis, sed 
in ventre ingentis piscis, qul eam devorasset, repertam esse. Mireris stu- 
porem hominis qui fabulam antiquissimam in rerum omnium minime ido- 
neam transtulerit. Sed hac fictione detracta reliqua hoc titulo plane con- 
firmantur. Simile donum, item ab homine ludaeo qui Alexandriae habitabat 
ut quidem videtur templo Hierosolymitano oblatum, Cl.-G. monet comme- 
morari ab losepho Bell, V, 205: tojtov oe (sc. tov dpY'Jpov Te ■aoX ^puaov) 
Tat; ^vvea i:6Xa[4 ir.i-/ez\ 6 TiPspiou (n. 669 2) zaTTjp 'AXi;avopo;. Etiam quod 
ebur in valvas portae templi ApoUinis Didymei Alexandrea ab rege Ptole- 
maeo XIV (n. 1 93, 1 0) transmissum est, comparari potest. 

600 Miliarium collocatum paullo ante vicum Chafat situm ad 
viam quae Hierosolymis ad septentriones fert, horae fere intervallo 
ab hoc oppido. Titulum Latinum ex E. Renani ectypo ediderunt 



601] Colonia Aelia Capitolina. 297 

Th. Momrasen et D. Detlefsen C. I. Lat. III, 1 1 7, Graeea in illo qui- 
dem ectypo ita evanuerant ut nihil fere certi dispici posset. Sed a 
Lievin monacho accuratiora ectypa nactus Ch. Clermont-Ganneau 
haec edidit Recueil d'arch^ologie orientale I 1888 p. 213 et plenius 
etiam p. 28<. 

'Atc^ xoX(ti)vi'a?) Alkia^ KaTriTwXfiv/;?*). 
{i.iA(ta) s'2 



Litterae encCD. Vocabula more Romano singulis punctis distinentur. 
1 Cf. Cassius Dio LXIX, <2, <: U Ik rd 'lEpoooAufxa ro/.tv auTo^ (sc. 'AopiavoO) 
d\-\ TT^; xaTasxaccebT,; oty.tsavTo;, ■?;; -xal AlXtav Ka:TtTeo/avav djvofxaae. Ptole- 
maeus Geogr. V, 15, 5 p. 990, 7. 8: 'lepoa^X-jtia, f,Tt; vDv raXetTat Ar/.(a Ka-t- 
TooXta ('lepoa^Xuua i, xnl Kro-iTujXta'; aliquot codices;. Tab. Peuting. Hdya 
Capitolina. Cognomen omittunt Eusebius II p. 169 c Schoene, vers. Armen.: 
Adia ab Aelio Hadriano eondita, d in fronte qua Bethleem egredimur sus 
setUptus in marmore significans Romanae potestati subiacere ludaeos et 
Hierocles Synecd. 74 8, 8 A'.Xia t; xal 'Iepo3(5XutAa (sic codex H.). Benzinger 
ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie I, 1 p. 181 . 2 Latinus titulus sic se 

habet: [Imp{erator] Caes[ar) M. Aureliiis Antoninus, | trib{unicia) potestate" 
XVI. cos. UI, p{ontifex, m(aximus] \ [d L. Aureli]us Vertts | trib{unicia) po- 
testiate) 77. co{n]s\u[ 77, j Divi Antonini fili, \ Diri Hadrian[i) nepotes, \ 

Divi Traian{i) Parthic{i) pron€p{otes\ ] Divi Nerrae abnepote{s), | | 

m{ilia passum) V. Annus est 162 p. Chr. n. 



601 Basis marmorea, Amastri. Ex duplici apographo a St. 
Martino misso ed. J. Franz C. I. G. 4151. Aliud apographum a 
Sidouxio confectmn A. E. Egger communicavit cum Franzio qui ex- 
pressit C. I. G. Vol. III Addenda p. 1 1 1 3 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad 
res Rom. pert. III p. 30 n. 85). 

OuX-iov 'Apa^ia|v(>v 1, tov Aa|XTrpd|TaTov UTrarixov ^, j rpsopsurrjv 



Litterarum formae volgares praeter ni; w .asYa v. 10. 13 O est, v. 9 0). 
•j -itXov plerumque Y, sed v. 1 1 V. Nota numeralis v. 1 3 utrimque singulis 
punctis a reliqua scriptura separata, supra lineam transversam paullulum 
incurvatam habet. 1 Cf. Prosopogr. imp. Rom. III p. 459 n. 540. Praeter 

hunc lapidem notus est ex titulo Siccensi Africae C. I. Lat. VIII Suppl. 15876, 
qui praenomen M{arcus) habet, et fistula plumbea Romae inventa Bulletino 
comunale 1888 p. 1 17. Proconsulatum Africae, quem ille titulus comme- 
morat, hic non esse commodissime inde explices, quod haec incisa sunt 
priusquam illum honorem nancisceretur. Ceterum eum origine Amastria- 
num fuisse recte H. Dessau in Prosopographia inde collegit, quod hoc 



298 VIII, Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [601 — 

5 xal II [dJvTioTparrjYov tou^ | SspaoTou Supia? | IlaXaioTeivr^ij^, | 
10 AiXio? A6p-qKiO(; \ Mapxiav6? 6 7rpa>||Toc ap/oiv^ t6v r(5)i|ov^ 

EtJSpYSTTiV I 6 (p(Xo? I Iv T(p |o' £T£l'^. 



monumentum Amastri positum est, etsi nihil continet de officio quod Arabia- 
nus in illa Asiae minoris regione gesserit, et quod in titulo Siccensi hominem 
Amastrianum assessorem habet. 2 Consul suffectus incerto anno, cir- 

citer 185 — 190 p. Chr. Cf. not. 7. 3 Tl St. Martini exempla, sed in 

Sidouxiano recte et plene TOY est; item hoc primam nominis Se^aaTO') 
litteram habet, quae ab illo abest. 4 Syria Palaestina inde ab anno 

66 p. Chr. n. a Syria separata suum legatum pr. pr, habebat. Ac de annis 
66 — 163 p. Chr. n. quidem nulla de ea re controversia est. Tum vero, 
cum M. Aurelius imperator Avidio Cassio totius Asiae tutelam commisisset 
(Cassius Dio LXXI, 3, 1 2 tov [xi^-oi Kaaatov 6 Mapy.os ttj; Aoia; dTraar,; ir.i- 
TpoTreoeiv d7,£X£ua£v) rursus cum Syria coniunctara, et cum Syria fere 
a. '194 p. Chr. a Septimio Severo Phoenicae attributam esse statuit Borghesi 
Oeuvres IV p. 1 60 sqq. Sed post ea quae E. Kuhn, E. Bormann, J. Marquardt 
contra hanc opinionem disputaverunt (Cf. Rom. Staatsverwaltung I p. 422), 
iam plane certum est, Syriam Palaestinam continenter usque ad Constantini 
aetatem propriam provinciam mansisse, 5 Cf. n. 4928. 6 lAljON 

exempla St. Martini, lAINON, ita ut totum vocabulum initio v. 11 collo- 
cetur, Sidouxianum. 7 IZ St. Martin, EZ Sidoux. Priusquam huius ex- 

emplum publici iuris fieret, Cavedonius IZ emendare conatus erat, postea 
Franzius lectionem EZ praetulit. Etenim uterque profectus a Borghesii 
opinione nunc refutata (not. 4) annum aerae Amastrianorum, cuius initium 
erat 64 a. Chr., ducentesimum sexagesimum non in censum venire persuasum 
habebat, quia a. 196 p. Chr. nulla iam fuisset provincia Syria Palaestina. 
Itaque aut 207 (i. e. 143 p. Chr. n.), ut voluit Cavedoni, aut 205 (141 p. Chr.), 
quae est Franzii opinio, legendum esse. Quod contra iZ verum esse prop- 
terea mihi videtur, quia hominem familiae provincialis, quae a Traiano de- 
mum civitatem Romanam accepisset, id quod indicant nomina M. TJlpius, 
iam per prima principatus Pii initia ad summos honores reipublicae Ro- 
manae pervenisse certe multo minus probabile est, quam idem Severi aetate 
usu venisse. Etiam nomina gentilia AiXio; AupTjXio; coniuncta huic recen- 
tiori tempori melius conveniunt. Quare 196 p. Chr. n. tituli annum esse 
satis confidenter statuere licet. 



602 Lapis inventus lope [Jaffa). Ex ectypo sibi transmisso 
ed. Ch, Clermont-Ganneau Recueil d'arch6ologie orientale I 1888 
p. 99. Palestine expl. fund 1900 p. 110 n.«3. 

'Hydpaoa Iy(«))^ 2aouX | ev t'^ 'lo^Tririfj Tcapa | Bapouj^too^ 
5 }iv^{xa* I dv£&(Yj)xafi£v3 T:p||tt)T«)?'* 2aouX xal | ^ovx^TjTtXTjV ^ 



603] Laodicensium ad mare civitas. 299 

Litterae AeQMTTCCU. i ero. 2 Formam nominis quasi hy- 

bridam esse, commixtam ex Hebraeis Bdruch et Berekjdh, sumpsit Clermont- 
Ganneau, qui simul monet, in Evangeiio Matthaei 23, 35 nomen Bapayia; 
legi. At cum non necessario hic genetivus ad nominativum Bipouyia; re- 
feratur, sed aeque bene a Bapoilyio; derivari possit, non video cur hanc 
non simpliciter formam Hebraeam Buruch adiuncta terminatione Graeca 
esse statuamus. 3 ANeGIKAUSN. Minus recte sane hoc compositum 

de mortuorum sepultura usurpatur. 4 Exspectaveris -pcuTo-j;. Sed ad- 

verbium inferioris aetatis consuetudini, non lapicidae errori tribuendum est. 
5 Nota nomen Graecum recentioris aetatis in eadem pareDtela cum illis an- 
tiquis et vere Hebraeis coniunctum. 



b. Regiones Syriae septentrionales et orientales. 

603 Basis rotunda marmorea inventa Athenis in Olympieo. 
Edd. A. Rhusopulos 'E^. dp;(. reptoSo; p' n. 50. W. Henzen Bullet- 
tino deir Inst. arch. Rom. 1862 p. 135. St. Kumanudis OdiaTtop II 
p. 432. (W. Dittenberger G. I. Att. IH, 479). 

AuTOxpdxopa Kaioapa, deou Tpaiavou | oldv, Oeou Nipooa 
uitovdv, Tpaiavov 'ASpiavov j Se^SaoTov 'OXujxiriov * yj Tz6\i(i 'lou- 
Xieojv^ Tuiv xal Aaojoixeuiv Tuiv Trpo? 9aA{d)3aT[j3 tfj? ispa; xai 



Litterae AAGTTSJpaucis locis CJCDQ. 1 Inter Olympieum dedicatum 

(129 p. Chr.) et Hadriani obitum (die 10. m. lulii a. <38 p. Chr.) monumen- 
tum conditum apparet, atque utique maxime probabile est proximo post 
illud magnificum templura perfectum tempore id accidisse. 2 Cf. titu- 

lum Cnidium Greek inscr. in the Brit. mus. IV, < p. 1 7 n. DCCCI fO ofjfxo;] | 
6 'Io'jX'.£cuv twv '/.'xi AaoOiy,l[ajv] | Tdiv ^rpo; OaXaoaTji Tfj; Upoi; j f.nX douXou 
xai auTovo[ji.o'j rdiov | 'louXiov ApTeti.iSa)po'j olov [0]£'j;To[fi]|irov cjvofo; fvexev. 
Quem titulum Theupompi nomen ad Caesaris Augustive aetatem referri 
cogit. Tum igitur cognomen lulia accepit, quod praeter hos duos titulos 
etiam nummi (B. Head Historia nummorum p. 660) testantur. Quam rem acute 
tituli Cnidii editor componit cum narratione Cassii Dionis XLVH, 39, 2 ttjV oe 
h^ Aaooixeiav (Dolabella) d[i.aye\ 5td ttjv cptXiav a^jxrov, fjV rpo; tov Katoapa -ov 
rpoTEpov eiyov, rpoacTroiTiaaro. Annos Laodicenses usque ad annum 83 p. Chr. 
inde a Caesaris victoria numerasse ex nummis apparet, sed etiam a.-. 114. 
115 p. Chr. eandem aeram usitatam fuisse probant tituli C. L G. 4470,8. 
4471 , 5, Tit observavit idem. Ceterum pondus plumbeum cum titulo Lebas- 
Waddington Inscr. III, 2720 Aaootxewv twv | rpo; daXdasr,i, | [dYo]pa[vo|i.o'iv- 
To]; 1 (I)iXood[i.o'j, I [xva, quia nomine 'Io'jXtea)v caret, Caesaris aetate anti- 
quius habendum videtur. 3 Oppidum Syriae magnum et nobile, cuius 

frequens est in litteris antiquis memoria. Cf. praecipue Strabo XVI, 2, 4 
p. 749: 7] Se 2eXe'jxi; dpiaTT] fi.cv doTi ruiv Xej^&etotuv [i.ept5(»v, xaXeiTat oc 



300 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [603 — 

5 douXou xai auTOvdjjiou^, j| vauapj^iSo?^, ouvyeviooc^, (piXr^q, 

OU[X[JLa)^0U, XOIVOVOU 5Tf|{i.0U I 'PcOjXatCDV, l^aipSTUX; T£T£l}iTj[X£Vrj 

8u)p£aTc, xa^do? xal Iv KaTTEJToiXiwi SeXtoi irEpiEj^ouoiv ', 8ia 
£t:i[i.£X7jtu)v xal 7rp£o^£UJTo>v 'Apy^sXaou tou T£i[jLap)^ou xat 
M(apxou) Ouio£XXi'ou Fatou | uiou KoXXiva ripsiaxou xai r(atou) 
10 KopvTjXiou raiou uiou Kup£tva || Ma^t[xou xat 'AttoXXoviou 
AioYVTjTou® £7rixaXouI[jtEvou Faiou. 



TexpaTioXt; y>at esTt y.aTa Tot; ileyouoa; ^v a^T^ ir^Xet;, ir.ti rXetcj? ^^ etotv, 
IxiiKSTai hk T^rrape;, 'AvTtoyeta i] Itzi AacpvTf) v.al SeXeuxeta ■/) h Iltepta, xoX 
ATcdjxeia Se xai AaoBtxcta, aiirep xal iXeYOVTO dXXT]Xo)V dSeXcpal Btd t'?]^ 6fi6voiav, 
2eXe'jy.o'j tou NixdTopo; xTtsjxaTO. p. 750 -/] 5e AaoSixeia (l7r(uv'j[x6i ioTt) Tfj? 
(SeXe-Jxo^J Toii NtxaTOpo;) (xiQTpoi. § 9 p. 751 . 52 elTa AaoBixeta, im ttq &a- 
XdTTT[j y.dXXtaTa dxTt(j[xcv7] icat cjXifxevo; rcoXtc, ytupav Te ey_o'jaa TToXuotvov itpoi; 
TT) dXXy] £'jy.ap7-ia. 4 Cf. Plinius Nat. hist. V, 79: promunturmm in quo 

Laodieea libera. Cum leod, aTjXo;, a^jTovofxo; in titulo Cnidio (not. 2) redeant, 
haec quidem privilegia Laodicenses Caesari dictatori accepta tulisse apparet. 
5 Cf. n. 587 2, unde apparet, cur hoc quideni vocabulum in inscriptione 
Cnidia (not. 2) non recurrat. 6 Antiquitus cjyy^vt]; ut reliqua eiusdem 

terminationis adiectiva nullam habebat feminini formam a masculino discre- 
tam. Sed post Chr. natum haud raro occurrit /j ajYYevt;, quod sane a 
PoUuce Onom. III, 30 iaydTco; pdppapov vocatur. Cf. exempla allata a 
Lobeckio ad Phrynichum p. 451. 52. 7 Cf. Syll.2 349, 9. 10. 8 Pro 

ATToXXoavtoj Tov AtoYVTiTO'j, neglegentia inferiore aetate neutiquam rara. 
Cf. n. 6163. 



604 Emesae [Homs] monumentum sepulcrale, pyramidis figura, 
nunc in domo Hadschi-Mahmud-el-Dschuhanij in via Bah-Hud. In- 
feriorem partem a versu quarto ed. Squire apud Walpole Travels 
p. 32'1, totum titulum ex C.R.Vaughani schedis J.Franz C. I.G. 451 \. 
Accuratius exscripsit Skender Effendi, cuius exemplum ed. W. H, 
Waddington ad Lebas Inscr. III, 2567. Omnium accuratissime deli- 
neatam tituli imaginem exhibet E. Kalinka Jahreshefte des osterr. 
arch. Inst. HI (1900) Beiblatt p. 26 n. 13. 

5 Fato? 'louXt|o? Oa^ia 2]a[x|otY£pa[xoi; ^ 6 | xat ^eikaz^, raiojju 



Litterae AeZSnCCD. 1 Hoc nomen bis occujrit in familia dynasta- 

rum Emesenorum. Natu maior commemoratur in rebus annorum 59 et 43 
a. Chr. n. Cf. Strabo XVI, 2, 10 p. 753 eucpxfj ywpta, djv lcTt xai •/] A'jatd; — 
xal ApeSouoa "^ '^<x^^vi.z^(X]i.o\i %at TafxpXiyo'j tou ^xetvou TtatBo;, cfjXdpytuv tou 
'EfxeoTjvtnv e^vo-j;. Cicero ad Att. II, 14, 1. 16,2. 17,1.2. 23,3 hoc nomine per 



603" lulius Samsigeramus Emesenus. 301 

'louXioo 'AXc^ilcBvo; otd?, Co>v ! dirotT,a£v saot^ xal toi? i5ijotc 



irrisionem Cn. Pompeium significat, qui illum regalam vicerat; natu minor 
anno 4* p. Chr. etiamtum regnabat. Cf. loseph. Ant. XIX, 338: r^xt y°^"^ 
-ap* auTi"* KojjtuLayrjNtji |i.£v ^aatXrj; A-«tio)^o;, 'Efiesmv os Saijfii^tpauo;. Hunc 
excepere filii Azizus (loseph. Ant. XX, <39. iH. 458) et Soaemus floseph. 
Ant. XX, <58. Bell. II, 481. 483. 50«. III, 68. VII, 226), ex quibas iUe a. 54 
p. Chr. n. decessit, hic anno 73 p. Chr., quioquennio ante hanc titulum in- 
cisum, etiamtum in regno fuit. Eiusdem familiae hominem, privatum sane, 
hic quoque habemus. Wadd. Scriptura per mediam Sajx-iiiYipafio;, l.niiz'.- 
vspatjLo;], praeter losephum et hunc titulum etiam alius multo recentior ap. 
Lebas-Waddiogton Inscr. III, 2564 etou; 1^/ (4 82/3 p. Chr. n.), l'3^aiftpa[it.]oj 
habet, atque est illa quidem manifesto accaratior, cum in eam quam apad 
Strabonem et Ciceronem legimus, tenuis x ex nomine appellativo Graeco 
quod est xlpauo; irrepserit. Etiam jjkI^ pro itz ad GrMcam consuetudinem 
referendum, nam prior compositi pars manifesto iami [iemei] est, quod in 
indigenarum lingua solem significat. 2 Prope Emesam primo a. Cbr. n. 

saeculo Lysias regulo caidam Silae parebat. Cf. losephus Ant. XIV, 40: 
i;iiXev Ik (Pompeias} xal Aaoiaoa ycnp-.ov, Tr3 -rupavNo; t,n SiXoc 6 'louoato;. 
Quod nomen hic recurrens ad affinitatem inter has daas dynastaram fami- 
lias superiore tempore contractam redire \idetur. Waddington. 3 Annus 

aerae Seleucidarum trecentesimus nonagesimus incipit a calendis Octobribas 
anni 78 p. Chr. n. 



605 Heliopoli [BaaJbek) in muro ad septentrionalem templi 
partem. Ed. de Saulcy Voyage II p. 623 tab. 53 {A. Kirchhoflf 
C. I. G. 8617. Lebas-Waddington Inscr. m, 4882). 

^EpYov TO'3 dvo(o)![$<JTa]T[oo* 'A]vaToXio[o]' j aTpaTo[7:E](5)dpj(oo* [ 
xai urrdToo*. 



Litterae eATTC. K eNAS. 2 De hoc homine illastrissimo 

Waddington solita doctrina quae tradita sunt composait. Anno 420, cum 
magister militum Orientis (rr,; loo Trparrjo;) esset, pacem inter Persas et 
Romanos instauravit (Procop. Bell. Pers. I, 2), a. 442. 443 magister m-Uitum 
appellatur Cod. lust. I, 46, 3. XII, 60, 7, accaratius magigter mUituTn> per 
Orientem XII, 55, 4. Anno 451 magisier milititm praesentaiis erat, in actis 
concilii Chalcedonii illo anno habiti primo loco inter superiores magistratus 
qui ei interfuerunt recensetur Ava-roXto; h its^nj.o-pt-izr^n-o^ xal ivoo;o-raTo; 
orpa-rr Xdrr,; xal aTto 'jT-A-or^ raTpixto; (Mansi Concil. VI, 564). His qaae Wadd. 
attulit nuper accessit titulus Gerasenus editus Mitth. u. Nachr. des deutschen 
Palastina-Vereins VII 4 904 p. 63 n. 27: Enl tou x-jptoy fio-j <[>X(aouiou) Ava- 
ToXiov» I Tou \t£^fjXoTd^STzerc<xzw) ffrpanjXdiTou xal unetrou, | xal ird <l>X{wiimi) 



302 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [605 — 

2i[j.:TXtxtou Tou Xa(j.~p(oT(XTOu) -/ofjt^TjTo;] I dvoty.[o5ojj.-r]&ir] -/) 1:6X7] xotl] t6 Ter/o?. 
Accuratiora de eo vide ap. 0. Seeck, Pauly-Wissowa Realencyklopadie I, 2 
p. 2072 n. 9. Ceterum in Saulcyi apographo AlOI est, postrema littera nia- 
nifesto non recte exscripta. Emendavit Wadd. 3 CTPATONOMAPXOY. 

Emendavit Waddington. In titulo Geraseno et actis concilii sane aTpaTY]Xd- 
TT;? est, vox etiam alibi per orientem de superioribus officiis militaribus 
usitata (cf. n. 648, 3. 4. 5), sed eam hic reponere summae audaciae esset. 
Utique utrumque nomen Graecum magistrum militum (not. 4) significare mani- 
festum est. 4 Consulatu Anatolius functus est anno 440 p. Chr. n. (Wadd. 

et Seeck 1. 1.). Non ipso consulatus anno titulus dedicatus, sed hic ut in 
monuraento Geraseno uTraTo; pro u7:aTiy.o; aut, ut acta concilii habent, dzo 
UTtdToov scriptum est, id quod inferiore aetate haud raro usu venit. 



606 In ecclesia Nebi-Ahel inter Damascura et Heliopolin, ubi 
antiquitus sita erat Abila. Ed. Pococke Inscr. ant. c. 1 p. 1. 2 
(J. Franz C. I. G. 4521). 

'TTcep (t)^(?)i Tcov xupio)V 2e[paoTu)v2] | otoTTjpia? xal tou ou}i[irav- 
To?] I a^Toiv oixou Nu{Ji.(pato<; 'Ae^Tou]^, | Auoaviou TeTpap}(ou4 



Litterae volgares praeter nz, si modo recte exscriptae sunt. \ THE. 

2 Pluralem mireris, quia huius tituli aetate (cf. not. 4) unus modo Augustus 
erat, neque in hac quidem sententia eos qui deinceps regnavissent hoc plu- 
rali comprehendi licebat. Quare fieri non posse videtur, quin aut Augustum 
cum Augusta, nempe Tiberium cum Livia aut Agrippinam cum Nerone, aut 
principem cum tota familia indicari statuamus. Cf. n. 623i. 3 Supplevi. 

Liberto non patroni modo nomen, sed etiam patris adiungi rarius quidem 
est, sed non inauditum. Cf. n. 620, 3 sqq. Nomen ipsum praestare nolo, 
nam potest AE lenissimo errore pro AE lectum esse, id quod permulta 
supplementa admitteret. 4 Franzius recte provocat ad Lucae Evange- 

lium, ubi de quintodecimo Tiberii Caesaris anno legitur 3, \ xai Auaaviou 
T-^; AptXTjvr]; TeTpapyou^^To; (a. 28 p. Chr. n.). Diversum hunc ab illo Lysania, 
qui Ptolemaeo Menneae f. patri successit et cum Antigono Hasmonaeo se 
coniunxit, manifestum est, nam is plus quam semisaeculo ante illum an- 
num a Cleopatra interemtus erat (loseph. Ant. XV, 92. Bell. I, 440). Regium 
nomen hic natu minor non videtur gessisse, etsi terra ab eo relicta apud 
losephum modo ■i\ Auaaviou PaatXeta (Bell. II, 215. 247) modo ■/] Auaaviou tc- 
Tpap/ta (Ant. XVIII, 237. XX, 138) appellatur. Ab hoc, non ab illo antiquiore 
et nobiliore, repetitum est cognomen oppidi "AptXa •/] Auoavtou (cf. loseph. Ant. 
XIX, 275 et quae exposui infra n. 6313. 4). Decessit intra annorum 28 et 
37 p. Chr. n. spatium, nam ipsis principatus initiis G^aius Caesar eius tetrar- 
chiam alii donavit. Ceterum non est, cur Nymphaeum libertum hoc monu- 
mentum superstite patrono exstruxisse sumamus; licet igitur usque ad 
Neronis aetatem aut adeo amplius descendere in tempore inscriptionis de- 
finiendo. 



607] Lysanias tetrarcha. 303 

5 d7tsXe[tS&£po(;] || tt^v 68ov xxioa? aoTe[t]7r[T]o[v ^ ouaav xat] | tov 
vaov oixo[8o}i.]7j[oa; ^ Ta? Trepi auTov] j <puTeia; Traoa; ecpu[Teu- 
oev ^x j t]u)v i5i'u)v dvaX[(U[iaTu)v deu)] Kpo'vu)" xopitp xa[t 
10 ^ ] Eijoe,3''a YOVYj. 



5 AITEnOI. Emendavi, nihil fere peccatum ratus nisi quod duae 
singularum litterarum lacunae non indicatae sint, qua in re neglegentissime 
confecta esse pleraque antiquioris aetatis apographa constat. Sane dzxeir.roi 
poeticum est (Soph. Philoct. 2] ; sed Romanorum aetate multa eiusmodi in 
pedestrem orationem irrepsisse (cf. n. 633 2; doceraur exemplo vocis item 
tragicae et huic origine ac notione finitimae ciaxi^T];, quae recurrit apud 
Arrianum Anab. V, II, 1. Viam quae adeo dilapsa erat ut ea iri omnino 
nequiret se refecisse gioriatur Nymphaeus. aat[pu)T]o[v] emendavit Franz 
violentius. 6 OiKO . <t>AAH . Emendavit Franz. Manifesto <t> pro O et 

AA pro AA errore lecta sunt. 7 Deus indigenarum; similiter lovis nomen 

persaepe illarum rcgionum diis imponitur (cf. n. 631*). 



607 Lapis in mola antiqua quae est in loco Wadi-Barada 
montis Antilibani. Ed. A. S. Murray Palestine Exploration fund \ 898 
p. 31. Cf. quae de titulo disputavit Ch. Clermont-Ganneau Recueil 
d'archeol. orientale II 1898 p. 397 § 76. 

"Etou? r^^u' ^ AuoTpou^ X' Ati [fjLejY^toTtp^ ^HXioiroXetT^oij]* xtj^ 
y.upiu) I UTiep owTr^pia; xupiou | Kaioapo; Auota? xat 27touj|- 
5 pto? xat 'Aveivac, uiot Auai'[ou,] | ix Tuiv ?Oi'u)V tov Pu)}x6[v] | 
dve&r^xav xat Trapo|j.oXojYiav^ eTro[i]r^oav. 



Litterae Ae9JLl2TTCCD. . 1 Annus quadringentesimus duodeseptuage- 
simus aerae Seleucidarum 156/7 p. Chr. n. est. 2 Mensis, qui in luni- 

solari Macedonum anno ab aequinoctio auctumnali incipiente quintus fuerat, 
in fastis Syriacis aetatis Romanae Martio anni luliani respondebat. Cf. 
Ideler Chronologie I p. 430. 3 Cum Murray ["Tiil^^iaTw supplevisset, 

Clermont-Ganneau monuit, in titulis Latino sermone conceptis sollennem 
appellationem esse lupiter Optimus Maximus Heliopolitanm, cui {AdY'®''^^? 
accuratius responderet; accedere quod hoc epitheton in Graecis Syriae in- 
scriptionibus lovi perfrequenter tribueretur (Lebas-Waddington Inscr. lll, 
2116,4. 2140,2. 2289,1. 2292,1. 2339,4. 2340,3.4 et infra n. 631, 1. 2). 
4 'H>.io-oXctT[u)v] Murray, 'H).toroXeiT[rj] Clermont-Ganneau. Cf. not. 3 et 
n. 597, 3. 5 r.ap otxoXoftav duas voces esse statuunt editores. Sed quam- 

cunque existimant hanc ^u.oXoftav esse, utique mirum manebit Lysiae filios 
in titulo dedicatorio praedicare, se contra eam fecisse. Quare malui Trapo- 
[xoXoftav in unum nomen contrahere, quo significaretur pactum aliquod de 
usu arae ab ipsis dedicatae. Certe verbum T:apo[xoXoY£iv a scriptoribus 



304 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [607 — 

inferioris aetatis aonnunquam ita usurpatur, ut significatio eadem sit ac sim- 
plicis 6(AoXoYerv. Cf. Polyb. III, 89, 3 xuJi 5e XP^''^' "avta; -^vdY^aoe TtapofAO- 
XoY^oai xai ouY^^ojpeiv cui; outs vouve^^loTepov oute cppovtfAtoTepov o'j5£va Suvaiov 
fjv yp-^oftai ToT; tote ireptesTGoi -/catpoi?. 



608 Limen superius portae in vico Deir-Ali (Lebaba). Ed. 
W. H. Waddington ap. Lebas Inscr. III, 2558. Cf. quae de titulo 
disputavit A. Harnack Die Mission und Ausbreitung des Ghristen- 
thums p. 429. 

SuvaywY''] ^ MapxtovioTtuv * ■K(a[i{rfi) \ Aspapwv xou x(upio)u^ 
xal o(mT^)p(o?) * 'lTrj(oo5) XpTjOTotJ^, | Tipovotcf IlauXou irpeoP(u- 
Tspou) Tou Xy^ Itou?^ 



Litterae eJXTTCOD. Vs.3 post TTPeCB scripturae compendiariae signum S, 
vs. 2 post KY punctum, I H linea horizontali notatum. 1 Memorabile 

non ixx.X7jatav, sed auvaYtuY-qv appellari delubrum Marcionistarum, etsi Mar- 
cion ut ludaeorum sacris indulgeret tantum aberat ut contra acerrimus 
eorum adversarius esset. Wadd. 2 Marcionis sectam initio quarti 

p. Chr. n. saeculi (not. 6) nondum exstinctam fuisse nemo mirabitur, qui ex 
Epiphanio adv. Haer. p. 302 ed. Petav. (i/] Se aipeot; eTt vtai vuv ev Te^PcbfXfj 
xai dv TTQ 'iTaXCa, dv Afy^J^^^^MJ "^e xo.\ ^v IlaXatOTtv:;), £v ApaPtqt Te %a\ dv x^ 
Supi^, Iv KuTTpio Te xai ©TjPatot, oii (xtjv dXXdt xai dv t^ IlepoiSt xat Iv aXXot; 
TOTTot; euptoxETat) cognoverit vel altera eiusdem saeculi parte eam in diver- 
sissimis orbis terrarum regionibus superstitem fuisse. Nec mirum, anno 
318/9 p. Chr. eis prope Damascum publice sacra sua exsequi licuisse; nam 
illo tempore, quo Constantinus iam toto occidente potitus erat, per orien- 
tem vero etiamtum Licinius imperabat, neque Christianos persequebantur 
imperatores, neque vero, ut postea, iam ipsi Christianae religionis nomine eos 
quos haereticos existimabant opprimebant. Quare omnis generis sectae tum 
liberius quam unquam antea aut postea rem divinam facere poterant. W. 
Eiusdem fere aetatis episcopum Marcionitarum, qui in persecutione Maxi- 
mini Daiae occisus esset Caesareae Palaestinae, commemorari apud Euse- 
bium monuit Harnack. Cf. Euseb. de mart. Palaest. X, 3 (Vol. IV p. 405, 29 
ed. Dindorf): toutiij 5e (Petro ascetae, qui et Apselamus) zffi xaTa Mapxiujva 
Tikd-^T^i dTTtoxoTToc Ttc eivat ooxuiv Ao7tXif)7:t6c C^i^Xtp (i.dv, ui{ ipeTO, euoePetai, 
dXX' ouTt ^e Tfj? xaT dTriYVtootv, o[Att); 6' ouv {Ata ■x.nX t^ auTT^ rup^ tov piov 
ouveSeXT]Xu&ev. 3 KY. 4 CP. Acute Waddington observat, hoc prae- 

conium lesu Christi neutiquam abhorrere a Marcionis doctrina, qui eum 
sane Dei filium esse negaret, sed ad homines servandos missum esse con- 
stantissime affirmaret. 5 Haec scriptura non modo non singularis, sed 

adeo admodum frequens est, sed antiquiore aetate praecipue apud paganos, 
quippe qui inaudUi nominis XptoTo; originem et vim ignorarent, quam 
apud ipsos Christianos usitata. At huius quidem tituli aetate, in Syria 



609] lulii Saturnini litterae ad Phaenesios. 305 

certe, i et t] adeo in eundem sonam abierant, ut ne in Christianae quidem 
originis titulo haec confusio offensioni esse possit. Cf. F. Blass Hermae XXX 
p. 463 sqq. 6 Ex aera Seleucidarum, quae una in regione Damascena 

usitata fuit, hic est annus 31 8/9 p. Cbr. n. WaddingtoD. 



609 Phaenae (Misema) in pilis portae templi, a in sinistra, 
b in dextra. Ed. Burckhardt Itin. Syr. p. H7 (Transl. Germ. I p. 206. 
Letronne Recherches pour servir a Thist. de TEgypte p. 490 sqq. 
J. Franz C. I. G. 4554). Plenius et accuratius W. H. Waddington 
ap. Lebas Inscr. III, 2524. (L. Lafoscade de epistulis imperatorum 
et magistratuum Romanorum p. 50 n. H 7]. 

a 5 'lotSXto? 2ajToopvTvo|;^ OaivTjat oi?* jiTj-po'|xu)}xta tou [ Tpa^io- 
10 vo;3 1 )^atp£tv I iav ti? ufiiv^ j i::iZr^\Lr^o^ i ^taitu? aTpa|Ttu>- 

Litterae eeMMSncO). < Cf. Lebas-Waddington Inscr. UI, 2309: 

Itou; i [to5 if)(i6jv] xupio-j a-iToxpa-ropo? [MCatfaoy) A'jpT,Xto'j SeouTjpou AXeSdcv- 
6po'j Ss^asTOU,] unaT£'jovT05 'louXiou Satopveivoj, •?) roXi; t6 xTisfia xtX. 
III, 2309 o: [Sa]T[o]pvEivo'j u-aTixou. Utrobique lulium Saturninum legatum 
Augusti pro praetore Syriae fuisse indicatur; nam hanc legationem consu- 
larem fuisse in volgus notum est itemque constat provinciarum praesides 
consulares inferiore aetate saepe simpliciter 'jraTixou; appellari. Cum in 
priore ex his inscriptionibus principis nomen consulto deletum sit, is vero 
decem annos imperaverit, inter iilius aetatis cuius ille titulus esse possit 
imperatores nemo in censum venit nisi Commodus et Alexander Severus. 
At Waddingtonus Domitii Dextri, Asellii Aemiliani, Pescennii Nigri legationi- 
Lus postremos illius principatus annos plane occupatos observavit ideoque 
confidenter Alexandri nomen reposuit. Sic anno 231 p. Chr. vindicandus est 
titulus; at H. Dessau Prosopogr. imp. Rom. II p. 242 n. 356 inter hunc an- 
num et 4 85 p. Chr. qui fuit decimus Commodi, dubius haeret. 2 Cf. 

I. G. Sic. et Ital. 4 325 (R. Cagnat Inscr. Gr. ad res Rom. pert. I p. 73* n. 4 80]: 
AYpi-T^a; Oouthou Oai^^sio; dioae^f,;, sine dubio ex eodem vico quem hic 
habemus oriundus. 3 Hinc apparere, regionem hodie Ledja appellatam 

antiquum Trachona esse observat Waddington. Cf. Strabo XVI, 2, 4 6 p. 755 
Cas. : TiXeuTtuat o' (Libanus et Antilibanus) £^7'-'' ""'» "•"'' Aoa^iojv doiuv tojv 
•j-£p TT,; Aa[iaaxT,vf,; r.nX zw4 Tpaywvoiv ixtl Xevofxsvaiv et; aXXa optj •yeobXoa-a 
-^al xaXXixap-a. § 20 p. 736 'jrrepxetvTat 6' auTTJ; (Aaaaoxou) Suo XeyofAevot 
Tpd-/a>v£;. Ab his dnobus montibus tota regio modo Tpa-/a)vrTt;, modo ut 
hic singulari numero 6 Tpd/eav (losephus Ant. XIII, 427. XV, 343 sqq. 
XVI, 4 30 al.) appellabatur. Caput regionis alicuius si civitatis ius ac for- 
mam habet arjTponoXi;, sin minus, uT,Tpo-itojaia appellatur. Praeter Phaenam 
duas Trachonitidis fiT,Tpo-<ca),aia; notas esse observat Wadd. coU. Lebas Inscr. 
III, 2396 b [tiT,]Tpoxa){jiii; Bopr/da S^pdrav (hodie Breike] et III, 2480, 4 [(iTjrpo]- 
xojata; ZopaouT,vo)v (hodie Zora sive Exra). 4 Cf. n. 503 3. 

Dittenborger, Orientis gr. inscr. IL 20 



306 yill. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [609 — 

15 xr^c,^ r^ I xal iSkott^c, | d7i:ioT£tXav|T£? [xot i7J|8ixrj&7iO£a]0[£]^. 
b 20 ouT£ I Y^ip ouvstolcpopav Tt|va 6<p£iX£||T£ Tot? $£|vot?'^, y.al ^£|- 
25 vcova £J(ov|t£? ou 8u|vaa{}£ dva|jV<(x)xao&-^}vai, 8£?aoj&ai TaT<; 
30 oi|xiai? xohc, \ ^ivou?^. Tau||Td |jlou Ta | '(pd\L\Laxa. \ dv Tipo- 
35 8-rj|Xtp T^? [irj|Tpox(0}i.tj|a? ujjiuiv }(|oiptq) TrpdO|£TS, [xyj Tt? | w? 
40 dYVOTjjaa? d7roA.o||Yr]07]Tai^. 

5 De militum superbia avaritia violentia etiam alibi vehementer con- 
querebantur agricolae. Cf. n. 51 9, -1 8 sqq. et Syll.2 418, 37 sqq. 6 GAI. 

7 Cf. SyII.2 418, 34. 35: dvaY">taCo'jatv -^[Aac levta; auxoTi; Tcapr/siv -/al STepa 
TrXeiaTa et; dvaX7][j.4'i"^ auxwv aveu dpfjpioo ^opTjYetv. v. 72 ottoi; — v.eXe6o7js 
?-/.aaTov TTjV {5iav Trope6ea&at 656v — [t.rfik xaTavafvtdCeiv rjfAas yopTjYeTv auTOic 
-poixa Ta dTrtTTjSeia, akXa [ATjSe ^eviav auToi; zapd/civ. 8 Idem quod 

^evoSoyeiov vocem significare observavit Waddington, sed etiam Lebas III, 2327 
eandem, forma leniter immutata, eadem vi repperiri: [i~\ tou] 6at(oT(dT0'j) 
n^Tpcj iTiiax^oTTOu) y.TiCeTai 6 ^evecbv tou d-(iou 0eo8(«po'j. Item ^evtov esse 
Lebas III, 638, 5. Cf. etiam SyII.2 734, 3. 71. 76. 82. 9 Cf. n. 521, 9sqq. 



610 Zoravae super portam ecclesiae S. Georgii. Edd. Burck- 
hardt Travels in Syria p. 60. 61. Buckingham Travels among 
the Arab tribes p. 275. Berggren It. Europ. et Orient. II p. 1 02 
(A. Kirchhoff C. I. G, 8627). Omnium accuratissime ex suo apo- 
grapho W. H. Waddington ap. Lebas Inscr. III, 2498. 

0SOU Y£Yov£V oixo? t6 tcov 8at}x(5vtov xaTaYcuYtov \ | cp«)? oto- 
TYjptov £Xa[JL^£V Sizoo oxoTo? sxdXuuTEV, | okOU Ouo{at £tOa>X(OV 
vuv /opot dyysXtov, | S^ttou ^zq^ TzaptopYiCeTo, vuv Oeo? e|£u- 
5 }j.£ViC£Tat. II dvYjp Tt? cptX(^}(ptoTO(; irpojT^tjtov 'loia.vwr^c, Atojxr^- 
Seoj? uio? I i^ lOttov 8(opov bz^ TrpooYiVcyx^v d;ioi}£aTov xTio[xa \ 
i8puoa? iv TouTtt) Tou xaXXivixou aYtou [idpTupo? r^opyiou^ j 



Litterae AZ6STTCH. 1 Ecclesia Christiana exstructa est quo loco 

antea templum religionis paganae fuerat. Cum in ipsa ecclesia S. Georgii 
exstet lapis cum titulo 0eavop[iTifj] UTrep awTTjpia; y.al vetXTji; Tdiv '/.'jptcov oizo- 
oofATjaav olv.[av Saa[XT]voi ol dTio Zopao'jT)voJv (Lebas-Waddington Inscr. III, 2481), 
huius dei templum fuisse perspexit Waddington. Quem deum et ex scripto- 
ribus (Damascius ap. Photium Bibl, cod. 242 p. 347 b, 26 eYvtu oe dvTauSa 
Tov 0eavopiTT]v, dppevtuTTov 5vTa fteov xat tov a&-^Xuv p<ov dfjmvdovTa TaT; diuyati;. 
Marin. Vita Procli p. 16 Boissonade 0uavopir,'|V dXXov ApaiSioi; toX'jt((j.tjtov 
Qeov) et ex titulis (Lebas III, 2374 a^ 4 ipse deus 0edv5pio;, 2046, 4 eius de- 
lubrum 0eov5piTtov appellatur) notum esse observat Waddington. 2 Sancti 
Georgii cultus iam antiquitus per Syriam perfrequens erat, ac potissimum 



61 1 ] Delabrom paganorum in ecclesiam S. Georgii conversum. 307 

To Tifiiov ^e)tt{»atvov, to5 «pavivToc adT^ 'Itaaw^ [ oj /.ai>' 
'jzvov, aXki «pavcooi?, Iv l(TC)i(vsjiT,ost)' ^', Itoo^ oi'*- 



quidem in Aaranitide et Trachonitide multa eias monumenta epigraphica ex- 
stant Lebas-Waddington Inscr. III, 1981. 2092. 2126. 2158;. Ex hoc titolo 
disciinus anno 3 1 3/6 p. Chr. n. (not. 4; relliquias eios Zoravam Trachonitidis 
translatas ibique magnificam ecclesiam ei aedificatam esse. Cf. Waddingtoa 
ad Lebas Inscr. III, 19SI. 3 Lapis ETI. De indictione hoc accipiendum 

apparet, praesertim cum anni et indictionis numeri perbene conveniant 
(not. 4;. At cam Waddington lapicidam errore lT(£;t pro {'»otxTtro-u incidisse 
sampsisset, mihi praestare visam est lenissima medela nomea Graecum 
reponere, quod pro Latino indieiio haud raro usurpatur. CL Syn.3 4233. 
4 Annum 4(0 aerae Bostrenorum a die 22 m. Martii 313 p. Chr., indictionem 
nonam ab eiusdem anoi calendis Septembribus incipere adnotat Waddington. 



611 Lapis inventus in regione Hmirdn, exstat in praedio rustico 
prope vicum Qatana situm occidentem versus a Damasco quattuor 
horarum intervaJlo, ad radices Hermoais montis. Ex ectypo a 
Qemente David archiepiscopo Damasceno transmisso ed. Ch. Cer- 
mont-Ganneau Recueil d'archeol. orientale II 1898 p. 64 imagine 
xylographa expressxmi. Accuratius C. Fossey Bull. de corr. HelL 
XIX 1895 p. 303. 

Ttcsp otuTT^pia? AuToxpdtTopo? I Tpalavou Nepooa Ss^aoToo j 

ulo;i Zs^SaoToc rspaavixou | Aaxixo^* Msvvsa?' BssXta^oo | 

5 To5 BcsXia^oo* rarpo? NsTstpoo*, too dro&scu&svro? * j Iv Tm 



Litterae AEHQflPC^. Extremae hastae lineolis transversis omatae. 
) Nominativi uto«, Ss^aTro;, Aaxixo; mediis genetivis interpositi ignorantiam 
sermonis Graeci produnt. Cf. n. 660«. 2 Quod Daeieus iam appellatur 

princeps, nondam vero Parthietis, annorum 4 03 — 116 a. Chr. n. terminis 
tituLi aetas circumscribitur. F. 3 Nomen, Graecum ut quidem videatur 

origine, in titulis Graeciae et Asiae minoris inveniri adnotat F. Sed ne a 
Syriae quidem incolis alienum fuit, id qnod praeter alios testatur n-roJie- 
fw^oi; 6 yi^ciiryj princeps Chalcidis. Nam quod patris nomen apud losephum, 
qui frequenter Ptolemaei meminit, ME-ivaioj scribitur Ant. XIII, 392. 418. 
XIV, 39. 297. 330. Bell. I, «03. 248, id quin ad librariorum errorem redeat 
ut apud Polybium V, 70, 10 Ksp-xta; pro Katpia; (n. 230 ij, eo minus dubito 
qaia certe priore belli ludaici loco versio Latina recte Menneae habet. 
4 Nomen significatione Graeco Oioorapo; vel AtoooTo; respondens. F. In 
illis regionibus haud infrequens fuisse videtur. Cf. BulL de corr. HelL XXI 
I8&7 p. 64 n. 74, 2: iT:i B££Xid^[o]'j -coa [xjal AioSdxot». n. 73, 2 sqq. drrt 
f,; l^^toaiMoa BseXidtao-j [Ilajjisaioy lepoTOfuo. p. 65 n. 76, 2 Be}.ta^ 

20* 



308 yiU. Imperii Roraani provinciae orientales. 7. Syria. [614 — 

Xi^r^xi'^, 01 ou at opTal® aYOJvjxai, ^7110x0x0?^ TiavTujv Tuiv 
10 ivj&aSs '(Z'(0'^6ruiv IpycDV xaT eujjoepeia? ^^ dve&r^xev de^ Aeu- 
xo|Oecf^i 2eYeip«)vi2. 



'E-/yw(xou E'j$d[A£voc l7ro[i]7]a£v. 5 Praeter loseph. Beli. III, 233 doEXcpoi 

060 NETsipa; xal OfXiinro; sibi nusquam hoc nomen occurrisse fatetur F. 
6 Contra Clermont-Ganneauium hic de victima humana cogitantem Fossey 
demonstravit, dzo&eoijv sepulturam significare, collatis titulis Asiae minoris 
C. I. G. 2831, 4 sqq. erepip Se oiSevi dceoxai ■XYjoeyS-^vai dv tt^ copiij t] {a6v[uj] 
'A/tXXet xat A)(iXX£i[a] Texvci) auTou* ddv 8e Tt? fjieTd t6 d7ro&et«9'fivai touc TtpoSy]- 
XoufA^vou; ToX|i.T)OYj tctX. 2832, 3 p.£Td Se t-^jv toijtcov dTTO&^oootv. Multo frequen- 
tius eadem vi occurrere dcpTQpcatCetv. 7 Urna in qua cineres corporis 

combusti conduntur. 8 ui [e^opTai emendavit Cl.-G., ipsum Al pro ini- 

tiali huius nominis E errore proclivi scriptum sumpsit F. Sed fortasse 
forma Herodotea 6prr], ut multa lonica, in sermone Graeco qualis per orien- 
tem usitatus erat conservata est. Enuntiatum relativum non ad XePiQTi, sed 
ad viri nomen quod antea legitur referri patet, sed eius vis obscurata est, 
ni plane fallor, pravo praepositionis oid c. gen. usu (cf. not. 10). Videtur 
indicari, illum hominem auctorem fuisse feriarum. Coniunctivum dYoJVTai 
quantitatis vocalium discrimine neglecto ex indicativo dyovTai corruptum 
esse apparet. 9 Waddington ad Lebas Inscr. III, 1990 episcopos titulo- 

rum Syriae eosdem esse coniecit cum agoranomis Graeciae, fretus praecipue 
Charisii testimonio Digest. L, 4, 18, 7: item episeopi, qui praesunt pani et 
eeteris venalibus rebus, quae civitatium populis ad cotidianum victum usui 
sunt, personalibus muneribus funguntur. Sed ut huic credere debemus, alicubi 
eum magistratum hac voce signiflcatum esse, ita tamen qui in titulis Syriae 
inveniuntur ^7110x07:01, eos ubique in aedificiorum cura versatos esse cum alii 
tituli indicant, tum hic definite enuntiat. Fossey. 10 Soloece pro y.aT 

£uo^p£iav vel ^ioepeitjt, ut pendeat ab dve&TjTcev. 1 1 Ni fallor fabula Graeca 

de Ino Leucothea Melicertae matre in causa fuit, cur Graeci deae nescio 
cui Syriae hoc potissimum nomen imponerent. 12 [dv]£Y£tpajv emen- 

davit Clermont-Ganneau. Si omnino emendatione opus esset, facilius sim- 
plex i-^zi^m^ restituere liceret, littera C ad proximum nomen relata. Nam- 
que dativum &£a et genetivum AeU7.oi}£a; pro uno eodemque casu haberi 
ideoque inter se coniungi ab illius aetatis sermone neutiquam abhorret. At 
hoc ipsum participium hic otiose et praeter morem illi dv£8rj-/t£v addi rec- 
tissime monet Fossey. Is potius oppidi 2eY£tpa nomen agnovit, eiusdem 
ut opinatur quod hodie Kalaat-Jendal appellatur; idem vocabulum esse 
SHrd, cuius nominis urbem in tribu Ephraimitarum sitam commemorari 
in libro ludicum 3, 26. 27. 



612 Lapis inventus apud agricolam cui nomen Muto in vico 
Numr sito horae intervallo meridiem et orientem versus ab op- 
pido Hdra in regione Haurdn. Ex P. Schroederi apographo ed. 



6fS] Terminus Constantii et Maximiani nutu positus. 309 

TV. H. Mordtmann Arch.-epigr. Mitth. aus Oesterreich VIII (1884) 
p. 180 n. 1. Cf. quae exposuit Gh. Clermont-Ganneau Recueil 
d'arch6ologie orientale I 1888 p. 4. 

I 2c(3)[aaTot^ xal] ; Kcov^oravTto?] j xat Ma[St{iiavo? 

5 of) I lirt?p(ave(rraToi) Katoa(p£;)^ i Xidov SiopiCovTa | ^poo? 
xtoiiT,? ra[o]t[(i] }isa? ' xat Na}iap'pto)v* (o)'"ipix[^]i^j^*'^* ^^^' 
10 Xsuofav' <ppovTtot i M(apxoo) 'Appiou Op[oul-)f]i(8)o<; ' rfpstjxi)- 
7r(siXaptoo) xr,(v)i3eiTopoi;®. 



Litterae eZGTTeCD. < Cen Mordtmann, qui litteram n incertam 

esse indicat puncto supposito. Vs. 4 pars eni* distinguitur signo <J . 
Vs. 4 2 supra duo (1 lineae rectae borizontales. 2 Ante v. 1 Diocietiani 

et Maximiani Augustorum nomina interciderunt, v. i — 4 Constantius et Gale- 
rius Maximianus Caesares agnoscuntur. Itaque tituli origo annorum 292 — 305 
tcrminis continetur. Mordtmann. Ceterum pro KAICAPeC Mordtmanni 
exemplum exhibet KAICAICe. 3 rA//7lM'|MeAC. Antiquum nomen 

bodierni vici Djasim bic haberi iam Mordtmannus coniecerat, ra[3]t[oL£a5 
supplevit Clermont-Ganneau, sed quoniam post I etiam littera intercidisse 
videtur, consonam geminare satius visum est. 4 Hodierni Xumr nomen 

antiquum. Apud Seetzenum Reisen I p. 35 etiamtum Kammar appellari 
hunc vicum, et a Noeldekio Zlschr. d. d. Morgenl. Ges. XXIX p. 437 Syria- 
cum de eo nomine testimonium afiferri adnotat Mordtmann. 5 eTHPIX. 
6 Cf. Lebas-Waddington Inscr. III, 2559 a, i [t]6 (x£36pi[o]v SiopiCoov fA£-:a;'j 
I;o>.£>.tDv xal Apa3apa£Xoo-<. Clermont-Ganneau, qui iniuria ni fallor otopilioov 
pro otopiCov errorem lapicidae aut eius qui exscripsit existimat. Immo t6 
£36piov accusativus est, ad otopi^tnv vero cogitatione supplendum Xtftoc, 
^uod hic definite additur. Ceterum recte W. et CL-G. illum quoque ter- 
minum duorum vicorum (xtufjiaiv) finitimorum existimant. 7 Praenomen 

et nomen gentile recte legit Mordtmann, neque ulla est causa cur cum CI.-G. 
Map(x)io'j emendetur. Cognomen, quod ♦PAIIAOC in apographo est, sed 
ita ut prius A incertum notetur, M. <I>pa't,^;oc scripsit; sed dubitare se in- 
dicat, neque est boc nomen Romanum. O^TjXtxJo; CI.-G. audacissime. Quod 
ipse conatus sum, nolim pro certo venditare, sed utique minus violentum 
est, neque negari licet cognomen Frugi Graece aeque bene et indeclina- 
bile servari et $^06710« vel Opo-JYtoo; flecti potuisse. 8 De borum officiis 

ad Tb. Mommsen Epb. epigr. IV p. 544. Rom. Staatsrecht II, 23 p. 4092 sgq. 
provocat Mordtmann, et observat huius tituli argumentum illustrare glos- 
sam eensitores agrimensores (GIoss. Scaligeri apud Goetz Corpus gloss. V 
p. 596, 4 3). Primipilares vero eiusmodi dimensionibus adhibitos esse etiam 
Suetonium testari Calig. 24: destinaverat — Isthmum *n Aehaia perfodere, 
miseraigtie iam ad dimetiendum opus primipilarem. 



310 \lll. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [613 — 

613 In impluvio rustici cuiusdam nomine Abdu in vico Djdsim 
regionis Haurdn. Edd. J. H. Mordtmann Arch.-epigr. Mitth. aus 
Oesterreich VIII (1884) p. 181 n. 3. Ch. Glermont-Ganneau Revue 
archeol. Troisieme s6rie IV (1884) p. 264 n. 3, Recueil d'archeoI. 
orient. I 1888 p. 5 n. 4. Gf. etiam Addenda ibid. p. 393. Ex 
W. Ewingii apographo A. G. Wright et A. Souter Palestine explo- 
ration fund 1895 p. 46 n. 10. 

'0 xupto? M(apxoc) <[)X(a|3io?) 1 Bc^vo?^^ 6 Xafnrp(o'TaTo?) Trpu)- 
Tou I TaY(|xaTo?) xo'ji.(7]c)3 xal 8ou[$J* ap^a? rj[x(u))v^ Iv ei- 
pTjVifj I xal Toui; §to8suovTa? xal t6 I&vo? ota | TravTO? e?pTj- 
VEusa^at TjocpaXioaTO. 



Litterae e©2nC0D. \ Praenomen et nomen gentile restituit Cler- 

mont-Ganneau, et hoc quidem altero Boni titulo confirmatur (cf. not. 2). 
Mordtmann et Ewing 6 %6pt6; [aou Bovo; legerunt, sed frustra quaesiveris, 
quis hic prima persona de se loqui possit. M<|5A facile pro MOY haberi 
potuisse in propatulo est. 2 Cum Mordtmannus lustiniani aetate titulum 

incisum coniecisset, Cl.-G. eum sesquisaeculo antiquiorem esse demonstravit; 
etenim in Batanaea monumentum inventum est quod Waddingtoni sagaci- 
tate restitutum manifesto eiusdem hominis esse cognoscitur, Lebas-Wad- 
dington Inscr. III, 2293 a: 'EtiI 0[X](aouio'j) Bovou tou Xa|i.~p(oTdTou) xoiA^-rjTo?) 
-/ai OOU7.6;, ■'(] dx[7.X]Tjaia i%-z[^%-f] eT(e)i c-^. Aeram provinciae Arabiae 
(n. 61410) hic respici manifestum est, ita ut titulum illum anni 392 p. Chr. n. 
esse appareat. 8 Comitis nomen dignitatem perpetuam significat, quam 

is cui ab imperatore tributa est, per vitae tempus retinet; contra ducis 
appellatio certum officium indicat, cuius tempore elapso rursus abicitur. 
Quare ubicumque haec coniunguntur, semper comes priorem locum tenet. 
Waddington ad Lebas Inscr. III, 4 906 a (Expl. des inscr. p. 457), qui affert 
Cod. Theodos. XI, 36, 33 Nestorio comiti et duci. Ceterum cum duces pro- 
prie spectabiles (TrepipXeTiToi) sint, tamen haud raro, ut hic, epitheton claris- 
simus (Xap.zp6TaTo;) eis tribui observat idem. 4 Ducem Arabiae fuisse 

Bonum perspexit Waddington. Cum praeses provinciae administrationi civili 
praeesset, dux militum per provinciam imperium habebat. De duce Arabiae 
praeter hunc titulum et Lebas-Waddington Inscr. III, 2194. 2293« etiam 
Notitia Dignitatum Orientis nos edocet, ubi officiales eius et numeri mili- 
tum qui sub eius imperio erant recensentur. Etiam Libanii epistulam 
p. 955 Bovqi* 6 8e oe i^'Am\).\.a.^ms iyti [j.ev dltfopfi.TjV T-rjv TtaiSeCav, iyj^i 8e t-Jjv 
6.^yr^^, ri (jLei^ou ttjv Appa^tav iTrotirjaev, 0I7.0V au^Tjaaaa eVaaTov hunc honorem 
a Bono gestum testari observavit P. von Rohden ^e Palaestina et Arabia, 
Beroiini 1885, p. 56 (Clermont-Ganneau, Recueil, Add. p. 393). 5 HMHN 

Mordtmann, HMoN Ewing. 



J 



Moenia Gailieni principatu aedificata. 31 1 

614 In domo quam possidet Scheich-Na'if in \ico Derat re- 
gionis Hauran. Edd. G. Schumacher, Across the Jordan p. 134. 
R. Brunnow Mitth. u. Nachr. des Palastina-Vereins V 1 899 p. 58 n. \ 8. 

'AYaB^ Tuy^. j 'Vttsp oa>njpta? x{al) vixt^; tou xupiou TFjfiuiv 
AuToxpa-opo? j raXXiTjVou Sspfaorou) * ixriadTj t6 t^s^Ij^o? Ix 
ooipsa? Tou 2£^(aaTou), itpovota ZTaTiXtou 'Afip.iavou' tou xpa- 
5 Tiarou 6t£-ovTo; rriv TjY&iAoviav^, :| i^^soTuiTo;^ 'lou(Xiou) 'lot- 
Stopou {a)TpaTopo?5, ucpTiY^oujisvou) • OuTjpou dp}(lT£[xT0V0S, 
7:po£o(pta) Maifvou Baaoou^, iTrtaxoir^® A?Xiou Baoaou x(ai) 
ZT^vootopou Taupivou xai — a^ivou (r)£(p)(iavou ' } It{ou;) 

pVT]'". 



Litterae ZQJXMnCIIODW. Vs. 3 post lOY et post Y<|>Hr, v. 6 post 
TTPOEA singulis punctis distinguitur. Quem numeramus v. 4, is non con- 
tinuo ordine scriptus est, sed supra v. 2 a sinistra in angulo obliqua posi- 
tura per duos versus dispositum ArA[©H, a dextra eadem ratione TYXjH. 
Particula KAI v. 2. 7 KE scripta est. t -^60 — 268 p. Chr. n. 2 Homo 

1 eteroqui ignotus, ut videtur. Nam quem n. 628, 4 babemus (STaTiXtoi Av- 

avoc arpaTmp), multo antiquior est; ex maioribus huius sane ille esse 
videtur, nara per tantum temporis spatium posteros eius, qui strator fue- 
rat, usque ad administrationem provinciae ascendisse nihil habet incredibile. 
3 Praeses provinciae Arabiae a. ^06 p. Chr. a Traiano institutae, quem 
legatum Augusti pro praetore fuisse constat. Gf. Marquardt Rdm. Staats- 

erwaltung I p. 432 not. 8. Sed quia non TjY£u,ov£uo'«-:o;, sed ots-ovto; -:t,v 
,;eixovtav dicitur, non legatum, sed eum qui ad tempus eius vicibus fun- 
geretur, non improbabiliter intellexit Clermont-Ganneau. 4 Cf. n. 64 5, 5. 

Haec omnia, i^sTzoi-oi, 'jcTjoufisNov», IriTxoziQ manifesto ad aedificationis 
negotium spectant, sed quomodo horum hominum in ea re partes dirimen- 
dae sint, non assequor. 5 EflATOPOC Briinnow, ETPATOPOC Schu- 

macher. Emendatio, quam hi proposuerunt, certa est. De stratoribus cf. 
n. 628^. Memorabile est, etiam n. 645, 5 hanc eztJTastav homini militari, 
beneficiario, commissam esse. 6 Sic supplere malui, quam cum Sch. et 

Br. ucp' -h^^ie^io-iia], quandoquidem vix credibile est, eandem vocem, quae uno 
versu ante de summa praesidis provinciae dignitate usurpetur, liic multo 
humilius architecti officium significare. Non tam fjEu.ovia hic in censum 
venit, quam jsfiYTjSt;, i. e. negotium ea proponendi et coramendandi, quae 
facienda videantur. Ct n. 234, 22. 7 Cf. n. 615, 3. 6, ubi non modo idem 

officium, sed etiam idem homo redit, etsi aliquantum temporis intercedit. 
Hic magistratus vel praeses senatus esse \idetur, ut eius mentio non ut 
reliquorum qui v. 5 — 7 sunt, ad ipsam aedificationem moenium referenda 
sit. 8 De episcopis aedificiorum publicorum in civitatibus Syriae cf. 

n. 6H9. 9 ECEMANOY. Emendavit Brunnow. 40 Aeram civitatis 

Bostrenorum unaque provinciae Arabiae a Traiano institutae incipit a vere 



312 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [614 — 

anni ■106 p. Chr. n. Cf. J. Marquardt Rdm. Staatsverwaltung I p. 431 not. 3. 
Waddington ad Lebas Inscr. III, 2463. W. Kubitschek ap. Pauly-Wissowa 
I, 1 p. 641 n. XXXII. Huius tituli annus igitur 263/4 p. Chr. n. est. 

615 In vico Berdt regionis Haurdn. Ed. R. Briinnow Mitth. 
u. Nachr. des Palastina-Vereins III 1897 p. 40 n. 4. (Gh. Clermont- 
Ganneau Recueil d'arch6ologie orient. II 1898 p. 243). 

"^YTrep atoTTjpia? tou xupioo r^]x(a^ AuTo]xpaTop(oc) raXXtYjVOu 
2eP(aoTou) ^ dcpi£pu)97j 6 iruplYO? [AETa ttj? Ssxavia?^ irpovoia 
5 'louviou I 'OXu}jl(7l)ou3, tou 8ia(orJ|j.oTdTou* 'f^Y^I^o''^; ^, || icps- 
oTcoTo?^ OXaoutavou P(cve)cp(txtapiou) ', 7rpo£8(pta) | MaYvou 
Bdooou^, £t(ou?) pv'^. 



Litterae GTTCW. Vs. 2 post CEB puncto distinguitur. Item v. 5 litterae 
B<j) singulis utrimque punctis includuntur. ^tb v. 5 sub finem P est, reli- 
quis locis volgarem formam habet. V. 1 W et N ligatae. \ 260 — 268 

p. Chr. n. Cf. not. 8. 2 Cf. Revue arch. Quatrieme s^rie II 1903 p. 167 

n. 187: dve9p£t!^a}i.7)[v] dvTreXcuv Sexaviav, [t^jv] l(x)T:X7jpo3(jd[i.7]v, xat -^aXdfACJ ttXe- 
&pov ev aizo Sey,av(a; KoX7rTjV7)c. Utrobique terrae consitae certam partem 
indicari apparet, reliqua obscura sunt. 3 OAYMPOY. Emendavit Cler- 

mont-Ganneau. 4 AIATEIMOTATOY. Emendavit Clermont-Ganneau. 

5 Legatus Augusti pro praetore provinciae Arabiae. Cf. n. 6143. 6 Cf. 

n. 614*. 7 Cf. A. von Domaszewski ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie 

III, 1 p. 271. 8 Cf. n. 714, 6. 9 Annus aerae provinciae Arabiae 

(n. 61410) centesimus quinquagesimus 253/6 p. Chr. est. Sed titulum qui 
unius Gallieni principis mentionem faciat non posse ante Valeriani captivi- 
tatem (260 p. Chr.) incisum esse monet Clermont-Ganneau ideoque post PN 
tertiam notam numeralem intercidisse statuit. Recte sine dubio; quae fuerit, 
in medio relinquendum, nisi quod ABPA fuisse non potest propter eandem 
causam, ob quam pv' recte se habere nequit, neque vero H , quia non eius- 
dem anni titulos 614 et 615 esse magistratuum et officialium nomina produnt. 



616 In muro templi Islamici quod est in vico El-MdUktje. Edd. 
J. G. Wetzstein Abh. der Akad. d. W. zu Berlin i 863 phil.-hist. Cl. 
p. 267 n. 10. Cyril Graham Transactions of the Royal soc. of 
litter. VI p. 297. Ex suo apographo W. H, Waddington ap. Lebas 
Inscr. III, 2196. 

'ASptavou* Tou xat SoaiSou^ [ MaXej^ou^, idvdp^^ou*, oTpaj- 
5 TTrjYO'^ vo[i.d5a>v^, t6 | }i-VT^[i(e)tov iTuiv Xp'. || ^88o; dBeXcpo? 

iTtOV XY]'. 



617] Phylarchi Arabum nomadum. 313 

Litterae eSllCCD. Notae numerales v. 4. 5 singulis punctis a reliqua 
scriptura separantur. i Homo Arabs honoris causa Hadriani principis 

nomen assumpsit, unde apparet, aut huius iraperatoris [117 — )38p. Chr. n.) 
aut proximi successoris Antonini Pii (138 — 161 p. Chr.) aetate hoc monu- 
mentum sepulcrale positum esse. Wadd. 2 Cum n. 617, 1 Saoudoou, 

ibid. V. 4. 5 SaoOooi, n. 415, 1 Saooo-j sit, tamen vix videtur dubitandum, 
quin idem ubique nomen Arabicum habeatur varia ratione Graecis litteris 
expressum, praesertim si reputaveris, quantopere discrepet natura et vicis- 
situdo vocalium in linguis Semiticis quas dicant ab ea qua sermo Graecus 
utitur. 3 Arabica huius hominis nomina S6atoo; MaXeyo? esse opinatur 

Waddington; sed mihi MdXr/o; patris potius appellatio esse videtur. Ex 
antiquioris sane linguae Graecae consuetudine toj Ma/iyou dicendum fuit, 
sed inferiore aetate ac potissimum quidem in oriente haec lex neutiquam 
constanter servatur. 4 In deserto Syriaco gentes Arabicae vagabantur, 

quae ut hodie per aestivum tempus montes, qui nunc Djebel Haurdn appellan- 
tur, adire solebant, ut aquam et pascua pecorlbus suis nanciscerentur. Horum 
principes (iftvdpya;) videmus hic imperatoris Romanorum potentiae se subiun- 
xisse, nam aliter unus ex eis non ipsius principis nomen assumpsisset (not. 1). 

Idem testatur titulus apud Lebas-Waddington Inscr. III, 2203: [ zpe- 

o]3(eurJjN) SsP^aoToiJ) dvTta-pd(T7)fov) (sc. provlnciae Syriae) ol d-o eSvou; vo- 
fi.d5tuv, dYveia; yjipv^. Wadd. 5 Praetoris (<JTpaTT)YoO) appellatio illis gen- 

tium Arabicarum per desertum Syriae vagantium principibus etiam alibi 
tribuitur. Cf. n. 617, 2 CTparrjYr,oavTt 'AouiotjVcuv et n. 421, 4. 5, ubi Wad- 
dington ex hoc titulo summa cum veri specie supplevit [aTpaTrj]6; vofjidotuv. 



617 Inter rudera oppidi Rdma. Ed. W. H. Waddington ap. 
Lebas Inscr. III, 2236. Cf. cpiae de titulo disputavit Ch. Clermont- 
G^anneau Recueil d'archeologie orientale V 1903 p, 147 § 28. 

'OSatvccOo) 1 Saouaooo^ | oTpaTr^YrjaavTi^ 'Aoui|8r^vtov * x(ai) 
5 c?(u)X(ap5(rjo)a(v)JTt5 Qo^ioXt/r^^ Yuvr) '/(at)' 2]|aou8o?8 TuaTfjp 

a(uT)oij^ dveoTToav. 



Litterae eeTTCliJ et semel v. 4 V pro Y. 1 Nescio an hic aliqua 

generis necessitudine attingat familiam ex qua altera tertii p. Chr. n. saeculi 
parte nobilissimi illi Palmyrenorum principes prodierunt. 2 Cf. n. 6162.., 

3 Cf. n. 6165. 4 Nomen gentis Arabicae hic modo occurrere, sed apud 

Lebas-Waddington Inscr. III, 2272 AoueiSTjvo; MdXyou SYpaia legi, ut appa- 
reat idem nomen et ethnicum et proprium hominis cuiuspiam esse, id quod 
etiam in Graeco sermone perfrequenter usu venire nemo fere ignorat, observat 
Waddington. Cf. n. 619». 5 Ke<t>AAHKOAAHE|TI. Haec Wadd. KefpaXri, 

Ko>.dT), Iti SofjLaXeyTj legit, sed ipsi de gravi lapicidae errore suspicio subnata 
est. Ac perquam mirum esset, ex tribus mulieribus eam, cuius sine contro- 
versia princeps locus in hoc negotio esset, Thomalecham Odaenathi uxorem, 



314 \IU. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [617 — 

non modo postremo loco recenseri, sed adeo adverbio att quasi quoddam 
molestum additamentum illis duabus adiungi. Quare non dubitavi emen- 
dationem quam Clermont-Ganneau proposuit -/.(al) 9(u)X(apyrj(j)a;v)Ti recipere, 
Nam haec, ut satis violentam esse non licet negari, ita sententiae et struc- 
turae enuntiati omnibus numeris accomniodata est. 6 Nomina Boacdyq 

(Lebas Inscr. III, 2224, 2) et 0o[j.or/Tfj (ibid. 2225, 5) comparavit Waddington. 
7 Ke. Si Clermont-Ganneau verum vidit (not. 5) eadem particulae scriptura 
etiam v. 3 est, neque omnino ea quicquam est frequentius in illius aetatis 
regionisque titulis. 8 Cf. n. 6162. 9 AXiOY lapis, emendavit Wad- 

dinaton. 



618 In vico El-Afin4 in tecto domus cuiuspiam. Ed. W. H. 
Waddington ap. Lebas Inscr. III, 2296. 

5 '^Tttsp a«)T7j]pia? xal 6Y£[i][a? AuxoxpalTopoi; Nspoujla Tpaiavou 
10 Klaiaapo? SEpajoTou rep{ia[vtxou Aaxix|[o]u^ dYo>YO? u odTwv 

e?o|cp£po[i.ev«)l[v] e?? Kdv[a]Ta2 | [|]x Trpovoia? | [K]opvTjXtou 
15 TldX[xa3 TrpE[[o]p(£UTo5) HejB^aoToiJ) dvTtoJTp(aT:^YOu)*. 



Litterae eiTCCD. < Intra spatium annorum 102/3, quo Traianus im- 

perator Dacicus appellatus, et 1 1 7 p. Chr., quo vita functus est. Cf. Eckhel 
Doctrina Nummorum VI p. 415. Th. Mommsen Hermae III p. 131. Accura- 
tiora de tempore v. not. 4. 2 Non oppidum satis nobile Kava&a hic intel- 
legendum, sed aliud quoddam situm in loco planiciei Hauran qui hodie ap- 
pellaretur Kerak, ubi Wetzsteinius invenisset titulum Lebas-Waddington 
Inscr. III, 2412 rf Ati (i.£[Y]iOT[w] KavaTTjviuv 6 [or,ixo;], observavit Waddington. 
Nam illuc quidem canalem aquae iugis ex fontibus qui prope El-Aftm in 
clivo montis Haurdn essent facile derivari potuisse. Quod contra oppidum 
Canatha non modo aqua abundare, ut eiusmodi rivo arte facto neutiquam 
opus haberet, sed etiam multo editiore loco quam El-Aftne situm esse in 
monte. 3 Cf. Prosopographia imp. Rom. I p. 459 n. 1135. A. Cornelius 

Palma consul primum fuit 99 p. Chr. cum Q. Sosio Senecione, iterum a. 109 
cum Tullo. Anno 118 p. Chr. coniurationis insimulatus et senatus iussu 
Tarracinis occisus est (Script. hist. Aug. Hadrian. 7, 2). Eiusdem nomen etiam 
in titulo ap. Lebas Inscr. III, 2305 restituit Waddington hunc in modum: 
— •/) 7:6X1;, Tov dfwfo^i T(I)V uoaTcov [y,aTacx£'jaoaaa,] iizi A(!jXo'j) [KopvTjX[o'j 
IlaXfxa] 7rpE0^(s'JT0!J) 2£P'aoToi>) avTioTp^aTTjfCj). 4 Provinciae Syriae. 

Cum post priorem consulatum legatus Hispaniae citerioris fuisset a. 100/1 
p. Chr. (Martial. XII, 9 all. in Prosopogr. 1. 1.), a. 104/5 Syriam provinciara 
nactus est (Cassius Dio LXVIII, 14, 5), anno 10^/6 Arabiam Petraeam do- 
muit et in provinciae formam redegit, ex provincia decessit utique ante 
annum 109 p. Chr., quo alterum consulatum gessit. 



619] Aquae dactas. Fannm dei Aami. 315 

619 Inter nidera Deir-d-Leben. Edd. W. H. Waddington ap. 
Lebas Inscr. III. 2393. 

'Ert u~aTa>v Tuiv xupicuv Tjiiiuv KcovaravTivou AuY(ouaTou) xb <:' 
xal K[A](auoiou) [ KtovaravTivou e[uYs]v£OTaTou Kaiaapo?* 

a(t)a){v)[i]{a)v)2 Auyouotoiv | -^ auXij xal 6 

e[?<;]' Tiv henz^TT^v [Aia]* dvixT^Tov *HXiov | dsov Aujiov. 
Kaaai; MaXtya{>o;* xtojA^Tj?) 'Pstfiia;* ^oX^fj?) Xa<TTjTTjv5v ' [I 
5 xal IlauXo^ Ma^.jATvo? x(uti(Tjc) Mepo^Jytov* 9uX{^?) AuSt^vSv' 
Ti o{T)[eYo;*'' Ix] ; OeixcXitov [xat] to ravpive&e? xTioaa dvrj- 
7{e)ipav d^^eioo»;] uxr,|(p)eTTj3avTe;** tov iauTtov ^(ptJvov Trpo- 
voict Au}iou** xal 'AjieXd&ou*' (tcuv)** tepetov. 



Litterae eeiTTCOQ. Numeri seaarii nota v. < / est. Vocabala per com- 
peadiam scripta v. 4 bis signum ^ es.cipit, v. 5 panctum. 1 Annas est 

320 p. Chr. Tum etiam tantam illic fuisse vim paganae religionis, quantam 
hic titulis prodat, iure memorabile existimat,Waddington. 2 ACOH.fM. 

3 Quin et; c. acc. hic Graecorum recentiorum more pro dativo usarpatum 
sit, non videtur dubiam. Quid ante haec exciderit, minus certum, sed 
existimaverim primum nomen, quale vao;, faisse, deinde verbum passivum 
veluti livrrsftTj, xaftt£pto8T}. Nam atique post Osiv Auuo^v v. 4 prias enuntia- 
tum finitur, alteram, cuius praedicatum est (ivT,Y£tpav v. 6, incipit. 4 Sup- 
plevi. [xal] Waddington. Sed in titulo eodem loco invento Lebas-Wadding- 
ton Inscr. III, 2392 legitur Ato; dv'xf,TO'j 'HXioj 8eoj Auaou. 5 Cf. n. 423«. 
6 Vicus situs in margine Trachonitidis, qui hodie quoque nomen antiqaam 
conservavit. Waddington. 7 Tribum Arabicam Axd, quam ex terra 

Jemen Arabiae meridionalis circiter a. 203 p. Chr. emigrasse atque in media 
Syria consedisse ex scriptoram Arabum narrationibus constaret, hic agnovit 
Waddington. Cuius emigrationis cum duces fuissent Dsehafna, Mitdsehalid, 
Aus, Chaxradsch, horum quidem duorum posteros fere a. 300 p. Chr. in 
antiquam patriam rediisse, at reliquorum progeniem in Syria permansisse 
Ghassanidarum nomine in rerum gestarum memoria celebratam. Non sine 
causa se XaTT.rrjvmv nomen de illis Azditis interpretari Waddington praeci- 
pue titulo Lebas Inscr. III, 2396 a 5 probat, ubi cum Xase^jvmv tribu con- 
ionctim commemoretur natio Sa^acuv, quos ex eadem meridionali Arabia 
oriuDdos (cf. n. 4 99 56) manifestum esset. Sed hoc diiudicare non meum est,, 
8 Vicus situs ad radices occidentales montis Dschebel Eaurdn item ad hanc 
aetatem nomen conservavit. Et hic et Rimea (not. 6) non procul a parie- 
tinis, inter quas hic lapis inventus est [Deir-el-Leben) siti sunt. Parietinae 
ipsae templi Solis cum peribolo sunt, in quonim loco postea monasterium 
conditum est, nunc ipsum quoque dirutum. Waddington. 9 Tribus 

Arabica ceteroqui ignota. W. Sed vide ne eadem sit, quae n. 64 7, 2 sqq. 
Ao'jioT,vtt>v nomine indicetur. 10 CP. H OETHCANTeC. 42 Deus 
et sacerdos idem nomen gerunt. Cf. 0.423*. 4 3 Hoc aomen redit 



316 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [619 — 

n. 620, 3, H lOI. Emendavi. Superficie lapidis detrita haec ex TQN 

nata esse possunt. [&]o[u] Waddington. 



620 In loco Suf sito fere sex milibus metrorum septentrionem 
et occidentem versus a Gerasis (Djerasch). Ed. Burckhardt Travels 
p. 251 (Franz G. I. G. 4665). Multo accuratius R. Briinnow IMitth. 
u. Nachr. des deutschen Palastina-Vereins IV 1 898 p. 86 n. \ 0. Cf. 
quae exposuit Ch. Clermont-Ganneau Palestine exploration fund 1902 
p. 16. Recueil d'archeologie orientale V 1903 p. 15 §3. 

'Aya&^i toyrriu \ La^p'^ Ail^ dyioDi B££(Xp)(i)au>po)t ^ | xal 
5 'HXrtot 'A[jL£(X)a&o?* Arj|[jL7]Tpioo xou xal Aa[i.[icO[j(v)o? ^, Ar^^jLTp 

TptOO [d]TC£XE!S|&£pO?^, TOV PoUjlOV dV£|&7]X£V XWT £UJ(7jV. 



Litterae AB^&TJTa, sed v. 1 © estjSnCUJ. \ Aeram Pompei quae 

initium capit ab anno 64 a. Chr. probabiliter agnovit Ciermont-Ganneau, ut 
annus huius tituli 98 p. Chr. n. sit, monetque huic terapori palaeographiam 
et orthographiam tituli, maxime iota mutum nusquam omissum, convenire. 
2 Cf. n.631i. 3 BEE/\KUJCLdPLjLll. Emendavit Clermont-Ganneau, monens 

BeeX quidem scripturam Phoenicii nominis baal Aramaeorum pronuntiationi 
accommodatam esse, alteram vero cognominis partem non diversam ab op- 
pidi Bosra, Bostra nomine, ut tota appellatio dominum vel tutorem huius 
urbis significaret; qua cum re apte comparat alia eiusdem generis nomina, 
Baal-Harran, Bacd-Tarx, (Tarsi Ciliciae), Baal-Lebanon (Libani montis), Baal- 
Sidon, Baal-(^dr (Tyri), Baalat-Qebal (domina Bybli), Zeu; BatToxaixY); 
(n. 262, 4), Zsu; 2acpa&Tf)v6; (n. 627, \). Nomen oppidi vero in versione 
Graeca Veteris Testamenti et in libro I Maccabaeorum scribi Booop, Boaopa, 
Booaopa, Boooppa, Bootop, a quibus proxime abest quod hic habemus Biuacup. 
Loca sane Idumaeae et Moabitidis, quae illic significarentur, nimis remota 
esse a Gerasis quam ut hic in censum venirent, At Bostra Arabiae (n. 626, 4) 
optime huc quadrare praesertim cum t inter o et p insertum a Graecis ut 
facilior fieret pronuntiatio vel in titulis Graece scriptis nonnunquam omit- 
teretur. Sic apud Lebas-Waddington III, 2229, 4. 5 BoapY]v/j legi, itemque 
n. 2053 b, 6, ubi Waddington quidem Boootjvwv legisset et ad ignotum cetero- 
qui oppidum Boooa retulisset, BoopTjvwv potius in lapide esse testari Dus- 
saudium Voyage au Safd p. 183. 4 AMErAHOC. Emendavit Clermont- 

Ganneau. Cf. n. 619, 7. 5 Anc. 6 Initio vocis MPEAEY. 



621 Gerasis [Djerasch) ad portam meridionalem. Edd. Germer- 
Durand Revue biblique 1 899 p. 5 n. 1 . Ex H. Kieperti apographo 
H. Lucas Mitth. des d. Palastina-Vereins VH 1901 p. 43 n. VIII. 
p. 73 n. 70. 



622] Aedificia sacra et profana Gerasenorum. 317 

['Ay**^ '^"X]'Q' "Eto^u?]! Oxp' I [dTto trj? Sspaat^; £ipT,v[T,;2 | 
5 iicl t]^? <^P/.^^ 'A-oXXu)vio[o I 'Apio]Tta)Vo; Trposopou^ xal . . . ou 
ATjjxTjTptoo 6c[x]aKp(u)Tou)^ I [Sidt p]iou TtdXeo)? xai 'Avtio'j([oo [ 
. . .](uvo? dp;i(dvT(ov xai [HJep'^^. . . j . X]atpeoo* YPo^lH^fJ^lo^^^^It^o^ 
Tos]. 



Litterae AD;o)nZ. i Erbi_ Kiepert, ero . . . Germer-Durand. 

2 Editores hic aeram Actiacam agnoscunt, ita ut anno 98 p. Chr. haec 
scripta esse statuendum sit. Sed cum constet, anno 9 a. Chr. n. demum 
Pacis Augustae aram magnificentissimam in campo Martio dedicatam eius- 
que rei memoriam etiamtum Neronis principatu a fratribus Arvalibus sol- 
lenniter obiri solitam esse (G.Wissowa Religion und Kultus der Rdmer p. 277), 
vix dubitandum videtur, quin ab iilo potius anno haec numerandi ratio 
initium capiat. Sic hic titulus anno 120 p. Cbr. vindicandus erit. Mirum sane 
Gerasenos, quorum reliqua monumenta constanter Pompei aeram sequuntur 

cf. n. 623 1), in hoc uno plane singularem numerandi rationem secutos esse. 

3 Cf. n. 6147. 4 AEPAnPS Kiepert. 5 . EP Kiepert, Hep Germer- 
Durand. 6 ^'pfttv Kiepert, aipeou Germer-Durand. Supplevi. 



622 Gerasis [Djerasch). Ex apographo H. Kieperti ed. H. Lucas 
Mitth. des deutschen Palastina-Vereins VH 1904 p. 35 n. I. p. 53 
n. 10. (Ch. Clermont-Ganneau Recueil d'arch6ol. orient. V 1903 
p. 310 n. II). 

'AYa&^ toy^. j 'TTrep t^? too SepaoToo * oa)[T]Tj[pi]a(; | xal too 

ooviravTo; oixoo xal T^? | too ^fxoo 6[jLo[voia(; 'A]OT^via)V 'A8t|- 

5 vi'u)vo; Too Aoo[7:]oo2 [Yo]{xvaoiapj(7j|oa? tt^v TrptoT^TjV e$d]({i.)Tj- 

vov^ Too ep' * I [eT(oo;),] irXe^ovdxi]? tq 7:oAet Ta dXei'{i.[i[a]lT[a 



Litterae ATTZ. 4 Imperator videtur Claudius esse. Cf. not. 4. 

i \O.IOY. 3 NHNON. Acutissime supplevit et emendavit Clermont- 

Ganneau allato titulo Seleuciae Pieriae Buli. de corr. Hell. XXI 1897 p. 75 
n. 22, 3 sqq. l£paaa(i.£v7]>rf £v ■zf^ oejtspa £;a[x[-rj]vo) Toii O;' eTOu;. Atque omnino 
perfrequentes sunt in titulis Graecis magistratus semenstres. 4 Cum 

Lucas To-i 'Ep^jJto!)] supplere conatus esset, verum vidit Clermont-Ganneau. 
Sed is, quia anno 42 p. Chr. haud exiguo spatio recentiorem iudicabat titu- 
lum, non aeram Pompei, quam Gerasis usitatam fuisse ipse primus probavit, 
sed illam Bostrenam provinciae Arabiae, cuius initium erat ver anni 106 
p. Chr. (n. 61 4 W) hic agnovit, ut titulus a. 210/1 p. Chr. n. incisus esset. At 
fugit eum, cum hac temporis definitione adversa fronte pugnare singularem 
-ryj Se^acToii v. 2 cum quia anno 210/1 non unus fuit Augustus, sed tres, 
Severus, Caracalla, Geta, tum quia pluralis inde a posteriore primi p. Chr. n. 
saeculi parte vel quo tempore unus modo princeps erat, Gerasis usitatus 



318 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [622 — 

s]3to[x]£v^ [xal zh TTjV o?x]o8otxrjV^ to[u] isj^pou' At.]o? '0[Ao}i.- 

10 iriou dvYjX](o(o£)[v ® II dpYu]piou 8p[a)(|x]di; 7:£VTa|[xo- 

a]ia[c, euaEpsta]? lv£X£V. 



fuit (n. 6231). Hoc le^aa-zo^j igitur probat, re vera hic aeram Pompei 
observari. Neque ulla est causa cur Claudii principatu titulum posteriorem 
existimemus. Immo litterarum formae perbene quadrant in medium sae- 
culum p. Chr. n. primum. 5 Restituit Clermont-Ganneau, recte inter- 

pretatus est 0. Puchstein ap. Lucam, cum moneret hanc muniflcentiam arcte 
conexam esse cum gymnasiarchiae honore. Persaepe Y'->[J-votatap)^eIv et akd- 
cpetv, dXetjjLfAaTa Ttapeyetv plane ad idem redit. Cf. n. 4799. 6 AOM/^J, 

ut in medio relinquendum sit utrum antiqua et proba nominis forma 
oixo8o|j.ta, an illa recentiore aetate frequentata olxooofAT) restituenda sit. 
7 TOIE. 8 fiA!. 



623 Lapis inventus Gerasis. Ed. Germer-Durand Revue bibli- 
que 1895 p. 385. Abamelek-Lasarew, Gerasa p. 31 n. 1. (H. Lucas 
Mitth. des d. Palastina-Vereins VII 1901 p. 52 n. 7). Cf. quae de 
titulo disputavit Ch. Clermont-Ganneau Recueil d'arch6ol. orientale II 
1898 p. 14 § 8. 

"Etou? Pto'-', Aaiotou^ I a, uiiEp t^? Toiv | 2£paoTu>v auixr^- 



Frequentes litterarum ligaturae. 1 Annum 212 aerae Pompei, qui 

est 148/9 p. Chr., hic intellegere non vult Lucas propter ligaturas litterarum, 
ideoque de aera Bostrena ac de anno 318 p. Chr. n. cogitat. Sed hoc mihi 
propter tituli sermonem, qui ne levissimum quidem vestigium illius quarto 
p. Chr. n. saeculo iam pervulgatae confusionis vocalium vestigium habet, 
incredibile videtur. Adde quod Gerasis omnino unquam illam aeram pro- 
vinciae Arabiae usitatam fuisse nemodum probavit (n. 622*). Aliud argu- 
mentum, quo L. sane usus non est, repetiverit quispiam a plurali tojv 
SePaoTwv v. 3. Nam plures Augusti neque anno 139 neque omnino unquam 
ante 161 p. Chr. fuerunt. Etenim quod Clermont-Ganneau, qui in hoc qui- 
dem titulo recte aeram Pompei agnoscit, Augustos Antoninum Pium et 
M. Aurelium esse dixit, fefellit eum hunc quidem tum temporis nondum 
Augustum fuisse, sed Caesarem. At illa quoque ratio refeliitur facili negotiO'. 
Etenim ille pluralis etiam alibi in hac formula apud Gerasenos occurrit ante 
Divorum fratrum tempora. Cf. Mitth. des Palastina-Vereins VII 1901 p. 72 
n. 69: dfx^ri TuyTj. stou? cto' (216 aerae Pompei, i. e. 153 p. Chr. n.) — uTrep 
TT]? Twv SePaoToiv otoTY)p(a«. p. 50 n. 3: "Eto'J5 ^p \^&0 aerae Pompei, 1. e. 
97 p. Chr. n.) 'ApTe(xioio'j a%' urcep ttj? twv ScPaoTwv omTYjpia;. Atque in hoc4 
quidem titulo, quem postremo loco posui, illi difficultati mederi ne licetj 
quidem ita, ut numerum ad aeram Bostrenam referamus. Eius enim annus 
centesimus sexagesimus est 265/6 p. Chr., quo tempore non magis quam 



624] Aedificia sacra et profana Gerasenorura. 319 

5 pia? I %e& 'Apapixcp iTrr^y.6<o^ \\ ArjjirjTpto; 'AXxiou^ | ~ou xal 
Nsixou.a/ou I Tov |3coaov dvii)r^'x£V. 



97 p. Chr. plures Augusti erant, sed unus Gallienus. Immo longe aliter res 
se habet: Plurali cum principe eius propinquos, maxime uxorem et liberos, 
una comprehendi luculentissime inde apparet, quod titulus his omnibus 
antiquior n. 622, 2. 3, qui in illa formula singularem to'; Sepaaxo^ habet, 
y.al Toj GjvzavTo; oixou addit itemque n. 625, 4; haec igitur postea in for- 
mulam ■j-.to x^; xwv Se^aorujv oajTTjpiai; contracta esse luce clarius est. 
2 Mensis anni Macedonici ab aequinoctio auctumnali incipientis octavus, in 
Syriacis aetatis Romanae fastis respondens lunio. Cf. Pauly-Wissowa Real- 
encyklopadie IV, 2 p. 2014. 3 En-KZl, quod priores editores pro nomi- 

nativo 'E7:f,7.o; habuerunt, recte Clermont-Ganneau perspexit compendiariam 
adiectivi ir.T^x6t:^ scripturam esse, quo in deorum quos precibus adeunt 
homines laudibus nihil est frequentius. 4 MKIOY lapis, quod Germer- 

Durand Ma>.-xio'j interpretatus est, referens ad radicem mdlakh quae regnandi 
vim habet. At Clermont-Ganneau monuit cum in universum consonam 
Semiticam Kaph a Graecis plerumque y , non x scribi, tum in hac potissi- 
mum radice id constantissime teneri (MdX/o;), Neque ipsos litterarum duc- 
tus id commendare, sed simplicissime ad notum nomen Graecum 'AX-/i'a; 
referri. Ceterum Lasarew legit fAjauvTOu. 



624 Basis rotunda, Gerasis [Djerasch) in aedificio sito ad an- 
gulum orientalem et septentrionalem periboli Dianae, e regione 
Nymphaei. luxta eam similis basis, quae olim Traiani statuam 
-astinebat (ap. Lucam p. 68 n. 53). Ex 0. Puchsteinii apographo 
ed. H. Lucas Mitth. des d. Palastina-Vereins VII 1901 p. 68 n. 54. 

AuToxpa-opa Kaiaapa, Osou Tpaiavou j IlapOixou uiov, Oeou 

Nepoua uicuvdv, Tpai[av]ov | 'ABpiavov [2e^aa-(>]v, dpj(icpea 

}jieYio-[o]v, I or^[xap5(ixrj? i[^ouoia?] t6 8i' ^, uiraTov t6 y j ^<^- 

5 Tepa 11 iraTpiSo?, tov dY[a86]v xupiov, rj Tif^Xi; 'AvTtoj^eoov | Tuiv 

TTpo? TO) Xpua[opd]a^, Toiv iTpdTepov repaorjVU)[v, [ ] 

aTia 



Litterae AAAeeTTCO}. \ Quarta decima Hadriani tribunicia potes- 

tas indicio est, hanc principis statuam anno 130 p. Chr. n. dedicatam esse, 
2 Idem redit in titulo honorario A. lulii Quadrati (n. 486 1) ap. Lebas-Wad- 
dington Inscr. III, -1722, 9 [AvTiojyeoJv twv [rpo; | t]u) Xpuaop6a, twv ttp^otJs- 
pov I [rejpaarjvwv, et Gerasis in dedicatione Nymphaei Commodi principatu 
exarata Mitth. des d. Pal.-Ver. VII p. 57 n. 17, 2 -/] [^ouX';^ y.ai] 6 [of|[i.o; A]v- 
Ttoy[£«uv ToJv rpo;] Xpuaopoa tujv [:Tp]6T[£p]ov [repao^Tjvwv. Eodem spectat 
epitaphium metricum mulieris ibid. p, 75 n, 82, 3 sqq. oj ^ixn (cum marito) 



320 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [624 — 

Seiipo (xoXoiJo' aTTo Traxptooi AvTto^e^T]; (ad Daphnen) o'J7.£Tt Ttpo; 7:aTp7]v tojo 
dr.ekzoot^^ apia, dXX' eXayev TauTV]? tTepa? [xspo; AvTtoyeiT]?. Cf. K. Buresch 
Zeitschrift des Palastina-Vereins XVIII 1895 p. -147. Benzinger ap. Pauly- 
Wissowa Realencyklopadie I, 2 p.244o n. 6. Rivus Wddi-Djeraseh igitur anti- 
quitus Chrysorrhoas appellabatur, probe distinguendus ille quidem a fluvio 
cognomini qui campum Damascenum perfluit. Cf. Benzinger ap. Pauiy- 
Wissowa Realencyklopadie III, 2 p. 2520 n. 8. 9. 



625 Gerasis [Djerasch) in propylaeis. Lapis, qui in multas 
particulas fractus est, tympani formam habebat, ita ut versuum 
longitudo a primo ad quintum constanter crescat. Fragmenta plera- 
que edd. Buckingham Travels in Palestine p. 405. Burckhardt 
Travels in Syria p, 259 (ed. Germ. I, 411). Seetzen Reisen I p. 389 
(ex his Franz C. I. G. 4661 cum Add. p. 1183. Gefmer-Durand 
Revue biblique 1895 p. 374 n. 1. G. Schumacher Mitth. des Pal.- 
Ver. VI 1900 p. lOsqq. P. Perdrizet Rev. arch. Troisieme serie 
XXXIV 1899 p. 34sqq. E. Schiirer Mitth. des Pal.-Ver. VI 1900 
p. 1 8 sqq.). Ex H. Kieperti apographo H. Lucas Mitth. des Pal.-Ver. 
VII 1901 p. 37 n. IV. Cum ex 0. Puchsteinii exemplo nonnulla 
nova fragmenta accessissent, omnium plenissime et accuratissime 
totum titulum expressit H. Lucas ibidem p. 56 n. 16. 

'T-rrlp T^? Au~oxpaTo[po;] \ Kaiaapo; T(itoo) AiXiou 'Aop[i]avou j 
'iVvTo)V£i[v]oo 2£|3(aaTou) Euasp^ouc) Tr(aTp6?) 7r(aTpioo!;)^ xal 
AiJpTjXiou Ka[i]aapo; | [u]tou [au^Tou^ xal TtJuv [a]XX(ov tsxvcdv^ 



Litterae eTTC. Haud paucis locis, praecipue ubi praenomina aliaque 
vocabula per compendium scribuntur, folioli signo distinctio fit. Numeri 
V. 8 lineis horizontaiibus a superiore parte traductis significantur. 1 An- 

toninus Pius (138 — 161 p. Chr.). 2 M. Aurelius tum Caesar, post Pii 

patris adoptivi obitum Augustus. Mireris hic praenomen omitti, quippe quod 
tam proprie hunc potissimum principem significare existimatum sit, ut per- 
frequenter eo solo indicaretur, id quod in nuUo alio ex eis quibus M. Aure- 
llus nomina fuerunt principibus usu venit. Cf. Apophoreton soc. Graecae 
Halensis, Berol. 1903 p. 2 sqq. 3 Cum priores editores tojv [tsxvojv ajTJtuv 

supplevissent, primus Lucas twv [aXXtnv Tl7.v]ajv proposuit, quod deinde 
frustulo lapidis (e ap. Lucam) invento comprobatum est. Cum Antoninus 
Pius duos habuisset filios adoptivos, quattuor Vero liberos germanos ex 
Annia Galeria Faustina Augusta (maiore) natos, ex his huius tituli aetate 
iam supremum diem obierant filii M. Aurelius Fulvus Antoninus et M. Gale- 
rius Aurelius Antoninus (Prosopographia imp. Rom. I p. 207 n. 1257) et altera 
ex filiabus Aurelia Fadilla (ibid. p. 219 n. 1329). Qui igitur hic praeter 



626] Propylaea Gerasenorum. 321 

5 xai Too otSvTtavTo[?] otxoo* ocorr^pia? !| xai xpa^rjoo^ aoToo* 
xat Upa[s o]ovxXi^Too xal 2T,}ioo 'Pcujiaiaiv i^ rdXis j tA wpo- 
:ru/v[a]iov oov rj oro^ dcJiiptuasv | licl A{ooxioo) 'ArriSioo Rop- 
vTjAiavoo', :rpia[^](£OToo) Zs^^aTToo) d[v]TtTrp{aTTjf oo) ', 6TrdToo 
dv[a]8£[oii7{ievoo]8, ] Itoo^ Ti^'*, A£i[oo]*® ox'. 



Marcum commemoraatar reliqui liberi dao sant, filia germaoa Annia Galeria 
Aurelia Faustina ,minor,, M. Aarelii uxor, defuncta a. 4 76 p. Chr., et nata 
minor ex filiis adoptivis, tunc L. Aarelios Commodus, postea L. AeHus 
V rus nomine, qui post patrem una cum firatre imperavit et a. 469 p. Cbr. 
premum diem obiit. 4 Cf. n. 622,3. 5 Hic quoque supplementnm 

Lucae priores scripserunt xjyj^TiajTo-j) fragmento c invento confirmatum esL 
6 Cf. Prosopogr. imp. Rom. I p. 4 78 n. 414 6. P. v. Rohden ap. Pauly- 
Wissowa RealencyklopSdie II, 3 p. 2074 n. 3. Praeter hanc titalam et alium 
Gerasenum (cf. not. 8) notus est ex Latino CLebas-Waddington Inscr. UI, 2562«/. 
C. I. L. III, 4 29. Suppl. 6638). Cf. notas proximas. Qui a. 4 90 p. Chr. in 
collegium aliquod sacerdotale cooptatus, a. 4 98 p. Chr. vita fnnctus est 
;C. I. Lat. VI, 2004, 5. 8} utrum idem homo sit an filius paternum nomeo 
gerens. in medio relinquendum est, etsi hocjjaidem iure propter temporum 
rationes probabilius existimant homines doctl. 7 Provinciae Syriae. Sed 

hic haud exigua est difficultas. Si, ut E. Klebs in Prosopographia scripsit, 
hic titulus anni 4 60 p. Chr., Latinos vero (not. 6] 4 62 esset, omnia bene se 
haberent. At annom tiluli Graeci nonc compertum est potins 4aOp. Chr. 
esse (not. 9), cum de Latino Klebsii sententia recte se habeat. lam hoc 
ingens legationis spatium mirum est, plus vero difficultatis habet, qaod ex 
illis Zr.iTOi dvaSeSsrypivov colligendum est, Attidium illa legatione, qnae non 
modo cunsularis est, sed omniam consularium nobillssima, praetorium 
fanctom esse. Sed hanc difficultatem indicasse satis habeo, expedire nequeo. 
£eterum in illa Syriae iegatione a Parthis fugatum esse Attidium Come- 
lianum narrat vita Marci 8, 6. 8 Consul designatas. Statuendam igitur 

est Attidium anno 4 54 p. Chr. consulem su^Tectam faisse, postea iterum lega- 
tum in S^Tiam iisse. Tum exaratus est titulas Gerasenus Mitth. d. d. Pal.- 
Ver. VII 4 904 p. 70 n. 60 A{o6xtov) A— Kiov KopvT,).iTiiGv uriTtxov OX(d[^to5) 
K[puJico]? Tijif,[i Ivexlev. 9 A. 450 p. Chr. CL n. 622*. 40 Primas 

mensis fastorum Macedonicorum ab aequinoctio aatumnali incipientium. In 
ea anni forma, qua Syria Romanorum aetate utebatur, Novembri anni lollani 
respondebat. Ct Ideler Chronol. I p. 430. 



626 Bostrae [Bosra) in muro iuxta plateam. Ex ectypo char- 
taceo ed. R. Brimnow 3Iitth. u. Nachrichten des Palastina-Vereins V 
4899 p. 82 n. 37. 



Litterae ecw. 
Dittenberger, OiieBtis gr. ixser. n. Si 



322 VIII. Imperii Romani provinciae orientales. 7. Syria. [626 — 

|pap a. . lxa)[j,[t]({>i x% vjjea? Tpaiav[%] | 

B(JoTpa?2. 



4 Hunc finem esse nominis compositi a 7,tt)(X7] aut xcbfjioc derivati ad- 
modum probabile videtur. Cogitaveris de [dY]|x(ufAtw, sed qua mente hic 
dativus accipiendus sit vix facile assequaris. Quare nescio an praestet voca- 
bulum a xa)[j.7] descendens quod coniunctionem complurium vicorum (xro- 
fjiw-/) significet agnoscere. Sane plerumque eiusmodi composita femininuro 
genus habent; cf. eTTTaxoufAia n. 52, <. 2 Cum Traianus per A. Cornelium 

Palmam legatum Syriae regnum Nabataeorum subegisset (a. 105/6 p. Chr., 
cf. n. eiS*), Bostram, quae usque ad id tempus illius regia fuerat, auxit et 
quasi de integro condidit legionemque III Cyrenaicam ibi collocavit, quae 
usque ad quintum p. Chr. n. saeculum Bostrae permansit. Qua de causa 
oppidum nomen Nea Tpaiav?) Boarpa accepisse iam ante hunc titulum in- 
ventum notum erat ex nummis (Eckhel D.N. III, 500 sq. Mionnet V p.579sqq.). 
Cf. Benzinger ap. Pauly-Wissowa Realencyklopadie III, 4 p. 789 sqq. 



627 Bostrae Arabiae [Bosra) 'Medafe des Sch^ch^ Ed. R. Briin- 
now Mitth. u. Nachr. des Palastina-Vereins V 1889 p. 82 n. 36. 

Zeo SacpadTjvi^, | TrpoxoTCTjV^ 'Ap)(|eX(a](i)i3 'looXtou. 



Litterae eZ©TTC(D. \ Zeu; 'Acpa&Tjve Briinnow. Sed cum hanc no- 

minativi et vocativi coniunctionem ferri non posse appareat, aliter verba 
dirimenda existlmavi. Quam sententiam F. Praetorius collega doctissimus a 
me interrogatus confirmavit cum indicaret titulum nuperrime editum ab 
R. Dussaud et F. Macler sur une mission dans les r^giones desertiques de 
la Syrie moyenne. Nouveaux archives des missions scient. et litt. X 1903 
p. 466, qui hanc ipsam cognominis formam exhiberet. 2 Sc. 5o;, 

3 eAAODI. Emendavit Briinnow. 



628 Dumer^ supra portam interiorem templi. Ed. R. Briinnow 
Mittheilungen und Nachrichten des deutschen Palastina-Vereins V 
(1899) p. 91 n. 68. 

'YTirep o«)r/]pta? xoiv xuptcDV AuToxpaxtJpcDV ^ 2[TaTi]X[i]oi; 'Avvt- 
avd?2j oTpaTtop^ iTrdpj^ou | e'iAr^? OuoxovTttov *, ©eXoeifjvi? ^ lTc[e- 



Litterae e©AnC(U. Numeri senarii nota v. 4 S est. 1 Cf. n. 6231. 

2 Cf. n. 6I42. 3 Stratores proprie appellantur qui equo ephippia im- 

ponunt equitemque in equum inscendentem adiuvant. Eiusmodi ministri 
imperatorum aliquot locis commemorantur. Cf. Spartian. Caracall. 7 denique 
cum Ulum in equum strator eius levaret, pugione latus eius eonfodit. Ammian. 



629] Bostra Arabiae cum vicinia. 323 

oxeuaas] to lTrta[ToX«ov] ix Ttov ?8ta»v xa-' eujrV aoToo | xai 
TSXVtOV I eT[o]'j[?] u-'*. 



Marc. XXX, o, i9 ut erat immanis (YalentiDianus I imperator), dacUram 
stratoris mUitis iussit abseidi, quae eum insHientem iumento pulsarai «n- 
eonsulto. Sed praesidibus prorinciaram senatoriarum eiusmodi miaistros pro- 
prios habere noo licebat, ut docet Ulpianus libro primo de ofBcio procon- 
sulis Digest. I, 4 6, i, 1 nemo proeonsttlum stratores suos habere potest, sed 
viee eorum mHites ministerio in protineiis funguntur. Hoc vero negotium 
plerumque centurionibus primorum ordinum aliisque dnctoribus mandatum 
esse monet Th. Mommsen Rom. Staatsrecht 113 p. 263 not. 4 allatis titulis 
Latinis Orelli Henzen 798, 4 8. 4 430, 3. 694 4, 4 6. Wilmanns Exempla 4 254, 4 4. 
4 283, 8. Eis vero praeter illud servile ministerium etiam alia negotia ad 
rem equestrem spectantia commissa esse doc